Hàn mặc tử và nhóm thơ bình định 1932 1945

[200] Sinh thòi, Hàn Mac Tu tùng dugc suy tòn là mot trong nhùng nguòi dùng dàu Thài Duang Vàn Doàn, "Con Róng trong nhóm Tu linh" con ggi là nhóm Bàn Thành Tu Hùu, Nhóm tha Binh Dinh,

LUAN AN TIEN SI NGU VAN

J O A I HOC QUÒC GIÀ HA NÓI TRUNG TÀM THÙNG_1IN_THU VIÉN

Nguòi huóng dàn khoa hoc: Giào su Vien siPhan Cu De

V ^

HA NOI - 2003

Lèi cam doan

Muc lue

Chù dàn

Ma dàu 1 Chuang 1: Su hình thành nhóm thaBinh Dinh va vi the cùa Hàn Mac Tu 26

1.1 Nhung tién de lich su xà hòi, vàn hda va my hgc dàu the ky XX dàn

dén su xuàt hien nhdm tha Binh Dinh (trong bue tranh chung cùa

Phong trào Tha mdi 1932 - 1945) 26

1.2 Qua trinh hinh thành va phàt trién cùa nhóm tha Binh Dinh dàn dén su

này sinh "Truòng tha Loan" 33

1.3 Vi the cùa Hàn Mac Tu 44

1.4 Anh hudng cùa càc trào Imi Làng man, Tugng trung, Siéu thuc dói vói

Hàn Mac Tu va "Truòng tha Loan" 51

Chuang 2: Su tich hap ky la cùa ''chat Dqo'\ ''chat Bòi'* trong tha Hàn Mac

Tu va nhitng anh huàng dói vài nhóm Binh Dinh, "Truòng tha Loqn'\ 83

2.1 Tha, Dqo va Dai trong tài nàng Hàn Mac Tu 83

2.2 "Chat Dqo'' trong tha Hàn Mac Tu 88

2.3 "Chat Dai'' trong tha Hàn Mac Tu 121

2.4 Nhirng anh hudng cùa "Chat Dqo", "Chat Dai" trong 'Truòng tha Loan" 140

Chuang 3: May vàn de ve thégiài nghe thuqt tha Hàn Mac Tu va mot so

diém gap gd vài "Truòng tha Loqn*\ 147

3.1 Nhung biéu hien nghe thuàt cùa Cài Tòi tru tinh trong tha Hàn Mac Tu 147

3.2 Gigng dieu tha Hàn Mac Tu va mot so diém gap ga vói Bich Khè,

Che Lan Vién va Quynh Dao j55

3.3 Khòng gian va thòi gian nghe thuàt trong tha Hàn Mac Tu jg4

Két luqn I95 Danh muc càc cóng trình cùa tàc già 200

Tài lièu tham khào 201

Hàn Mac Tu tén that là Nguyén Trgng Tri (1912 - 1940) co nhiéu bùt hieu nhu: Minh Due Thi, Phong Tran, Le Thanh, Hàn Mac Tu, Hàn Mac Tu, MUe Mòng Cam, Mlle Bich Nggc, Le Thanh Nu Si, Le Giang, Song Le, Tràt Sén, Cut Hùng, Foong Tchan Luan àn dùng bùt hieu dugc coi là tiéu biéu va co y nghia nhàt cùa

thi si: Hàn Mac Tu

2 Ve vièc trich dàn tha

Do dói tugng nghién cùu là mot thi si trong mói quan he vói mot nhóm tha, cho nén luàn àn phài trich dàn khà nhiéu tha Neu dàn tha theo càch xuóng dòng thi

so trang sé tàng lén rat nhiéu Bòi vay, luàn àn sé chù yé'u dàn tha theo càch de lién dòng va phàn biet giua càc càu tha bang dàu gach ngang ( - )

1.1 Hàn Màc Tu (1912 - 1940) dugc coi là mot tài nàng tha ca Iq lùng, phùc

tqp va day bi dn trong Phong trào Tha mói 1932 - 1945 Che Lan Vién dà khòng

ngàn ngai qua quyet ràng: "Truóc khòng co ai, sau khòng co ai, Hàn Mac Tu nhu mot ngòi sao chói xoet qua bau tròi Viét Nam vói cài duòi loà chói, ruc ra cùa mình"[201,10] Ngòi sao di vào coi vinh hàng nhung ành sàng cùa no vàn lung hnh huyén ào Hàn Mac Tu song mot cugc dòi tài hoa ma bac ménh, tuy ngàn ngùi

nhung dà de lai mot di san tha ca dòc dao Tha Hàn Màc Tu tu Le Thanh thi tqp qua

Gài qué, dén Tha Dièn {Dau thuang), Xuàn nhu y, Thuang thanh khi, cuòi cùng là

Cam chàu duyén, Duyén ky ngó va Quan tién hòi duòng nhu dà vugt qua mot thi

trinh tu co dién qua làng man, tugng trung, chóm dén siéu thuc rói lai trò ve làng man Tài nàng nghe thuàt da dang, dàc sàc cùa Hàn Mac Tu dà trò thành hien tugng vàn hgc ky di, hàp dàn, gàn Uén vói mot so tén tuoi sàng già trong thi ca Viét Nam truóc nam 1945 Hành trinh nghién cùu ve Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh dà kéo dai han nùa thè ky Nhung cho dén nay, duòng nhu nguòi ta vàn chua tim thà'y

lòi giài dàp that day dù cho vàn de: Hàn Màc Tu anh là ai? [200] Sinh thòi, Hàn

Mac Tu tùng dugc suy tòn là mot trong nhùng nguòi dùng dàu Thài Duang Vàn Doàn, "Con Róng trong nhóm Tu linh" (con ggi là nhóm Bàn Thành Tu Hùu, Nhóm tha Binh Dinh), "Vi Chua cùa Truòng tha Loan", "chù soài" cùa khuynh huóng tha vùa làng man, vùa tugng trung va chóm dén siéu thuc ò Quy Nhan, Binh Dinh thòi

ky Tha mói Khi nghién cùu Hàn Màc Tu, nguòi ta khòng thè khòng tim hiéu nhóm tha Binh Dinh va "cài chói màm ky di" cùa nò là "Truòng tha Loan" Thuc chat day

là qua trinh nghién cùu tàc già gàn vói mot té chùc vàn hgc trong bue tranh chung

cùa Phong trào Tha mói Bòi vay, de tài Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh 1932' 1945 dén nay vàn co y nghia mói me, hàp dàn dói vói nghién cùu phé binh

1.2 Tu sau nàm 1986, vói tinh thàn "Nhin lai mot cugc càch mang trong thi ca"[21], giói nghién cùu, phé binh Viét Nam dà quan tàm sàu sàc han ve di san vàn hgc qua khù cùa dàn toc, nhàt là giai doan 1930 - 1945 Hàng loat còng trinh nghién

tri thòi su nóng hói, dàp ùng vói yéu càu bue xùc cùa thuc tién

1.3 Qua trinh nghién cùu Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" dà dién ra han 60 nàm Con duòng nghién cùu ày khòng he bang phàng: khi thi sòi nói, lue lai làng le, tham chi co thòi ky nhu bi rai vào quén làng Thành tuu nghién cùu dà dugc khàng dinh bang hàng tram bài viét va còng trinh in trén sàch, bào, tap chi trong va ngoài nuóc Nguòi ta dà dành già Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" tu nhiéu góc nhin khàc nhau Truóc su ngón ngang

bé bòn cùa tu liéu va càc quan diém dành già dò, càn phài co su ké thùa, tóng hgp va nàng cao de di dén nhung két luàn khoa hgc, ngày càng tiép càn vói chàn ly han

Luàn àn Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh 1932 -1945 là mot buóc di mói, co

gang dàp ùng phàn nào yéu càu càp thiét ày

2 Nhiem VII, dói tuqng va phqm vi nghién cùu :

2.1 Luàn àn co nhiem vu nghién cùu Hàn Mac Tu - mot guang màt thi ca dòc dào, tiéu biéu cùa nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan", vói thuc tién sàng tàc

da dang tu tha Duòng co dién qua làng man, tugng trung va chóm dén siéu thuc Trén ca so dò, buóc dàu càt nghla ve coi nguón sàng tao cùa thi si trong nhiitig ành hudng cùa giao lini vàn hoà, vàn hgc Dòng - Tày va vàn hgc truyén thóng dàn toc

2.2 Luàn àn tap trung nghién cùu ve su tich hgp ky la cùa càc yéu tó Dqo (Tòn giào) va Dai (Hien thuc cugc song) trong Thi ca (nghe thuàt) cùa Hàn Màc Tu,

tu dò co gang tim hiéu nhung dàc trung nghe thuàt tha cùa thi si

2.3 Luàn àn tiép tue nghién cùu Hàn Màc Tu mò ròng ra trong càc mói quan

he vói nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan", dàc biet chù y vi thè cùa Hàn Mac Tu trong càc tó chùc thi ca này Co thè xem day là mot hien tugng noi bàt trong qua trinh phàt trién cùa vàn hgc Viét Nam 1930 - 1945, nén vàn hgc co nhiéu dot bién nhày vgt, trong dò này sinh nhung mói quan he gàn bó giua tàc già vói tàc già, tàc già vói trào luu, tàc phdm vói thòi dai, dàn toc va quóc té, truyén thóng va càch tàn Su xuàt hien càc "nhóm phài" vàn hgc vói vai trò cùa nguòi dùng dàu, nhCtng

Tu (tàp hgp nhóm , ra tuyén ngòn nghe thuàt, tó chùc sàng tàc, góp y sua bàn thào, xuàt bàn tha, tòn trgng va khuyén khich tài nàng, cà tinh sàng tao cùa càc thi huu ) Luàn àn di sàu phàn tich quan niem nghe thuàt cùa Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh (tàp trung nghién cùu ve Hàn Màc Tu va "Truòng tha Loan" trong xu thè phàt trién khuynh huóng Tha mói vùa làng man, vùa tugng trung va chóm dén siéu thuc ò Quy Nhan, Binh Dinh thdi ky 1932 -1945)

2.4 Trén ca so thành tuu nghién cùu cùa nhung ngudi di truóc, luàn àn co gang tóng két va dành già nhùng dóng góp cùa Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh,

"Trudng tha Loan" dói vdi qua trinh phàt trién cùa Phong trào Tha mdi

3 Ca sa ly luqn va phuang phàp nghién cùu

3.1Casòlyluàn

- Luàn àn ké thùa va vàn dung he thóng ly luàn trièt hgc cùa chù nghla Lénin, càc quan diém cùa Dàng cóng san Viét Nam ve vàn hgc nghe thuàt trong qua trinh nghién cùu, tiép càn tàc già, tàc phàm vàn hgc nhàm dua ra nhùng nhàn xét khàch quan va bién chùng

Màc Luàn àn vàn dung nhùng ca sa ly luàn vàn hgc, dàc biet là ly luàn ve càc thè loai tha ca (tha Dudng co dién, tha làng man, tha tugng trung, tha siéu thuc), ed chù

y tòi nhùng thành tuu mói ve ly luàn tha ca trong va ngoài nuóc

3.2 Càc phuang phàp nghién cùu

Luàn àn su dung càc phuang phàp sau :

- Phuang phàp lich su cu thè: Nghién cùu tàc già, tàc phàm trong mói quan

he vói hoàn cành, nghién cùu vàn bàn hgc

- Phuang phàp vàn hgc so sành: nghién cùu Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" nhu là mot tóng hgp de (Synthèse) trong càc mói quan he dóng dai, lich dai vói vàn hgc, vàn hoà phuang Dòng, phuang Tày va vàn hgc truyén thóng Viét Nam

- Phuang phàp loai hinh (phong càch, thè loai) va phàn nào thi phàp hgc

long nhóm tha Binh Dinh, cho nén nghién cùu nhóm tha Binh Dinh cung là bao hàm

cà "Truòng tha Loan") Han sàu muai nàm qua, duòng nhu giói nghién cùu thuòng quan tàm nhiéu dén Hàn Mac Tu ma chua chù y thich dàng dén mói quan he cùa thi

si dói vói nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan" Luàn àn khòng chi là buóc tóng hgp mói ve thành qua nghién cùu Hàn Màc Tu ma con tiép tue nghién cùu tàc già này trong mói quan he vói nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan", tu dò chi ra vai trò va nhùng ành hudng cùa thi si trong càc tó chùc thi ca nói trén Hàn Màc Tu

dà ca nggi Che Lan Vién, giùp cho tàp Diéu tàn ra dòi vói lòi "Tua" kinh di làm tuyén ngòn nghe thuàt cùa "Truòng tha Loan", giói thieu Xàc Thu (Hoàng Diep), de tua Tinh huyét (Bich Khé), viét lòi bat cho Mot tàm long (Quàch Tàn) Dich thàn Hàn Mac Tu viét Tua Tha Dién, Tua Xuàn nhuy va càc tiéu luàn Nghe thuqt là gì?,

Quan niem tha, Khòng nén co luqt tha mài, tàp tha vàn xuòi Chai giua mùa trang

nhàm khai md nhùng quan niem nghe thuàt mói la cùa "thi phài"

4.2- Luàn àn co gang dua ra nhung két luàn dàu tién co tinh chat tóng hgp ve eòi nguón hinh thành nhóm tha Binh Dinh va su phàt trién cùa hai Ichuynh huóng tha trong nhóm:

- Thù nhàt là Quàch Tàn (chuyén làm tha Dudng luàt)

- Thù hai là Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan (chù truang làm Tha mói luót qua làng man, nghiéng ve tugng trung, siéu thuc, thành lap "Truòng tha Loan") Sau này xuàt hien thém Bich Khé, Hoàng Diep va Quynh Dao, bó sung lue lugng cho "Truòng tha Loan", tiép tue phàt trién lói tha tugng trung va siéu thuc

4.3- Luàn àn nghién cùu Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh,"Truòng tha Loan" trong mói quan he giao luu giua vàn hgc phuang Dòng, phuang Tày va vàn mach truyén thóng Viét Nam

4.4- Luàn àn tiép tue ly giài càu hòi "Hàn Màc Tu anh là ai ?" bang viec nghién cùu mot he thóng càc vàn de sau day:

441 Vi thè cùa Hàn Màc Tu

va nhùng ành hudng dói vói nhóm Binh Dinh, "Trudng tha Loan"

444 Nhùng biéu hien nghe thuàt cùa Cài Tòi tru tinh trong tha Hàn Mac Tu

445 Gigng dieu tha Hàn Màc Tu

447 Khòng gian, thòi gian nghe thuàt trong tha Hàn Mac Tu

5 Lich su vàn de

5.1- Lich su qud trình nghién cùu ve Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh - mot hien tugng vàn hgc dòc dào thài ky Tha mài 1932-1945

Han nùa thè ky dà tròi qua, ké tu sau khi ngudi benh Nguyén Trgng Tri tu già

coi ddi, ra di vói "Tàm linh hón thanh khièt" {La pureté de Lame) [129, 182] thi

Hàn Màc Tu thi si lai bàt dàu mot "cugc song" mói bang tha mành liét, day bi an Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh dà tra thành hien tugng vàn hgc dòc dào, dugc gidi nghién cùu, phé binh dàc biet chù y trong nhung thdi ky lich su khàc nhau

5.1.1-Trude nàm 1945:

Ngudi dàu tién phàt hien ra chat "thàn dóng thi si" cùa Hàn Màc Tu là anh trai nhà tha, thi si Mòng Chàu Vdi bùt hiéu Minh Due Thi va Phong Tran, Nguyén Trgng Tri dà làm tha Duòng luàt "hoa vàn" vói Mòng Chàu mot càch chùng chac va

bàt ngò nói danh trong cugc thi tha cùa "Mòng Du Thi Xà" bang ba bài tha Chiia

hoang Gai a chita, Thùc khuya Trén "Thufc nghiép dàn bào" so 3256 ngày

21/10/1931, Phan Bòi Chàu dà tàm tàc khen nggi: "Thua tàc già P.T tién sinh! Tàc già cho tòi dugc dgc ba bài tha, tòi lày làm hàn hanh cho Mòng Du Thi Xà làm Xem trong tha, u oàn cao tinh, thanh tàm nhà dieu Oi! Hón giao nghin dam, bièt

làm sao dugc bàt tay nhau ma cuòi lón mot tièng mói là thoà hón tha dò" Vói Gài

qué (1936), Hàn Màc Tu dà ròi bò tha Duòng luàt de buóc dén chàn tròi Tha mói

hét sue nhanh chóng Dàc biet, khi tàp Diéu tàn (Che Lan Vién) va Tha Dién (Hàn

Màc Tu) cùng "Truòng tha Loan" xuàt hien thi co nguòi khen, kè che va cung thàt làm nguòi chua hiéu Tàc già "Thi nhàn Viét Nam" tóng két: "Tòi dà nghe nguòi ta mat sàt Hàn Màc Tu nhiéu làm Co nguòi bào Hàn Màc Tu tha vói than gi! Toàn nói

vói nhùng càch dot nhién ma khóc, dot nhién ma cuòi, chàn vùa nhày mieng vùa kéu: Tòi dién day! Tòi dién day! Dién cung khòng de nhu nguòi ta tuòng dàu! ".[45] Trong du luàn cùng co nhiéu ngudi khen nggi Hàn Màc Tu Hoài Thanh viét:

"Nhung tòi cùng dà nghe nhùng ngudi ca tung Hàn Màc Tu Trong y hg thi ca Viét Nam chi co Hàn Màc Tu Bao nhiéu tha Hàn Màc Tu làm ra hg déu chép lai va thuge hét ".[169, 196] Vói nhùng diém nhin khàc nhau, nguòi ta bàt dàu buóc chàn

vào cài vuòn tha ròng rinh khòng bòbén, Càng di xa càng àn Iqnh (Tua Tha Dién)

cùa Hàn Màc Tu va xày ra khòng ìt tranh cài Co thè coi day là "àn so" dai làu trong dòi song phé binh vàn hgc Viét Nam nùa sau thè ky XX Cho dén khi Hàn Mac Tu qua dòi thi làng tha Viét Nam nhu chgt bùng tinh Hàng loat càc bài viét va tha dà

ra dòi dàng trén càc so bào "Nguòi mói" cuòi nàm 1940 là nhùng lòi vlnh biet, nhùng gigt nuóc màt chia ly, nhùng lòi ca tung Hàn Mac Tu nhu: "Hàn Mac Tu" (Bich Khé), "Nhùng ky niem ve Hàn Mac Tu" (Che Lan Vién), "Tha Hàn Mac Tu" (Trgng Mién), "Hàn Mac Tu vói tha Duòng luàt" (Quàch Tàn), "Hàn Mac Tu" (Tran Tài Phùng), "Nhùng ky niem ve Hàn Mac Tu" (Tran Thanh Dich) Che Lan Vién khàng dinh: "Tu là mot thién tài Tu mói chinh that là thién tài "[33, 330] Sau này, Che Lan Vién luòn tim càch càt nghla tài nàng Hàn Màc Tu nhung dà òm trgn niém khàc khoài "Hàn Mac Tu, Anh là ai?" dén cuòi dòi Quàch Tàn coi Hàn Màc Tu là

"nguòi tinh cu cùa tha Duòng luàt"[33, 332] Tran Tài Phùng khàng dinh tha Hàn Mac Tu cùng vói càc già tri vàn hoà, nghe thuàt thè giói: "Dò là mot mùi vi tham tho bòi bó cho tinh thàn, khai nguón tu trén suoi tién cùa lòi ca thugng cÓ trong Kinh thi, trong Dich kinh cùa À Dòng hay trong Thành Kinh Cuu Uóc va Tàn Uóc cùa phuang Tày", va "Nghe thuàt chàng tua mot con song dai di xuyén qua thè ky cùa chùng ta va hai bò song dàn bay khòng bièt bao nhiéu cành sàc khàc nhau dep

de dén say nggp, dén té liét cà long nguòi"[33,343] Trgng Mién giói thieu ve "Tha Hàn Mac Tu ", coi dò là "mot nguón tha tàn ky làm bang màu, bang le, bang hón vói tàt cà say sua, rung dòng cùa mot nguòi hoàn toàn dau khó".[33,350] Co thè

sàng mot càch la thuòng

Sau khi Hàn Màc Tu ve coi vlnh hàng, viét nhiéu ve thi si co ba nhà phé binh nói tièng là Tran Thanh Mai, Hoài Thanh va Vù Nggc Phan Nàm 1941, Tran Thanh Mai hoàn thành sàch "Hàn Mac Tu thàn thè va thi vàn", còng trinh quy mò dàu tién chuyén bièt ve Hàn Màc Tu Nhà nghién cùu tuyén bó là dà àp dung "nhùng phuang phàp mói trong phé binh vàn hgc chua tùng co trong lich su", di sàu "phàn tich tùng

cu chi, tinh tinh cùa thi si, tìjrng giai doan trong dòi nguòi", coi dò " nhu nhùng cài vòng cùa sai day chuyén de ma ành huòng dén cài dich cùa nguòi viét sàch muón di tói càt nghla thi phàm cùa nhà tha".[129, 26] Con duòng nghién cùu cùa Tran Thanh Mai ìt nhiéu mang màu sàc truòng phài phé binh va nghién cùu khàch quan ò Phàp giùa thè ky XIX vói nhùng dai biéu nhu Hippohte Taine (1828 - 1893), Ferdinand Brunetière (1849 - 1906) Phuang phàp phé binh khàch quan chiù ành huòng "Thuc chùng luàn" cùa Auguste Comte va "Tién hoà luàn" cùa Darwin, thuòng dàt con nguòi vào hoàn cành mòi truòng va yéu tó di truyén de ly giài Day cùng là mot thù "quyét dinh luàn" coi con nguòi là he qua tàt yéu cùa nhùng diéu kien thu dòng mot chiéu do hoàn cành, chùng toc, di truyén chi phói Tran Thanh Mai dà thién ve miéu tà dòi tu, benh tàt nan y, nhùng mói tinh dang dò, ành tràng huyén ào co don, màu tràng ménh mòng cùa nhùng dòng song, trang càt dà ành hudng dén tha Hàn Màc Tu nhu thè nào Cuòi cùng nhà nghién cùu dà dành già rat cao: "Hàn Màc Tu là nguòi dàu tién trong thè ky thù XX md ra mot cugc cài càch lón cho vàn chuang Viét Nam thành còng mot càch vinh quang ruc ra", " thién tài cùa Hàn là cao han tàt cà càc thi hào trén thè giói".[129, 165] Con duòng nghién cùu cùa Tran Thanh Mai co thè chua hoàn toàn thuyét phuc dugc còng chùng, nhung

it ra cùng dà khai ma ra mot huóng tiép càn mói Nhà phé binh dà co còng dàu trong viec giói thieu Hàn Màc Tu khà trang trgng trén thi dàn Tha mói, khi ma nguòi ta chua bièt nhiéu ve thi si Nhùng tu liéu quy già ve Hàn Màc Tu ma Tran Thanh Mai thu luam dugc sau này co y nghla dàc biet quan trgng (khi Quàch Tàn dành màt toàn

bò di cao cùa thi si) Dàng tièc là Tran Thanh Mai hinh nhu co sa suàt khi su dung tha

va lày tu liéu ve cugc dòi riéng cùa thi si nén bi già dinh Hàn Mac Tu bàt binh, Quàch Tàn phàt don kien dén nói tàc già phài ra hàu toà Vu àn vàn chuang tai tièng ày vò tinh lai càng làm nói danh Hàn Màc Tu trong nhùng nàm bón muai

Chgn con duòng tiép càn co chiù ành huòng lói phé binh àn tugng chù nghla, tàc già "Thi nhàn Viét Nam" (1942) dà thuc hien mot cugc hành trinh qua càc thi phàm cùa Hàn Màc Tu va thùa nhàn: "Ngdt mot thàng trdi tòi dà dgc tha Hàn Mac

Tu Tòi dà theo Hàn Mac Tu tu lói tha Dudng dén vd kich bang tha Quan tién hòi

Va tòi dà mét là".[169,196] Hoài Thanh rat tinh té khi di vào tha Hàn Màc Tu mot

càch tuàn tu tu tha Dudng luàt dén Gài qué, Dau thuang, Xuàn nhuy, Thugng thanh

khi, Cam chàu duyén, Duyén ky ngó va Quan tién hói Dudng nhu mèi thi phàm,

mói chàng dudng sàng tàc cùa Hàn Màc Tu déu dugc thàm binh va két tinh thành nhùng àn tugng cam giàc sàu sàc, dòc dào de hinh thành mot "siéu vàn bàn chù quan" cùa nhà nghién cùu Thuc ra day là kiéu phé binh ed hg hàng xa gàn vói Anatole France va Jules Lemaitre, tue là làm mot cugc phiéu luu cùa long minh qua càc tuyét phàm de ghi nhàn mot càch chù quan nhùng àn tugng phóng ra tu tàc phàm Kiéu phé binh này phong phù ve àn tugng càm giàc, nhung khó càt nghla mot

càch khoa hgc ve tàc phàm Bòi thè, Hoài Thanh càm thày nhu bàt lue truóc Tha

Dién: "Mot tàc phàm nhu thè ta khòng co thè nói hay, hay dò, nò dà ra ngoài vòng

nhàn gian, nhàn gian khòng co quyén phé phàn".[169,198] Két thùc phàn viét ve Hàn Màc Tu, mach vàn dot nhién chuyén kénh sang dia hat cài Tàm cùa nhà phé binh: "Mot nguòi dau khó nhuòng ày, lue song ta ho hùng bò quén Bay giò màt rói,

ta xùm lai ké khen, nguòi che Che hay khen tòi thày co cài gi bàt nhàn".[169,202]

Dù sao thi "Thi nhàn Viét Nam" vàn rat xùng dàng là niém tu hào cùa ly luàn phé binh vàn hgc Viét Nam truóc 1945 Hoài Thanh dà bòc lo tài nàng xuàt chùng trong

viec càm thu cài vuàn tha, nói cho dùng han là mot khu rùng nguyén sinh day bi àn,

thè giói nghe thuàt tha Hàn Màc Tu Nhà nghién cùu dà giành dugc nhùng két qua dàng ké trong viec chiém linh già tri tha Hàn Mac Tu, phàt hien ra mot so cài "thàn"

cùa thi si mot càch tinh tè, sàc sao Cuòi cùng, Hoài Thanh cho ràng tàp Xuàn nhuy

hien dai" va co tim con duòng tiép càn riéng ve Hàn Màc Tu Dành già tàp Gài qué,

y kién Vù Nggc Phan gàn gùi vói quan diém Hoài Thanh Òng dà phé phàn bài Hat già gqo trong tàp Gài qué thè hien mot thù tinh yéu co tinh vàt chat làm nguòi dgc

phài "Igm gigng".[142, 158] Vù Nggc Phan diém qua sàng tàc cùa thi si tu nhùng bài tha Duòng luàt "già gian" chàng khàc gi phong dò cùa mot danh nho dén mot

vài bài tha tiéu biéu trong Gài qué, Dau thuang nhung hàu nhu chua de càp dén

)ùidn nhu y, Thuang thanh khi, Cam chàu duyén, Duyén ky ngó, Quan tién hói Ve

vàn de Thién Chùa giào trong tha Hàn Màc Tu, Vù Nggc Phan khàng dinh thi si là nguòi Viét Nam ca nggi Thành nù Dóng Trinh Maria va Chùa Jesus bang tha truóc nhàt, cùng nhu ca tung dao Già tò bang mot gigng rat chàn thành hiém co

Nhin chung lai, càc nhà nghién cùu phé binh vàn hgc truóc 1945 thuòng chù yéu vàn dung nhùng kiéu tiép càn khàch quan hoàc àn tugng chù quan khi tim hiéu

ve Hàn Màc Tu Hg vàn thich thù lue Igi dòi tu nhà nghe si de càt nghla su nghiép tha ca, hoàc là "dem hón minh de hiéu hón nguòi", du ngoan qua càc "tuyét phàm" ghi lai nhùng àn tugng sàu dàm nhàt, xày dung nhùng "siéu vàn bàn" cùa nhà phé binh Màc dù chi dùng lai ò su càm nhàn, thàm dinh tha dòi khi con phién dién, thién léch ve bién khào tu liéu, còng viec cùa ly luàn phé binh truóc 1945 dà co y nghla khai phà, ma duòng Co thè coi day là nhùng vién gach dàu tién cùa mot toà kién trùc sé dugc xày dung dai làu ve hien tugng Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan"

5.1.2 Tu 1945 (nhàt là sau 1954 ) dèh 1975

Do lich su Viét Nam trai qua hai cugc khàng chièn chóng Phàp va chóng My

vò cùng àc liét nén nhiem vu chóng ngoai xàm, giù gin dòc làp tu do cùa dàn toc dugc néu lén hàng dàu Viec nghién cihi Hàn Màc Tu, nhóm tha Binh Dinh cùng nhu Phong trào Tha mói tam thòi it dugc de càp dén Trong thòi ky chóng Phàp, ò vùng tam chiém nguòi ta cùng it viét ve Hàn Màc Tu Vói lòi tua tap "Me hón ca" (xuàt bàn thàng 4/1954), Dinh Hùng dà ggi Hàn Mac Tu là "Mot thi tài khòng co

dén hai lan trong rùng tha Viét Nam, trong rùng tha quóc tè!"(?) Sau 1954, hoà binh làp lai trén mién Bàc, dàt nuóc tam thòi bi chia càt làm hai mién Viec nghién cùu Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh,"Truòng tha Loan" trong bue tranh chung cùa Phong trào Tha mói 1932 - 1945 dà dién bién theo nhùng huóng khàc nhau:

a - Càc còng trình nghién cùu a Mién Nam

Giói nghién cùu ò càc dò thi Mién Nam tu 1954 dén 1975 dà bàn luàn khà sòi nói ve Phong trào Tha mói, ve Hàn Màc Tu, nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan" trén càc tap chi "Vàn hoà A Chàu", "Bach khoa", "Phó thóng" Riéng tap chi

"Vàn" va tap chi "Vàn hgc" dà ra nhùng so chuyén biet ve Hàn Màc Tu, Che Lan Vién, Bich Khé, Quàch Tàn, Thè Lù, Nguyén Binh, Dòng Ho Tap chi "Vàn hgc" (So ra ngày 20/12/1964) va tap chi "Vàn" (So ra ngày7/l/1967) dugc phàt hành de

ky niém Hàn Màc Tu, tàp hgp khà nhiéu bài viét ve cugc dòi, su nghiép, tu duy nghe thuàt, hành trinh sàng tàc cùa thi si Ben canh do, con co nhùng tuyén tàp phé binh vàn hgc lién quan dén Hàn Màc Tu, nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" nhu: "Hàn Màc Tu nhà tha siéu thoàt" (Thè Phong - 1957); "Thi nhàn Viét Nam hien dai" (Pham Thanh -1959); "Lugc khào ve tha 1900-1950" (Uyén Thao-1960);

"Nhùng khuynh huóng trong tha ca Viét Nam" (Minh Hung -1962); "Dòi net ve Hàn Màc Tu" (Quàch Tàn - 1964); "Hàn Màc Tu thi si tién chièn" (Hoàng Diep -1968); "Viét Nam nhàn tién chièn" (Nguyén Tàn Long 1968 - 1969); "Vàn thi si tién chièn" (Nguyén Vy - 1969), "Dòi Bich Khé" (Quàch Tàn - 1971); "Lugc su vàn nghe Viét Nam" va "Nhà vàn tién chièn 1930 - 1945" (Thè Phong - 1974) Tài liéu

ve Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" dugc in àn trén càc bào chi ò Sài Gòn, Hué, Dà Nàng, Quy Nhan, Binh Dinh hét sue phong phù Che Lan Vién nhàn xét: "Ò Mién Nam truóc day nguòi ta dgc Tu hoàc thàp xuóng Freud vói tinh due bàn nàng, hoàc cao lén thugng thanh khi vói Chùa Tròi, hoàc tit tàp ra xa trong thòi gian, trong con duòng ve cài chèt, vói Heidegger va nhiéu nhà trièt hgc khàc" [201,35] Nguyén Tàn Long càm nhàn tuang tu: "Co kè chiém nguang tha Hàn Màc Tu nhu mot tàm hón càm xùc, day àm nhac va màu sàc Co ké mugn phàn tàm hgc mó xé tha Hàn Màc Tu bang két tinh cùa nhàn vàt benh hoan Co kè ca tung tha Hàn Mac Tu nhu mot sue song chàn thàt va mành liét cùa cugc

dòi"[110,387] Nhùng y kién trén dà tu nói lén tinh chat phùc tap cùa vàn de nghién cùu Hàn Màc Tu, nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" Nhin bao quàt, chùng ta thày co ba nhóm càc còng trinh va bài viét nhu sau :

a, - Nhóm càc bài viét tiép tue lói ''phé binh khàch quan'' thuc chùng luqn

theo con duàng cùa Tran Thanh Mai

Xu huóng này nghién cùu thién ve dòi tu, benh tàt, chuyén tinh, nhùng chi tièt ly ky ve Hàn Màc Tu ma it quan tàm dén tha vàn Tiéu biéu là càc bài "Nhùng ngày song chung vói Hàn Màc Tu ò Sài Gòn" (Hoàng Trgng Mién), "Tuòng niém Hàn Màc Tu" (Nggc Suang), "Mot dinh ménh tàn khóc theo rièt ben minh Hàn Mac Tu" (Pham Còng Thién), "Xin tò chùt long de ta lòi xua" (Dào Truòng Phùc), "Nhàn

di thàm mg Hàn Màc Tu - Mot nghi vàn thàc màc" (Truang Vàn Nggc) Hoàng Diep viét sàch "Hàn Màc Tu - thi si tién chièn" de phàn tich va chù giài ve dòi tu va thi nghiép cùa thi si Nghién cùu khà chi tièt ve Hàn Màc Tu phài kè dén Thài Vàn Kiém trong sàch "Un grand poète Vietnamien Han Mac Tu" bang song ngù Phàp-Viét va Thè Phong vói "Hàn Màc Tu, nhà tha siéu thoàt" Hai tàc già dà tim hiéu dòi

tu, thi nghiép Hàn Màc Tu vói càch suy luàn kiéu thuc chùng khàch quan ve nhùng bién thài trong tu tuòng, tinh càm, benh ly cùa thi si ành huòng dén tha ca Quàch Tàn là nguòi chiù trgng tràch luu giù toàn bò di cào cùa Hàn Màc Tu Hói ky "Dòi net ve Hàn Màc Tu " là mot nò lue rat cao cùa Quàch Tàn nhàm tàp hgp nhùng tu liéu phong phù ve thi si de " ghi lai nhùng gi muón ghi lai va co thè ghi lai de cho nhùng ai thuang yéu Hàn Mac Tu ma khòng co duyén gàn gùi Tu, hoa may tim thày nhùng gi mong muón tim :

Dành chàng còng dàu may khòi tòi Bao nhiéu chù dà, bay nhiéu tàm " [129,192]

CÓ thè xem day là su ta lòi cùa Quàch Tàn, bòi nhà tha này làm thàt lac tha vàn Hàn Màc Tu De bù dàp lai, tàc già dà rat còng phu trong miéu tà, tuòng thuàt ve dòi tu,

so thich, cà tinh, nhùng cugc tinh, vàn de bùt danh Hàn Màc Tu, su chuyén dói tha

Tu tu Duòng thi sang Tha mói Cuón sàch mang hàm y muón làm rò mot so vàn de trong "Hàn Mac Tu thàn thè va thi vàn" cùa Tran Thanh Mai ma Quàch Tàn va già dinh Hàn Màc Tu cho là bia dàt "Viét Nam thi nhàn tién chièn" cùa Nguyén Tàn

Long là mot còng trinh nghién cùu quy mò ve Tha mói Tàc già dà giành nhiéu tàm huyét viét ve Hàn Màc Tu, Che Lan Vién va mot so càc nhà tha mói tiéu biéu khàc Nguyén Tàn Long dà nghién cùu ve su nghiép Hàn Màc Tu va buóc dàu phàn tich tha cùa thi si, chia cugc dòi Hàn Màc Tu thành ba thòi ky tàm trang ùng vói tùng

giai doan sàng tàc: Thài ky binh thàn (Tha Duòng co dién va Gài qué); Thài ky dao

dóng (Tap tha Dau Thuang); Thài ky xoa diu (Càc tàp tha Xuàn nhuy, Thuang thanh khi, Càm chàu duyén, Duyén ky ngò va Quan tién hói) Nhà nghién cùu két luàn:

"Hàn Màc Tu cùng nhu Bich Khé là nguòi a phài tha cu chuyén sang lành vue tha mòi Tu dia hat thi ca co quy tàc tram làng tién dén tha mói rói vugt qua dia hat tugng trung vuan lén nguón tha siéu thuc con duòng lich su ày dành dàu mot cugc dòi thi ca cùa thi nhàn".[l 10,412]

a2 Nhóm càc bài viét gàn Hàn Màc Tu vài mot so tòn giào nhu Dqo Thién

Chùa, Dqo Phàt va Dqo giào

Tiéu biéu cho huòng nghién cùu gàn Hàn Màc Tu vói Thién Chùa giào là Vò Long Té, Pham Dàn Binh, Dàng Tién va L.M Dùng Lac Tran Cao Tuòng Viét ve

"Kinh nghiém tha va hành trinh tinh thàn cùa Hàn Mac Tu", Vò Long Té cho ràng Hàn Màc Tu dà di tu nguòi tin hùu còng giào dén nhà tha còng giào sau khi trai nghiém mot quàng duòng day dau thuang va co nhàn thùc do àn sùng thùc day Diéu khó khan là phài tim mot su tóng hgp hai hoà trong con nguòi Hàn Màc Tu giùa mot ben là yéu càu Due tin tuyét dói cùa Thién Chùa giào vói mot ben là su dòi hòi phóng tùng cùa nghe si trong sàng tao nghe thuàt Vói bài "Due tin trong hón tha Hàn Màc Tu", Dàng Tién dà tò ra khà cuc doan khi nhàn dinh "toàn bò thi phàm cùa Hàn Màc Tu là tièng vgng cùa thành tit"(!) [37, 417] Hàn Màc Tu thi si phài song cugc dòi dau thuang cùa nguòi tin dò de dugc tón sinh sau cài chèt, dugc Phuc sinh trong thè giói Khài Huyén Pham Dàn Binh viét bài "Tan loàng trong Hàn Màc Tu" nhàm tim hiéu hành trinh thi ca dòc dào gàn vói quy dao tinh thàn cùa thi si trong trang thài dau thuang ra ròi nhu tan loàng thàn xàc, trong nhùng càm nhàn cùa Hàn Màc Tu ve cài chèt khi dang con song

Chgn huòng tiép càn hien tugng Hàn Màc Tu nghiéng ve quan diém tón giào thàn bi siéu hinh, L.M Dùng Lac Tran Cao Tuòng viét bài: "Thày dugc nhùng huyén

bi ben kia eòi chèt qua hien tugng Hàn Màc Tu" Tàc già muón giài thich nhùng bién dói ky diéu cùa Hàn Màc Tu sau "kinh nghiém càn ké cài chèt", sau khi dugc gap "Nguón sàng an binh" cùa Thién Chùa trong nhùng lue chiém bao va chèt giàc Khi tinh lai, con nguòi Hàn thay dói, nhó va ghi chép nhùng gi dà thày trong me

sàng thành tha ca ky di nhu bài Hón Ha khòi xàc rat rùng rgn Vi linh muc cho ràng

tha Hàn Màc Tu là mot minh chùng cho su tón tai cùa Thién Chùa va thè giói Khài Huyén Ve mot phuang dién nào dò, càch giài thich nói trén chua dù sue thuyét phuc ve màt khoa hgc nhung cùng là mot huòng nghién cùu mói ve Hàn Mac Tu Tuy nhién ngoài Thién Chùa giào, Hàn Màc Tu con nguang mg Dao Phàt Ve vàn

de này chùng ta xem xét y kién cùa Quàch Tàn va Phan Xuàn Sanh Theo Quàch Tàn thi dù là con nhà Dao góc nhung Hàn Màc Tu vàn co nhiéu bài tha mang dàu àn

tu tuòng Phàt giào vói nhùng hinh ành "Song Hàng", "Tròi Dao Ly", "Dàu Suàt",

"Coi Phàt" xa xàm va thuyét nghiép bào luàn hói Phan Xuàn Sanh trong khi nghién cùu "Ành huòng Phàt giào trong thi ca Viét Nam" dà phàt hien ra Thè giói Cuc Lac cùa Phàt ADiDà trong khung cành tha Hàn Màc Tu Pham Dàn Binh lai tiép tue tim

ra mot so ành huòng cùa Dao giào trong tha Hàn Mac Tu Thòi gian cuòi dòi, nhà

tha dàm minh ò Chón nuàc non thanh tit, noi nuàc Nhuac, non Bang, tim dàu vèt

Dào Nguyén tién nù, say sua giàc mòng "Thuang Thuang" vói Cam chàu duyén, Duyén ky ngó va Quan tién hói

- a3 Nhóm càc bài viét nghién cùu Hàn Màc Tu gàn vài chù nghia hien sinh

va Phàn tàm hgc cùa Freud

Day là két qua nghién cùu cùa Nguyén Xuàn Hoàng, Huynh Phan Anh, Bùi Xuàn Bào, Dào Truòng Phùc, Nguyén Mòng Giàc Nguyén Xuàn Hoàng va Huynh Phan Anh dà nhàn ra tha Hàn Màc Tu co mot nói "khàc khoài siéu hinh" gióng nhu

tu tuòng hu vò trong trièt hgc Heidegger, coi sàng tàc là "tha neo thòi gian trong hnh hón ta" va "nhà tha Hàn Màc Tu ném cài nhin cho mot tuang lai, mot tuang lai buon thàm: thi si ggi tén su chèt" Hàn Màc Tu coi "su chèt con là mot ao uóc, mot nài ni", là noi chón phài dén Bòi vay hien hùu cùa con nguòi phài chàng là hien hùu cùa hu vò, "con nguòi là mot hien hùu ò nhùng noi xa"(!?)[129, 552] Quan diém siéu hinh cùa hai nhà phé binh dà xem Hàn Màc Tu là thi si cùa hu vò va cài chèt

Tu góc nhin phàn tàm hgc, Nguyén Mòng Giàc cho ràng Hàn Màc Tu dà co su

"sàng tao cuóng nò", nghla là thi si dùng càm giàc thàn xàc làm phuang tién khàm phà y nghla dòi song Nguyén Mòng Giàc "thù dua ra mot vài nhàn dinh ve chat tha cuóng nò cùa Hàn Màc Tu de tim dén con nguòi chàn thuc cùa thi si sau con nguòi benh hoan va dién cuóng"[58, 9] Nguyén Mòng Giàc co mot so khàm phà ve dàc

trung hón tha Hàn Màc Tu trong tàp Tha Dién, de càp tói nhùng bién thài cùa hinh

tugng "Tràng", "Hón" va "Màu" trong tha Tu va coi dò là két qua cùa su thàng hoa (Sublimation) nhùng àm ành vò thùc cùa con nguòi Tàt cà nhùng càt nghla nói trén cho thày nhà phé binh dang tròi dat khà xa vào ben bò phàn tàm hgc cùa Freud

Nhu vay, viec dành già Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh,"Truòng tha Loan" ò Mién Nam truóc nàm 1975 dà dién ra khà sòi dóng va phùc tap Nguòi ta dà dem Hàn Mac Tu va càc nhà tha làng man, tugng trung ò Binh Dinh dén nhiéu khoàng tròi ly luàn phé binh phuang Tày nhu chù nghla Hien sinh, Phàn tàm hgc cùa Freud, hoàc dua Hàn Màc Tu lén cao tòt vói vói Due Chùa Tròi, hoàc dim xuóng vói Hu vò va Cài chèt Nguòi ta dà bàn dén su "hien hùu" cùa nhà tha vói càc quan diém trièt hgc phùc tap cùa Heidegger, thàm chi gàn ghép chù quan, vò doàn, duy tàm siéu hinh, "xà hói hgc dung tue" trong qua trình càt nghla tha Hàn Màc Tu

b Càc còng trình nghién cùu a Mién Bàc

Tu sau nàm 1945, viec dành già Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh hén quan chat che dén tinh hinh nghién cùu Phong trào Tha mói Nói tròi trong nghién cùu phé binh là khuynh huóng phé phàn nghiém khàc mot chiéu ve Phong trào Tha mói Vù Due Phùc co phàn nghiéng ve quan diém xà hòi hgc dung tue khi càt nghla tàm trang dau buon cùa càc thi si Tha mói làng man: "hg buon vi nghèo" trong khi

"tinh yéu va su huòng lac lai càn tién".[150,76] Hong Chuang kich liét phé phàn Tha mói làng man co "thài dò tiéu cuc dàu hàng truóc ké thù chung cùa dàn toc".[22, 126] Hoài Thanh cùng dành già lai Tha mói vói quan diém khàc truóc, coi

dò là "nhùng vàn tha co tòi", buon ràu bé tàc Khuynh huóng thù hai tón tai khà phó bién làu dai tu nhùng nàm sàu muai dén nay là nghién cùu va dành già Tha mòi thàn trgng han, "gan due khai trong" tim ra nhùng dóng góp cùa Tha mói Khuynh huóng này dugc thè hien rat ró trong càc bò giào trinh vàn hgc Viét nam hien dai Giào

trinh "Lich su vàn hgc Viét Nam 1930-1945" (Dai hgc Tóng hgp Ha Nói) dà thè hien nhùng quan diém lich su cu thè, co gang phàt hien nhùng yéu tó tich cuc cùa Tha mói, ben canh nhùng "dòc tó" Giào trinh "Lich su vàn hgc Viét Nam" tàp V cùa khoa Vàn (Dai hgc Su pham Ha Nói) nhàn xét: "Nhin lai Tha mói, ta thày co màt tiéu cuc nàng né va cùng co màt nào dò ró ràng là tich cuc, hiéu mot càch co quan diém lich su".[95, 139] Nàm 1966, Phan Cu De dà cho ra dòi mot chuyén luàn rat còng phu ve "Phong trào Tha mói 1932 - 1945", thè hien quan diém khoa hgc dùng dàn cùa ly luàn nghién cùu phé binh Màc xit dành già van hgc qua khù Day cùng là quan diém duòng lói cùa Dàng: "Dói vói trào luu vàn nghe làng man, chùng

ta khòng nén mat sàt, va dua cà nàm ma càn di sàu vào phàn tich nhùng dòng tién

bò trong nhùng thòi ky khàc nhau" (Truòng Chinh).[31,7] Chuyén luàn dà chi ra nhùng ca so lich su xà hòi, ca so y thùc vàn hoà va my hgc cùa Tha mói, phé phàn

xu huóng thoàt li tiéu cuc cùng nhu con duòng bé tàc cùa chù nghla cà nhàn tu san, dóng thòi néu lén nhùng màt tich cuc cùa Tha mói nhu tàm su yéu nuóc, yéu dàn toc, tinh yéu cugc song, yéu thién nhién tha thiét, càm hùng nhàn dao chù nghla va thài dò phù nhàn tiéu cuc dói vói thuc tai xà hòi thuc dàn phong kién den tói Trong khòng khi tu duy nhùng nàm chièn tranh, chuyén luàn con dùng nhùng tu de dàt nhu

"tàm su yéu nuóc thàm kìn", sau này tài bàn tàc già dà chùa thành tiéu de "Tinh thàn dàn toc" CÓ thè nói, day là cóng trinh dàu tién nghién cùu khà sàu sàc, toàn dién, va tóng hgp ve mot trào luu vàn hgc ròng lón Màc dù nhà nghién cùu chua co diéu kién di sàu vào tùng guang màt thi nhàn, nhung qua cuón sàch nguòi dgc vàn thày nói bàt lén mot so chàn dung tiéu biéu nhu Hàn Màc Tu, Bich Khé, Yèn Lan, Che Lan Vién, Hoàng Diep Riéng Hàn Màc Tu dà dugc tàc già nhin nhan thoà dàng han trén quan diém duy vàt bién chùng va duy vàt lich su Theo Phan Cu De thi Hàn Mac Tu chiù ành huòng sàu sàc quan diém my hgc cùa Baudelaire, qua Baudelaire chiù ành huòng Edgar Poe va càc quan niem nghe thuàt vi nghe thuàt cùa chù nghla làng man, tugng trung phuang Tày Hàn Màc Tu con co ành huòng lón dén càc nhà tha Binh Dinh Nhùng y kién cùa Phan Cu De dua ra vào thòi diém nhùng nàm sàu muai (lue trong quàn dói dang co phong trào "quél" nhac vàng, tha vàng "anh anh

em em ") dà bòc lo y nghla khoa hgc khi dành già ve Phong trào Tha mói, ve Hàn

Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan", co tàc dung khai nguón cho nhùng còng trình nghién cùu sau này

cà nhùng han che cùa càc phuang phàp nghién cùu dò Buóc vào thàp ky tàm mucd, khòng khi khoàng dat cùa thòi ky dói mói ành huòng manh me dén càch nhin nhàn Phong trào Tha mói Càc thi phàm tiéu biéu cùa phong trào này làn lugt dugc giói thieu va tài bàn trén sàch bào, tap chi cà nuóc Riéng sàch "Thi nhàn Viét nam" cùa Hoài Thanh dugc tài bàn dén muòi ba làn "Tha mói" trò thành chù de sòi dóng cùa càc cugc hòi thào, ky niém vói hàng tram bài bào, hàng chuc chuyén luàn Nàm

1983, PGS Nguyén Hoành Khung tiép tue co nhùng dành già quan trgng ve vai trò cùa Hàn Màc Tu: "Hàn Màc Tu là nguòi dùng dàu "Truòng tha Loan" (con ggi là

Tha Dién) va Tha Dién co nhiéu bài kinh di, co nhùng vàn tha gióng nhu tièng gào

rù cùa mot linh hón dau thuang cùng cuc" Hàn Mac Tu "co ành huòng nhiéu dén mot so it thi si Tha mòi tap hgp trong "Truòng tha Loan"- mot xu huóng tiéu biéu cho tinh trang bé tàc khung hoàng cùa phong trào Tha mói".[93, 288] Bài tiéu luàn

"Hàn Màc Tu anh là ai?" cùa Che Lan Vién thè hien tàm huyét cùa mot nguòi ban tha bièt nhiéu, hiéu nhiéu va cuc ky nhiéu bàn khoàn ve Hàn Màc Tu Vói càch nói khoa truang làng man Che Lan Vién ca nggi: " may thay, Tu là mot dinh cao chói loà trong vàn hgc nhiéu thè ky" Theo Che Lan Vién thi Hàn Màc Tu " chà thèm làm tha cùa Su chèt, cùa Hu vò nhu nhùng nguòi vién Heiddeger, vién Jaspers rói dàn cho anh nhàn hiéu co dau àm, hai àm ày".[125, 210] Nàm 1989, G.S Le Dinh

Ky viét còng trinh"Tha mói nhùng buóc thàng tram" Sau khi néu lén nhùng dóng góp cùa cà phong trào, tàc già tàp trung bùt lue viét ve Thè Lù, Xuàn Diéu, Huy Càn, Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Bich Khé, Nguyén Binh, Vù Hoàng Chuang duòi dang chàn dung vàn hgc Trong phàn nghién cùu ve Hàn Mac Tu va càc thi si Binh Dinh, tàc già bòc lo nhùng nàng lue thàm binh tinh tè, phàt hien dugc cài "chat

qué", "hón qué" trong sàng vào loai nhàt cùa Tha mai ò hai bài tha Day thón Vi Da

va Mùa xuàn chin Le Dinh Ky cho ràng trong Tha Dién "co nói dau riéng cùa Hàn

Mac Tu hoà vào nói dau chung cùa dàt nuóc".[90, 186] Day là nhùng y kién rat mòi

ve Hàn Mac Tu va Tha Dién Nhàn ky niém 60 nàm Phong trào Tha mòi, sàch

"Nhin lai mot cugc càch mang trong thi ca" là mot còng trinh tàp thè cùa càc nhà khoa hgc va càc nhà tha danh tièng nhu Huy Càn, Ha Minh Due, Dò Due Hiéu, Le Dinh Ky, Phan Cu De, Tran Dinh Su, Phong Le, Pham Quang Long Hoàng Nggc Hièn, Hoài Chàn, Nguyén Xuàn Sanh, Té Hanh, Anh Tha, Vù Quàn Phuang, Ma Giang Làn, Doàn Thi Dàng Huang, Lù Huy Nguyén, Vàn Tàm, Lai Nguyén Àn, Ngò Vàn Phù, Vuong Tri Nhàn Càc bài viét nghién cùu dà thè hien tu duy khoàng dat cùa thòi ky dói mòi khi nhin lai di san vàn hgc dàn toc Ngoài tinh chat hói ùc,

ky niém, nhiéu bài viét dà co nhùng dòng góp khoa hgc thiét thuc Riéng ve Hàn Màc Tu, Vù Quàn Phuang dua ra vàn de càm thu tha cùa thi si là chuyén day khó khan, rat càn su ggi y cùa nghién cùu, phé binh Tiép tue khàng dinh vi thè Hàn Màc

Tu, Vù Quàn Phuang dà "tran trgng nuóc màt, gigng cuòi va cà màu cùa nhà tha dà

ky thàc trong ve dep long lanh cùa tièng Viét".[21,125] Trong vòng bón nàm, Nguyén Bà Tin xuàt bàn lién hai cuón sàch: "Hàn Màc Tu anh tòi" (1991) va "Hàn Mac Tu trong riéng tu" (1994) nhàm cung càp thém nhùng tu liéu chinh xàc ve Hàn Mac Tu Tiéu biéu nhàt cho khuynh huóng nghién cùu tu liéu là sàch "Di tim chàn dung Hàn Màc Tu" (1997) cùa Pham Xuàn Tuyén Tàc già dà bò ra han ba muai nàm tròi ròng ra di thu nhàt, tàp hgp nhùng chùng cu xàc dàng ve nhà tha Diéu dò

dù thày Hàn Màc Tu dà song mành liét trong tàm hón nguòi yéu tha bièt bao! Su

bé bòn, ngón ngang cùa tu liéu ve Hàn Màc Tu trong cuón sàch dà thè hien còng lao dàng khàm phuc cùa nhà suu khào này

DAI HCC QUOC GIÀ HA NÓI

' TRUNG TÀM THÓNG UN THU VIÉN

Thành qua nghién cùu ve Hàn Màc Tu ngày càng phong phù Nhiéu còng trình dugc viét theo kiéu tóng hgp càc giai thoai, dòi tu cùa thi si co xen ké phàn tich càm thu tha vàn, hoàc in lai càc tài heu dà tùng xuàt bàn co sua chùa thém theo y nguòi tuyén chgn Tiéu biéu là càc cuón sàch "Hàn Mac Tu huang tham va màt dàng" (Tran Thi Huyén Trang - 1991), "Hàn Mac Tu thi si Dóng trinh" (Nguyén Thuy Kha - 1993), "Hàn Mac Tu tha va dòi" (Lù Huy Nguyén - 1995), "Hàn Màc

Tu hòm qua va hòm nay" (Vuong Tri Nhàn - 1996), "Hàn Màc Tu tha va giai thoai" (Ha Vinh va Ma Giang Làn - 1998) Càc còng trình trén dà phàc thào khà toàn dién

ve vàn de Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" Nhùng su kién

ve Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan, Bich Khé, Hoàng Diep, Quynh Dao, Quàch Tàn sau nhiéu nàm ngù vùi trong qua khù giò day dà thùc day va dugc nhin nhàn day dù, phong phù han rat nhiéu so vói thàp ky sàu muai Tuy nhién, dàng tièc

là trong mot so cuón sàch dà co khòng it su trùng làp tu Uéu va càc bài viét nghién cùu dàng lai thiéu chinh xàc nhu nguyén bàn Bòi vay bue tranh ve Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh trong qua trình phàt trién co dién mao phong phù dén phùc tap Sàch "Tha vàn Hàn Mac Tu (phé binh va tuòng niém)" (1993) cùa Phan Cu De dà tiép tue phàt trién nhùng thành tuu nghién cùu Tha mói tu nàm 1966, dóng thòi còng bó thém nhiéu tu liéu quy hiém ve Hàn Màc Tu Vò Long Tè cho ràng Phan Cu

De dà CÓ nhùng phàt hien sàc sào ve Hàn Màc Tu Phan Cu De dà tim ra bài tha

Dém khuya tu tinh vài song Huang là cùa Hàn Màc Tu thè hien tàm tinh vói nhà chi

si yéu nuóc Phan Bòi Chàu va bài tha Long qué là cùa Uòng Tinh Ve do Hàn Mac

Tu dich dàng lién trén hai so "SàiGòn", ngày 18/11/1935 va 25/11/1935 (ngay cà Che Lan Vién, Quàch Tàn, Nguyén Bà Tin déu cho bài tha này là do Hàn Màc Tu

sàng tàc) Nhà nghién cùu cho ràng tu tap Dau thuang, tha Hàn Màc Tu dà thàm

dàm màu sàc tugng trung gàn gùi vói Baudelaire, Rimbaud, Mallarmé, Valéry De càp tói vàn de tòn giào trong tha Hàn Màc Tu, Phan Cu De con phàn tich "Chat Dao" va "Chat Dòi" trong tha cùa thi si va két luàn Hàn Màc Tu là "con chim dàu dàn cùa nhóm tha Quy Nhan, là mot trong nhùng nggn co tiéu biéu cùa trào luu vàn hgc làng man va tugng trung thòi ky 1930 - 1945".[33, 78] Nàm 1997 vói "Con màt tha", Dò Lai Thuy làm mot cugc hành trình "ma thàm" vào thè giói nghe thuàt cùa

Phong trào Tha mói va dà ve nén chàn dung Hàn Màc Tu trong "mot tu duy tha dgc dào"[185, 217] Con duòng nghién cùu cùa Dò Lai Thuy là tién tu "vàn bàn" dén

"vàn cành" va "màt tha", ngòn ngù tha de càt nghla "ma so cùa tha" Càch viét cùa

"Con màt tha" là chuyén du hành cùa nhà nghién cùu cùng thi si vào thè giói cùa Cài Dep "Trén vàn bàn cùa thi nhàn, nhà phé binh xày càt mot vàn bàn khàc, mot siéu vàn bàn" [185, 26] Dò Lai Thuy dà néu ra mot so dàc trung tu duy tha Hàn Màc

Tu nhu: "tinh trù tinh", "tu duy tòn giào", "mò hinh va sàng tao" va coi dò là chiéc

"chia khoà vàng" de mò cành cùa làu dai nghe thuàt tha Hàn Màc Tu Gàn day, G.S

Ha Minh Due cho ra dòi chuyén luàn "Mot thòi dai trong thi ca" nhàm di sàu nghién cùu khàng dinh nhùng già tri càn bàn cùa phong trào Tha mói Sau bài "Khài luàn"

mò dàu CÓ y nghla bao quàt ve Tha mói, càc bài viét tiép theo tim ra nhùng dóng góp tich cuc cùa phong trào này ò phuang dién tinh yéu qué huang, yéu thién nhién dàt nuóc cùng nhu càc già tri nhàn bàn, nhàn vàn trong sàng Nhà nghién cùu dà khàc hoa sinh dòng chàn dung cùa càc nhà tha tiéu biéu: Xuàn Diéu, Huy Càn, Che Lan Vién, Hàn Màc Tu, Nguyén Binh, Tè Hanh, Vù Hoàng Chuang Riéng Hàn Mac Tu, Ha Minh Due phàt hien dò là "mot hón tha rat la ma rat thàn quen" Thi si

dà song hét minh de co dugc mot sue sàng tao rat lón Theo nhà nghién cùu thi "Tha Hàn Màc Tu dà di tu cugc dòi de dén nhùng coi xa xòi" va trong dò " dàu vèt cùa

su song in dàm han cà là nhùng mién qué" [42, 170] Vói bài viét "Buóc tién cùa tha nùa dàu thè ky", G.S Ma Giang Làn thè hien mot cài nhin tóng quàt ve tha Viét Nam, dành già "Hàn Mac Tu là mot trong nhùng nhà tha co sue sàng tao mành liét nhàt cùa Phong trào Tha mói" va "bò ba Truòng tha Loan"(Hàn Màc Tu, Che Lan Vién, Bich Khé) dà thay thè cho nhùng vi tinh tu cùa Tha mói nhu Thè Lù, Xuàn Diéu Sàch "Tha Hàn Mac Tu va nhùng lòi binh"[107] dà tap hgp dugc mot so bài viét nghién cùu mói ve tha va dòi Hàn Mac Tu cùa Ma Giang Làn, Pham Xuàn Tuyén, Nguyén Thanh Hùng, Tò Kiéu Ngàn, Le Bào Sàch "Thi ca Viét Nam thòi tién chièn 1932-1945" cùa Phan Canh muón khào cùu riéng ve thi ca de phàn biet vói "Viét Nam thi nhàn tién chièn" chi nghién cùu nhiéu ve thi nhàn Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Bich Khè dugc giói thieu va trich tuyén mot so bài tha trong phàn viét ve càc khuynh huóng tugng trung va siéu thuc cùa cuón sàch Luàn àn "Thè giói

nghe thuàt tha Hàn Màc Tù"cùa Chu Vàn San dugc coi là mot còng trình khà cóng phu [155], Tàc già luàn àn dà tiép càn Hàn Màc Tu "Tu quan niém tha dén thè

giói hinh tugng va mot loai hình tha dòc dào" (tue là Tha Dién), tu dò nghién cùu

mot so hình tugng trong thè giói nghe thuàt tha Hàn Mac Tu nhu: hình tugng"Cài Tòi dau thuang mành liét ma tuyét vgng", hình tugng "Nàng Tha xuàn tinh ma trinh khièt", hình tugng "mot thè giói thàn quen ma ky di" Riéng ve mói quan he giùa Hàn Mac Tu vói nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan", luàn àn này chi diém qua,

CÓ le là do quan niém dò khòng phài là muc dich nghién cùu chù yéu

5.2 Mot so nhàn xét ve lich su nghién ciac Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truang tha Loqn"

Nhin toàn cành bue tranh ly luàn phé binh nghién cùu ve Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh," Truòng tha Loan", co thè nhàn xét nhu sau :

5.2.1 Ve phuang phàp nghién cùu :

Trong suót han sàu muai nàm qua, giói nghién cùu dà rat "dung còng" trong vièc tiép càn Hàn Mac Tu, nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan" Duòi day là nhùng phuang phàp nghién cùu dà dugc thuc hien va dat hiéu qua khàc nhau:

- Phuang phàp "phé binh khàch quan" theo kiéu thuc chùng luàn (Tran Thanh Mai, Hoàng Diep, Thài Vàn Kiém, Thè Phong )

- Phuang phàp phé binh chiù ành huòng lói phé binh àn tugng chù nghla (Hoài Thanh)

- Phuang phàp phé binh Màc xit (Ha Minh Due, Le Dinh Ky, Phan Cu De,

Ma Giang Làn, Nguyén Hoành Khung, Tran Dinh Su, Vù Quàn Phuang, Vàn Tàm, Vuang Tri Nhàn va càc tàc già giào trinh lich su vàn hgc Viét Nam 1930 - 1945 cùa Dai hgc Su pham Ha Nói va Dai hgc Tóng hgp Ha Nói)

- Phuang phàp vàn hgc so sành (Tran Thanh Mai, Tran Tài Phùng, Phan Cu

De, Vuang Tri Nhàn )

- Càch tiép càn nghiéng ve trièt hgc va tòn giào (Huynh Phan Anh, Nguyén Xuàn Hoàng, Nguyén Mòng Giàc, Vó Long Té, Dàng Tién, Phan Xuàn Sanh, L.M Dùng Lac Tran Cao Tuòng )

- Càch tiép càn nghiéng ve thi phàp hgc (Tran Dinh Su, Hoàng Nggc Hién,

Dò Lai Thuy, Dào Truòng Phùc, Le Huy Oanh, Bùi Xuàn Bào, Pham Dàn Binh, Chu Vàn San )

Trong thuc té ìt co còng trình nào chi vàn dung thuàn tuy mot phuang phàp nghién cùu Mac dù phói hgp nhiéu phuang phàp nghién cùu nhung trong tìjfng còng trinh vàn nói tròi lén mot phuang phàp nào dò mang tinh chat chù dao Tàt cà càc phuang phàp nghién cùu co màt trong mot còng trình déu co tàc dung bó sung, ho trg, khàc phuc cho nhau nhùng han che nào dò (néu co) Gàn day, phuang phàp nghién cùu phé binh Màc xit vùa tiép tue phàt huy sàng tao nhùng uu thè tiép càn truyén thóng, lai vùa tan dung nhùng yéu tó tich cuc cùa càc phuang phàp nghién cùu khàc, dà tu làm phong phù cho con duòng tiép càn cùa minh va dat dugc nhùng két qua dàng kè

5.2.2 Nhùng vàn de càn tiép tue nghién ciac

Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" dà dugc nghién cùu khà nhiéu trong mày chuc nàm qua Xu thè chung cùa càc thè he nghién cùu là dàn dàn co càch dành già toàn dién va thoà dàng han ve hién tugng vàn hgc hàp dàn này Già nùa thè ky là quàng thòi gian khòng ngàn nhung chua hàn dà là dai trong hành trình tim hiéu ve càc thi si Binh Dinh Cho dén nay dà co gàn hai muai cuón sàch viét riéng ve Hàn Màc Tu Ay là chua ké nhùng bài bào, càc chuang sàch viét le trong càc cóng trình khàc dà lén dén con so hàng tram Néu nhu Xuàn Diéu tùng

dugfc xem là nhà tha mói nhàt trong càc nhà Tha mói, thi Hàn Màc Tu co thè duac

coi là la nhàt, phùc tap nhàt va bi dn nhàt

Hàn Màc Tu, nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" là nhùng hién tuang vàn hoc dà gay ra nhùng àm ành sàu sàc, thàch thùc su khàm phà nhung cùng de gay ra su ngò nhàn, co thè dàn dén nhùng y kién trai nguac nhau Nguòi thi cho là thién tài, kè thi cho là dién loan, thàm chi phù nhan gay gàt Càng ve sau, du luàn ca tung Hàn Mac Tu ngày càng nhiéu Ngay cà nhùng nguòi xua kia tùng kich liét phàn dòi "Tha Loan", "Tha Dién" cùng trò nén "diu giong", thùa nhàn tài nàng cùa Hàn Màc Tu cùng nhu "Tu Linh" trong nhóm tha Binh Dinh Ngoài mot so còng trinh truc tiép nghién cùu ve Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha

Loan" nhu "Hàn Màc Tu thi sì tién chién" (Hoàng Diép), "Hàn Màc Tu huang tham

va màt dàng" (Tran Thi Huyén Trang), "Tha vàn Hàn Màc Tu (phé binh va tuòng niém)" (Phan Cu De), con lai hàu hét càc còng trinh khàc thuòng chù yéu nghién cùu ve tiéu su, con nguòi, bénh tàt, nhùng mòi tinh, sé phàn cay dàng, hoàn cành bi dàt va càc tàm trang tòn giào cùa Hàn Màc Tu, ma it de càp dén nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" Càc nhà nghién cùu thuòng dua ra nhùng nhàn dinh tóng quàt han là di sàu vào khào sàt, phàn tich vàn bàn tha cùa thi si de chùng minh, thuyét phuc Thuc tién cho thày viéc giài ma, càt nghla tha Hàn Màc Tu nói riéng va tha làng man, tuang trung, siéu thuc nói chung, khòng he don gian Ngay dén cà Hoài Thanh là nguòi binh tha nói tiéng là tinh té va sàc sào, vày ma trong phàn viét

ve Hàn Màc Tu cùng né trành phàn tich So luang bài viét nghién cùu ve vi thè, tài nàng cùa Hàn Mac Tu trong viéc tó chùc, xày dung, dinh huóng quan niém thàm

my, gai y càm hùng sàng tàc, lua chon de tài, ra tuyén ngòn nghe thuàt cho nhóm tha Binh Dinh va "Truòng tha Loan" vàn con khà thua vàng Xét tóng thè ve huóng

nghién cùu cùa de tài Hàn Mac Tu va nhóm thù Binh Dinh 1932 -1945, co le càn

phài tiép tue tim hiéu mot so vàn de sau:

- Thù nhàt là phài nghién cùu nhùng tién de lich su xà hòi, vàn hoà va my hoc

dà chi phòi manh me dén su phàt sinh, phàt trién hien tuang Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" trong bue tranh chung cùa Phong trào Tha mói

1932 - 1945 Vàn hoc là mot hinh thài y thùc xà hói dàc thù co quan he gàn bó vói

ca so lich su xà hói làm này sinh ra nò Vàn hoc con co nhùng quan he vói càc hinh thài y thùc xà hòi khàc trong càc mòi giao luu vàn hoà thuòc mot thòi dai nhàt dinh Hàn Mac Tu va "Truòng tha Loan" dù dòc dào "kinh di" dén dàu cùng khòng nàm ngoài quy luàt ày Vi thè càn tiép tue làm rò nhùng tién de lich su xà hói va my hoc, nhùng quan he giao luu vàn hoà, vàn hoc Dóng - Tày, càc yéu tò dàn toc va quóc té, truyén thóng va hién dai dà chi phòi truc tiép hoàc giàn tiép dén su hinh thành, phàt trién cùa nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" va riéng hién tuang Hàn Mac Tu nhu thè nào

- Thù hai là thuc tién sàng tàc "Tha Dién", "Tha Loan" khòng thè ngàu nhién

ma co Han thè, no con phàn ành quan niém nghé thuàt cùa Hàn Màc Tu va càc thi

hùu dugc trình bay qua càc tuyén ngòn cùa "thi phài" Viéc phàn tich, he thóng hoà quan niém thàm my, quan niém nghe thuàt, quan niém sàng tàc cùa Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" là hét sue càn thiét, tao ca so ly luàn then chót cho viéc càt nghla sàng tàc cùa hg

- Thù ba là càn xàc dinh thành phàn cùa nhóm tha Binh Dinh Ve vàn de này

dà xuàt hien nhùng y kién khàc nhau Nguyén Viét Làm coi nhóm tha Binh Dinh cùng là nhóm tha Quy Nhan va cùng boat dóng nghe thuàt trong tó chùc Thài Duang Vàn Doàn ròng rai ò thành phó Quy Nhan thòi bay giò (bao góm càc thi si: Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Quàch Tàn, Yèn Lan, Hoàng Diep, Nguyén Viét Làm, Nguyén Minh VI, Phù San, Huy Vàn ) Quàch Tàn, Tran Thi Huyén Trang, Quàch Giao déu quan niém nhóm tha Binh Dinh là nhóm Bàn Thành Tu Hùu, là nhóm

"Tu Linh" va chi co bón nhà tha: Hàn Màc Tu, Quàch Tàn, Che Lan Vién, Yèn Lan Sau này Quàch Tàn chuyén làm tha Duòng, con Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan làm Tha mói làng man, tugng trung, phàn nào siéu thuc thành làp ra "Truòng tha Loan" "Truòng tha" này ve sau co bó sung thém mot so thi si khàc Nhu vày, càn làm

ró thành phàn cùa nhóm tha Binh Dinh trong qua trình hình thành va phàt trién

- Thù tu là tiép tue nghién cùu mói quan he giùa Hàn Mac Tu vói nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" Day là mói quan he giùa vi chù soài vói mot tó chùc thi ca nhung khòng don thuàn là mot chiéu Hàn Màc Tu co ành huòng sàu sàc dén càc thi hùu nhung chinh òng cùng dugc ban bè ggi y va ành huòng giàn tiép trong thi nghiép cùa minh Co thè phàt hién nhùng ành huòng it nhiéu cùa Hàn Mac Tu, nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" dói vói tha Viét Nam 1932 - 1945

- Thù nàm, vàn de phùc tap va ràc rói bàc nhàt trong tha Hàn Màc Tu là su co màt cùa Thién Chùa giào, Phàt giào, Dao giào Tòn giào nào là thóng soài trong Hàn Màc Tu? Cugc "tranh chàp" Hàn Mac Tu giùa càc tin dò trong thi si dà dién ra nhu thè nào? Mói quan he giùa chat Dao va chat Dòi trong tha Hàn Màc Tu? Càn nghién cùu ve "Chat Dòi" trong Hàn Mac Tu biéu hien qua quan he giùa thi si vói nhà chi si Phan Bòi Chàu, vói Nguyén Minh Vy - mot nguòi còng san, "Chinh tri vién tàp san Nàng Xuàn", nghién cùu ve mot Hàn Mac Tu vói thài dò "nhap cugc" (engagé)

- Thù sàu, vàn de nghién cùu Hàn Màc Tu dà kéo dai han nùa thè ky Thành qua cùa ly luàn nghién cùu phé binh rat da dang Nhùng nguòi di sau phài bièt tón trgng, ké thùa y kién nguòi di truóc mot càch khàch quan dùng mùc, tién tói tóng hgp day dù ve hién tugng Hàn Màc Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan"

Càn tiép tue nghién cùu sàu ve dàc trung nghe thuàt tha Hàn Màc Tu trong toàn bò

he thóng di cao tha vàn hién co cùa thi sTdè di dén cài nhin toàn dién han

Luan àn khòng co tham vgng giài quyét dugc tàt cà nhùng vàn de néu trén Trong chùng muc co thè, chùng tòi sé tùng buóc co gang ly giài nhùng vàn de bue xùc trong nghién cùu ve Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan"

6, Y nghla ly luqn va thuc tién cùa luàn àn:

6.1 Luan àn co y nghla cùng co va khàng dinh ly luan nghién cùu phé binh Màc xit trong viéc tiép càn mot tàc già va mot nhóm tha duòng nhu co ve xa la vói vàn hgc càch mang Nghién cùu Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" là mot thù thàch mói dói vói phàn ành luàn Màc xit Thuc tién cho thày khó

CÓ thè giài thich toàn bò Hàn Mac Tu va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" bang phàn ành luàn Màc xit, thè nhung phàn ành luàn Màc xit cùng khòng dùng ngoài hién tugng vàn hgc dòc dào này

6.2 Trén co sa van dung yéu tó tich cuc cùa càc phuang phàp nghién cùu khàc nhu tiép càn he thóng trén tinh thàn thi phàp hgc, vàn hgc so sành, luàn àn co gang tim ra diém gap gó cùa phuang phàp nghién cùu phé binh Màc xit vói càc phuang phàp nghién cùu phé binh vàn hgc mòi hién nay

6.3 Két qua nghién cùu cùa luàn àn co thè làm tài liéu phuc vu cho viéc giàng day va hgc tàp cùa sinh vién ngành Vàn hgc ò càc truòng dai hgc va cao dàng hoàc

CÓ thè làm tài liéu tham khào cho viéc bién soan giào trinh va sàch nghién cùu lich

su vàn hgc Viét Nam thè ky XX

7 Càu trùc cùa luqn àn :

Tu viéc xàc dinh nhùng vàn de bue xùc càn tiép tue nghién cùu ve Hàn Màc

Tu va nhóm tha Binh Dinh 1932 -1945, chùng tói xày dung luàn àn theo càu trùc

nhu sau:

Mòdàu

Nói dung Chuang 1: Su hinh thành nhóm thaBinh Dinh va vi the cùa Hàn Mac Tu

1.1 Nhùng tién de lich su xà hòi, vàn hòa va my hgc dàu thè ky XX dàn dén

su xuàt hién nhóm tha Binh Dinh (trong bue tranh chung cùa Phong trào Thamói 1932-1945)

1.2 Qua trinh hình thành va phàt trién cùa nhóm tha Binh Dinh dàn dén su này sinh "Truòng tha Loan"

1.3 Vi thè cùa Hàn Mac Tu

1.4 Anh huòng cùa càc trào luu Làng man, Tugng trung, Siéu thuc dói vói Hàn Mac Tu va "Truòng tha Loan"

Chuang 2: Su tich hgp ky Iq cùa ''chat Dqo*\ *^chàt Dui" trong tha Hàn Mac Tu

va nhùng ành huang dói vài nhóm Binh Dinh, ''Truang thaLoqn'\

2.1 Tha, Dqo va Dòi trong tài nàng Hàn Mac Tu

2.2 "Chat Dqo'' trong tha Hàn Màc Tu

2.3 "Chat Dui'' trong tha Hàn Màc Tu

2.4 Nhùng ành huòng cùa "Chat Dqo", "Chat Dui" trong "Truòng tha Loan"

Chuang 3: Mày vàn de ve thégiài nghe thuàt tha Hàn Màc Tu va mot so diém

gap ga vài "Truang tha Loqn'\

3.1 Nhùng biéu hién nghe thuàt cùa Cài Tòi trù tinh trong tha Hàn Màc Tu 3.2 Gigng diéu tha Hàn Màc Tu va mot so diém gap ga vói Bich Khé, Che Lan Vién va Quynh Dao

3.3 Khòng gian va thòi gian nghe thuàt trong tha Hàn Mac Tu

Tiép theo là phàn Kit luqn va Tài liéu tham khào

CHirONG 1

SU HÌNH THÀNH NHÓM THO BÌNH DINH

VÀ VI THÈ CÙA HÀN MÀC TU

•

1.1 Nhùng tién de lich su xà hai, vàn hóa va my hgc dàu the ki XX dàn dén su

hình thành nhóm tha Binh Dinh (trong bue tranh chung cùa Phong trào Tha mói 1932 -1945)

1.1.1 Nhùng dàc diém cùa xa hòi Viét Nam tu 1900 dén 1945 tao diéu kien

cho qua trình hién dqi hoà vàn hgc va su xuàt hién Phong trào Tha mài

Buóc sang thè ki XX, xà hòi Viét Nam co nhiéu chuyén bién Mot he thóng

dò thi lón xuàt hién ò Ha Nói, Hai Phóng, Nam Dinh, Hué, Sài Gòn dàn dén su hình thành tàng lòp tu san, tiéu tu san tri thùc Tày hgc, tàng lóp thi dàn Vàn hoà tu san hién dai phuang Tày chi phói phùc tap dén dòi song tinh thàn dàn chùng ò càc thành phó Nguòi ta ggi day là thòi ki "mua Au giò My", "cu mòi tranh nhau" Y thùc dàn chù cùa phuang Tày lan ròng trong dòi song thi thành dàn dén nhùng chuyén bién sàu sàc trong tinh thàn thòi dai Mot tàng lóp còng chùng vói thi hiéu thàm my mói dà xuàt hién, kich thich va thùc day vàn hgc phàt trién.Vàn hgc bàt dàu trò thành hàng hoà Chù quóc ngù ngày càng dugc truyén bà ròng rai Bào chi bang chù quóc ngù xuàt hién phong phù va luu hành trong toàn quóc, trò thành dòng chày thóng tin quan trgng co tàc dung mò mang dàn tri, dua tàc phdm vàn hgc dén vói còng chùng mau le Bào chi con là noi "thù bùt", giói thieu vàn nghe si, binh phàm vàn chuang Viét vàn làm bào trò thành nghé muu sinh Co thè nói day là nhùng gì rat mói dói vói nguòi càm bùt duang thòi va góp phàn làm nén dién mao riéng cùa vàn hgc Viét Nam nùa dàu thè ki XX Càc boat dòng vàn hoà nghé thuàt phuang Tày mòi la so vói truyén thóng làn lugt ra màt còng chùng nhu san khàu kich nói, dién ành, nghé thuat xiéc, hòi hoa, àm nhac "Nàm trong nhùng dot triéu dàng duy tàn rói tàn duy tàn vàn hoà vàn nghé ày mành dàt vàn chuang khòng thè khòng chuyén bién" [21,183]

Tha ca Viét Nam dàu thè ki XX dà vàn dóng theo xu huóng hién dai hoà tàt yéu cùa vàn hgc dàn toc Mot cugc càch mang ve vàn hgc dà co dù diéu kien de này

sinh Nggn co vàn hoà mòi dugc chuyén dén tay tàng lóp tri thùc Au hoà vói nhùng tinh thàn dàn chù va tu do cà nhàn Chù Hàn chi con là ve dep "vang bòng mot thòi" Nho hgc ngày càng thàt thè, tàn lui Nàm 1918, che dò khoa cu chù Hàn bi bài bò hoàn toàn Ké tu khi xuàt hién, chù quóc ngù dà co cugc hành trình tu dia hat truyén giào (Dao Thién Chùa) sang linh vue bào chi va vàn hgc nghé thuàt Day là diéu Alexandre de Rhodes va càc giào si phuang Tày co thè dà khòng ngò tói Dói thay chù viét là mot cugc càch mang ve chat liéu vàn hgc, tao tién de quan trgng cho qua trình hién dai hoà vàn hgc Viét Nam Giùa lue dàt nuóc làm than nò le, y thùc tu chù

ve vàn hoà vàn hgc cùa dàn toc ta tròi day manh me dén ki diéu! Dò là diéu ma khòng phài dàn toc nào cùng làm dugc

1.1.2 Giao luu vàn hgc Dóng - Tày va nhùng ành huàng cùa tha Phàp, tha

Duàng, thaca truyén thóng dàn toc dói vài Phong trào Tha mài 1932 -1945

1.1.2.1 Nhùng buàc chuyén dòng hién dqi hoà vàn hgc

Qua trình giao luu vàn hoà, vàn hgc Dóng Tày dà tao ra bién dòng da dang va phùc tap trong dòi song vàn hoà xà hói Nhùng màm mòng ve mot nén vàn hgc hién dai CÓ diéu kién dàm chói này lòc Truóc hét, chuyén dòng hién dai hoà vàn hgc bàt dàu tu hai thè loai truyén va kich, tiép dén là Tha mói xuàt hién trong nhùng cugc tranh luàn ràm rò vói Tha cu Cugc càch mang ve thi ca bùng phàt dà hoàn tàt qua trình dói mói thè loai vàn hgc Su thàng thè cùa Tha mòi nàm trong cà mot trào luu vàn hgc ròng lón theo xu huóng hién dai hoà tàt yéu cùa dàn toc Sau khi rung nhùng hói chuòng két thùc su ménh Tha cu, Phong trào Tha mói dà tao ra nhùng chàn dóng khòng nho trong dòi song vàn hgc Viét Nam dàu thè ki XX

1.1.2.2 Vai trò cùa vàn hgc dich, vàn hgc phóng tàc, mò phong

Giao luu Dóng - Tày dà làm xuàt hién vàn hgc dich thuàt, giói thieu, bién khào vàn hoà vàn hgc Phàp va phuang Tày sang chù quóc ngù Sàch dich dugc dàng tài trén "Nam Phong tap chi", "Dòng Duang tap chi" va càc àn phàm cùa nhà xuàt bàn "Au Tày tu tuòng" Dich già Pham Quynh dà làn lugt giói thieu vàn hgc va trièt hgc Phàp qua mot so tén tuoi nói tiéng nhu Comeille, Molière, Montesquieu, Rousseau, Voltaire, Baudelaire, Pierre Loti, Anatole France, Courteline, Maupassant Auguste Comte, Bergson Nguyén Vàn Vinh dà dich va dàng trén "Dòng Duang

tap chi" sàng tàc ngu ngòn cùa La Fontaine, tiéu thuyét cùa Victor Hugo, A.Dumas

va Balzac, kich cùa Molière Vàn hgc Phàp va tu tuòng cùa càc nhà Khai Sàng dà dén vói còng chùng Viét Nam, ggi y va thùc day qua trinh dói mói vàn hgc, làm này sinh nhiéu khuynh huóng vàn hgc mòi Vàn hgc dich co y nghla nhu "cài hìch" ban dàu trong chuyén dòng hién dai hoà Nò "nhóm lùa" cho boat dòng phóng tàc cùa vàn hgc Viét Nam dàu thè ki XX Tu sau nàm 1930, vàn hgc dà vugt thoàt khòi càm hùng phóng tàc Nhùng ành huòng cùa vàn hgc phuang Tày, vàn hgc Phàp dà chin mùi tao diéu kién cho càc nhà vàn buóc vào giai doan sàng tàc thàt su ò càc thè loai Trong càc nhà truòng Phàp Viét, tha vàn uu tu cùa nhàn loai, dàc biet là nhùng tinh hoa tha Phàp bang nhiéu con duòng khàc nhau dà di vào tàm hón nhùng tri thùc Viét Nam Chinh tu mòi truòng vàn hoà này, nguòi ta dà say sua dgc trièt hgc va nhùng tàc phàm vàn hgc làng man, tugng trung Phàp Cùng tu day, nhiéu tài nàng vàn hgc dà xuàt hién nhu Thè Lù, Huy Thóng, Luu Trgng Lu, Huy Càn, Xuàn Diéu, Hàn Màc Tu, Che Lan Vién, Thach Lam, Nguyén Tuàn con lai da so trò thành tàng lóp còng chùng mói vói nhùng quan niém song mói, nhu càu thàm my mói (Theo thóng ké cùa nién giàm Dòng Duang thi vào nàm 1921 - 1922 ò Viét Nam dà

co 189.130 giào vién, còng chùc, hgc sinh, sinh vién Nhung dén nàm 1932 - 1933, con so dò dà tàng lén 352 269 nguòi) [34, 24] Lòi phàt biéu cùa Luu Trgng Lu tai nhà hòi hgc Quy Nhan dà chùng tò su dÓi thay càm xùc cùa thòi dai: "Càc cu ta chi thich ành tràng vàng rgi trén màt nuóc! Ta lai thich cài ành mat tròi buoi sàng làp lành vui ve dàu trén nggn tre xanh cài ài tinh cùa càc cu thi chi là su hòn nhàn, nhung dói vói chùng ta thi tram hình muón trang: cài tinh gàn gùi, cài tinh xa xòi, cài tinh chàn thàt, cài tinh ào mòng cài tinh ngàn thu " Nói nhu Hoài Thanh thi: "Tmh chùng ta

dà dói mói, tha chùng ta cùng phài dói mói vày Cài khàt vgng eòi tròi cho thi ca chi

là khàt vgng nói rò nhùng diéu kin nhiem u uà't, cài khàt vgng dugc thành thuc Mot nói khàt vgng khan thiét dén dau dòn".[169, 17] Phong trào Tha mói ra dòi chinh là

de dàp ùng su thay dói càm xùc thàm my cùa thòi dai va nhu càu tiép nhàn già tri vàn hgc cùa tàng lóp cóng chùng mdi

1.1.2.3 Nhùng ành huàng cùa tha làng mqn, tuang trung va siéu thuc Phàp

dói vài Phong trào Tha mài 1932 -1945

Phong trào Tha mói chiù ành huòng gàn mot thè ky tha Phàp tu truòng phài Làng man (Chateaubriand, Lamartine, Vigny, Hugo) dén nhóm Thi san (Théophile Gautier, Leconte de Lisle), qua Baudelaire dén truòng phài Tugng trung (Verlaine, Rimbaud, Mallarmé) va cuòi cùng là truòng phài Siéu thuc (André Breton) Hoài Thanh nhàn xét: "Nhùng tu tuòng mòi va nhàt là ành huòng vàn hgc Phàp ngày mot thàm thia Phuang Tày bay giò dà di tói chò sàu nhàt trong hón ta."[169,16-17] Theo Hoài Thanh thi Xuàn Diéu chiù ành huòng nghé thuàt tinh vi cùa Baudelaire,

De Noailles Huy Càn lai chiù ành huòng Verlaine Hàn Mac Tu va Che Lan Vién chiù ành huòng Baudelaire rat nàng Riéng Bich Khé va Nguyén Xuàn Sanh lai mang dàu àn cùa Mallarmé va Valéry vói lói tha tugng trung bi hiém nhàt Hàn Mac

Tu, Che Lan Vién là dàu nói giùa thòi ky dàu cùa Tha mòi lang man "ma màng",

"sàu nào" (Thè Lù, Xuàn Dieu, Huy Càn, Luu Trgng Lu) vói thòi ky Tha mòi sau nhùng nàm 1939 va 1940, trong dai chién thè giói làn thù hai Bòng den kinh hoàng cùa chién tranh va su trò màt cùa chinh phù Phàp mói càm quyén sau thòi ky Màt tran dàn chù quay ra dàn àp phong trào càch mang dà tao ra khòng khi nàng né cùa

xà hói Viét nam Vói khòng khi ày, nhùng tàm trang "ma màng" làng man, "dàm tinh" va "mòng" khòng phù hgp nùa Lue này, nguòi ta suy tu chìm dàm vào tòn giào siéu hình, vào truy lac, nàu minh vào mot thù chù nghla cà nhàn cuc doan kiéu nhu "Dep", "Buóm tràng"( Nhàt Linh), "Chiéc lu dóng màt cua", "Tàn dèn dàu lac" (Nguyén Tuàn), "Mày", "Tha Say" (Vù Hoàng Chuang), "Ngà ba" (Doàn Phù Tu) Cho nén, ành huòng cùa phuang Tày dói vói vàn hgc Viét Nam thòi ky sau 1940 manh nhàt lai là Baudelaire, Valéry, Mallarmé trong tha, André Gide, Nietzsche trong vàn xuòi, chù khòng phài là ành huòng Lamartine, Musset, Verlaine nhu thòi

ky dàu Che Lan Vién thùa nhan: " Tu trong thòi gian gàn chùng tòi chi nói ve

Baudelaire"[189, 217] va " Tòi yéu Baudelaire tu bé, yéu tàc già kc hoa tu buoi

hoa nién dén bay giò."[205, 192] Xuàn Diéu, Huy Càn chù yéu chiù ành huòng cùa tha làng man va it nhiéu tha tugng trung Phàp thòi ky dàu, mot thù tugng trung

"trong sàng" cùa Rimbaud, Verlaine Hàn Màc Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan, Bich Khé, Nguyén Xuàn Sanh, Pham Vàn Hanh, Doàn Phù Tu, Dinh Hùng déu chiù ành huòng tha tuang trung Phàp tu Baudelaire dén giai doan cuòi cùng bé tàc vói

Valéry, Mallarmé Càc nhà tha này ngày càng tién sàu vào dia hat tugng trung, siéu thuc ò càc mùc dò khàc nhau Trong nhóm tha Binh Dinh, Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan dà luót qua làng man, tién nhanh vào tha tugng trung va co nguòi dà chóm dén siéu thuc, thành làp ra "Truòng tha Loan" Thi phàp mói la cùa Baudelaire

dà chinh phuc càc thi si truòng tha này Hàn Màc Tu dà tu so minh vói Baudelaire

trong bài tiéu luàn nói tiéng Quan niém tha "Truòng tha Loan" muón tim dén mot

cài gi mói han lói tha làng man "ma màng", "sàu mugn" ban dàu, de vuan lén nhùng tàm vóc mói cùa tha tugng trung, siéu thuc, bi hiém ma hg ggi là "Tha Dién", "Tha Loan" Thuc ra, càc yéu tò làng man, tugng trung va siéu thuc a day luòn dan xen vói nhau trong mot "dung hgp" phùc tap, bòi nhùng ành huòng cùa chùng tu tha Phàp dèn tha Viét duòng nhu là dóng thòi Con duòng thi ca cùa càc thi si Binh Dinh cùng co nhùng net riéng Hàn Màc Tu di tu co dién luót qua làng man, tói tugng trung va chóm dèn siéu thuc rói lai trò ve làng man "Bich Khé cùng nhu Hàn Màc Tu nói tiéng ve Tha mói Nhung cùng nhu Hàn Mac Tu, Bich Khé tu dia hat tha cu ma ra".[203, 112] Sau này Bich Khé trò thành mot nguón tha tugng trung thuàn tuy "Che Lan Vién lai di tu Baudelaire, Edgar Poe dén tha Duòng Néu nói

di tòi tha tugng trung Phàp co le dùng han, tuy hai lói tha này co chò gióng nhau".[169,32] Nàm 1940, khi Hàn Màc Tu qua dòi thi khuynh huóng Tha mòi co chùt it làng man, chù yéu thién ve tugng trung va siéu thuc trong nhóm tha Binh Dinh ( tue là "Truòng tha Loan") dàn dàn tan ra Ve sau, trong bue tranh tóng thè cùa Phong trào Tha mói, khuynh huóng tugng trung, siéu thuc lai co màt trong Xuàn Thu Nhà Tàp (1943) Nhóm này chù truang viét loai tha kin mit kiéu Mallarmé Cuòi cùng, tàt cà déu két thùc vào nàm 1945, khi lich su sang trang Nàm 1954, mién Bàc dugc giài phóng, Dinh Hùng nhàt nhanh nót nhùng yéu tó siéu thuc, di cu vào Nam, noi sé tiép tue lói tha man dai, bè tàc, me sàng ày duòi thòi My nguy

Nhu vay, trong thòi ky Tha mòi 1932 - 1945, khuynh huóng Tha mói làng man, nghiéng nhiéu ve tugng trung va siéu thuc dà tùng tón tai trong "Truòng tha Loan" va Xuàn Thu Nhà Tàp Giao luu Dòng - Tày dà tao ra bau sinh quyén dàc biet cho Tha mói Nhùng "hat gióng thi ca" tu eòi tròi Tày xa xàm dà này màm trén dàt Viét va mang huang sàc Viét Nam "Hón tha Phàp he chuyén dugc vào tha Viét là dà

Viét hoà hoàn toàn" (Hoài Thanh) [161, 33] Tha mói dà tiép thu nhùng tinh hoa tha Phàp va tha phuang Tày de làm nén "mot cugc càch mang trong thi ca"

1.1.2.4 Nhùng ành huòng cùa phuang Dòng, tha Duàng va tha ca truyén

thóng dàn toc dói vài Tha mài

Ben canh viéc thanh Igc va tiép thu nhùng tàc dòng cùa phuang Tày, Tha mói con kè thùa di san tha ca phuang Dòng (bao góm tha Duòng, tha ca dàn gian va tha trung dai Viét Nam) khà sàu sàc va tinh vi Dòng Ho, Hàn Màc Tu, Bich Khé, Quynh Dao va nhiéu thi si truóc khi làm Tha mói dà "thù bùt" trong tha Duòng luàt Mac dù song trong thòi dai Tha mói nhung vàn co nguòi truóc sau vàn chi chuyén làm tha Duòng (nhu Quàch Tàn) So dòng thi si Tha mói chiù ành huòng Duòng thi giàn tiép tu dòng dòi già toc truyén thóng khoa bang, qua nhùng buoi "hàu tra" nghe binh tha, qua nhùng bàn dich Duòng thi tuyét vói cùa Tàn Dà, Ngó Tàt Tó, Trùc Khé Tha Duòng luàt trong cà ngàn nàm tròi chày cùa nò dà boi dàp phù sa cho hón tha Viét Nam tu thòi trung dai dén nay Xuàn Diéu va Huy Càn vùa chiù ành huòng tha Phàp lai vùa rat nàng tinh vói Duòng thi Khi Hàn Mac Tu ky nhùng bùt danh Minh Due Thi, Phong Tran, Le Thanh thi cùng là lue nhà tha tré này dàm "xòng pha" vào chón "cung vàng, dién nggc" niém luàt nghiém ngat cùa Duòng thi va som dat dèn trình dò my hgc co dièn Khi dà buóc hàn vào Tha mói, Hàn Mac Tu vàn thàn thièt vói Quàch Tàn, thinh thoàng vàn làm tha Duòng hoa van vói nhà tha xù Tram Huang, dành su uu ài cho mot lói tha riéng khòng bao giò dùt bò Ve phuang dién nào dò, tha Duòng it nhiéu co nhùng net gióng tha tugng trung Phàp Dò là

" nhùng sàc thài nhu hàm sue, thàm tram, kin dào, giàu nhac diéu, giàu khà nàng ggi càm phàng phàt trong tha cùa mot so thi si dòi Duòng nhu Ly Thuang An, Già Dào, Manh Giao, Ly Ha".[34, 203] Quàch Tàn cho ràng tha Duòng "là nguón tugng trung thuàn tuy nhàt" Màc dù càch nhau hàng ngàn nàm co du, Baudelaire vàn ca nggi Ly Bach, vi "Thi tién" làng man trong tàc phàm "Àn hué cùa màt Tràng" (Les bienfaits de la Lune) Tha Duòng va tha tugng trung Phàp gióng nhau ò su co dgng, hàm sue, lòi it ma y nhiéu, y tai ngòn ngoai, due nén ngòn tu trong nhùng dung hgp chù nghla Tuy nhién, Duòng thi khòng dùng ngòn ngù càu ky bi àn, kin mit nhu tha tugng trung ò giai doan cuòi cùng cùa nò Khòng phài ngàu nhién ma nhùng tinh

hoa tha Phàp va tha Duòng lai cùng này nò trong khu vuòn Tha mói Hién tugng này khòng chi dién ra khà phó bién ò pham vi cà trào luu, ma con ò trong mòi nhà tha Mac dù ehm ành huòng cùa vàn hgc nuóc ngoài, nhung càc thi si Viét Nam vàn luòn luòn CÓ y thùc dàn toc Ay là chua ké mot so nhà Tha mòi hàu nhu rat ìt ehm ành huòng vàn hgc nuóc ngoài, chù yéu tiép thu vàn hgc truyén thóng dàn toc (nhu Nguyén Binh) Hoài Thanh viét: "Anh huòng Phàp dà giùp ta nhàn thùc cài cà tinh cùa ta Hoàc là trò ve tha Viét xua hoàc là tim dèn tha Duòng, tha Phàp, di dàu ta cùng cót tim ta, ta dà tim va nhiéu làn ta dà gap Di san tinh thàn cùa cha òng dai khài vàn con nguyén ven Tói tin ràng nò co thè dua sinh khi dén cho tha va cùu càc nhà tha ra khòi mot tinh thè chùng nhu lùng tùng Trong thi phàm muòi nàm nay ta

dà thày hien dàn cài hình ành mói cùa nguòi Viét Nam" [169, 39] Tha ca truyén thóng dàn toc bao góm ca dao, dàn ca va tha Viét nam thòi Trung dai, luòn luòn àn minh trong Tha mói "Hón thiéng cùa cha òng con nuang trong tièng nói " dà làm nén bàn sàc Viét Nam trong Tha mói.[169, 37] Xuàn Diéu, Huy Can, Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Té Hanh, Nguyén Binh, Doàn Vàn Cu, Thài Can, Anh Tha, Hàng Phuang, Nguyén Dinh Thu, Nguyén Nhugc Phàp dà tao ra nhùng thè giói nghe thuàt tha CÓ nhùng hinh ành con nguòi va thién nhién Viét Nam vò cùng sinh dóng,

dep de Hàn Mac Tu tha thiét nàng niu mot Mùa xuàn chin duòi ành nàng vàng tuoi

trén mài nhà tranh, trén giàn thién ly, trén song co xanh ggn tòi tròi va nhùng tièng

ca trong vàt cùa càc co thón nù Tha mói dà co nhiéu co gang tim tòi càch dién dat phù hgp vói tàm hón dàn toc, tiép tue khai thàc thè manh cùa càc thè tha dàn gian tu ngàn xua (lue bàt, song thàt lue bàt, hàt nói, ca dao, dàn ca, ho, ve ), kè thùa truyén thóng tha ca trung dai (tha Nguyén Trai, Nguyén Du, Ho Xuàn Huang, Doàn Thi Diém ) Hàn Mac Tu dà làm khà nhiéu tha theo phong dò cùa càc "tao nhàn màc khàch" phuang Dòng Néu Nguyén Trai Ichi xua tùng thùc cùng tràng khuya de

thuòng thùc cành dep cùa: Huang càch gàc vàn thu lanh lanh - Thuyén ké bài tuyét

nguyet chénh chénh thi nay Hàn Màc Tu lai: Thich trong hoa cuc de xem chai Cuc ngó dan sa, làm man mòi - Dém vàng gàn ké say chén nguyet - Vuàn thu vàng

-ve dù mua vui (Hàn Mac Tu - Trong hoa cuc) Phong trào Tha mói " dà thuc hién

mot buóc tóng hgp hét sue quan trgng giùa nhùng thành tuu cùa thi ca phuang Tày

(chù yéu là tha làng man, tugng trung Phàp), thi ca phuang Dòng (chù yéu là tha Duòng Trung Quóc) vói truyén thóng thi ca dàn toc Chinh nhò buóc tóng hgp dò

ma thi ca Viét Nam dà tién nhanh trén con duòng hién dai hoà".( Phan Cu De).[34, 6] Trong khoàng muòi ba nàm phàt trién mau le, Phong trào Tha mói dà in dàu cugc giao luu vàn hgc Dòng - Tày, làm nén mot dién mao da dang Hoài Thanh nhàn xét:

"Tòi qua quyét ràng trong lich su thi ca Viét Nam chua bao giò co mot thòi dai phong phù nhu thòi dai này" [169,29] Tàc già Thi nhàn Viét Nam con phàn tich ành huòng khà sàu sàc cùa ba dòng tha: dòng Phàp, dòng Duòng va dòng Viét dói vói cà phong trào Tha mói, tham chi trong tùng truòng hgp nhà tha cu thè "Do là ba dòng tha dà di song song trong muòi nàm qua Co nhién trong su thuc, ba dòng ày khòng

CÓ càch biet ró ràng nhu thè Néu ta nghl dén nhùng dòng song thi dò là nhùng dòng song nuóc tran bò va luòn giao hoàn vói nhau Tuy mòi dòng mòi khàc nhung cà ba dòng déu co vài xu huóng chung".[169, 36] Tuy nhién, Phong trào Tha mói khòng phài là hien tugng thuàn nhàt: "Co tha ca làng man nhung cùng co khà nhiéu tha ca tugng trung siéu thuc Ngay trong tha ca làng man cùng co nhiéu phong càch khàc nhau, co dòng trong, dòng due dan làn vào nhau Thè giói quan cùa càc nhà vàn tiéu

tu san tri thùc lai hét sue màu thuàn, phùc tap va luòn bién dóng".[34,7], Dò là chua

ké hón tha dàn toc, tha Duòng co dién thàm sàu trong huyét mach cùa thi nhàn Viét Nam tu bao dòi nay Trong bue tranh chung cùa Phong trào Tha mòi, Hàn Mac Tu

va nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan" vùa in dàu nhùng dàc diém chung cùa

cà trào luu, vùa tao ra dugc nhùng net riéng cùa thi ca Nam Trung Bò Duòng nhu day là mot trong nhùng hình ành thu nhò ve con duòng ma Phong trào Tha mói dà

di qua

1.2 Qua trinh hinh thành va phàt trién cùa nhóm tha Binh Dinh dàn dén

su nay sinh "Truang thaLoqn"

1.2.1 Giài thuyét chung

1.2.1.1 Khài niém "nhóm thà', "truang thà'

Su này sinh càc trào luu, khuynh huóng, truòng phài vàn hgc va nhóm sàng tàc thuòng là nhùng dàu hieu dàng tin cày ve qua trình phàt trién vàn hgc nghe thuàt Trong lich su vàn hgc Viét Nam, chùng ta tùng bièt dèn "Hòi Tao Dàn" do

vua Le Thành Tóng chù tri cuòi thè ky XV, Ngò Già Vàn Phài cùa dòng hg Ngò Thi

ò Ha Dòng cuòi thè ky XVIII Dàu thè ky XX, nhàt là giai doan 1930-1945 càc tó chùc vàn hgc lai xuàt hién ràm ró Ve vàn xuòi phài kè dén nhóm Tu Lue Vàn Doàn vói càc tén tuoi Nhàt Linh, Khài Hung, Hoàng Dao, Thach Lam Ve tha ca thi co Phong trào Tha mói vò cùng phong phù Hoài Thanh dà tam chia "Làng tha Viét nam" lue bay giò ra thành càc "Xóm tha": "Xòm Song Thuang (Bang Bà Làn, Anh Tha), Xóm Tu Lue (Thè Lù, Xuàn Diéu, Huy Càn), Xóm Dòng Phuang (Luu Trgng

Lu, Thài Can), Xóm Hué (Phan Vàn Dàt, Nam Tran, Nguyén Dinh Thu), Xóm Binh Dinh (Hàn Màc Tu, Che Lan Vién), Xóm Ha Tién (Dòng Ho, Mòng Tuyét)" Nhung rói nhà nghién cùu cùng nhan ra su phùc tap: "Trong càc xóm, dàn ngu cu nhiéu qua, khòng co gì thuàn nhàt Va dà chia xóm rói phài dàt "trùm xóm" cùng lòi thòi" [169, 376] Nhin toàn cành Phong trào Tha mói, nguòi ta "hoa màt" bòi nhùng

"xóm" rói nhùng "nhóm tha Binh Dinh","Truòng tha Loan","Truòng tha Binh Dinh", "nhóm Huy Xuàn", "Truòng tha Bach Nga", "nhóm Xuàn Thu Nhà Tap" Co thè nói lue bay giò càc khài niém "xòm", "nhóm", "truòng", "truòng phài", "truòng tha" dugc dùng mot càch khà "phóng tùng" va gay khòng ìt khó khan cho nghién cùu Tim hiéu ve nhóm tha Binh Dinh, "Truòng tha Loan", nhàt thiét phài giói thuyét khài niem "nhóm tha" va "truòng tha"

Chùng tòi quan niem "nhóm tha" là mot tó chùc vàn hgc tap hgp càc nhà tha gàn gùi nhau ve càm hùng sàng tàc, ve hoàn cành dia ly, nhung khòng dòi hòi su dóng nhàt ve khuynh huóng Thàm chi "nhóm" co thè là mot tap hgp phi khuynh huóng Càc thành vién trong "nhóm" co khi vi mén tài nhau ma chung song trong mot ngòi nhà nghé thuàt Trong khi dò "truòng" lai biéu thi cho mot tap hap mang tinh thóng nhàt cao ve khuynh huòng Ve pham vi, "truòng" co thè nàm trong

"nhóm" va là bò phàn cùa "nhóm", nhung cùng co thè "truòng" lai bao góm nhiéu

"nhóm phong càch" Vi du tha tugng trung Phàp co nhóm Verlaine, Rimbaud va sau

dò là Valéry, Mallarmé Chù "nhóm" ò truòng hgp thù hai này khòng cùng mot nói hàm vói chù "nhóm" trén kia cùa chùng tói Nhu thè, "truòng" va "nhòm"là nhùng tó chùc vàn hgc vùa tón tai dòc làp vói nhau, lai co thè tón tai trong nhau, chi phói ành huòng làn nhau Tàt nhién "truòng" thi co su thóng nhàt cao han ve khuynh huóng

sàng tàc, ve quan niém thàm my Theo truyén thóng phuang Dòng, "nhóm tha" co thè chi là mot tó chùc vàn hgc cùa càc thi si gàn gùi thàn thièt vói nhau Ngoài tinh ban vàn chuang tri àm tri ky, hg con co tinh bang hùu, két giao de cùng nói danh

1.2.1.2 Nhóm thaBinh Dinh va "Truàììg tha loan"

Khòi nguón tu nhùng quan he giùa Hàn Màc Tu va Quàch Tàn trén bào "Phu

nù Tàn vàn" nàm 1932, mài dèn nàm 1936, vói su co màt cùa Che Lan Vién va Yèn Lan, nhóm tha Binh Dinh mói thàt su hinh thành Ve diéu này Tran Thi Huyén Trang khàng dinh: "Nhóm tha Binh Dinh là mot hién tugng dà phàt sinh va tón tai trén mành dàt Binh Dinh thòi tién chièn (1936 - 1945) Lue lugng tinh chat va nòng cót cùa nhóm góm bón nhà tha: Hàn Màc Tu, Quàch Tàn, Yèn Lan va Che Lan Vién"[189,86] Trong "Thi nhàn Viét Nam", Hoài Thanh ggi nhóm này là "xóm Binh Dinh" vói hai dai biéu Hàn Màc Tu va Che Lan Vién Giói vàn chuang Binh Dinh ggi bón nhà tha Hàn, Quàch, Che, Yèn là Bàn Thành Tu Hùu, là nhóm Tu Linh " Nhóm quan he màt thiét vói anh em vàn nghé si dia phuang va cà nuóc Nhùng boat dòng va sàng tàc cùa nhóm gay tiéng vang rat lón trén vàn dàn duang thòi."[189, 87] Ve sau, trong nhóm tha Binh Dinh co su phàn hoà khuynh huóng sàng tàc Quàch Tàn chuyén làm tha Duòng co dién Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Yèn Lan tién vào Tha mòi làp ra "Truòng tha Loan"chù truang Tha mói co chùt it làng man, nghiéng ve tugng trung, siéu thuc "Truòng tha Loan" sau này phàt trién,

bó sung thém Bich Khé, Hoàng Diep va Quynh Dao

1.2.2 Sura dai cùa nhóm thaBinh Dinh, "Truòng thaLoqn"

1.2.2.1 Nhùng casa lich sùxàhói, vàn hoà a Nam Trung Bó va Binh Dinh

co ành huàng dèh su xuàt hien nhóm thaBinh Dinh, "Truang thaLoqn"

Nam Trung Bò va Binh Dinh co ve dep cùa mot khòng gian thién nhién, khòng gian vàn hoà, lich su truyén thóng két hgp vói càc yéu tó vàn hoà phuang Tày hien dai trong càc truòng hgc ò Hué va Quy Nhan Tàt cà dà tao ra mot vùng "khi hàu" dgc dào cho vàn hgc nghe thuàt Quy Nhan là thành phó cùa thi ca, ned dà san sinh ra nhiéu tài nàng nhu Xuàn Dieu, Pham Vàn Ky, Hàn Mac Tu, Che Lan Vién, Bich Khé, Yèn Lan, Nguyén Xuàn Sanh, Hoàng Diep, Nguyén Viét Làm Day cùng là noi giao hoà giùa vàn hoà Viét vói vàn hoà Chàm, là mành dàt này nò nhiéu

tòn giào nhu Dao Thién Chùa, Dao Phàt, Dao giào Hinh ành nhùng ngòi thàp Chàm réu phong co kinh vói ve dep u buon, bi àn, tram màc dà di vào tàm hón càc thi si Binh Dinh tu thua àu tha dèn lue truòng thành Dói vói Che Lan Vién, diéu này dugc ghi nhan: "Trén duòng di ve hàng ngày, tu thành Binh Dinh dén truòng hgc Quy Nhan, hai ngòi thàp Chàm ò làng Hung Thanh nghiém minh dùng sùng càm sàu vào màt chàng nhu hai mùi tén nhgn, làm cho tàm tri chàng luòn bi càng thàng nhùng co hói va cành tri trén dà trò thành bòi cành dàc biet cho su phàt sinh con nguòi Lan Vién"[ 204, 89] Giùa cài huyén bi, thàm u cùa thàp Chàm réu phong

co kinh vói nhùng vàn tha bi hiém, kinh di cùa "Truòng tha Loan", chàc hàn phài co mot mói lién he nào dò trong nhùng quy luàt sàng tao tha ca! Hàn Mac Tu viét bài

Thi SI Chàm de tàng Che Bòng Hoan (tue Che Lan Vién) de cham khàc nhùng àn

tugng cùa minh ve càc ngòi co thàp:

Ma vi dàu nhùng thàp Hai kiéu ngqo Hàng muón nàm song mài duài dém suang

Trong bài Phan Thiét! Phan Thiét!, Hàn Mac Tu lai nhàc dén thàp qua tu "Làu

tràng" de chi thàp Pò Xah Inu nàm trén dói Làu Òng Hoàng, noi ho hen tinh yéu vói

Mòng Càm: Ta lang thang tim dén chón Làu Tràng - Làu Ong Hoàng nguòi thién

ha don vang Theo Thài Vàn Kiém thi chinh Hàn Màc Tu dà chiù ành huòng cùa

nhùng "huang hoà vàn hoà Viét Nam", nhùng "hoàn cành duam mùi tón giào" de tao ra "nhùng huang tha kìn dào, tàn man trong càc thi phàm cùa chàng sau này ò ben bò bién man ma, som va chiéu, nhùng làn song diu dàng man trón nhùng bue thành xua".[85, 33] Phài chàng dai dàt mién Trung ménh mòng vói Tròi xanh va Càt tràng, Nùi xa va Bién ròng Tuoi dep va Khó nghèo, Thanh cao va Dù dòi, Ngot bùi va Cay dàng dà giao ùng vói nhau trong nhùng dòi cuc nghiét ngà de ma hoài thai, ma thàng hoa nén mot hón tha Hàn Mac Tu la lùng cùng day nghich ly: Tài hoa va Bac ménh, Hoan lac va Dau thuang, Xàc tin va Tuyét vong Si dai va Dau khó, Thanh khiét va Thàc loan, Doa day va Giài thoàt Tran the va Thién duòng?

Thién nhién Quy nhan, Binh Dinh, nhùng ve dep vàn hoà Chàm va phong tue dàn toc Hòi dà khai ggi hón tha cùa biet bao thi si Hién nay ò ven nhùng ngòi thàp

co Binh Dinh vàn con nhùng giéng nuóc nggt xua kia cùa nguòi Chàm, bay giò khò can, co cày mgc um tùm, hoang dai, nhu con vàng nghe càu ca dao xua:

Chiéu chiéu mày kéo ve kinh

A"

Ech kéu giéng loqn tham tinh dòi ta

Hinh ành Giéng loqn tón tai nhu mot àm ành ve thòi loan lac cùa dàn Chàm xua de

Yèn Lan dàt tén tàp tha cùa minh nhu vày Nguyén Viét Làm hói tuòng ve nhùng ành huòng cùa thién nhién, lich su, vàn hoà noi day: "Quy Nhan co bién dàc biet xanh, CÓ vgng Hai Dai cùa Tày San Quy Nhan co nhiéu thàp Chàm Nhitng thàp Chàm lo lói réu phong dùng tram tu hàng thè ky trén càc nggn dói, sao ma co sue

khéu ggi tàm hón chùng tòi dén nhu vay" [98, 285] Tàp Diéu tàn cùa Che Lan Vién

"xuàt hién giùa làng tha Viét Nam nhu mot niém kinh di Nò sùng sùng nhu mot cài thàp Chàm chàc chàn va le loi, bi màt va vàng vàng nhu dàu day tiéng nùc nò ngàn thu Chiém nù han".[169, 217] Mugn chuyén xua cùa nguòi Chàm, Che Lan Vién muón nói lén nói dau cùa nguòi dàn nò le Viét nam trong hoàn cành nuóc màt nhà tan Thién nhién Nam Trung Bò va Quy Nhan, Binh Dinh là cà mot vùng mày tròi, non nuóc my le rat nén tha, de gay nhùng xùc dòng cho tàm hón con nguòi Hàn Màc Tu va càc thi hùu luòn luòn giành nhùng khoành khàc dàng quy cùa cugc dòi de song vói thién nhién: " Nhùng dém tràng sàng, màu tràng hoang dai, huyén hoàc thuòng quyén rù chùng tói di ngù bién Che Lan Vién, Yèn Lan va tòi hòi hgp tai nhà Hàn Mac Tu rói dem ra (drap) mén di ngù bién chi càch nhà chùng dò 200 thuòc Nhùng dém ày là nhùng dém mua tàm tà, lut ngap tròi Nhung mua ò day là mua sao, lut ò day là lut tràng Chùng tòi bi tràng vày phù tu bé, ngàn hét nèo duòng

va bi muón sao dùng sùng dòm ngò chùng tòi Sau mot thòi gian (trén mot nàm) nàm chung, ngù chung, òm choàng lày nhau trén bài càt vàng, duòi bòng tràng sao, cành thòng va tràng dà càm hùng rat nhiéu cho Hàn Màc Tu".[37, 115] Anh tràng

ò cha Chua Me, Dòng Càt chiéu rgi vào tàm hón con nguòi Hàn Màc Tu tu tha bé dén lue truòng thành, de mot khoành khàc nào dò sé bùng sàng thành nhùng vàn tha lung linh huyén ào: "Vào nhùng dém tràng sàng thi tuyét dep, nhung huyén ào dèn rgn nguòi nhu di vào mot thè giói xa la Ta tràng day dàc, cu dòng hay di chuyén déu nhu lùa cà tràng theo Co le anh Tri dà di nhiéu làn dén day ngàm tràng khi