Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể dục Thể thao Hà Nội

Thể dục thể thao(TDTT) là bộ phận không thể thiếu của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhằm phát triển cân đối về mặt thể chất, đạo đức, nhân cách, sự sáng tạo của thế hệ trẻ ngày nay, đưa con người đến đỉnh cao của thời đại, tiếp cận với nền văn minh nhân loại, thúc đẩy xã hội ngày càng tiến bộ hơn. Được sự quan tâm chỉ đạo đúng đắn của Đảng của Nhà nước, ngành TDTT đã tạo được những bước tiến đáng kể và khẳng định vị trí của mình trên đấu trường khu vực cũng như trường Quốc tế. Giờ đây, TDTT là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống, khoa học, kinh tế, xã hội. TDTT được phát triển rộng khắp mọi nơi từ nông thôn đến thành thị, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, trình độ nghề nghiệp…. hoạt động TDTT là phương tiện hữu hiệu nhất mang lại nền hoà bình, đoàn kết giữa các dân tộc trên Thế giới. Lịch sử phát triển của TDTT luôn gắn kiền với sự phát triển của loài người. Ngày nay trong đời sống xã hội với sự phát triển như vũ bão của các ngành khoa học công nghệ, kinh tế, chính trị, văn hóa.... Bên cạnh sự phát triển đó. Trong đời sống, TDTT đóng vai trò quan trọng và thật sự là món ăn tinh thần không thể thiếu được cho mọi người. Trong cuộc sống tập luyện, TDTT không những giúp con người nâng cao sức khỏe, phát triển cơ thể cân đối, toàn diện về trí tuệ, nhân cách, phẩm chất đạo đức mà còn hoàn thiện sự phát triển các tố chất vận động, đồng thời cũng thực hiện nhiệm vụ giáo dục thể chất đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ngày nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau nên các môn thể thao ở nước ta không thể phát triển đồng đều cùng một lúc. Căn cứ vào thành tích mà các VĐV đã đạt được ở các cuộc thi đấu, qua các kỳ Seagames, Asiad.......nên việc đào tạo VĐV đạt được thành tích cao trở thành một nhiệm vụ cấp bách, một yêu cầu bức xúc và lâu dài không thể thiếu được. Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/3/1994 của Ban Bí Thư Trung Ương Đảng khóa VII đã thúc đẩy mạnh mẽ nền thể thao Việt Nam đứng trước những đòi hỏi cao về thành tích và thứ hạng. Thành tích cao ở trình độ khu vực và Quốc tế của Thể thao Việt Nam nói chung và Bóng bàn Việt Nam nói riêng là mục tiêu cần khẳng định, Bóng bàn là một trong những môn thể thao mũi nhọn mà ngành TDTT đầu tư phát triển. Cũng như một số môn thể thao khác, cơ sở của một trận đấu Bóng bàn cũng dựa trên việc sử dụng tốc độ di chuyển cao, phản ứng nhanh kịp thời, khả năng phối hợp vận động với sự tập trung cao, ổn định tâm lý thi đấu, Ngoài ra Bóng bàn còn có những đặc điểm riêng của mình, là môn thể thao có kỹ thuật, chiến thuật đa dạng, phong phú có tính biến hóa cao và các tình huống thi đấu luôn biến động. Trong các cuộc thi đấu Bóng bàn VĐV sử dụng rất nhiều kỹ thuật khác nhau nhằm đánh bại đối phương nhưng mỗi VĐV đều sử dụng thế mạnh riêng của mình, song dù lối đánh của các VĐV dù đa dạng đến mấy thì cũng không thể thiếu được kỹ thuật giật bóng. Theo các chuyên gia về bóng bàn thì kỹ thuật cơ bản và quan trọng đối với mỗi VĐV là kỹ thuật giật bóng. Ngày nay các VĐV sử dụng kỹ thuật giật bóng như là một thủ pháp chủ yếu. [15] Từ thực tế cho ta thấy việc vận dụng kỹ thuật giật bóng đem lại cho các VĐV xuất sắc những thành tích cao. Huấn luyện bóng bàn chuyên nghiệp đỉnh cao là mục tiêu để các chuyên gia hướng tới, đặc biệt là các VĐV trẻ. Vậy nghiên cứu, ứng dụng bài tập có tính khoa học cao, hoàn thiện kỹ - chiến thuật, tâm lý, thể lực là việc rất cần thiết và đang đặt ra cho các nhà chuyên môn, ở đây chúng tôi không nói là việc thực hiện kỹ thuật giật bóng tốt là quyết định tất cả. Nhưng muốn đạt được kết quả cao trong thi đấu ngoài việc phát triển thể lực các tố chất vận động còn phải hoàn thiện các kỹ thuật chuyên môn ở mức độ cao. Trong đó kỹ thuật giật bóng tấn công là kỹ thuật được coi là hiệu quả nhất. Qua thực tế cho thấy, Hà Nội là thành phố có phong trào TDTT rất phát triển. Thành phố đã chủ tr¬ương phát triển mạnh phong trào TDTT ở tất cả các cấp, các ngành, các đoàn thể và đạt đ¬ược một số kết quả đáng khích lệ ở các môn thể thao như¬: Cầu lông, Bóng bàn, Võ thuật, Bóng chyền... Trong đó Bóng bàn là môn thể thao cơ sở với chủ trư¬ơng phát triển thành môn thể thao mũi nhọn của thành phố. Quan sát việc tập luyện và thi đấu của các VĐV thành phố Hà Nội, chúng tôi nhận thấy các nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 phát triển tương đối đồng đều, các HLV, các nhà chuyên môn đã giành phần lớn thời gian để tập kỹ thuật, chiến thuật và thể lực cũng như¬ các yếu tố chuyên môn đặc thù khác. Song, trong công tác huấn luyện kỹ thuật thì sự phân bố thời gian và sử dụng các bài tập để nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay là chư¬a hợp lý, dẫn đến hiệu quả giật bóng ch¬ưa cao trong tập luyện và thi đấu, và ch¬ưa đư¬ợc các HLV, các nhà chuyên môn quan tâm đúng mức nên thành tích thể thao chư¬a cao. Chính vì vậy mà vấn đề nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV Bóng bàn trong nước đã được nhiều tác giả nghiên cứu và ứng dụng hiệu quả như: Đề tài của Nguyễn Đình Cương (2006) “Nghiên cứu ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho sinh viên chuyên sâu Bóng bàn năm thứ hai trường Đại học TDTT Bắc Ninh” ; Nguyễn Thị Hoa Dương Châu (2005) “Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hưng Yên … Những công trình trên có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng phát triển kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV ở các đơn vị, địa phương, trung tâm huấn luyện và có ý nghĩa trong việc xây dựng nội dung, kế hoạch huấn luyện theo đặc thù kỹ thuật cho VĐV Bóng bàn. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế và chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể dục Thể thao Hà Nội. Để nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV nam Bóng bàn. Chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu, lựa chọn đư¬a ra một số bài tập mang tính hệ thống khoa học để nâng cao hiệu quả cơ sở lý luận và khẳng định hệ thống bài tập thông qua việc áp dụng rộng rãi nó vào công tác huấn luyện cho nam VĐV Bóng bàn thành phố Hà Nội nói riêng và nâng cao thành tích thi đấu cho VĐV Bóng bàn nói chung. Xuất phát từ những vấn đề trên, cho thấy đư¬ợc ý nghĩa quan trọng của kỹ thuật giật bóng trong thi đấu Bóng bàn. Vì vậy, chúng tôi mạnh dạn đi đến nghiên cứu đề tài: “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể dục Thể thao Hà Nội” Mục đích nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể dục Thể thao Hà Nội để làm cơ sở tập luyện và thi đấu. Nhiệm vụ nghiên cứu: - Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng huấn luyện kỹ thuật giật bóng trái tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. - Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. Đối tượng nghiên cứu. - Chủ thể: Là các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. - Khách thể: + Quan trắc: Các giáo viên, HLV, chuyên gia về Bóng bàn. + Thực nghiệm: 20 nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu. - Đối tượng khảo sát: Đề tài nghiên cứu được tiến hành trên 20 nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. - Địa điểm nghiên cứu: - Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội. - Trường đại học TDTT Bắc Ninh.

ĐỖ TRƯỜNG ĐĂNG

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT GIẬT BÓNG TRÁI TAY CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG BÀN LỨA TUỔI 10 – 12 TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN VÀ THI ĐẤU

THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

BẮC NINH – 2015

ĐỖ TRƯỜNG ĐĂNG

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT GIẬT BÓNG TRÁI TAY CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG BÀN LỨA TUỔI 10 – 12 TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN VÀ THI ĐẤU

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kếtquả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất

kỳ một công trình nào

Tác giả luận văn

Đỗ Trường Đăng

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU DÙNG TRONG LUẬN VĂN DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1.1 Lịch sử phát triển bóng bàn trên thế giới 6

1.1.1.Đặc điểm môn bóng bàn hiện đại 7

1.1.2.Những xu thế phát triển của bóng bàn hiện đại 10

1.1.3.Quá trình phát triển của bóng bànViệt Nam 14

1.2 Đặc điểm môn bóng bàn 15

1.2.1 Kỹ thuật 15

1.2.2 Chiến thuật 19

1.2.3 Thể lực 21

1.2.4 Tâm lý 26

1.2.5 Phân loại kỹ thuật giật bóng 30

1.3 Ý nghĩa của công tác huấn luyện kỹ - chiến thuật Bóng Bàn 31

1.4 Các nguyên tắc giáo dục và huấn luyện bóng bàn 32

1.4.1 Các nguyên tắc giáo dục 32

1.4.2 Nguyên tắc huấn luyện Bóng bàn 34

1.5 Cơ sở lý luận và thực tiễn của kỹ thuật giật bóng trái tay 36

1.6 Đặc điểm tâm - sinh lý và khả năng vận động của nam VĐV lứa tuổi 10 - 12 38

1.6.1 Đặc điểm tâm lý 38

1.6.2 Đặc điểm sinh lý 39

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 42

2.1 Phương pháp nghiên cứu 42

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 42

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn toạ đàm 42

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 45

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê 45

2.2 Tổ chức nghiên cứu 47

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 47

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu 47

2.3 Kế hoạch nghiên cứu 47

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 50

3.1 Đánh giá thực trạng kỹ thuật giật bóng trái tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội 50

3.1.1 Đánh giá thực trạng về hiệu quả của kỹ thuật giật bóng trái tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội 50

3.1.2 Nghiên cứu thực trạng sử dụng các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội 51

3.1.3 Lựa chọn test đánh giá: 57

3.1.4 Thực trạng hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hà Nội 60

3.2 Lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV lứa tuổi 10 – 12 thành phố Hà Nội 64

3.2.1 Cơ sở lựa chọn bài tập 64

3.2.2 Nghiên cứu lựa chọn bài tập 64

3.2.3 Đối tượng thực nghiệm 76

3.2.4 Kết quả ứng dụng hệ thống bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV nam lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hà Nội 77

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85 PHỤ LỤC

Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giật bóng

trái tay (n = 20) 51 Bảng 3.2 Tỉ lệ % mức độ ưu tiên theo bốn yếu tố ảnh hưởng ( n=10 ) 52 Bảng 3.3 Thực trạng sử dụng các bài tập của các HLV trung tâm TDTT thành

phố Hà Nội 56 Bảng 3.4 Kết quả phỏng vấn các test đánh giá trình độ kỹ thuật giật bóng trái tay cho

nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 của thành phố Hà Nội (n = 20) 58 Bảng 3.5: Hệ số tương quan giữa test được lựa chọn với thành tích thi đấu của

nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hà Nội ( n=20 ) 59 Bảng 3.6 Kết quả so sánh trình độ giật bóng trái tay của 2 nhóm giữa 2 địa điểm

61 Bảng 3.7 So sánh hiệu quả giật bóng trái tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi

10 - 12 thành phố Hà Nội với Nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm TDTT Hải Dương và Trung tâm TDTT của Quân Đội 62 Bảng 3.8 Kết quả phỏng vấn xác định mức độ ưu tiên các bài tập nâng cao hiệu

quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hà Nội (n=20) 65 Bảng 3.9 Kết quả kiểm tra thành tích trước thực nghiệm của hai nhóm thực

nghiệm và đối chứng (n A = n B = 10) 77 Bảng 3.10 Kết quả kiểm tra trình độ thành tích sau thực nghiệm của cả 2 nhóm

thực nghiệm và đối chứng (n A = n B = 10) 78 Bảng 3.11: Nhịp độ tăng trưởng của nhóm thực nghiệm và đối chứng sau 6 tháng

thực nghiệm 80

BIỂU ĐỒ:

Biểu đồ 3.1: So sánh kết quả kiểm tra ban đầu của 2 nhóm đối chứng và thực

nghiệm 77 Biểu đồ 3.2: So sánh kết quả kiểm tra sau 6 tháng thực nghiệm của 2 nhóm đối

chứng và thực nghiệm 79 Biểu đố 3.3 : So sánh nhịp tăng trưởng nhóm thực nghiệm và đối chứng sau 6 tháng

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thể dục thể thao(TDTT) là bộ phận không thể thiếu của nền giáo dục

xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,nhằm phát triển cân đối về mặt thể chất, đạo đức, nhân cách, sự sáng tạo củathế hệ trẻ ngày nay, đưa con người đến đỉnh cao của thời đại, tiếp cận với nềnvăn minh nhân loại, thúc đẩy xã hội ngày càng tiến bộ hơn

Được sự quan tâm chỉ đạo đúng đắn của Đảng của Nhà nước, ngànhTDTT đã tạo được những bước tiến đáng kể và khẳng định vị trí của mình trênđấu trường khu vực cũng như trường Quốc tế Giờ đây, TDTT là món ăn tinhthần không thể thiếu trong đời sống, khoa học, kinh tế, xã hội TDTT được pháttriển rộng khắp mọi nơi từ nông thôn đến thành thị, phù hợp với mọi lứa tuổi,giới tính, trình độ nghề nghiệp… hoạt động TDTT là phương tiện hữu hiệunhất mang lại nền hoà bình, đoàn kết giữa các dân tộc trên Thế giới

Lịch sử phát triển của TDTT luôn gắn kiền với sự phát triển của loàingười Ngày nay trong đời sống xã hội với sự phát triển như vũ bão của cácngành khoa học công nghệ, kinh tế, chính trị, văn hóa Bên cạnh sự pháttriển đó Trong đời sống, TDTT đóng vai trò quan trọng và thật sự là món ăntinh thần không thể thiếu được cho mọi người Trong cuộc sống tập luyện,TDTT không những giúp con người nâng cao sức khỏe, phát triển cơ thể cânđối, toàn diện về trí tuệ, nhân cách, phẩm chất đạo đức mà còn hoàn thiện sựphát triển các tố chất vận động, đồng thời cũng thực hiện nhiệm vụ giáo dụcthể chất đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Ngày nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau nên các môn thể thao ởnước ta không thể phát triển đồng đều cùng một lúc Căn cứ vào thành tích

mà các VĐV đã đạt được ở các cuộc thi đấu, qua các kỳ Seagames,Asiad nên việc đào tạo VĐV đạt được thành tích cao trở thành một nhiệm

vụ cấp bách, một yêu cầu bức xúc và lâu dài không thể thiếu được Chỉ thị 36CT/TW ngày 24/3/1994 của Ban Bí Thư Trung Ương Đảng khóa VII đã thúcđẩy mạnh mẽ nền thể thao Việt Nam đứng trước những đòi hỏi cao về thànhtích và thứ hạng Thành tích cao ở trình độ khu vực và Quốc tế của Thể thaoViệt Nam nói chung và Bóng bàn Việt Nam nói riêng là mục tiêu cần khẳngđịnh, Bóng bàn là một trong những môn thể thao mũi nhọn mà ngành TDTTđầu tư phát triển.

Cũng như một số môn thể thao khác, cơ sở của một trận đấu Bóng bàncũng dựa trên việc sử dụng tốc độ di chuyển cao, phản ứng nhanh kịp thời,khả năng phối hợp vận động với sự tập trung cao, ổn định tâm lý thi đấu,Ngoài ra Bóng bàn còn có những đặc điểm riêng của mình, là môn thể thao có

kỹ thuật, chiến thuật đa dạng, phong phú có tính biến hóa cao và các tìnhhuống thi đấu luôn biến động Trong các cuộc thi đấu Bóng bàn VĐV sử dụngrất nhiều kỹ thuật khác nhau nhằm đánh bại đối phương nhưng mỗi VĐV đều

sử dụng thế mạnh riêng của mình, song dù lối đánh của các VĐV dù đa dạngđến mấy thì cũng không thể thiếu được kỹ thuật giật bóng

Theo các chuyên gia về bóng bàn thì kỹ thuật cơ bản và quan trọng đốivới mỗi VĐV là kỹ thuật giật bóng Ngày nay các VĐV sử dụng kỹ thuật giậtbóng như là một thủ pháp chủ yếu [15]

Từ thực tế cho ta thấy việc vận dụng kỹ thuật giật bóng đem lại cho cácVĐV xuất sắc những thành tích cao Huấn luyện bóng bàn chuyên nghiệpđỉnh cao là mục tiêu để các chuyên gia hướng tới, đặc biệt là các VĐV trẻ.Vậy nghiên cứu, ứng dụng bài tập có tính khoa học cao, hoàn thiện kỹ - chiếnthuật, tâm lý, thể lực là việc rất cần thiết và đang đặt ra cho các nhà chuyênmôn, ở đây chúng tôi không nói là việc thực hiện kỹ thuật giật bóng tốt làquyết định tất cả Nhưng muốn đạt được kết quả cao trong thi đấu ngoài việcphát triển thể lực các tố chất vận động còn phải hoàn thiện các kỹ thuật

chuyên môn ở mức độ cao Trong đó kỹ thuật giật bóng tấn công là kỹ thuậtđược coi là hiệu quả nhất.

Qua thực tế cho thấy, Hà Nội là thành phố có phong trào TDTT rất pháttriển Thành phố đã chủ trương phát triển mạnh phong trào TDTT ở tất cả cáccấp, các ngành, các đoàn thể và đạt được một số kết quả đáng khích lệ ở cácmôn thể thao như: Cầu lông, Bóng bàn, Võ thuật, Bóng chyền Trong đóBóng bàn là môn thể thao cơ sở với chủ trương phát triển thành môn thể thaomũi nhọn của thành phố

Quan sát việc tập luyện và thi đấu của các VĐV thành phố Hà Nội,chúng tôi nhận thấy các nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 phát triểntương đối đồng đều, các HLV, các nhà chuyên môn đã giành phần lớn thờigian để tập kỹ thuật, chiến thuật và thể lực cũng như các yếu tố chuyênmôn đặc thù khác Song, trong công tác huấn luyện kỹ thuật thì sự phân bốthời gian và sử dụng các bài tập để nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay làchưa hợp lý, dẫn đến hiệu quả giật bóng chưa cao trong tập luyện và thiđấu, và chưa được các HLV, các nhà chuyên môn quan tâm đúng mức nênthành tích thể thao chưa cao

Chính vì vậy mà vấn đề nâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay choVĐV Bóng bàn trong nước đã được nhiều tác giả nghiên cứu và ứng dụnghiệu quả như: Đề tài của Nguyễn Đình Cương (2006) “Nghiên cứu ứngdụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho sinhviên chuyên sâu Bóng bàn năm thứ hai trường Đại học TDTT Bắc Ninh” ;Nguyễn Thị Hoa Dương Châu (2005) “Nghiên cứu lựa chọn một số bài tậpnhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóngbàn lứa tuổi 10 - 12 thành phố Hưng Yên …

Những công trình trên có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chấtlượng phát triển kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV ở các đơn vị, địa

phương, trung tâm huấn luyện và có ý nghĩa trong việc xây dựng nội dung,

kế hoạch huấn luyện theo đặc thù kỹ thuật cho VĐV Bóng bàn Tuy nhiên,bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế và chưa có công trình nào đi sâu nghiêncứu ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái taycho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấuThể dục Thể thao Hà Nội

Để nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho VĐV nam Bóngbàn Chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu, lựa chọn đưa ra một số bài tập mangtính hệ thống khoa học để nâng cao hiệu quả cơ sở lý luận và khẳng định hệthống bài tập thông qua việc áp dụng rộng rãi nó vào công tác huấn luyện chonam VĐV Bóng bàn thành phố Hà Nội nói riêng và nâng cao thành tích thiđấu cho VĐV Bóng bàn nói chung

Xuất phát từ những vấn đề trên, cho thấy được ý nghĩa quan trọngcủa kỹ thuật giật bóng trong thi đấu Bóng bàn Vì vậy, chúng tôi mạnhdạn đi đến nghiên cứu đề tài:

“Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể dục Thể thao Hà Nội”

Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay chonam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 – 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thểdục Thể thao Hà Nội để làm cơ sở tập luyện và thi đấu

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng huấn luyện kỹ thuật giật bóng trái

tay của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấuThể thao Hà Nội

- Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập nâng cao kỹ thuật

giật bóng trái tay cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấnluyện và thi đấu Thể thao Hà Nội

Đối tượng nghiên cứu.

- Chủ thể: Là các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái taycho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấuThể thao Hà Nội

- Khách thể:

+ Quan trắc: Các giáo viên, HLV, chuyên gia về Bóng bàn

+ Thực nghiệm: 20 nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâmHuấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu.

- Đối tượng khảo sát: Đề tài nghiên cứu được tiến hành trên 20 nam

VĐV Bóng bàn lứa tuổi 10 - 12 Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao

Hà Nội

- Địa điểm nghiên cứu:

- Trung tâm Huấn luyện và thi đấu Thể thao Hà Nội

- Trường đại học TDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử phát triển bóng bàn trên thế giới

Bóng bàn có nguồn gốc từ nước Anh, vốn là một trò giải trí sau giờ ăntối của giới thượng lưu dưới thời Nam hoàng Victoria của thập niờn 1880

Môn bóng bàn gắn liền với tên tuổi Kỹ sư Giêm Ghibơ (James Gibb)

Từ năm 1889, ông đã cùng với những người trong gia đình dựng bàn ăn vànhững chiếc vợt bằng gỗ, quả bóng bằng lei để giải trí Trò chơi này đã thuhút sự chú ý của công chúng nước Anh và hãng Xemluloit (Celluloid) đãcùng tác giả hợp tác để sản xuất ra những quả bóng… Từ đó trò chơi đã cóhiệu quả hơn Việc sản xuất bóng bàn được thương mại hoá nhanh chóng và

nó trở thành một môn thể thao được nhiều người ưa thích vì rẻ tiền mà tácdụng rèn luyện thì rất hiệu quả

Sự phổ biến của trò chơi này đã đưa đến việc các nhà sản xuất trò chơiđiện tử (electronic game) bán những dụng cụ thi đấu nhằm mục đích thươngmại Âm thanh tạo ra trong lúc chơi những trò này được đặt cho các tên như

“Whiff Whaff” và “ping pong” Cái tên ping pong được sử dụng rộng rãitrước khi cụng ty J.Jaques & Son Ltd của Anh đăng ký bản quyền vào năm

1901 Cái tên ping pong từ đó được dùng cho những trận đấu sử dụng dụng

cụ Jaques rất đắt tiền Một tình trạng tương tự xảy ra ở Hoa Kỳ nơi mà Jaques

đã bán quyền sử dụng tên ping pong

Bóng bàn bắt đầu phát triển và phổ biến từ năm 1901 khi những cuộcđấu bóng bàn đựơc tổ chức, những cuốn sách viết về bóng bàn đó bắt đầuxuất hiện và một giải vô địch thế giới không chính thức được tổ chức vào năm

1902 Năm 1921 Tổ chức bóng bàn được thành lập ở Anh, và Liên đoàn bóngbàn thế giới (ITTF) được thành lập tiếp theo năm 1926 London là chủ nhà

đầu tiên của giải vô địch thế giới năm 1927 Bóng bàn được chính thức trởthành môn thi đấu ở Thế vận hội 1988.

Đến cuối năm 2000, ITTF đã thay đổi một vài luật thi đấu Đầu tiên,quả bóng cũ, đường kính 38mm được chính thức thay thế bằng quả bóng40mm Điều này làm mở rộng sức cản không khí của quả bóng và giảm tốc độtrận đấu Vào thời điểm đó, các tay vợt bắt đầu mở rộng độ dày của lớp cao sudưới cây vợt, làm cho trận đấu sẽ trở nên nhanh hơn

Thứ hai, ITTF từ hệ thống ván đấu 21 điểm xuống 11 điểm ITTF cũngđổi luật giao bóng để tránh việc VĐV giấu bóng trong khi giao để kéo dài độ dài

độ dài đường bóng và cũng để giảm bớt sự phụ thuộc vào việc giao bóng [36]

1.1.1.Đặc điểm môn bóng bàn hiện đại

Kích thước bàn bóng cỡ 2,74m x 1,525m x 0,76m (9ft x 5ft x 30in) ,mặt bàn hình chữ nhật, cứng, bề mặt có thể màu xanh lá cây, xanh nước biển,hoặc đen Một cái lưới ở giữa chia mặt bàn ra làm hai phần bằng nhau vàđựoc căng để đạt tới 15,2cm (6in) trên mặt bàn

Bóng bàn phải có một căn phòng đủ rộng để người chơi có thể dichuyển thoải mái Trong những cuộc thi đấu quốc tế, Liên đoàn bóng bàn thếgiới yêu cầu một diện tích không ít hơn 14m (46ft) chiều dài, 7m (23ft) chiềurộng và 5m (16ft) chiều cao Bốn góc có thể được che phủ bởi bề mặt khôngdài quá 1,5m (5ft) [36]

Cây vợt thì thường dài khoảng 10in, với bề mặt dùng để đánh bóng xấp

xỉ 15,8cm x 15,8cm (6in x 6in), mặc dù luật thi đấu không giới hạn kíchthứơc hay hình dạng Những cây vợt hiện đại thường có một lớp cao su mỏngphủ lên bề mặt cây vợt Lớp cao su này có thể có những điểm lấm chấm vànhững điểm này có thể ở mặt trước hay mặt sau, làm cho lớp mỏng đó trởthành một miếng hút mỏng giữa miếng gỗ ở giữa và cao su ở bề mặt

Quả bóng bàn

Đánh xoáy bóng đóng một vai trò quan trọng trong bóng bàn hiện đại,miếng cao su và sự kết hợp giữa miếng hút và cao su được thiết kế để tăngkhả năng xoáy và vận tốc mà người chơi có thể truyền cho trái bóng lên caonhất Quả bóng đựơc dùng trong môn bóng bàn có đường kính 40mm, làm từxen-lu-lo (cellulose), hoàn toàn rỗng ruột và nhẹ Số lượng ngôi sao trên tráibóng thường có ý nói lên chất lượng của nó về độ nảy cũng như độ tròn

Xoáy bóng kết hợp với tốc độ đó làm cho bóng bàn trở thành một mônthú vị kể cả để chơi và để xem Sự khác nhau giữa trình độ Olympic và nhữngngười chơi tiêu khiển gia đình là rất lớn [36]

Người chiến thắng là người đầu tiên đạt 11 điểm, và mỗi tay vợt luânphiên giao bóng sau mỗi 2 điểm Khi điểm số là 10-10 thì sau mỗi điểm lạiđổi giao bóng Người thắng cuộc sẽ là người đầu tiên vượt hơn đối thủ củamình 2 điểm Ván đấu 11 điểm là một sự thay đổi của Liên đoàn bóng bànthế giới (ITTF) vào năm 2011 Ván đấu 21 điểm vẫn tồn tại rộng rãi trongnhững cuộc thi đấu giải trí Tất cả các ván đấu ở cấp quốc gia và cấp quốc tếđều là 11 điểm

Đặc điểm thi đấu môn bóng bàn: Thi đấu bóng bàn rất phổ biến ở Châu

Á và Châu Âu và đang phát triển mạnh ở Hoa kỳ Trong khi Trung Quốcđang tiếp tục vượt trội trong những danh hiệu quốc tế gần đây, Hồng Kông,Đài Loan, Nhật Bản,Hàn Quốc, Thuỵ Điển, Đức và Pháp cũng đang sản sinh

ra nhiều lứa VĐV đẳng cấp quốc tế

Bắt đầu một trận đấu: Ở những trận thi đấu cao, việc giao bóng đượcquyết định bằng tung đồng tiền cắc Ở những trận đấu thấp hơn, thì thườngmột VĐV ( hoặc trọng tài) giấu quả bóng vào một bàn tay nào đó ( thườnggiấu dưới bàn) và để VĐV kia đoán quả bóng ở trong tay nào, nếu đoán đúng

sẽ được chọn quyền giao bóng trước, hoặc chọn bàn để thi đấu Nếu mộtngười thắng và chọn bàn thì người kia sẽ đựơc quyền giao bóng

Người giao bóng phải đánh vào trái bóng để nó nảy một lần ở nửa bàncủa mình, và nảy ít nhất một lần ở nửa bàn của đối thủ Nếu trái bóng đụnglưới nhưng không đập bàn nửa bàn đối phương, 1 điểm sẽ thuộc về đốiphương Tuy nhiên nếu trái bóng đụng lưới nhưng vẫn nảy qua nửa bàn kia,trái bóng sẽ phải giao lại.

Từ khi bắt đầu quả giao bóng đến khi bóng đựơc đánh đi quả bóngphải ở phía trên mặt bàn và đằng sau đường biên cuối bàn của người giaobóng và bóng không được che khuất tầm nhìn của người đỡ giao hoặc bằngbất cứ bộ phận nào trên cơ thể hoặc áo quần của người giao bóng hoặc củangười cùng đánh đôi với đấu thủ này Ngay sau khi quả bóng đó được đánh

đi, cánh tay tự do của người giao bóng phải rời khỏi khoảng không gian củangười giao bóng và lưới

Nếu giao bóng tốt, đối thủ sẽ phải trả lại bằng cách đánh trả lại quảbóng trước khi nó nảy thêm lần thứ hai Đánh trả cú giao bóng là một trongnhững phần khó nhất của cuộc chơi, vì cú giao búng đầu tiên rất khó đoántrước được

Đổi giao bóng: Nếu phạm lỗi trong lúc giao bóng sẽ làm cho đối thủ đượcđiểm Đổi giao bóng sẽ diễn ra sau mỗi 2 điểm cho tới khi một tay vợt chiếnthắng với 2 điểm cách biệt, hoặc tới khi đạt 10-10 (“deuce”), giao bóng sẽ đổisau mỗi điểm Trận đấu kéo dài đến 11 điểm và người chơi phải thắng ít nhất 2điểm cách biệt Nếu đã đến “deuce”, đổi giao bóng sau mỗi điểm cho đến khitrận đấu kết thúc có người chơi dẫn trước người kia 2 điểm [7], [17], [18]

Khi giao đấu đôi, đổi giao bóng xảy ra sau mỗi 2 điểm giữa hai bên,nhưng cũng thay đổi giữa những tay vợt cùng bên Ví dụ, tay vợt A giao bónghai lần sau đó đổi giao bóng cho đối phương, và tay vợt B (cựng đội với A)bước lên vị trí nhận bóng đội kia giao Sau 2 điểm ghi được do đội đốiphương giao, B trở thành người giao bóng Giao bóng tiếp tục xoay vòng giữa

từng thành viên như thế cho đến hết trận Việc giao bóng cũng thay đổi nhữngngười đỡ bóng giữa mỗi hiệp Nếu tay vợt A của đội 1 giao bóng hiệp đầu chotay vợt A trong đội 2 (A1-A2), hiệp tiếp theo tay vợt A cuả đội 1 giao cho tayvợt B của đội 2 (A1-B2).

Trong ván đấu cũ 21 điểm, giao bóng đựơc đổi sau 5 điểm Nếu cả haibên đều đạt tới 20 điểm, giao bóng lại đổi sau mỗi điểm cho đến khi một bên

có 2 điểm vượt hơn bên kia [36]

1.1.2.Những xu thế phát triển của bóng bàn hiện đại

Ngày nay Bóng bàn thế giới phát triển rất đa dạng và phong phú, mỗikhu vực, mỗi nước đều có phong cách, lối đánh khác nhau Hầu hết các VĐVtrong các nước đều đã có những tiến bộ lớn về kỹ thuật, chiến thuật cũng nhưphong cách lối đánh

Bóng bàn hiện đại đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật toàn diện, kết hợpgiữa xoáy, tốc độ, sức mạnh và điểm rơi một cách hợp lý cùng với tư tưởngchỉ đạo của chiến thuật là tích cực, chủ động, tấn công toàn diện và nhanhchóng dứt điểm

Trên thực tế giữa những xu thế của Bóng bàn hiện đại không có ranh giới

rõ ràng, hầu hết các VĐV đều được trang bị các kỹ, chiến thuật tương đốitoàn diện Các VĐV có lối đánh tấn công, khi gặp các tình huống phải phòngthủ họ cũng phòng thủ vững vàng và ngược lại các VĐV phòng thủ khi cóđiều kiện họ cũng tấn công rất sắc sảo để ăn điểm hoặc VĐV có lối đánh gần

là chủ yếu vẫn có thể tấn công xa bàn Quan sát, phong cách lối đánh của cácVĐV xuất sắc trên thế giới, đại diện cho các trường phái khác nhau, có thểkhái quát được những đặc điểm tiêu biểu của Bóng bàn hiện đại

Nói đến Bóng bàn hiện đại trước hết phải đề cập đến vấn đề bóng xoáy,trong các môn bóng, yếu tố xoáy bóng có ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng các

kỹ thuật Song Bóng bàn có thể coi yếu tố xoáy bóng như một yếu tố đặc

trưng, có ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến các kỹ, chiến thuật của VĐV.

Độ xoáy lớn có thể làm thay đổi quỹ đạo bay của bóng Nếu biết kết hợp giữasức mạnh và sức xoáy tốt có thể cho phép đánh bất cứ đường bóng nào kể cảbóng xoáy lên, xoáy xuống, xoáy ngang, thậm chí các quả bóng gần lưới hoặcthấp hơn mặt bàn của đối phương đánh sang

Lịch sử phát triển của môn Bóng bàn đã gắn liền với vấn đề bóng xoáy.Thời kỳ đầu với chiếc vợt gỗ, bóng hầu như không có xoáy, kỹ thuật thựchiện đơn giản Đến năm 1902 vợt gai cao su ra đời, vai trò của bóng xoáy đãđược khẳng định các kỹ thuật đã được sử dụng có liên quan chặt chẽ đến bóngxoáy, do đó có những kỹ thuật ổn định và hiệu quả cao hơn Đến năm 1952vợt mút ra đời, có thể nói đây là thời kỳ mở đầu của Bóng bàn hiện đại Vớitính năng ưu việt của vợt mút cao loại xoáy bóng khác nhau với tốc độ lớn đãđưa trình độ kỹ thuật, chiến thuật Bóng bàn lên một bước phát triển mới Tiêubiểu cho các kỹ thuật, chiến thuật sử dụng bóng xoáy, là giao bóng tấn công

và tấn công liên tục mà các VĐV Nhật Bản đã đem tới giải Bóng bàn lần thứ

19 tại Bom bay (ấn Độ)

Tiếp đến năm 1961 vấn đề xoáy bóng đã được khai thác cao độ dựatrên nguyên lý bóng xoáy và khả năng tăng ma sát rất cao của vợt mút CácVĐV Nhật Bản đã chiếm ưu thế nhờ kỹ thuật giật bóng, kỹ thuật giật bóngthực chất, nó vừa tăng được sức mạnh đánh bóng, mức độ xoáy lớn mà vẫnđảm bảo độ chuẩn xác và gây sức uy hiếp rất cao, nhất là các VĐV phòng thủ.Tiếp theo, các VĐV Nhật Bản là các VĐV Trung Quốc, Thuỵ Điển, Hungari

đã hoàn thiện ngày càng cao kỹ thuật giật bóng này

Hiện nay, kỹ thuật giật bóng đã được các VĐV sử dụng rất điêu luyện

và đa dạng, không chỉ giật bóng bên thuận tay mà các VĐV đã tiến đến giậtbóng cả hai bên thuận và trái Với những ưu điểm nổi bật của kỹ thuật giậtbóng, có lẽ trong những năm tới giật bóng vẫn tiếp tục phát triển ở mức cao

hơn và nó là kỹ thuật cần có của mỗi VĐV kể cả các VĐV lứa tuổi thanhthiếu niên.

Một vấn đề quan trọng của Bóng bàn hiện đại là giao bóng Ngày naygiao bóng đã được coi là phương tiện tấn công đầu tiên, có thể ăn điểm trựctiếp Các VĐV đã dày công nghiên cứu và tập luyện các kiểu giao bóng,những kiểu giao bóng xoáy và hiểm hóc làm cho đối phương đỡ rất khó khăn,các VĐV Châu Á (đầu tiên là các VĐV Trung Quốc) đã phát huy thế mạnhtrong giao bóng Giao bóng có hiệu quả đã giúp họ đảo lộn tình thế ngay cả ởcuối ván đấu, khi nguy cơ thua đã rõ (họ đã sử dụng giao bóng có độ khó rấtcao thuần thục đến mức tự động hoá cho nên vẫn chuẩn xác trong điều kiệncăng thẳng) Trước đây VĐV Châu Âu gặp rất nhiều khó khăn khi đỡ giaobóng, nhưng ngày nay họ không những không chịu bó tay mà đối phó vớigiao bóng rất có hiệu quả, tích cực tấn công ngay từ quả giao bóng đầu tiên.Hiện nay có VĐV ưu tú đã vận dụng giao bóng như một chiến thuật có hiệuquả, nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sức mạnh, sức xoáy, điểm rơi biếnhoá và những động tác giả để tạo ra những thời cơ trái lợi, nhanh chóng dứtđiểm

Khống chế bóng ngắn vừa là đặc điểm cũng vừa là yêu cầu hiện naycủa Bóng bàn hiện đại Nếu VĐV không khống chế được bóng ngắn, điều đócũng đồng nghĩa với việc chấp nhận thế bị động của mình, nhường thế chủđộng cho đối phương Khống chế bóng ngắn đã hạn chế cơ bản khả năng tấncông của đối phương đồng thời tạo ra cho mình những thời cơ trái lợi khi đốiphương bộc lộ sai sót để có thể nhanh chóng dứt điểm

Di chuyển bước chân nhanh, hợp lý cũng là một trong những yếu tốquan trọng của Bóng bàn hiện đại Theo các chuyên gia Bóng bàn "Di chuyểnbước chân đánh bóng là linh hồn của môn Bóng bàn" Đầu những năm 1970các VĐV Châu Á sử dụng bước chân rất linh hoạt và có hiệu quả, có nhiều

quan điểm cho rằng: Các VĐV Châu Á thiên về đánh mạnh trái tay nên phải

di chuyển nhiều nhưng cho đến nay quan điểm đó không còn đứng vững.Thực tế cho thấy chính các VĐV Châu Âu những năm gần đây cũng dichuyển như các VĐV Châu Á Di chuyển bước chân nhanh không phải hoàntoàn phụ thuộc vào các cách cầm vợt, tốc độ di chuyển hợp lý gắn liền với tưduy khi đánh bóng của đối phương, đặt ra các tình huống khi sử dụng kỹ,chiến thuật của mình mà thời gian giành cho quá trình đó không có nhiều

Trong Bóng bàn hiện đại, mặt vợt luôn được cải tiến cho thích hợp vớitừng lối đánh của VĐV Vợt có thể là 2 mặt mút úp, có thể là một bên mút úp,một bên mút gai ngửa, độ dày của mút đệm phía trong cũng thay đổi chotừng lối đánh, ngoài ra còn có vợt chống giật thích hợp cho lối đánh gò cônghoặc thay đổi mặt vợt khi giao bóng tấn công

Chiến thuật trong Bóng bàn hiện nay cũng vô cùng đa dạng và biếnhoá Các chuyên gia Bóng bàn đã nghiên cứu chiến thuật của từng lối đánh,khi gặp đối phương tấn công thì dùng các chiến thuật gì? Gặp đối phươngphòng thủ sử dụng các chiến thuật gì? Việc áp dụng chiến thuật kết hợp vớicác thủ pháp tác động tâm lý đối phương cũng làm cho chiến thuật Bóng bàntăng thêm hiệu quả Bên cạnh đó việc áp dụng chiến thuật của các VĐV củamỗi nước, mỗi khu vực cũng có những đặc điểm riêng thể hiện rõ nhất là 2trường phái đánh bóng: Châu Âu và Châu Á

Các VĐV Châu Âu thiên về lối đánh đẹp, hoa mỹ, còn các VĐV Châu

Á trước hết là các VĐV Trung Quốc đều tìm con đường ngắn nhất để giànhchiến thắng Họ sử dụng các động tác kỹ chính xác, nhanh, cùng với sự tậptrung cao độ, ý chí thi đấu kiên cường nên hiệu quả của chiến thuật sẽ đạtđược phát huy cao độ Các VĐV xuất sắc dù sử dụng lối đánh nào đi chăngnama họ đều có một đặc điểm chung là kỹ thuật đã đạt đến mức điêu luyện, dichuyển bước chân hợp lý, biết sử dụng các kỹ, chiến thuật sở trường và họluôn tích cực, chủ động với ý chí quyết tâm cao

1.1.3.Quá trình phát triển của bóng bànViệt Nam.

Môn Bóng bàn ra đời tại Anh sau đó phát triển rộng rãi ở các nước trênthế giới và đến năm 1920 mới xuất hiện ở Nhà nước Miền Bắc được du nhập

từ các thương gia Hoa Kiều, còn ở miền Nam được du nhập từ Pháp

Năm 1924 Bóng bàn đã phát triển mạnh ở các thành phố Hà Nội, HảiPhòng, Nam Định, Huế, Sài Gòn Do sự phát triển rộng gắp ở cả ba miền nên ViệtNam đã tổ chức các giải thi đấu Bắc Kỳ, Trung Kỳ va Nam Kỳ Tháng 3 năm

1938 có tổ chức thi đấu quốc tế tại Việt Nam, trong giải này có VĐV Kê Len vàSrabados người Hungari (Cựu vô địch thế giới) tham gia thi đấu Đội Việt Nam có

2 VĐV tham gia do Hội thể thao Bắc Kỳ tiến cử là: Nguyễn Đình Thi (NamĐịnh) và Lý Ngọc Sơn (Hà Nội), mỗi người đã thắng được 1 ván

Tiếp đến, đội Việt Nam đã đi Campuchia thi đấu giải vô địch ĐôngDương tại Ph.Nông Pênh gồm các VĐV Lý Ngọc Sơn, Mai Duy Dưỡng,Nguyễn Đình Thi, Lý Ngọc Sơn đã đạt giải vô địch đôi nam với thành công

đó, Bóng bàn đã mang lại thành tích sớm nhất cho thể thao Việt Nam

Những năm gần đây, do xu thế phát triển nhanh chóng của Bóng bàn,

về trình độ kỹ thuật - chiến thuật, thể lực Vì thế, tại các giải thi đấu quốc

tế sự đua tranh ngày càng diễn ra gay gắt, mạnh mẽ các VĐV Việt Namcũng đã giành được một số thành tích cao trong các giải thi đấu quốc tếnhư: Tại giải trẻ Châu Á năm 1996, VĐV Đoàn Kiến Quốc đoạt huychương vàng đơn nam, Vũ Mạnh Cường đạt huy chương vàng đơn namSegames 18, Trần Tuấn Quỳnh vô địch đơn nam Seagames 22 và đặc biệtnăm 2008, VĐV Đoàn Kiến Quốc đã trở thành cây vợt nam duy nhất củakhu vực Đông Nam Á có mặt ở Olimpic Athens Đây là lần đầu tiên tronglịch sử tham gia vòng loại Thế Vận Hội, Bóng bàn Việt Nam đã đoạt được

vé tham dự ngày hội Thể thao lớn nhất hành tinh

Qua các thành tích thi đấu của VĐV Bóng bàn Việt Nam tại các giải thiđấu quốc tế cho thấy mặc dù ra đời muộn song thành tích thi đấu quốc tế lạisớm đạt được Song dù trình độ Bóng bàn Việt Nam vẫn tiếp tục phát triểnnhưng nhịp độ so với các nước có nền Bóng bàn tiên tiến có chiều hướngchậm, chưa đáp ứng được sự mong mỏi của sự nghiệp TDTT cả nước.

Với trình độ của môn Bóng bàn hiện nay, chúng ta cũng còn rất nhiềuđối thủ tại các kỳ Seagames, còn đối với phong trào Bóng bàn trong nước tuy

đã được phát triển rộng khắp, song để đạt được thành tích cao cũng chỉ tậptrung ở một số trung tâm mang tính truyền thống như: Hà Nội, Hải Phòng, HàNội, Nam Định, TP Hồ Chí Minh Các VĐV tuy đã thể hiện được phongcách, lối đánh của Bóng bàn hiện đại, nhưng trình độ kỹ - chiến thuật và đặcbiệt là trình độ thể lực còn nhiều hạn chế Nếu được tập luyện một cách hệthống, khoa học, có thể đáp ứng được yêu cầu của ngành, coi môn Bóng bàn

là một trong các môn mũi nhọn

Bóng bàn là môn thể thao cú kỹ thuật đa dạng và phong phú, đặc thù kỹthuật bóng bàn thể hiện qua 3 nhóm kỹ thuật lớn: Nhóm kỹ thuật giao bóng và

đỡ giao bóng; nhóm kỹ thuật di chuyển bước chân; nhóm kỹ thuật tấn công và

phòng thủ Ngoài ra, tuỳ thuộc vào thời điểm tiếp xúc bóng, tính chất bóngxoáy, đặc điểm lối đánh riêng, tính năng từng loại vợt mà VĐV sử dụng lạinảy sinh ra nhiều loại hình kỹ thuật và những kỹ thuật ngoại suy ngoài hệthống kỹ thuật cơ bản

Do đặc điểm của môn bóng bàn có tốc độ bóng nhanh, mạnh, điểm rơibiến hoá, nên đòi hỏi VĐV bóng bàn phải có kỹ thuật độc chiêu, có khả năng

di chuyển nhanh linh hoạt, phối hợp nhịp nhàng với kỹ thuật mới dành đượcthắng lợi Trong quá trình đánh bóng có 4 nhân tố chính ảnh hưởng đến hiệuquả đánh bóng: Sức mạnh, tốc độ, sức xoáy, điểm rơi Có thể nói không có kỹthuật nào không liên quan đến xoáy bóng và quá trình di chuyển hợp lý, tạo tưthế ổn định khi đánh bóng, đặc biệt là kỹ thuật giật bóng [32]

Lịch sử phát triển kỹ thuật giật bóng không lâu lắm, nhưng tốc độ của

nó lại phát triển rất nhanh Năm 1959, sau giải vô địch bóng bàn thế giới lầnthứ 25, để đối phó với cách tấn công nhanh của Trung Quốc và lối đánh cắtbóng của Châu Âu, các VĐV Nhật Bản đó sáng tạo ra kỹ thuật giật bóng có

độ xoáy mãnh liệt dựa trên cơ sở của kỹ thuật líp bóng nghênh chiến với liênquân Hungari và Nam Tư đó thu được thành công Lúc đó loại kỹ thuật nàyđược mệnh danh là “vũ khí bí mật” [32] , [33]

Hơn 10 năm trở lại đây, lối đánh giật bóng ở các nước có sự phát triểntương đối lớn, đặc biệt là các tuyển thủ Châu Âu, vận dụng líp giật hai bêntrái và trái tay, cố gắng dành chủ động, lao nhanh và đột phá, nâng cao tácdụng của giật bóng trong thi đấu Sự xuất hiện và phát triển của kỹ thuật giậtbóng thúc đẩy cách đánh tấn công nhanh, cách đánh cắt bóng và cách đánhkhác thay đổi và phát triển

Đặc điểm nổi bật của kỹ thuật giật bóng là xoáy lên mạnh, tính ổn định

và uy lực tấn công lớn

+ Đặc điểm thứ nhất là xoáy lên mạnh, tính ổn định lớn được biểu hiệnnhư sau:

- Cụ thể tạo thành đường vòng cung thích hợp Do dùng sức kéo bónglên rất lớn nên sản sinh ra sức ma sát làm cho bóng xoáy lên cực mạnh tạothành đường vòng cung, tốc độ bám theo quả bóng xoáy lên của lớp khôngkhí phía trên chậm, áp lực lớn, phía dưới nhanh, áp lực nhỏ dẫn đến chênhlệch áp lực Thêm vào đó là ảnh hưởng trọng lượng của bản thân bóng nênsau khi bóng lên đến điểm cao nhất, có độ cao tương đối lớn, lao gập nhanhxuống mặt bàn Đường vòng cung bóng giật cao hơn các loại bóng líp bìnhthường và ít bị ra ngoài bàn, mất điểm Nếu như tốc độ bay của bóng khôngđổi độ xoáy càng mạnh, thì bóng lao trúc về phía trước càng nhanh.

- Có thể vững mạnh đánh trả lại những loại bóng đến có độ xoáy mạnh,bóng nẩy ra khỏi bàn và bóng nẩy lên thấp hơn lưới, bóng thấp không độtkích được hoặc bóng xoáy xuống mạnh rất khó đột kích, dễ bị đánh hỏng.Giật xoáy lên có thể đạt được hiệu suất cao

- So với vụt bóng thì có nhiều cơ hội đánh bóng hơn Dùng sức vụtbóng ở thời điểm bóng cao nhất thì hiệu suất mới tốt Vì vậy cần nắm bắt thời

cơ đánh bóng Nếu đánh bóng ở thời điểm bóng đang đi lên hoặc đi xuống thì

độ khó sẽ rất lớn, bóng hỏng nhiều Còn giật bóng thì có thể ở thời điểm cao,

có thể ở thời kỳ bóng đi xuống Như vậy cơ hội đánh bóng nhiều hơn vụtbóng mà không dễ bị hỏng

+ Đặc điểm thứ hai của giật bóng là uy lực tấn công lớn, được biểu hiện:

- Khi dùng sức lớn kéo bóng để đối phó với cắt bóng, nếu như kéođược mạnh, độ xoáy lên mạnh thì“sức sát thương” của nó không kém vụtbóng Người cắt bóng nếu chưa nắm được thời cơ cắt, góc độ mặt vợt, phá lựclớn, nhỏ, phương hướng dựng lực … để đánh bóng sang quả cao hoặc rangoài bàn

- Đối phó với bóng xoáy lên (líp, vụt và đẩy bóng) phần lớn các VĐVgiật bóng đều phải phát lực giật bóng xoáy lên Các VĐV giật bóng trình độcao đều lấy giật xung, giật vòng làm chính để tấn công

- Giật bóng có tính ổn định và sức công kích lớn, xoáy lên và xoáy ngangmạnh

+ Những điểm cần chú ý khi học tập và vận dụng kỹ thuật giật bóng

- Giật bóng chú ý chất lượng và cần có sự biến đổi xoáy - chất lượngxoáy càng cao sức công kích càng mạnh Cần phối hợp giật bóng vòng cungkhông xoáy lắm và xoáy những động tác tay giống nhau Ngoài mức độ xoáyphải thay đổi, còn cần chú ý biến hoá điểm rơi Tối thiểu cũng phải sử dụngthành thạo ba đường bóng thẳng, chéo và giữa

- Giật xung vừa phải mạnh, vừa phải vòng, xoáy không cần tăng nhưngtốc độ nhanh, đường vòng cung thấp, xung lực lớn Nó là kỹ thuật tấn côngquan trọng Nên vận dụng kết hợp giật xung và giật vồng làm biến đổi xoáy,nhịp độ và điểm rơi có lợi cho giành thế chủ động [35]

- Cần có năng lực vụt, bạt để kết hợp giật bạt Rất nhiều VĐV chỉ biếtgiật bóng mà không biết kết hợp với bạt Để giải quyết vấn đề này cần phảinhận thức và xác định rõ khái niệm của hai loại kỹ thuật, hai loại hình độnglực, tính khác biệt giữa chúng lớn hơn so với sự giống nhau Ví dụ: Giật bóngthì tiếp xúc bóng ở đầu thời kỳ bóng đi xuống, còn bạt bóng thì tiếp xúc bóng

ở thời kỳ bóng cao nhất Giật bóng có ma sát vào phần giữa bóng còn bạtbóng thì có ma sát vào phần giữa và phần trên bóng

Phương hướng dùng sức của giật bóng là lên trên và ra trước còn bạt

là ra trước và xuống dưới

- Di chuyển bước chân kịp thời đến vị trí là vấn đề then chốt để làm tốtđộng tác giật bóng Giật bóng yêu cầu di chuyển tương đối cao Giật vồng vợtdọc, yêu cầu né người để tấn công nhiều mà không bỏ lỡ hướng bên phải bàn

do vậy phạm vi di chuyển là tương đối lớn Điều này là một trong nhữngnguyên nhân yêu cầu di chuyển bước chân phải tốt Tiếp theo là biên độ độngtác phải lớn, cần phát lực toàn thân và phối hợp nhịp nhàng giữa chân, lưng

và tay, nhất là đường đi và phương hướng vận động của tay, phải tương đối

ổn định Không giống như tấn công nhanh cú lúc bước chân không di chuyểnđến được vị trí vẫn có thể dựa vào sự hỗ trợ của tay để điều chỉnh

- Phát triển sở trường nâng cao sở đoản

Phát triển kỹ thuật sở trường cần chú ý không ngừng nâng cao trình độtấn công trái tay trong di chuyển, nâng cao năng lực liên tục giật, nâng caohiệu suất của bạt, vụt, chất lượng giao bóng công, đỡ giao bóng công, nângcao năng lực, điều khiển tăng tốc độ và sức đẩy bóng… Nếu rơi vào tình hìnhgiằng co hoặc bị động trong thi đấu, cần phải nắm vững kỹ thuật đánh bóngquá độ để nhanh chóng thoát khỏi bị động, giành quyền chủ động

1.2.2 Chiến thuật

Hiện nay ở trình độ thể thao thành tích cao sự xử lý về chiến thuật củamột VĐV thi đấu thể thao đó trở thành một nhân tố xác định thành tích Nhân

tố này có thể có ý nghĩa quyết định đối với sự thắng hoặc bại

Khái niệm “Chiến thuật thể thao” được hiểu là học thuyết về chỉ đạocuộc đấu thể thao Học thuyết này thể hiện trên ba hình thức tương ứng vớicác bộ môn thể thao và các môn thể thao khác nhau [21]

Chiến thuật Bóng bàn là những phương pháp, hình thái vận dụng kỹthuật trong thi đấu một cách hợp lý, có mục đích, có ý thức và có tính đếnđiều kiện cụ thể của từng hiệp đấu nhằm giành được thắng lợi Chiến thuậtBóng bàn tương đối đa dạng do đặc điểm của loại hình hoạt động và các yếu

tố chi phối, ảnh hưởng đến quá trình đánh bóng Chiến thuật Bóng bàn đượcchia ra làm 4 loại hình:

- Chiến thuật tấn công đối phó với tấn cụng

- Chiến thuật tấn công đối phú với phũng thủ

- Chiến thuật phũng thủ đối phó với tấn công

- Chiến thuật phòng thủ đối phó với phòng thủ

Nhiệm vụ chủ yếu của chiến thuật Bóng bàn là phát huy thế mạnh củamình và khai thác điểm yếu của đối phương, đồng thời tránh bộc lộ các điểmyếu của mình, khống chế điểm mạnh của đối phương, giành quyền chủ độngnhanh chóng dứt điểm Để làm được điều đó, mỗi VĐV phải nắm vững và tậpluyện thành thục các loại hình chiến thuật cơ bản, biết vận dụng các tìnhhuống cụ thể trên cơ sở di chuyển hợp lý, phục vụ chiến thuật đặt ra.

+ Trong quá trình huấn luyện cần kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện kỹthuật với huấn luyện chiến thuật [6]

Huấn luyện kỹ thuật và huấn luyện chiến thuật đều có chung một mụcđích là sử dụng những biện pháp và phương pháp khoa học để đào tạo ranhững VĐV giỏi, lập thành tích xuất sắc trong thi đấu

+ Trong quá trình tập luyện cần phải tập luyện một cách sinh động Đặcđiểm của Bóng bàn là sự đối kháng mạnh mẽ và tính linh hoạt cao Vì vậy yêucầu hoạt động của hệ thần kinh của VĐV phải hưng phấn nhanh và ức chế kịpthời Sự chuyển đổi của quá trình hưng phấn và ức chế nhanh chóng làm choVĐV hoá nhanh, năng lực khống chế mạnh Việc huấn luyện linh hoạt, biếnhoá, phong phú và đa dạng đối với VĐV Bóng bàn không những nâng caonăng lực chuyển đổi hưng phấn và ức chế nhanh của vỏ đại não mà còn có tácdụng chuyển hoá hưng phấn và ức chế để củng cố những phản xạ có điều kiện.Kiểu huấn luyện này cú lợi cho VĐV nắm vững kỹ, chiến thuật trong thi đấu

+ Huấn luyện kỹ thuật kết hợp với chiến thuật riêng lẻ

Nếu một VĐV tập luyện được nhiều kỹ thuật mang tính kết hợp chấtlượng cao thì sẽ tạo điều kiện trái lợi cho huấn luyện chiến thuật, mảnh đấtcho sự biến hoá sẽ rộng lớn hơn, quyền chủ động sẽ lớn hơn Ngược lại, ít coitrọng huấn luyện mang tính kết hợp, huấn luyện không thích đáng, sẽ làm chohuấnluyện và thi đấu tách rời nhau Trong huấn luyện Bóng bàn cần phải tăngcường huấn luyện kỹ thuật mang tính kết hợp, làm cho kỹ thuật đạt mức thành

thạo, chất lượng cao mới có thể phục vụ đầy đủ cho chiến lược và chiến thuật.

Vì vậy, kỹ thuật mang tính kết hợp là nền móng quan trọng của huấn luyệnchiến thuật và vận dụng trong thi đấu

1.2.3 Thể lực

1.2.3.1 Vai trò ý nghĩa của tố chất thể lực trong Bóng bàn hiện đại

Một trong những đặc điểm quan trọng của phương pháp huấn luyệnhiện đại là huấn luyện với lượng vận động lớn Huấn luyện với lượng vậnđộng là cơ sở để đạt được thành tích xuất sắc của các môn thể thao

Để đạt được thành tích thể thao cao, nhiều chuyên gia lý luận hàng đầucủa thế giới như: D.hare (Đức), Điền Mai Cửu (Trung Quốc) đều cho rằng:yếu tố thể lực của VĐV ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc đạtthành tích thể thao đỉnh cao

Như chúng ta đã biết, cấu trúc của thành tích thể thao là kỹ - chiếnthuật, thể lực, tâm lý Một khi tiếp cận kỹ thuật càng gần hơn, nhanh chónghơn thì yếu tố thể lực càng trở nên bức xúc cho việc giành chiến thắng

Mặt khác do việc phát triển thể thao thế giới đó đạt đến đỉnh cao, nênhầu như môn thể thao nào cũng phải huy động tổng lực các yếu tố chi phối tớithành tích của thể thao, để VĐV đạt mức tối đa về thành tích trong các môntập thể cần huy động tối đa tổng lực của tất cả các thành viên Ở các môn cánhân cũng huy động tới mức tối đa tiềm năng của thể thao của VĐV Chính vìvậy mà lượng vận động thi đấu (bao gồm thời gian, khối lượng, cường độ,mật độ …) đều đạt tới đỉnh cao [39]

Môn thể thao Bóng bàn cũng nằm trong quy luật chung thể thao, theothống kê của Liên Đoàn Bóng bàn Trung Quốc: mật độ của một trận Bóngbàn đạt tới mức độ 51% - 81,3% trong 7 hiệp đấu (không kể thời gian nhặtbóng, số lần vung tay trong 7 hiệp có thể đạt tới 302 – 1246 lần, thậm chí cònnhiều hơn)

Cường độ thi đấu cũng rất cao, biểu hiện mạch đập sau khi thi đấu tăng

42 - 54 lần/phút so với trước thi đấu Khi thi đấu căng thẳng mạch đập củaVĐV có thể đạt tới 192lần/phút

Sự tiêu hao năng lượng sau một trận đấu cũng rất lớn: Nam bình quângiảm 1kg, nam 0,5kg sau một trận thi đấu Nam giảm nhiều nhất đến 2kg,nam 1,5kg sau một trận đấu [38]

Khi thi đấu Quốc tế ngoài sự tiêu hao về thể lực, trong thi đấu lại rấtcăng thẳng về mặt tâm lý, nhất là khi thi đấu với đối thủ mạnh, thi đấu buổitối hoặc sáng sớm làm thay đổi cả chế độ ăn uống, giấc ngủ và sự nghỉ ngơi,thời tiết, ánh sáng, địa điểm xa lạ… là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tớithể lực của VĐV Bóng bàn

Đặc điểm của môn Bóng bàn là sân bãi nhỏ, trong phòng kín, tính kỹxảo và yêu cầu độ chuẩn xác cao về kỹ thuật mật độ động tác dầy, cường độlớn, nhưng thời gian làm việc liên tục lại ngắn, xen kẽ những đoạn nghỉ nhấtđịnh Vì vậy cường độ vận động không lớn lắm, nhưng thời gian kéo dài hàngchục ngày nên dễ tạo ra sự mệt mỏi thần kinh Do tập luyện, thi đấu trongđiều kiện không có gió, dưới ánh đèn, ít được tiếp xúc với ánh sáng mặt trờinên VĐV Bóng bàn rất cần được huấn luyện thể lực toàn diện

Trong thi đấu các động tác tấn công: giật, bạt, đẩy… đều phải dùng tốc

độ sức mạnh Nếu thể lực toàn diện và thể lực chuyên môn không được pháttriển cao đến mức độ cần thiết thì khó có thể đạt được thành tích cao trong thiđấu thể thao nói chung và Bóng bàn nói riêng

1.2.3.2 Đặc điểm của huấn luyện thể lực trong thi đấu Bóng bàn hiện đại

Huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn cho VĐVBóng bàn trẻ là phần quan trọng trong hệ thống đào tạo VĐV Cấu trúc củađào tạo VĐV bao gồm nhiều mặt mà trong đó quan trọng nhất là đảm bảo cácmặt của quá trình huấn luyện (thể lực chung, thể lực chuyên môn, kỹ thuật,

chiến thuật, tâm lý, ý chí tạo dựng và duy trì trạng thái sung sức thể thao phục

vụ cho thi đấu [32] , [33]

1.2.3.3 Huấn luyện thể lực chuyên môn trong Bóng bàn

VĐV Bóng bàn cần phát triển tố chất thể lực chuyên môn như thế nào?Cách nhìn cũng không giống nhau có thể chia làm mấy loại ý kiến sau:

- Có quan điểm cho là nên phát triển sức mạnh và sức bền

- Có quan điểm khác cho rằng nên phát triển sức mạnh, sức bền và sứcbền linh hoạt

- Có quan điểm cho là cần phát triển sức mạnh tốc độ và sức bền linhhoạt

Chỉ khi nào xác định rõ thế nào là tố chất thể lực chuyên môn mà VĐVBóng bàn cần có, thì việc lựa chọn nội dung huấn luyện, phương pháp huấnluyện và biện pháp huấn luyện mới có thể tốt được

PGS.TS Nguyễn Danh Thái cho rằng: sức mạnh, sức bền, tốc độ, mềmdẻo, khéo léo là cơ sở vận động của các môn thể thao VĐV ngoài tập luyện

để phát triển các tố chất chung ra còn phải tập luyện để phát triển các tố chấtđặc thù của chuyên môn Trình độ tập luyện càng cao thì yêu cầu tố chất thểlực ngày càng lớn Những tố chất chuyên môn sẽ giúp cho các VĐV nhanhchóng nắm vững và nâng cao trình độ chuyên môn, vì vậy cùng với việc huấnluyện kỹ thuật, chiến thuật, cần phải phát triển thể lực chuyên môn

Xu thế của Bóng bàn hiện đại, thi đấu với tốc độ nhanh, điểm rơi biếnhoá, đòi hỏi VĐV phải phán đoán nhanh, di chuyển nhanh phản ứng với bóng,lăng tay nhanh có như vậy mới giành được thắng lợi Điều đó yêu cầu VĐVphải có tốc độ chuyên môn và tính linh hoạt cao

+ Tố chất tốc độ và linh hoạt:

Đối với VĐV Bóng bàn, lấy tấn công nhanh làm chính thì tốc độ vàtính linh hoạt có vai trò đặc biệt quan trọng

Tốc độ động tác trong Bóng bàn là khả năng thực hiện nhanh một kỹthuật động tỏc trong khoảng thời gian ngắn nhất Nú được biểu hiện ở tốc độlăng tay, di chuyển nhanh và khả năng linh hoạt khi biến đổi phương hướng

và chuyển từ kỹ thuật này sang kỹ thuật khỏc

Tốc độ trong Búng bàn được biểu hiện ở tốc độ phản ứng nhanh, tốc độthực hiện động tác đánh bóng và di chuyển với tần số thực hiện động tácnhanh Trong thi đấu, tốc độ đánh bóng nhanh nhất là 47m/giây Trongkhoảng thời gian cực ngắn (tốc độ bóng đến từ 3 – 5/10giây) , VĐV phải phánđoán hướng tay, tốc độ, điểm rơi và tính chất bóng, đồng thời căn cứ vào vị tríđối phương để giải quyết định đánh trả [40]

Tần số động tác trong Bóng bàn là mật độ động tác được lặp lại nhanhtrong một đơn vị thời gian nhất định Thời gian giữa hai lần đánh bóng (từquả vụt trước cho đến quả vụt sau) từ 1,4 giây cho đến 2,2 giây đòi hỏi tần sốđộng tác thực hiện trong Bóng bàn rất nhanh

Tính linh hoạt là năng lực thay đổi nhanh chóng phương hướng vậnđộng của cơ thể hoặc bộ phận nào đó của cơ thể, do sự kết hợp của một số tốchất thể lực: sức mạnh, thời gian phản ứng, tốc độ vận động, sức mạnh bộtphát, tính nhịp điệu tạo thành

Tính linh hoạt trong Bóng bàn được thể hiện ở các tư thế động tác néngười, dừng đột ngột, bật nhảy thay đổi tư thế, duy trì thăng bằng, khống chếđộng tác… Tính linh hoạt chuyên môn thường có mối liên hệ với tính cơ độngnhanh, linh hoat, chuẩn xác của quá trình di chuyển

Trong huấn luyện VĐV, trên cơ sở đặc thù tốc độ của môn Bóng bàn,huấn luyện viên phải sử dụng phương pháp phù hợp để điều khiển các nhómbài tập đặc thù, phát triển tốc độ còn đối với thi đấu mới có thể hoàn thiện tốc

độ linh hoạt

+ Tố chất sức mạnh tốc độ

Sức mạnh trong môn Bóng bàn là sức mạnh động tác, được VĐV thựchiện hành động kỹ, chiến thuật nhanh trong một thời gian ngắn.

Sức mạnh là cơ sở để phát triển mọi tố chất thể lực khác của cơ thể Chỉ

có sức mạnh đầy đủ mới có thể phát triển được sự nhanh nhẹn và linh hoạtđến một trình độ cao

Sức mạnh tốc độ của VĐV Bóng bàn là khả năng khắc phục lực cản đốivới tốc độ co cơ cao của VĐV (khả năng sinh lực trong các động tác nhanh).Ngoài ra trong huấn luyện sức mạnh tốc độ cho VĐV Bóng bàn còn có kháiniệm sức mạnh bột phát Lực bột phát của VĐV Bóng bàn biểu hiện qua diễnbiến linh hoạt của hệ thần kinh cơ khi thực hiện động tác nhanh - bột phát,đảm bảo đánh bóng đi nhanh, mạnh, chuẩn, biến hoá, điểm rơi Lực bột phátcòn được thể hiện ở sử dụng lực chân trong di chuyển biến hướng thích ứngvới tốc độ cao của bóng và điểm rơi khác nhau [39]

+ Tố chất sức bền tốc độ (sức bền chuyên môn):

Bóng bàn là môn thi đấu mang tính đối kháng cá nhân Trong các cuộcthi đấu lớn thường phải thi đấu liên tục từ 9 - 10 ngày, càng đến giai đoạnchốt càng căng thẳng Vì vậy mà yêu cầu sức bền chuyên môn phải cao, phảiđáp ứng được đến ngày thi đấu cuối cùng và hiệp thi đấu cuối cùng

Do đó phát triển sức bền chuyên môn tương ứng cho VĐV Bóng bàncũng là một đặc điểm quan trọng để gúp phần nâng cao thành tích thi đấu

Sức bền chuyên môn mà VĐV Bóng bàn đòi hỏi là sức bền chuyênmôn cường độ luôn biến động và kết hợp chặt chẽ mang tính chuyên môngiữa tốc độ và tính linh hoạt

Sức bền chuyên môn của VĐV Bóng bàn phải kết hợp chặt từ đầu đếncuối, thích ứng với tốc độ và tính linh hoạt, nếu không trong thi đấu nhữngtrận đấu thì tốc độ, tính linh hoạt duy trì còn tốt, càng về sau càng kém Từ đólàm giảm thành tích thi đấu

Do thời gian thi đấu nhiều ngày, vỏ đại não của VĐV ở trạng thái căngthẳng kéo dài nên yêu cầu rất cao đối với hệ thần kinh Sức bền thần kinh vàtâm lý cũng là đặc điểm sức bền chuyên môn của VĐV Bóng bàn.

Bóng bàn hiện đại thuộc về tốc độ nên thời gian thực hiện động tác rấtnhanh, mức độ tập trung ý chí cao và thường xuyên Mặt khác, VĐV phải cócảm giác vận động (vợt với bóng) rất chính xác và nhạy bén

Hoạt động tâm lý của VĐV là một quá trình phức tạp, nó không chỉ có

ý nghĩa về ý chí, phẩm chất đạo đức mà còn cần phải nghiêm túc về các cơ sởtâm lý khi tiếp thu động tác kỹ thuật, tập luyện chiến thuật, ảnh hưởng của cácbài tập đến việc phát huy trí thông minh, nhạy bén cũng như khả năng hoạtđộng của hệ thần kinh Bởi vậy, sự chuẩn bị tâm lý cho VĐV là một quá trình

sư phạm – tâm lý tác động lên VĐV nhằm phát triển và hoàn thiện những quátrình nhận thức và những đặc điểm cá nhân, cần thiết cho việc đạt thành tíchthể thao cao nhất Chuẩn bị tâm lý cho VĐV là một quá trình lâu dài, nóđược rèn luyện trong cuộc sống, trong tập luyện hàng ngày và nó cũng chiphối trong cuộc đời VĐV

Đối với môn Bóng bàn, hoạt tính hai chiều được thể hiện tương đối rõrệt VĐV không chỉ cố gắng nâng cao hiệu quả của hoạt động chiến thuật củamình, đồng thời cũng phải chống đỡ và làm giảm hiệu lực hành động kỹ -chiến thuật của đối phương Song song với việc đạt kế hoạch hành động của

mình với dự đoán hành động của đối phương, phản ứng trả lời nhanh, hợp lýhành động quyết đoán và hạn chế hành động tương tự của đối phương Tất cảnhững biến đổi đó nói lên hoạt tính hai chiều của VĐV Bóng bàn.

Trong quỏ trình một trận đấu VĐV phải có nỗ lực ý chí rất nhiều đểduy trì hưng phấn cảm xúc tối ưu Độ ổn định cảm xúc giúp cho VĐV tránhđược những hưng phấn quá mức trong thi đấu Duy trì được khả năng phốihợp vận động, độ chính xác của động tác ý đồ chiến thuật được rành mạch

Sự huy động nỗ lực ý chí được thực hiện những ý đồ chiến thuật khithực hiện bất kỳ một động tác nào, VĐV cũng phải điều chỉnh động tác và sự

nỗ lực cơ bắp của mình cho phự hợp với ý đồ chiến thuật, VĐV phải sử dụngnhững phương pháp thi đấu, sử dụng những miếng chiến thuật bất ngờ với đốiphương Không chỉ có vậy, các VĐV cũng phải nỗ lực ý chí để điều khiển sựchú ý, xử lý thông tin nhanh và đáp ứng kịp thời Sự chú ý căng thẳng lớn,tính phức tạp của kỹ năng vận động, sự gay go quyết liệt của các trận đấu,thời gian hành động hạn chế đòi hỏi các VĐV Bóng bàn phải nỗ lực ý chí rấtlớn để xác định được tính chất của bóng, điểm rơi của bóng… Số lượng củaquá trình xảy ra đồng thời và kế tiếp nhau, song song với những vấn đề trên,VĐV Bóng bàn cần huy động sự nỗ lực ý chí để khắc phục những khó khănbất ngờ và mệt mỏi xảy ra [22]

Ngoài ra, môn Bóng bàn còn có yếu tố tâm lý phối hợp trong đánh đôi:bắt buộc VĐV không những suy nghĩ về hành động của đồng đội và tạo nênmột sự hiệp đồng tốt nhất Trong sự phối hợp đó yêu cầu của các VĐV phảihiểu được nhau, dự đoán được các hành động xảy ra, tổ chức phối hợp các

thao tác hành động xảy ra một cách đồng bộ

Trong quá trình thi đấu Bóng bàn, những yêu cầu tâm lý đối với cáccầu thủ còn liên quan đến nhiều mặt khác như: Những khó khăn liên quan đếnđiều kiện chung của hoạt động thi đấu, khán giả , sân bãi, luật thi đấu, trọng

tài và đặc biệt là sự luân chuyển nhanh giữa thành công và thất bại khả năngchuyển ưu thế bất ngờ về đối phương là những yếu tố tác động mạnh làm tănghoặc giảm hưng phấn thi đấu.

Những khó khăn liên quan đến sự chuẩn bị thể lực, những khó khănliên quan đến việc thực hiện những hành động của VĐV Bóng bàn rất đadạng và biến hoá Những hành động đó có định hình động lực thay đổi rất lớnphù hợp với các tình huống thi đấu biến dạng

Bởi vậy, trong quá trình tập luyện và thi đấu Bóng bàn chuẩn bị tâm lýthi đấu cho VĐV là một quỏ trình sư phạm Tâm lý tác động đến VĐV nhằmphát triển và hoàn thiện những quá trình nhận thức và những đặc điểm cánhân cần thiết cho việc đạt thành tích thể thao cao nhất

Chuẩn bị tâm lý cho VĐV là một quá trình lâu dài được rèn luyệnthường xuyên trong cuộc sống, trong tập luyện hàng ngày, trong thi đấu và cóảnh hưởng chi phối suốt cuộc đời VĐV

Trong quá trình huấn luyện thể thao trước hết phải phát triển nhữngphẩm chất ý chí cho phép VĐV khắc phục được những khó khăn trở ngạikhác nhau (của cá nhân mỗi người hay điều kiện khách quan…) đặc biệt làkhắc phục những khó khăn trong quá trình tập luyện chuyên môn

+ Các biện pháp chung để rèn luyện ý chí VĐV

- Rèn luyện thông qua tác động một cách có hệ thống lượng vận độngcũng như độ khó trong tập luyện

- Sử dụng các bài tập đòi hỏi tính kiên quyết, lòng dũng cảm, đòi hỏiVĐV phải cố gắng về ý chí, nghị lực mới vượt qua được

- Sử dụng các bài tập đòi hỏi sự bền bỉ, tính kiên trì trong các điều kiệnyêu cầu về sức mạnh tốc độ, sức bền tốc độ, linh hoạt mềm dẻo, khéo léo

- Rèn luyện tính tập thể bằng các trò chơi mang tính đồng đội như thiđấu các môn bóng, thi tiếp sức

- Rèn luyện sự thông minh, sáng tạo, xử lý các tình huống bằng cáccuộc thi đấu hoặc bài tập tương tự như thi đấu.

+ Các biện pháp chuyên môn nhằm rèn luyện ý chí của sinh viên vàVĐV Các tác động do hoạt động chuyên môn ảnh hưởng lớn đến hoạt độngtâm lý của VĐV trong tập luyện Trong quá trình thực hiện động tác dần dầnphát triển được những cảm giác vận động và những tri giác có liên quan thôngqua sự phản ánh của những thông số: không gian, thời gian, cảm giác tốc độ,cảm giác lực, cảm giác nhịp điệu…

- Rèn luyện khả năng xử lý nhanh và chính xác các tình huống thôngqua các bài tập đánh bóng với sự xuất hiện bóng ở nhiều vị trí khác nhau

- Rèn luyện phản xạ lựa chọn thông qua những bài tập đòi hỏi phải lựachọn nhiều giải pháp về kỹ, chiến thuật khác nhau, những bài tập đỡ giaobóng biến hoá hoặc tấn công khi gò, cắt bóng biến hoá…

- Rèn luyện khả năng phản ứng chính xác với tốc độ bằng những bàitập vụt, giật, bạt bóng ở những hướng khác nhau

- Rèn luyện khả năng phối hợp vận động thông qua các bài tập dichuyển đánh bóng, phối hợp đánh đôi các bài tập đánh bóng theo tình huốngthi đấu[24]

- Rốn luyện cảm giác đánh bóng bằng các bài tập vụt thay đổi tốc độ,thay đổi điểm rơi, các bài tập cắt bóng vào ô quy định, giao bóng tung cao…

- Rèn luyện ý chí quyết tâm thông qua các bài tập định mức các chỉtiêu, bài tập thi đấu, các bài tập có lượng vận động và độ khó lớn

- Rèn luyện khả năng điều khiển nhịp điệu qua các bài tập theo tín hiệucủa huấn luyện viên, các bài tập chuyển từ tấn công sang phòng thủ, từ phòngthủ sang tấn công, bài tập quy định sang tình huống

- Rèn luyện sự chú ý qua các bài tập đánh bóng các điểm rơi theo tínhiệu của huấn luyện viên, các bài tập thi đấu ở thời điểm then chốt

+ Cùng với việc huấn luyện kỹ, chiến thuật, thể lực cần phải rèn luyệntrạng thái thi đấu cho VĐV Trong thi đấu có ảnh hưởng rất lớn đến các quátrình thực hiện các kỹ, chiến thuật Cho nên khi rèn luyện trạng thái thi đấucho VĐV Bóng bàn nên chú ý:

- Không nên yêu cầu VĐV làm việc quá khả năng của họ, không nênchỉ nhìn vào kết quả thắng hay thua để đánh giá thiếu khách quan

- Không cho phépp VĐV thua trong điều kiện mà họ không thể làmnổi, nhưng không để cho những tác động không tốt ảnh hưởng đến thi đấu

- Khi kết thúc thi đấu phải phân tích tính toàn diện, phải tìm ra nhữngkhuyết điểm ngay trong thắng lợi cũng như những ưu điểm trong thất bại,ngăn ngừa kịp thời tư tưởng thắng thì kiêu, bại thì nản, đặc biệt ngăn chặn tưtưởng thắng thì tất cả đều tốt

1.2.5 Phân loại kỹ thuật giật bóng

Kỹ thuật giật bóng có rất nhiều loại Phương pháp quy nạp phân tíchcũng không giống nhau, phương pháp thường sử dụng trước đây là dựa vàotính năng xoay của bóng để phân biệt, gồm có: giật bóng, giật xung, giật xoáyngang, giật nhanh gần bàn… Dựa vào kỹ thuật giật bóng mà các tuyển thủthường sử dụng các phương pháp kỹ thuật khác nhau để phân biệt kỹ thuậtgiật bóng trái tay gồm có: Trái tay giật vòng, trái tay giật xung, giật nhanhgần bàn, giật đối giật [32]

Kỹ thuật chủ yếu của giật bóng trái tay là:

- Giật cầu vồng

- Giật xung

- Giật búng xoáy ngang

- Giật nhanh trái tay ở xa bàn và gần bàn (đối giật)

- Né người giật bóng cầu vồng và giật xung

1.3 Ý nghĩa của công tác huấn luyện kỹ - chiến thuật Bóng Bàn

Một đặc điểm nổi bật của thể thao hiện đại nói chung cũng như mônBóng bàn nói riêng là sự đua tranh quyết liệt nhằm đạt được thành tích caonhất trong các cuộc thi lớn Nét nổi bật của Bóng bàn hiện đại là tính linh hoạttốc độ, sự nắm vững kỹ thuật, chiến thuật, khả năng phối hợp động tác, kỹthuật ở các vị trí khả năng tập trung chú ý cao độ và ổn định Do đó việc hoànthiện cao kỹ thuật thể thao là rất cần thiết và quan trọng

Huấn luyện kỹ thuật bao gồm huấn luyện kỹ thuật chung và chuyênmôn Giữa huấn luyện kỹ thuật chung và kỹ thuật chuyên môn cũng có mốiquan hệ chặt chẽ mà nội dung vận dụng chủ yếu là vận dụng sự chuyển hoátốt giữa những kỹ năng, kỹ xảo vận động Huấn luyện hợp lý chuyên mônluôn là định hướng cho việc huấn luyện kỹ thuật chung và đòi hỏi sự pháttriển hoàn thiện trình độ điêu luyện thể thao mà yêu cầu của huấn luyện kỹthuật chung cũng phải nâng cao thêm một bước tương ứng [29]

Huấn luyện chiến thuật thể thao là nghệ thuật tranh tài trong thi đấu thểthao Huấn luyện chiến thuật bao gồm 2 công việc có liên quan chặt chẽ vớinhau đó là lập kế hoạch thi đấu hợp lý có tính đến kỹ năng của VĐV, đặcđiểm của đối phương và điều kiện cụ thể của cuộc thi

Thực hiện kế hoạch đó bằng những cuộc thi đấu cụ thể để có thểphát huy đầy đủ nhất khả năng, của từng VĐV hoặc của toàn đội để giànhthắng lợi

Trong công tác đào tạo VĐV Bóng bàn trẻ, công tác bồi dưỡng nănglực tư duy chiến thuật rất quan trọng và muốn lập được thành tích xuất sắctrong thi đấu VĐV Bóng bàn phải có kỹ thuật tốt và chiến thuật hợp lý Huấnluyện kỹ thuật phải theo yêu cầu nhất định của chiến thuật và huấn luyện kỹthuật làm nền tảng cho huấn luyện chiến thuật [11]

Song huấn luyện chiến thuật và kỹ thuật không thể thay thế cho nhau.Huấn luyện chiến thuật phải được sắp xếp theo tỷ lệ nhất định qua tập luyệnlặp đi lặp lại trong nhiều lần, trong từng giai đoạn, thời kỳ khác nhau của quátrình huấn luyện.

Trong quá trình huấn luyện chiến thuật cho VĐV Bóng bàn cần chú ýtạo tình huống gay cấn trong thực hiện kỹ thuật Đặc điểm của môn Bóng bàn

là sự đối kháng mạnh mẽ và tính linh hoạt cao, vì vậy yêu cầu hoạt động của

hệ thống thần kinh của VĐV hưng phấn nhanh, ức chế kịp thời Sự chuyểnnhanh quá trình hưng phấn và ức chế làm VĐV nhanh chóng biến hoá nănglực khống chế Việc huấn luyện biến hoá linh hoạt phong phú và đa dạng đốivới VĐV Bóng bàn không những nâng cao năng lực, chuyển hoá hưng phấn

và ức chế để củng cố các phản xạ có điều kiện Phương pháp huấn luyện này

có lợi cho VĐV nắm vững chiến thuật trong thi đấu

1.4 Các nguyên tắc giáo dục và huấn luyện bóng bàn

1.4.1 Các nguyên tắc giáo dục

1.4.1.1 Nguyên tắc tự giác tích cực.

Tính tích cực của người tập TDTT nói chung và tập luyện Bóng bànnói riêng thường được thể hiện thông qua hoạt động tự giác, gắng sức học tậprèn luyện để đạt được mục đích Nó bắt nguồn từ thái độ học tập tốt, sự cốgắng nắm bắt những kỹ năng, kỹ xảo cùng hiểu biết có liên quan, phát triểncác phẩm chất về thể chất và tinh thần cùng việc khắc phục khó khăn trên conđường đó [2]

Hiệu quả của quá trình giảng dạy phần lớn phụ thuộc vào tính tự giác

và tích cực của bản thân học sinh đối với việc học tập

Giáo dục thái độ tự giác hứng thú, tính tự lập và khả năng sáng tạo để VĐV

tự mình tìm hiểu, nghiên cứu, nâng cao hiệu quả kỹ thuật động tác, tạo điều kiện

sử dụng các kiến thức kỹ năng, kỹ xảo vào thực tiễn tập luyện và thi đấu