CHẤN THƯƠNG, VẾT THƯƠNG NGỰC, ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. HỘI CHỨNG CƠ BẢN: Tràn khí màng phổi Tràn máu màng phổi Gẫy xương: sườn, ức, đòn, bả vai Vết thương, chấn thương thành ngực

CHẤN THƯƠNG VẾT THƯƠNG NGỰC

HỘI CHỨNG CƠ BẢN

• Tràn khí màng phổi

• Tràn máu màng phổi

• Gẫy xương: sườn, ức, đòn, bả vai

• Vết thương, chấn thương thành ngực

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

• Tổn thương khí quản

• Tổn thương nhu mô phổi

• Có thể tràn khí màng phổi van

• Điều trị: dẫn lưu khoang màng phổi

Tràn máu khoang màng phổi

• Tổn thương tất cả các thành phần trong lồng ngực đều có thể gây chảy máu và tràn máu khoang màng phổi

• Mức độ chẩy máu và tình trạng huyết động quyết định thái độ xử trí

• 1500 ml/ 24h hay trong 1 lần mở ngực là có chỉ định mở ngực

• Nếu máu chảy ít: sẽ tự cầm Theo dõi lượng máu qua bình dẫn lưu

• Nếu dập phổi nặng, cần thở máy

• Truyền máu bù lượng máu mất

• Phẫu thuật khâu phổi rách hoặc các tổn thương gây chảy máu bên trong

GẪY XƯƠNG

• Gãy xương đòn, đặc biệt là xương bả vai chứng tỏ lực chấn thương lớn, đặc biệt lưu ý

• Gãy xương sườn hàng loạt thường gây suy hô hấp nặng

• Mảng sườn di động: hô hấp đảo chiều và lắc lư trung thất

TỔN THƯƠNG CÁC MẠCH MÁU LỚN TRONG LỒNG NGỰC

• Động mạch chủ ngực, các nhánh trên quai, tĩnh mạch chủ trên, chủ dưới, động tĩnh mạch phổi, thuỳ phổi…

• Lâm sàng: Hội chứng mất máu cấp

• Xquang: tràn máu khoang màng phổi

• Ctscan: khối thoát mạch quanh các mạch máu lớn

• Khi được chẩn đoán tổn thương mạch máu lớn, cần được phẫu thuật cấp cứu

• Nếu nghi ngờ tổn thương quai động mạch chủ hoặc các nhánh trên quai, cần stand-by máy tim phổi nhân tạo

CHẤN THƯƠNG VẾT THƯƠNG TIM

• Dấu hiệu mất máu cấp

• Chèn ép tim cấp (tamponade)

• Chấn thương vùng trước ngực

• Vết thương quanh vùng tim, thậm chí vết thương vùng nách, vết thương bả vai…

• Siêu âm: tràn dịch màng ngoài tim

• Chấn thương vết thương tim cũ: tràn dịch màng ngoài tim

• Phẫu thuật tối khẩn cấp: chẻ xương ức hoặc mở ngực trái

• Cũ: có thể dẫn lưu dưới mũi ức và theo dõi

CHẤN THƯƠNG VẾT THƯƠNG GÂY

THỦNG, RÁCH THỰC QUẢN

• Lâm sàng: không đặc trưng, tuỳ thuộc vị trí thương tổn.

• Trong ngực: nhiễm trùng (sốt), nuốt đau, ngẹn, khó thở

• Cận lâm sàng: tràn khí trung thất, tràn dịch (dịch thức ăn, mủ) màng phổi, dẫn lưu khoang màng phổi có thể ra thức ăn, hoặc chỉ phát hiện khi bơm xanh methylene

• Nội soi thực quản: đánh giá: vị trí, kiểu thương tổn, mức độ thương tổn

• CT scan: tràn khí trung thất

• Luôn có chỉ định mổ càng sớm càng tốt

• Khâu thực quản ngay thì đầu + tưới rửa trung thất là phương pháp tốt nhất

NỘI SOI THỰC QUẢN

Điều trị tổn thương thực quản

• Khâu thực quản ngay thì đầu + tưới rửa trung thất là phương pháp tốt nhất (Chợ rẫy)

• Tỷ lệ tử vong (Y văn):

• Tổn thương ở cổ: < 10%

• Tổn thương ở ngực 50%

• Chợ rẫy (có tưới rửa trung thất):

• tổn thương ngực: <5%

• Cổ: < 1%

• Khâu 2 lớp, chỉ tiêu, nuôi ăn tĩnh mạch hoặc mở hỗng trăng nuôi ăn

Chấn thương gây rách dọc thực quản

Khâu thực quản mũi rời

CHẤN THƯƠNG KHÍ - PHẾ QUẢN

• Khó thở - Tràn khí dưới da - Ho ra máu

• Có thể: đau ngực, gãy xương ức, xương đòn, xương sườn

• Nếu có tiếng thở khò khè (stridor): thường là tổn thương khí quản cổ, thanh quản (ngoài lồng ngực)

• Cần làm: * CT scan: có thể thấy đường rách, tràn khí

trung thất

* Nội soi khí phế quản: thấy bít hoặc rách

khí phế quản, chảy máu, máu đọng

• Có thể phối hợp: tràn khí, tràn máu khoang màng phổi

CHẤN THƯƠNG PHẾ QUẢN GỐC

• Xquang: Tràn khí màng phổi kiểu rơi phổi (dấu hiệu phổi rơi): đứt rời hoàn toàn phế quản gốc

• Đứt bán phần: triệu trứng âm thầm, dễ bỏ sót Tới viện thường là chấn thương cũ, 1-2 tuần, 1-2 tháng, có khi cả năm, vài năm Dấu hiệu: xẹp phổi

• Thường nặng nếu có phối hợp chẩy máu: suy hô hấp, tụt HA Cần hồi sức, đặt nội khí quản 2 lòng Nếu không cải thiện, đe doạ tính mạng, cần mổ cấp cứu

• Nếu không: mổ trì hoãn khi bn ổn định

CT phế quản gốc

• Phổi rơi (fallen lung sign)

Phổi xẹp hoàn toàn

Phế quản gốc trái đứt rời

NỐI PHẾ QUẢN TẬN - TẬN