QUẢN lý GIÁO dục kỹ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO học SINH các TRƯỜNG TIỂU học CÔNG lập THÀNH PHỐ hà nội TRONG bối CẢNH HIỆN NAY

Thực trạng quản lý chương trình, nội dung giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh...90 2.4.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng giáo viên dạy giáo dục kỹ năng sống t

TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

MÃ SỐ: 9 14 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS TRẦN THỊ MINH HẰNG

2 PGS TS TRẦN HỮU HOAN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các sốliệu và kết quả nghiên cứu chưa từng được ai công bố trong bất kì công trìnhnào khác; các thông tin trích dẫn trong luận án đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận án

Trần Lưu Hoa

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án, tác giả đãnhận được sự hướng dẫn giúp đỡ, động viên của quý Thầy, Cô và bạn bè đồngnghiệp, gia đình.

Với lòng kính trọng tác giả xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giámđốc cùng toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức Học viện Quản lý Giáo dục

đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thànhchương trình đào tạo Tiến sĩ và hoàn thành luận án

Đặc biệt, với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc

đến PGS.TS Trần Thị Minh Hằng; PGS.TS Trần Hữu Hoan là những

người thầy, người hướng dẫn khoa học đã thường xuyên chỉ bảo, tận tìnhhướng dẫn giúp đỡ tác giả nghiên cứu hoàn thành luận án

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô đã hướng dẫn giúp đỡ tôi vàcác đồng nghiệp đã cộng tác hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện luận án

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, đặc biệt là gia đìnhnhỏ bé cha mẹ, chồng, các con, các anh chị em tôi, bạn bè đồng nghiệp đãđộng viên khích lệ, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án

Chắc chắn trong luận án sẽ còn nhiều thiếu sót, tác giả kính mong nhậnđược sự chỉ dẫn, góp ý, giúp đỡ của quý Thầy, Cô để hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận án

Trần Lưu Hoa

BGH Ban giám hiệu

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 5

4 Giả thuyết khoa học 5

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu8

8 Câu hỏi nghiên cứu 11

9 Các luận điểm bảo vệ 11

10 Đóng góp của luận án 12

11 Cấu trúc luận án 13

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 14 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 14

1.1.1 Nghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

14

1.1.2 Nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh phổ thông 22 1.1.3 Nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông 25 1.2 Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học 36

1.2.1 Khái niệm về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học 36 1.2.2 Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học 41 1.2.3 Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học 47 1.3 Quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho

HS trường tiểu học 52

1.3.1 Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học 52 1.3.2 Nội dung quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở trường tiểu học 53 1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học 62

Kết luận chương 1 66 Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ HÀ NỘI 68 2.1 Khái quát về giáo dục Tiểu học thành phố Hà Nội 68

2.1.1 Khái quát về vị trí địa lý của thành phố Hà Nội 68 2.1.2 Khái quát về giáo dục tiểu học ở thành phố Hà Nội 69 2.2 Giới thiệu hoạt động khảo sát 73

2.3.1 Nhận thức của các khách thể nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm 75 2.3.2 Thực trạng nội dung giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 79 2.3.3 Thực trạng thực hiện hình thức giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 84 2.3.4 Thực trạng phương pháp giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 87 2.4 Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học thành phố Hà Nội 88

2.4.1 Tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm trong các trường tiểu học 88 2.4.2 Thực trạng quản lý chương trình, nội dung giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh 90 2.4.3 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng giáo viên dạy giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học 99 2.4.4 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 101 2.4.5 Thực trạng phối hợp các lực lượng trong trường và ngoài xã hội

để tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm 103 2.4.6 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất và tài chính phục vụ hoạt động giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm 105 2.5 Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm ở các trường tiểu học 107

2.6 Đánh giá chung 108

Kết luận chương 2 113 Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TIỂU HỌC Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 114 3.1 Định hướng phát triển giáo dục thành phố Hà Nội đến năm 2020

114

3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 117

3.2.1 Đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học 117 3.2.2 Đảm bảo tính thống nhất giữa dạy học và giáo dục 118

3.2.4 Đảm bảo phát huy được lực lượng giáo dục tham gia giáo dục kĩ năng sống cho học sinh 119 3.2.5 Đảm bảo tính linh hoạt trong giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học 119 3.3 Biện pháp quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học thành phố Hà Nội 119

3.3.1 Tổ chức phổ biến các quy định của ngành và của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm 119 3.3.2 Tổ chức bồi dưỡng để nâng cao năng lực đội ngũ thực hiện giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm ở trường tiểu học

123

3.3.3 Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá và tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh 128 3.3.4 Xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh 134 3.3.5 Xây dựng danh mục các kỹ năng sống phù hợp với học sinh tiểu học theo tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông mới 142 3.4 Khảo nghiệm mức độ nhận thức về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất 146

3.4.1 Khảo nghiệm 146 3.4.2 Mối quan hệ giữa các biện pháp 149 3.5 Thử nghiệm biện pháp đề xuất 150

Kết luận chương 3 156 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 157

1 Kết luận 157

2 Khuyến nghị 159

TÀI LIỆU THAM KHẢO 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 173 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ

giai đoạn 2014-2016 69 Bảng 2.2 Kết quả giáo dục tiểu học thành phố Hà Nội 71 Bảng 2.3 Tỷ lệ ý kiến đánh giá mức độ thực hiện giáo dục nhóm kĩ

năng sống hướng tới bản thân cho học sinh tiểu học thành phố

Hà Nội 79 Bảng 2.4 Tỷ lệ ý kiến đánh giá mức độ thực hiện giáo dục nhóm kĩ

năng sống hướng tới bạn bè, cộng đồng cho học sinh tiểu học thành phố Hà Nội 80 Bảng 2.5 Tỷ lệ ý kiến đánh giá mức độ thực hiện giáo dục nhóm kĩ năng

sống hướng tới công việc cho học sinh tiểu học 82 Bảng 2.6 Tỷ lệ ý kiến đánh giá mức độ thực hiện giáo dục nhóm kĩ năng

sống hướng tới xã hội cho học sinh tiểu học 83 Bảng 2.7 Kết quả ý kiến đánh giá hình thức giáo dục kỹ năng sống

thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 84 Bảng 2.8 Tỷ lệ ý kiến đánh giá phương pháp giáo dục kỹ năng sống

thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 87 Bảng 2.9 Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống thông

qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 89 Bảng 2.10 Kết quả đánh giá mức độ quản lý giáo dục kỹ năng sống

thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh qua việc tích hợp vào các môn học của giáo viên 91 Bảng 2.11 Kết quả mức độ thực hiện giáo dục kỹ năng sống thông qua

hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên 93 Bảng 2.12 Tần suất thực hiện các hình thức giáo dục kỹ năng sống thông

qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh của giáo viên chủ nhiệm 94

thông qua hoạt động trải nghiệm với hoạt động GDNGLL 95

Bảng 2.14 Thực trạng việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm với hoạt động của Đội TNTP HCM 97

Bảng 2.15 Thực trạng mức độ tổ chức bồi dưỡng giáo viên dạy giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học 99

Bảng 2.16 Kết quả đánh giá mức độ thực hiện kiểm tra, đánh giá giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 101

Bảng 2.17 Tỷ lệ ý kiến đánh giá mức độ phối hợp các lực lượng trong trường và ngoài xã hội để tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm 103

Bảng 2.18 Tỷ lệ ý kiến đánh giá thực trạng quản lý cơ sở vật chất và tài chính phục vụ giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh 105

Bảng 2.19 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm 107

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cấp thiết các biện pháp 147

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi của các biện pháp 148

Bảng 3.3 Kết quả thử nghiệm 153

Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ ý kiến đánh giá nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và

cha mẹ học sinh về giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học 76

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống

thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 150

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhân cách của mỗi người được thể hiện trong cách ứng xử với ngườikhác, với công việc và với bản thân là sự kết tinh của văn hóa thông qua hệgiá trị, chuẩn mực, thế giới quan và nhân sinh quan, trong tình cảm, niềmtin… và được biểu hiện trong hành vi, cách ứng xử của con người trong cộngđồng xã hội Phát triển nhân cách cho mỗi con người chính là tạo ra nguồn lực

để phát triển kinh tế xã hội cho các quốc gia Muốn phát triển nhân cách chomỗi người phải bắt đầu từ việc hình thành và phát triển kĩ năng sống cho họ

Trong xu thế hội nhập, đất nước nào xây dựng và giúp cho thế hệ trẻ cóđược hệ kĩ năng sống đúng đắn, phù hợp với thời đại mà vẫn giữ được bản sắccủa dân tộc mình thì đất nước đó sẽ phát triển Kĩ năng sống được coi là nềntảng để con người sống và phát triển

Việt Nam đang thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông từ năm 2018 thựchiện đổi mới chương trình phổ thông tổng thể Việc đổi mới bắt đầu từ đổimới mục tiêu giáo dục từ chủ yếu là trang bị kiến thức cho người học sangtrang bị những năng lực cần thiết cho họ: năng lực hợp tác, có khả năng giaotiếp, năng lực chuyển đổi nghề nghiệp theo yêu cầu mới của thị trường laođộng, năng lực quản lý, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề; tôn trọng vànghiêm túc tuân theo pháp luật; quan tâm và giải quyết các vấn đề bức xúcmang tính toàn cầu; có tư duy phê phán, có khả năng thích ứng với nhữngthay đổi trong cuộc sống Bốn trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI mà thực chất làcách tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục đã được quán triệt trong đổi mớimục tiêu, nội dung, và phương pháp giáo dục phổ thông ở Việt Nam Nhữngtri thức lý luận trang bị cho học sinh sẽ được tổ chức trải nghiệm qua các hoạtđộng thực tiễn Trong chương trình phổ thông mới, các hoạt động thực tiễnđược gọi là hoạt động trải nghiệm Hoạt động trải nghiệm với mục tiêu là giúphọc sinh có môi trường thực tiễn thể hiện các hoạt động sống ứng dụng lý

thuyết là thực tiễn, từ đó hình thành và phát triển kĩ năng sống Tuy nhiên,nhận thức về kĩ năng sống, cũng như việc thể chế hóa giáo dục kĩ năng sốngtrong giáo dục phổ thông ở Việt Nam chưa thật cụ thể, đặc biệt về hướng dẫn

tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho

HS ở các cấp, bậc học còn bất cập [19]

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, “Kĩ năng sống” được triển khai trênnền tảng “quan điểm sống” hướng vào “chân - thiện - mĩ”, của phạm trù “giátrị sống” Giá trị sống là cơ sở để mỗi con người tu dưỡng, hành động, sống

có ích cho bản thân, cho gia đình và cộng đồng Đây là nét mới của triết lígiáo dục trong thời kỳ đất nước phát triển với nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh CNH-HĐH, hội nhập quốc tế Giáo duc kĩnăng sống cho học sinh phải được thực hiện thông qua các hoạt động thựctiễn hay còn gọi là hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự hướngdẫn của giáo viên, cá nhân, nhóm học sinh được tham gia trực tiếp vào cáchoạt động khác nhau ở nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủthể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách

và phát huy tiềm năng sáng tạo của từng cá nhân

Việc triển khai giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông quahoạt động trải nghiệm sáng tạo góp phần phát triển năng lực là điều rất cầnthiết đối với học sinh tiểu học, giúp các em mạnh dạn, tự tin hơn và tích cựctham gia vào hoạt động của nhà trường, được bày tỏ ý kiến, tăng cường vậndụng kiến thức nhằm giải quyết các vấn đề trong học tập và thực tiễn Qua đógóp phần thúc đẩy mạnh mẽ phong trào đổi mới phương pháp dạy học, nângcao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong các nhà trường

Hoạt động học tập trải nghiệm là các hoạt động giáo dục thực tiễn đượctiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường Hoạt động trải

nghiệm là một bộ phận của quá trình giáo dục được tổ chức ngoài giờ họccác môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạtđộng dạy học.

Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể, học sinh sẽphát huy vai trò cụ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bảnthân Các em được tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từthiết kế, chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả Bên cạnh đó, các em cònđược bày tỏ quan điểm ý tưởng và lựa chọn ý tưởng của chính mình Do vậy

mà các em thật sự hào hứng và rất tích cực khi được học tập dưới dạng hoạtđộng trải nghiệm

Thực tế ở Việt Nam số trẻ em vi phạm chuẩn mức đạo đức có xu hướnggia tăng, đặc biệt là ở các đô thị và thành phố lớn Đã xuất hiện những vụ ángiết người, cố ý gây thương tích mà đối tượng gây án là học sinh còn nhỏ tuổi

và nạn nhân chính là bạn học và thầy cô giáo của họ Bên cạnh đó là sự bùngphát hiện tượng học sinh phổ thông hút thuốc lá, uống rượu, tiêm chích matúy, quan hệ tình dục sớm , thậm chí là tự sát khi gặp vướng mắc trong cuộcsống Nhiều em học giỏi, nhưng ngoài điểm số cao, khả năng tự chủ và kỹnăng giao tiếp lại rất kém; không thể hiện được khả năng của bản thân; khóhòa nhập; có thái độ tiêu cực khi mâu thuẫn với bè bạn, gia đình, thầy cô giáo;lúng túng khi xử lý những tình huống phát sinh trong cuộc sống [15] Cónhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng trên, nhưng theo các chuyêngia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống

Ở trường TH, học sinh có độ tuổi từ 6-11, đang có những phát triểnnhanh chóng về thể chất, trí tuệ, tâm lý và nhân cách đang rất cần được trang

bị những KNS cốt lõi Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn có một số học sinhchưa hoàn thiện KNS căn bản như: Giao tiếp, ứng xử, bảo vệ môi trường,phòng chống thiên tai, bệnh tật, phòng tránh các tệ nạn xã hội, giáo dục giới

tính…Những hiện tượng học sinh phổ thông nói chung và học sinh tiểu họcnói riêng thiếu kĩ năng sống, chỉ chú trọng học tri thức khoa học, chưa đượcgiáo dục kĩ năng sống bài bài đã và đang được xã hội và các nhà giáo dục rấtquan tâm Song vấn đề đặt ra là họ rất lúng túng và xác định chương trình vàcách giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Chương trình sách giáo khoa phổ thông mới được xây dựng và sẽ đưavào sử dụng từ năm 2018, chương trình này được xây dựng có môn Hoạtđộng trải nghiệm cho học sinh từ tiểu học đến THP, với mục tiêu cụ thể,chương trình và hình thức tổ chức dạy học xác định để thông qua hoạt độngnày sẽ hình thành và phát triển kĩ năng sống cho học sinh hiệu quả nhất.Cũng trong Dự thảo chương trình giáo dục mói, hoạt động giáo dục trảinghiệm được coi trọng và xem là một trong những hoạt động để người họcthể hiện tri thức và kĩ năng cần thiết Xác định được tầm quan trọng của giáodục trải nghiệm là một trong những con đường giáo dục hình thành kĩ năngsống cho học sinh, trong những năm gần đây hoạt động này được các nhàtrường coi trọng

Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, trong những năm gần đây do tốc độ đôthị hóa và hội nhập rất nhanh, đòi hỏi học sinh từ lứa tuổi nhỏ đã được giáodục để hình thành kĩ năng sống Với sự phát triển và đa dạng hóa văn hóa củacác vùng miền thực trạng này đã ảnh hưởng trực tiếp đến kĩ năng sống củangười dân trong đó lứa tuổi thanh niên và vị thành niên là những người bị tácđộng nhiều nhất Hơn nữa do yêu cầu đổi mới chương trình sách giáo khoamới, chương trình hướng tới năng lực người học và kĩ năng sống cho ngườihọc, rất cần quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông quagiáo dục trải nghiệm

Những phân tích trên là lý do để tác giả luận án lựa chọn đề tài nghiên

cứu: “Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải

nghiệm cho học sinh các trường tiểu học thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ của mình.

2 Mục đích nghiên cứu

Luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận về giáo dục kĩ năng sống và quản lýgiáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh nóichung và học sinh tiểu học nói riêng; phân tích thực trạng quản lý giáo dục kĩnăng sống cho HS tiểu học thành phố Hà Nội thông qua hoạt động trảinghiệm, Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục kĩ năng sống thông quahoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học thành phố Hà Nộitrong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm chohọc sinh ở trường tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học đã được thực hiện dưới cáchình thức khác nhau và đã đạt những kết quả nhất định Tuy nhiên, kĩ năngsống của học sinh tiểu học vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều học sinh tiểu họcvẫn còn lúng túng về kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng tự học; kĩ năng giao tiếp…Một trong những nguyên nhân cơ bản là việc giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh tiểu học chưa gắn nhiều với các hoạt động trải nghiệm, quản lý giáo dục kĩnăng sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm còn bất cập, và do đókết quả kĩ năng sống thể hiện ở học sinh tiểu học chưa đáp ứng yêu cầu của xãhội…

Nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý theo hướng tập trung vàotriển khai tốt hơn các quy định của ngành giáo dục về giáo dục kỹ năng sống,

xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá và kiểm tra việc thực hiện giáo dục kỹnăng sống thông qua hoạt động trải nghiệm, tổ chức tốt bồi dưỡng đội ngũgiáo viên giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và phối hợp tốt hơn giữa nhàtrường, gia đình và xã hội thì hoạt động giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạtđộng trải nghiệm cho học sinh ở các trường tiểu học Hà Nội sẽ được cải thiệnrất nhiều.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về giáo dục kĩ năng sông cho HSTH vàquản lý GDKNS cho học sinh TH thông qua hoạt động trải nghiệm trong bốicảnh hiện nay

5.2 Phân tích đánh giá thực trạng giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạtđộng trải nghiệm và quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trảinghiệm cho học sinh ở trường tiểu học thành phố Hà Nội

5.3 Đề xuất các biện pháp và thử nghiệm một biện pháp

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung nghiên cứu

- Hoạt động trải nghiệm trong luận án tập trung nghiên cứu lý luận vàthực tiễn về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trảinghiệm cho học sinh tiểu học, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằmnâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Hoạt động trải nghiệmcho học sinh trong chương trình sách giáo khoa phổ thông mới sẽ được thựchiện vào năm 2018, trong chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ởcác nhà trường vẫn được thực hiện, song chưa được quan tâm và đạt hiệu quả

Vì vậy luận án kết hợp phân tích thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh hiện đang thực hiện ở các trường tiểu học và gắn với chương trình nộidung hoạt động trải nghiệm trong chương trình phổ thông mới

- Chủ thể thực hiện các biện pháp quản lý giáo dục kĩ năng sống thôngqua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học là hiệu trưởng cácnhà trường tiểu học trong sự phối hợp với cán bộ quản lý Phòng Giáo dục vàĐào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo.

- Trong điều kiện nghiên cứu luận án nghiên cứu khách thể ở các trườngtiểu học công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội Các trường TH công lập sẽthực hiện chương trình hoạt động trải nghiệm theo quy định của Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành

Về khách thể khảo sát

- Cán bộ quản lý: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng 25 người

- Giáo viên, cán bộ các đoàn thể trong trường 196 người

- Cha mẹ học sinh 250 người

- Các lực lượng xã hội, cán bộ các tổ chức đoàn thể, chính trị ngoài nhà

trường làm công tác quản lý giáo dục ở địa phương 25 người

Tổng số 496 người

Về khách thể khảo sát và thử nghiệm

Khảo sát tại các trường được thực hiện từ tháng 9/2015 đến tháng 9/2017:

- 6 trường thuộc nội thành Hà Nội: Tiểu học Thái Thịnh quận Đống Đa,Tiểu học Lê Văn Tám quận Hai bà Trưng, Tiểu học Thành Công B quận BaĐình, Tiểu học Trung Yên quận Cầu Giấy; Tiểu học Quỳnh Mai quận Hai BàTrưng; tiểu học Ba Đình quận Bà Đình;

- 4 trường thuộc ngoại thành Hà Nội: Tiểu học Đông La, huyện HoàiĐức, Tiểu học Thị Trấn huyện Sóc Sơn, tiểu học Bắc Phú huyện Sóc Sơn;Tiểu học Minh Khai huyện Sơn Tây

- Thử nghiệm một biện pháp trong các biện pháp được đề xuất tại

trường Tiểu học Lê Văn Tám - Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Tiếp cận quá trình

Tiếp cận quá trình theo các thành tố để phân tích các quá trình giáo dục

kĩ năng sống; quản lý hoạt động giáo dục và quản lý GD kĩ năng sống thôngqua hoạt động trải nghiệm, từ đó xác định được nội dung của quản lý giáo dục

kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học,phân tích thực trạng thực hiện các nội dung quản lý, đồng thời đề xuất cácbiện pháp quản lý GD kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm phù hợp

- Tiếp cận hệ thống: Giáo dục nói chung và hoạt động giáo dục nói

riêng là một hệ thống bao gồm nhiều các hoạt động trong một thể thống nhấttác động đến người học Các thành tố trong quá trình hoạt động gắn kết vớinhau và bổ sung cho nhau Vì vậy trong giáo dục nói chung và quản lý giáodục nói riêng cần phải tác động đồng bộ và các thành tố trong cấu trúc hệthống của nó

- Tiếp cận chức năng quản lý: Các chức năng quản lý bao gồm: Chức

năng kế hoạch; chức năng tổ chức; chức năng chỉ đạo và chức năng kiểm trađánh giá Các chức năng quản lý phải thực hiện nghiêm túc và chức các chứcnăng này hỗ trợ cho hoạt động quản lý nói chung đạt hiệu quả

- Cách tiếp cận hoạt động: Mỗi học sinh là một nhân cách, nhân cách

của mỗi cá nhân được hình thành và phát triển thông qua hoạt động và được

bộc lộ thông qua hoạt động Học sinh được tham gia hoạt động và được thểhiện các kĩ năng sống thông qua hoạt động thì nhân cách mới được phát triển.Giáo dục kĩ năng sống cho HSTH thông qua hoạt động trải nghiệm trongchương trình giáo dục là tiếp cận đúng

- Cách tiếp cận văn hóa: Văn hóa ở mỗi địa phương là khác nhau, tổ

chức giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trảinghiệm phải phù hợp với văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán của từngvùng miền, từng địa phương

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu cơ sở lý luận khoa học qua các tài liệu, các công trìnhkhoa học để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

- Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước,nhiệm vụ năm học về vấn đề QLGD, chương trình giáo dục phổ thông mớitrong đó có chương trình hoạt dộng trải nghiệm để xác định các nội dunggiáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lý luận,các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài… nhằm xác định nội hàmcủa các khái niệm cơ bản, xây dựng những nguyên tắc, xác định cách thức vàphương tiện nghiên cứu, hình thành giả thuyết khoa học, xây dựng khung lýluận cơ bản của đề tài nghiên cứu

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2.1) Phương pháp điều tra

+ Điều tra bằng bảng hỏi: Dùng phiếu hỏi để khảo sát thực trạng quản

lý và tổ chức giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho họcsinh tiểu học ở 10 trường tiểu học thuộc khu vực nội thành, ngoại thành của

TP Hà Nội

+ Điều tra bằng phỏng vấn nhóm và phỏng vấn sâu cá nhân: phỏng

vấn nhóm, phỏng vấn sâu 21 người để thu thập thêm những thông tin vềquản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinhtiểu học thành phố Hà Nội Nội dung phỏng vấn bao gồm: Vai trò củaGDKNS thông qua hoạt động trải nghiệm; Thực tế hiện nay ở các trường TH

có khó khăn gì trong tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS; Những yếu tốảnh hưởng đến quản lý giáo dục KNS thông qua hoạt động trải nghiệm; đánhgiá mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất trong luận án…

Số người được phỏng vấn nhóm, phỏng vấn sâu nói trên gồm:

- 5 người là các nhà khoa học, chuyên gia về lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

- 6 người là lãnh đạo sở, lãnh đạo phòng tiểu học, lãnh đạo phòngGD&ĐT, CBQL trường tiểu học ở Hà Nội

- 10 người đại diện cho các đối tượng quan tâm tới hoạt động giáo dục

kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học (ví dụ: đạidiện CMHS, các cán bộ trong Hội khuyến học…)

7.2.2.2) Phương pháp quan sát: Tiến hành dự 5 buổi học (hoạt động

trải nghiệm như: Hoạt đồng chào cờ trong thứ hai đầu tuần; buổi sinh hoạt lớp

do GVCN lớp tổ chức; buổi thăm quan dã ngoại của học sinh…) có nội dunggiáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học ở 10 trường TH Hà Nội ở cả haikhu vực nội thành và ngoại thành, nhằm trực tiếp tìm hiểu thông tin về đốitượng nghiên cứu

7.2.2.3) Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu các báo cáo

tổng kết của 1 số năm học ở 1 số trường, 1 số phòng GD&ĐT được khảo sátthực trạng; nghiên cứu kết quả thử nghiệm nhằm thu thập thông tin thêm vềđối tượng nghiên cứu

7.2.2.4) Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm:

+ Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đối vớiCBQL-GV ở 10 trường được nhận phiếu hỏi

+ Thử nghiệm một trong số các biện pháp đã đề xuất Địa điểm thửnghiệm tại trường tiểu học Lê văn Tám quận Hai Bà Trưng, Hà Nội (cả thửnghiệm và đối chứng) để khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi của biệnpháp được đề xuất

7.2.2.5) Phương pháp tổng kết và rút kinh nghiệm: Tổng kết việc tổ

chức, quản lý, hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS ở một số nước pháttriển và đang phát triển trên thế giới; rút ra kinh nghiệm quản lý, tổ chức giáodục kĩ năng sống cho HS tại các trường TH thành phố Hà Nội

7.2.3 Nhóm phương pháp thống kê toán

Sử dụng phương pháp thống kê toán học và sử dụng phần mềm SPSS

để phân tích về định lượng và định tính của kết quả nghiên cứu Sử dụng bảngtính Excel để xử lý, tính toán số liệu thu được của đề tài và vẽ các biểu đồ

8 Câu hỏi nghiên cứu

1 Giáo dục KNS và QLGDKNS cho HS TH có vai trò như thế nào đốivới sự phát triển học sinh tiểu học trong bối cảnh hiện nay

2 Quản lý giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạtđộng trải nghiệm bao gồm những nội dung gì? Có những yếu tổ nào ảnhhưởng đến quản lý giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông quahoạt động trải nghiệm?

3 Hiện nay giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm chohọc sinh tiểu học ở thành phố Hà Nội đã được thực hiện và quản lý ra sao? Cónhững khó khăn gì đòi hỏi phải giải quyết để làm tốt hơn hoạt động này?

4 Có những biện pháp gì để tổ chức thực hiện hiệu quả hơn việc giáodục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểuhọc thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay?

9 Các luận điểm bảo vệ

1) Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm là cách thứchiệu quả để giáo dục cho học sinh tiểu học những kỹ năng sống cần thiết, phùhợp với bổi cảnh xã hội hiện nay

2) Giáo dục KNS thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểuhọc của thành phố Hà Nội chưa đạt yêu cầu là do quản lý hoạt động giáo dụcnày trong các trường tiểu học còn nhiều hạn chế, bất cập trên nhiều nguyênnhân khác nhau

3) Quản lý giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trảinghiệm ở trường tiểu học sẽ đạt kết quả tốt trong điều kiện có đội ngũ GV vàcác lực lượng giáo dục liên quan được đào tạo và bồi dưỡng đầy đủ về kiếnthức và kỹ năng sư phạm tổ chức và thực hiện hoạt động này

10 Đóng góp của luận án

10.1 Về lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần hệ thống hóa và phát triển lýluận về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trảinghiệm; về quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm chohọc sinh ở các trường tiểu học Cụ thể là:

- Hệ thống hóa và thao tác hóa các khái niệm cơ bản về giáo dục kĩnăng sống và quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệmcho học sinh tiểu học

- Xác định vai trò của giáo dục kĩ năng sống và quản lý giáo dục kĩnăng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học trongbối cảnh hiện nay Làm sáng tỏ các đặc điểm của giáo dục kĩ năng sống thôngqua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học (qua việc phân tích mục tiêu,nội dung và con đường thực hiện giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt độngtrải nghiệm cho học sinh ở các trường tiểu học) Luận án nghiên cứu xác địnhhoạt động trải nghiệm là một trong những phương thức giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh đạt hiệu quả nhất

- Xác định nội dung quản lý và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáodục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểuhọc, từ đó định dạng các nội dung cơ bản của quản lý hoạt động giáo dục kĩ

năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học

và là tài liệu tham khảo cho những giáo viên và cán bộ quản lý tổ chức thựchiện hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong chương trình giáo dục phổthông mới

10.2 Về thực tiễn

- Phân tích thực trạng giáo dục kĩ năng sống và quản lý giáo dục kĩnăng sống thông qua hoạt động trải nghiệm, chỉ ra được những vấn đề cần giảiquyết trong quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệmcho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạtđộng trải nghiệm cho học sinh tiểu học theo tiếp cận quá trình và tiếp cận mụctiêu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh ở các trường tiểu học thành phố Hà Nội

- Kết quả nghiên cứu của đề tài luận án có thể được sử dụng làm tàiliệu tham khảo trong bồi dưỡng giáo viên tiểu học về giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm; bồi dưỡng cho hiệu trưởngtrường tiểu học về quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động trảinghiệm cho học sinh trường tiểu học

Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạtđộng trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học thành phố Hà Nội trong bốicảnh hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống đã được quan tâm và khẳngđịnh trong Kế hoạch hành động DaKar về giáo dục cho mọi người (Senegan2000) Theo đó, mỗi quốc gia cần đảm bảo cho người học được tiếp cậnchương trình giáo dục kĩ năng sống phù hợp Xác định kĩ năng sống củangười học là một trong những tiêu chí để đánh giá về chất lượng giáo dục.Trong những năm gần đây kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh các cấp rất được quan tâm va được đưa vào chương trình giáo dục tổngthể Việc đánh giá chất lượng giáo dục có tinh đến những tiêu chí đánh giá kĩnăng sống của người học Hiện nay, các nghiên cứu về kĩ năng sống và giáodục kĩ năng sống được triển khai rộng rãi, có thể khái quát theo các hướngnghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông quahoạt động trải nghiệm

Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã được khảng định ươngđối nhất quán trong những công trình nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống ởViệt Nam Hầu hết các công trình nghiên cứu khảo sát thực tiễn đều khảngđịnh vai trò của giáo dục kĩ năng sống và mục tiêu giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh nhằm trang bị cho người học những kĩ năng cơ bản để học tồn tại vàphát triển trong điều kiện xã hội luôn biến đổi khôn lường Điều này thể hiện

rõ trong các Chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và các nhómđối tượng đặc thù trong công đồng dân cư ở Việt Nam, chẳng hạn Chươngtrình “Giáo dục kỹ năng sống để bảo vệ sức khỏe và phòng chống HIV/AIDS

cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường”; Chương trình giáo dục kĩ năngsống cho trẻ em, Chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học,THCS, Chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT (Dự án VIE01/10 do UNFPA tài trợ).

Tại Hội thảo Bali đã xác định mục tiêu của giáo dục kĩ năng sống tronggiáo dục không chính quy của các nước vùng Châu Á - Thái Bình Dương là:nhằm nâng cao tiềm năng của con người để có hành vi thích ứng và tích cựcnhằm đáp ứng nhu cầu, sự thay đổi, các tình huống của cuộc sống hàng ngày,đồng thời tạo ra sự thay đổi và nâng cao chất lượng cuộc sống

Các công trình nghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sốngcủa các tác giả như: Nguyễn Thị Huệ [70]; Phạm Minh Hạc [52]; Nguyễn ThịThu Hằng [62]; Nguyễn Thanh Bình [11, 12]; Trần Thị Minh Hằng cũng nhấtquán về mục tiêu của giáo dục kĩ năng sống là: “nâng cao tiềm năng của conngười để có hành vi thích ứng và tích cực nhằm đáp ứng nhu cầu, sự thay đổi,các tình huống của cuộc sống hàng ngày, đồng thời tạo ra sự thay đổi và nângcao chất lượng cuộc sống”

Hiện nay Bộ giáo dục và Đào tạo đã nghiên cứu để đưa giáo dục kĩnăng sống cho học sinh trong chương trình giáo dục thể hiện thông qua hoạtđộng trải nghiệm trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể Ở chươngtrình này mục tiêu giáo dục, nội dung chương trình và các giai đoạn giáo dụctrải nghiệm để hình thành và phát triển kĩ năng sống cho học sinh

Trong Chương trình “giáo dục những giá trị sống”, 12 giá trị cơ bản

cần giáo dục cho thế hệ trẻ đã được đề cập [128] Những nghiên cứu về kĩ năngsống trong thời điểm đó đã cố gắng thống nhất quan niệm chung về kĩ năngsống, cũng như đưa ra được một bảng danh mục các kĩ năng sống cơ bản màthế hệ trẻ cần có Tuy nhiên, đa số các công trình nghiên cứu về kĩ năng sống ởgiai đoạn này đều tiếp cận quan niệm về kĩ năng sống theo nghĩa hẹp, đồngnhất nó với các kĩ năng xã hội Dự án do UNESCO tiến hành tại một số nước

trong đó có các nước Đông Nam Á là một trong những nghiên cứu có tính hệthống và tiêu biểu cho hướng nghiên cứu về kĩ năng sống nêu trên [14].

Tiếp theo, trước yêu cầu toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế nên hệ thốnggiáo dục của các nước đã và đang thay đổi theo định hướng khơi dậy và pháthuy tối đa các tiềm năng của người học; đào tạo một thế hệ năng động, sángtạo, có những năng lực chủ yếu như: năng lực thích ứng, năng lực tự hoànthiện, năng lực hợp tác, năng lực hoạt động xã hội… để thích ứng với nhữngthay đổi nhanh chóng của xã hội

Với sự phát triển xã hội hiện nay nội dung giáo dục kĩ năng sống trongChương trình giáo dục kĩ năng sống cũng thay đổi mạnh mẽ mang tính toàncầu, mỗi quốc gia đã cụ thể hóa những nội dung đó trong chương trình giáodục kĩ năng sống ở quốc gia mình Để có hệ thống kĩ năng sống bắt kịp với xuthế phát triển hiện đại, mỗi nền giáo dục phải xác định hệ giá trị cho ngườihọc để từ đó xác định hệ thống kĩ năng sống cho phù hợp Ví dụ ở Thái Lancũng công bố 7 giá trị truyền thống trong hệ giá trị của Thái Lan cần đượcgiáo dục và cho rằng những giá trị sống được hình thành và phát triển thànhcác kĩ năng sống sẽ tạo nên nhân cách con người và có vai trò quan trọngtrong công cuộc phát triển xã hội Tại Trung Quốc giáo dục kĩ năng sống, giátrị sống ở bậc tiểu học và trung học cơ sở cũng được quán triệt rộng rá từ cáccấp quản lý Họ coi giáo dục kĩ năng sống, giá trị sống là giáo dục những giátrị truyền thống dân tộc trong lễ giáo với mọi người trong nước và ngoàinước; hệ giá trị cần giáo dục là giá trị thời đại Chiến lược phát triển giáo dụccủa Hoa Kỳ đã xác định giáo dục kĩ năng sống, giá trị sống ở trường phổ thônggồm 12 nội dung với một kế hoạch triển khai rất cụ thể, từ xây dựng chươngtrình giáo dục, tài liệu giảng dạy, các hoạt động thực hành và tạo môi trường đểngười học thể hiện những kĩ năng sống …

Qua tổng kết kinh nghiệm các nghiên cứu về nội dung giáo dục kĩ năngsống cho thấy: nội dung giáo dục kĩ năng sống được triển khai ở các nước

vừa thể hiện cái chung vừa thể hiện những nét riêng của từng quốc gia Ngaytrong một quốc gia, nội dung giáo dục kĩ năng sống trong lĩnh vực giáo dụcchính quy và không chính quy cũng có sự khác nhau Thể hiện rõ quanđiểm chỉ đạo trong giáo dục không chính quy ở một số nước, những kĩ năng

cơ bản như đọc, viết, nghe, nói được coi là những kĩ năng sống cơ sở trongkhi trong giáo dục chính quy, các kĩ năng sống cơ bản lại được xác địnhphong phú hơn theo các lĩnh vực quan hệ của cá nhân

Cùng với những nghiên cứu nhằm xác định nội dung giáo dục kĩnăng sống, các nghiên cứu về những thành tố khác của giáo dục kĩ năngsống như phương pháp, hình thức giáo dục kĩ năng sống cũng được triểnkhai khá sâu, rộng

Hiện nay, đã có hơn 155 nước trên thế giới quan tâm đến việc quản lýhoạt động giáo dục kĩ năng sống bằng cách đưa kĩ năng sống vào các nhàtrường, trong đó có 143 nước đã đưa vào chương trình chính khoá ở Tiểu học

và Trung học Việc giáo dục kĩ năng sống cho HS ở các nước được thực hiệntheo ba hình thức:

+ Kĩ năng sống là một môn học riêng biệt

+ Kĩ năng sống được tích hợp vào một vài môn học chính

+ Kĩ năng sống được tích hợp vào nhiều hoặc tất cả các môn học trongchương trình

Tuy nhiên, chỉ có một số không đáng kể các nước đưa kĩ năng sốngthành một môn học riêng biệt, ví dụ như: Ma-la-wi, Căm-pu-chia, Còn đa sốcác nước, để tránh sự quá tải trong nhà trường, thường tích hợp kĩ năng sốngvào một phần nội dung môn học, chủ yếu là các môn khoa học xã hội như:giáo dục sức khoẻ, giáo dục giới tính, quyền con người, giáo dục môitrường Một số nước đã sử dụng tiếp cận "Whole School Approach" trong đó

có hình thức xây dựng "Trường học thân thiện" nhằm thúc đẩy việc giáo dục

kĩ năng sống cho HS trong nhà trường [42]

Về phương pháp giáo dục các kĩ năng sống, nghiên cứu của QuestInternational (1990) dựa trên nghiên cứu về chiến lược dạy và học từ nhiềukết quả nghiên cứu khác đã đề xuất “phương pháp luận học tập kỹ năng sống”gồm 4 phần dựa trên cơ sở 6 giả thiết mà các nhà nghiên cứu đã quyết địnhhình thành nên cơ sở của việc học Những giả thiết là: 1/ Học tập hướng tớimục đích; 2/ Học tập là kết nối thông tin mới với kiến thức trước đó; 3/ Họctập là có chiến lược; 4/ Học tập diễn ra theo các giai đoạn; 5/ Học tập là đệquy; và 5/ Học tập bị ảnh hưởng bởi sự phát triển [72].

Theo quan điểm của Tổ Chức Y tế Thế giới (WHO: 1993), các kỹ năngsống cho học sinh được hình thành tốt nhất thông qua phương pháp học tậptích cực Trong các phương pháp giáo dục lấy người học làm trung tâm, việchình thành các kỹ năng sống phụ thuộc vào quá trình học tập được tổ chứccùng với người khác thông qua hoạt động nhóm như quan sát, luyện tập hoạtđộng cặp, động não, sắm vai, tranh luận hoặc thảo luận

Nghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống ở Việt Nam là tácgiả Nguyễn Thanh Bình có tính hệ thống và tàn diện Với nhiều công trìnhnghiên cứu về Đề án và đề tài nghiên cứu khoa học sản phẩm là các bài báo,các đề tài khoa học các cấp bộ và giáo trình, tài liệu tham khảo [11; 12] tác giảNguyễn Thanh Bình đã chỉ ra ra những hướng nghiên cứu về kĩ năng sống vàgiáo dục kĩ năng sống ở Việt Nam Nghiên cứu của tác giả đã chỉ rõ hiện nay:Chương trình, tài liệu giáo dục kĩ năng sống được thiết kế cho giáo dục khôngchính quy là phổ biến và rất đa dạng về hình thức, cụ thể là:

+ Lồng ghép vào chương trình dạy chữ, học vấn vào tất cả các môn học

và các chương trình ở các mức độ khác nhau Ví dụ: có nước lồng ghép dạy kĩnăng sống vào các chương trình dạy chữ cơ bản nhằm xoá mù chữ Bên cạnhdạy chữ có kết hợp dạy kĩ năng làm nông nghiệp, kĩ năng bảo tồn môi trường,sức khỏe, HIV/AIDS;

+ Dạy các chuyên đề cần thiết cho người học Ví dụ: tạo thu nhập; môitrường, kĩ năng nghề; kĩ năng kinh doanh.

Trong cuốn “Giáo trình Giáo dục kĩ năng sống” Nguyễn Thanh Bình

khẳng định những yêu cầu cụ thể đối với việc đổi mới nội dung chương trình

và phương pháp dạy học Tác giả cho rằng: “Cốt lõi của việc đổi mới phương

pháp dạy học là hướng vào học tập chủ động, chống thói quen thụ động, đồng thời coi dạy học thông qua tổ chức hoạt động của học sinh là đặc trưng thứ nhất của phương pháp dạy học tích cực” [12].

Bộ sách Giáo dục Kĩ năng sống cho học sinh tiểu học - Tài liệu dànhcho giáo viên [11], đã phân tích tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng

sống cho học sinh trong các trường phổ thông, tài liệu đã chỉ ra: “kĩ năng

sống là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh, kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội” và cho rằng “giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và cách tiếp cận phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh”

Tác giả Vũ Minh trong bài báo “Dạy kỹ năng sống cho trẻ cả giáo viên

và gia đình lúng túng” đã chỉ ra vai trò quan trọng của việc giáo dục kĩ năng

sống cho học sinh tiểu học và những bất cập trong việc triển khai giáo dục kĩnăng sống cho học sinh khi chưa có một giáo trình thống nhất và bản thângiáo viên còn rất lung túng trong việc giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vàocác môn học Tuy nhiên tác giả chưa nghiên cứu và đưa ra những biện pháp

cụ thể khắc phục tình trạng này

Các tác giả Trần Anh Tuấn Trong nghiên cứu: “Giáo dục kĩ năng sống:Quan điểm thực tiễn và tầm nhìn chiến lược” [135] (2010), Nguyễn Thị MỹLộc, Đinh Thị Kim Thoa, Đặng Hồng Minh trong nghiên cứ: “Giáo dục giá trịsống và kĩ năng sống cho học sinh TH” [100] (2011) trong cũng chỉ ra vai

trò quan trọng của giáo dục kĩ năng sống trong các nhà trường và cho rằngthiếu kĩ năng sống con người sẽ thiếu nền tảng giá trị sống.

Tác giả Nguyễn Dục Quang trong nghiên cứu: "Hướng dẫn thực hiện

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông” cho rằng: “Cách thức giáo

dục kĩ năng sống được hiểu bao gồm những phương pháp tiếp cận, các phương pháp dạy học tích cực và các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cần quan tâm đến vai trò của người học” [117].

Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, Đặng HồngMinh thì học sinh phải tham gia chủ động vào các hoạt động giáo dục kĩ năngsống mới làm thay đổi hành vi của cá em Tài liệu cũng đưa ra các phươngpháp giáo dục giá trị sống, kĩ năng sống và cách thức tổ chức hoạt động giáodục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học [100]

Tác giả Ngô Thị Tuyên trong cuốn “Cẩm nang giáo dục cho học sinh

tiểu học” đã chỉ ra rằng kĩ năng sống là sản phẩm bắt buộc phải có của giáo

dục nhà trường Tác giả đưa ra khái niệm về kỹ năng sống, các loại kĩ năngsống, vị trí vai trò của kĩ năng sống trong giáo dục nhà trường, phương phápgiáo dục kỹ năng sống và trình bày phương pháp xây dựng một chương trinhhọc tập, nguyên tắc chọn nội dung và và hướng dẫn giáo viên phương phápgiáo dục cho trẻ bằng việc làm để có được sản phẩm là kỹ năng sống [138]

Hiện nay có nhiều cơ sở để phân loại nhóm đối tượng đặc thù của giáodục kĩ năng sống, trong đó việc phân loại dựa theo lứa tuổi là cách phân loạiphổ biến hơn cả Theo đó, các nghiên cứu xác định nội dung giáo dục kĩnăng sống cho từng lứa tuổi học sinh rất được quan tâm

Những nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học tại

Bỉ đã khẳng định một trong những sứ mạng của trường Tiểu học là giúp chotrẻ tự lập, và tạo điều kiện, tạo môi trường để trẻ phát triển kỹ năng sống.Theo đó, cần cho trẻ học kỹ năng sống và kỹ năng tự lập sẽ hình thành cho trẻnhân cách tốt Giáo dục các giá trị sống để có kĩ năng sống ngày càng được

nhìn nhận là có sức mạnh vượt lên khỏi lời răn dạy đạo đức chi tiết đếnmức hạn chế trong cách nhìn hoặc những vấn đề thuộc về tư cách công dân.

Nó đang xem là trung tâm của tất cả thành quả mà giáo viên và nhà trườngtâm huyết có thể hy vọng đạt được thông qua việc dạy về giá trị, kĩ năngsống [62]

Một số tác giả tại Hội đồng kinh doanh cùng với phòng thương mại vàcông nghiệp dưới sự bảo trợ của Bộ Giáo dục đào tạo và khoa học và hộiđồng giáo dục quốc gia Úc đã trình bày các kĩ năng và kiến thức mà yêu cầu

người sử dụng lao động bắt buộc phải có “Kĩ năng hành nghề là những kĩ

năng cần thiết không chỉ để con người có được việc làm mà nó còn làm cho con người tiến bộ trong tổ chức, có ý thức nhờ phát huy tiềm năng cá nhân, đóng góp vào định hướng chiến lược của tổ chức đó” [14].

Kết quả của hướng nghiên cứu này ở Việt Nam cũng tương đối đadạng Một số công trình nghiên cứu đã đề cập đến những thách thức liên quanđến giáo dục pháp luật, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh như đề tài “Thựctrạng phạm tội của học sinh - sinh viên Việt Nam trong mấy năm gần đây vàvấn đề giáo dục pháp luật trong nhà trường” của tác giả Vương ThanhHương và Nguyễn Minh Đức [74] Nghiên cứu của tác giả Bùi Văn Trực,Phạm Thế Hưng được triển khai theo hướng xác định những kĩ năng cầnthiết ở các lĩnh vực hoạt động mà thanh thiếu niên tham gia và đề xuất cácbiện pháp để hình thành những kĩ năng này cho thanh thiếu niên [133, 134]

Ở Việt Nam, hướng nghiên cứu này được thể hiện ở một số công trìnhnghiên cứu như: Giáo dục kỹ năng sống dựa vào trải nghiệm [11], Kỹ năngsống cho tuổi vị thành niên [114], và những nghiên cứu của một số tác giảkhác [12; 41; 47; 52]

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thanh Bình đã khái quát về giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh các cấp học, trong đó có giáo dục tiểu học nhưsau: Giáo dục kĩ năng sống ở bậc tiểu học tập trung vào các kĩ năng chính, kĩ

năng cơ bản như đọc, viết, tính toán, nghe, nói; coi trọng đúng mức các kĩnăng sống trong cộng đồng, thích ứng với những thay đổi diễn ra hàng ngàytrong xã hội hiện đại; hình thành các kĩ năng tư duy sáng tạo, phê phán, giảiquyết vấn đề, ra quyết định, trí tưởng tượng [11, 12, 13, 14].

Một số nghiên cứu khác không trực tiếp đề cập đến vấn đề kĩ năngsống, giáo dục kĩ năng sống như đối tượng nghiên cứu của mình, những kếtquả nghiên cứu của các công trình này có giá trị quan trọng trong việc thiếtlập quan điểm phương pháp luận cũng như những định hướng và tiếp cậntrong việc nghiên cứu kĩ năng sống, giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ Đó

là nghiên cứu của các tác giả Đặng Quốc Bảo [10]; Phạm Minh Hạc [52]

Tác giả Trần Thị Minh Hằng trong cuốn” Giáo đục kĩ năng sống chohọc sinh tiểu học Việt Nam thực trạng và giải pháp”- NXBGD năm 2017 đãchỉ ra hê thống các kĩ năng sống cần giáo dục cho học sinh tiểu học Việt nam.Đồng thời tác giả cũng chỉ ra thực trạng những yếu kém trong giáo dục kĩnăng sống cho học sinh và nguyên nhân cũng như bước đầu đề xuất các giảipháp khắc phục

Những nội dung nghiên cứu chỉ ra yêu cầu và cách thức giáo dục kĩnăng sống cho học sinh TH là tiền đề để xây dựng chương trình giáo dục kĩnăng sống cho HS thể hiện trong chương trình phổ thông mới sắp ban hành

1.1.2 Nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh phổ thông Các nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm cho học sinh phổ thông theo

nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhưng chủ yếu các nghiên cứu theo các khâucủa dạy hoạt động trải nghiệm

Hình thức giáo dục trải nghiệm cho học sinh đã xuất hiện từ những nămđầu của thế kỷ 20 Năm 1902 ở Mỹ đã thành lập “Câu lạc bộ trồng ngô” dànhcho trẻ em với mục đích dạy học sinh cách trồng ngô, ứng dụng các tiến bộkhoa học-kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp thông qua các công việc nhà

nông thực tế Đây là hình thức giáo dục kỹ năng làm nông nghiệp cho họcsinh thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế sinh động.

Năm 1907, một trung tướng quân đội Anh đã tổ chức một cuộc cắm trạihướng đạo đầu tiên cho học sinh Hoạt động này sau phát triển thành phongtrào hướng đạo sinh rộng khắp Có thể thấy rằng, hướng đạo là một loại hìnhgiáo dục trải nghiệm, tập trung vào các hoạt động thực hành ngoài trời, baogồm: cắm trại, rèn luyện kỹ năng sống trong rừng, kỹ năng sinh tồn, tổ chứccác trò chơi tập thể và các môn thể thao

Đến năm 1977, Hiệp hội giáo dục trải nghiệm (Association forExperiential) được thành lập, và từ đó giáo dục trải nghiệm chính thức đượcthừa nhận rộng rãi Đến năm 2002, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên Hợp quốc

về Phát triển bền vững, chương trình “Dạy và học vì một tương lai bền vững”

đã được UNESCO thông qua, trong đó có phần quan trọng về “Giáo dục trảinghiệm” được giới thiệu, phổ biến và phát triển sâu rộng

Ở Việt Nam, ngay từ khi bắt đầu xây dựng nền giáo dục cách mạng,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ phương pháp để đào tạo nên những conngười có đức, có tài là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao độngsản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Người còn chỉ rõ dạy mầm non cốtnhất là giữ mãi tuổi hồn nhiên cho các cháu, dạy tiểu học cốt nhất là dạy cácđức tính để làm người, dạy phổ thông cốt nhất là dạy kiến thức cơ bản họcxong có thể làm việc được ngay tự nuôi sống được mình Những tư tưởngmang tính nền tảng đó đã được cụ thể hóa tại Điều 27 Luật Giáo dục 2005 vàsửa đổi tháng 12 năm 2009 như sau: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúphọc sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹnăng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sang tạo, hìnhthành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và tráchnhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sốnglao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [119]

Đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến hoạt động trải nghiệmnói chung và hoạt động trải nghiệm trong nhà trường nói riêng Cụ thể như:

“Hoạt động trải nghiệm sáng tạo - kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của ViệtNam” của tác giả Đỗ Ngọc Thống đã nghiên cứu về vai trò của hoạt động trảinghiệm và việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong chương trình giáo dụccho học sinh phổ thông Nghiên cứ đã chỉ ra cho học sinh tham gia hoạt độngtrải nghiệm sẽ góp phần phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh Nghiên

cứu về “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo - Góc nhìn từ lý thuyết học từ trải

nghiệm” của tác giả Đinh Thi Kim Thoa đã nêu được cơ sở tâm lý trong tổ

chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh và những biện pháp giáodục cần thực hiện trong tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho họcsinh hiện nay và ; “Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trongchương trình giáo dục phổ thông mới” của tác giả Lê Huy Hoàng; “Tổ chứchoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo - giải pháp phát huy năng lực ngườihọc” của tác giả Nguyễn Thị Thu Hoài Như vậy các nghiên cứu khoa học về

lý luận và thực tiễn đều chỉ ra rằng phải tổ chức các hoạt động để học sinhđược tham gia từ đó có môi trường thể hiện những kiến thức khoa học và kháiquát thành kinh nghiệm thực tiễn cho bản thân để có thể sống và sống tố trongbối cảnh hiện nay Trong các công trình nghiên cứu ở trên, các tác giả đã tậptrung làm sáng tỏ các vấn đề về vị trí, mục tiêu, nội dung, các hình thức tổchức và phân tích điểm mạnh, cách triển khai tổ chức các hoạt động trảinghiệm ở các nước trên thế giới, từ đó rút ra các bài học vận dụng vào điềukiện Việt Nam

Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông mới do Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành năm 2017, trong đó có chương trình hoạt động trảinghiệm cho học sinh phổ thông từ tiểu học đến trung học phổ thông Ở từngcấp học với mục tiêu, nội dung chương trình, hình thức tổ chức hoạt động trảinghiệm cho học sinh Trong chương trình xác định hoạt động trải nghiệm là

hoạt động giáo dục và là một trong những hình thức giáo dục gắn lý thuyếtvới thực hành và thông qua đó hình thành và phát triển kĩ năng sống cho họcsinh các cấp

1.1.3 Nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường và quản

lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông

a) Nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường

Những nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trườngthường tập trung vào quản lý hoạt động dạy học và quản lý hoạt động giáodục theo nghĩa hẹp với tư cách là hoạt động giáo dục theo nghĩa rộng trongtrường học Một trong những nghiên cứu của V V.P.Xtrêzicodin, Jaxapob,Xvecxlerơ (1998) đã xác định nội dung quản lý hoạt động dạy học, giáo dụccủa nhà trường theo các cách tiếp cận khác nhau và xác định chủ thể hoạtđộng quản lý trong nhà trường là hiệu trưởng nhà trường và đưa ra một số nộidung cơ bản trong công tác quản lý của hiệu trưởng như:

- Lên kế hoạch phân công nhiệm vụ cụ thể cho cán bộ, nhân viên trongnhà trường một cách khoa học và có những biện pháp quản lý đạt hiệu quả cao

- Xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có đủ năng lực và trình độ

tổ chức hoạt động dạy học, giáo dục trong nhà trường

- Thường xuyên tổ chức hội thảo chuyên môn cho đội ngũ GV nhằmnâng cao chất lượng dạy học Thông qua hội thảo, giáo viên có thể trao đổikinh nghiệm chuyên môn và học thuật để góp phần thực hiện tốt công tác tựbồi dưỡng của giáo viên

- Thường xuyên tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm bài dạy: Dự giờ

là cách tốt nhất để đánh giá chất lượng giáo viên Đây là biện pháp hữu hiệunhất trong công tác quản lý của lãnh đạo nhà trường thông qua dự giờ

Nghiên cứu của Brent Davies và Linda Ellison [125] đã đưa ra quanniệm về vai trò của người lãnh đạo trường học và giáo viên trong quản lý hoạtđộng dạy học Hiệu trưởng không quản lý trực tiếp việc học tập của học sinh

nhưng thông qua quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên để quản lý họctập của học sinh Hiệu trưởng lãnh đạo và quản lý đội ngũ giáo viên, nhậnviên quản lý việc học tập, nguồn nhân lực và tài chính hỗ trợ cho quá trìnhdạy học, trong cá cơ sở giáo dục tương đối linh hoạt Điều đó khẳng định vaitrò của hiệu trưởng- là người dẫn đầu và quyết định sự phát triển của mộtnhà trường Đó là lí do tại sao một trường cần phải có một người hiệu trưởngtốt có năng lực và độ ngũ giáo viên chuyên nghiệp Giáo viên trong nhàtrường phải là những người được tự do phát triển năng lực, không bị gò ép

về sự sáng tạo, họ có được sự vận dụng sáng tạo chương trình và phươngpháp dạy học hiệu quả Thái độ của giáo viên và quan hệ tâm lí cá nhân ảnhhưởng đến người học là rất đa dạng, và được định hình bởi nhiều yếu tố,trong đó chỉ có một vài yếu tố nằm trong tầm kiểm soát của giáo viên đếnmức những kết quả dự đoán trước hoặc thậm chí là nhận thức được mangtính may rủi

Tại Việt Nam, nhiều tác giả đã có những nghiên cứu mang tính hệthống, những quan điểm, những cách nhìn và những kinh nghiệm trong côngtác quản lý giáo dục… Mỗi tác giả đi sâu nghiên cứu về một phương diện nào

đó, song đều đề cập đến vấn đề quản lý giáo dục, quản lý trường học Tác giảTrần Kiểm đã trình bày một cách hệ thống và sâu sắc về công tác quản lý vàquản lý giáo dục, quản lý nhà nước về giáo dục, đổi mới quản lý giáo dục,quản lý và lãnh đạo nhà trường Về tổng quan và chi tiết về các vấn đề củaquản lý giáo dục, tác giả đã cung cấp những tri thức, hình thành những kĩnăng, thái độ, giá trị về quản lý giáo dục và chỉ ra quy trình tiến hành cụ thểtrong công tác quản lý giáo dục, từ hoạch định chiến lược đến kế hoạch côngtác, quản lý từng lĩnh vực như tổ chức, nhân sự, tài chính và các nguồn lựckhác trong nhà trường [81] Tác giả Bùi Văn Quân đề cập trong “Giáo trìnhquản lý giáo dục” về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường theo tiếpcận chức năng Theo tác giả, quản lý hoạt động giáo dục là quản lý tác nghiệp

tại/trong nhà trường Tùy theo vai trò của từng chủ thể mà việc triển khai cácchức năng quản lý trong quản lý hoạt động giáo dục ở nhà trường sẽ khácnhau, theo đó nội dung cụ thể của quản lý hoạt động giáo dục ở từng chủ thểquản lý trong nhà trường cũng sẽ có sự khác biệt về tầm bậc và tính chất Tácgiả Đặng Quốc Bảo và Nguyễn Thành Vinh trong cuốn “Khoa học quản lý"

đã phân tích các quan điểm về quản lý nói chung và quản lý giáo dục nóiriêng với những đặc trưng hoạt động quản lý và các chức năng quản lý

b) Nghiên cứu về quản lý giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm

Ở nước ngoài

* Các nghiên cứu Tại Australia đã lựa chọn và đưa vào chương trình

giáo dục phổ thông 10 giá trị sống căn bản là: 1 Chăm sóc, thương yêu; 2.Công bằng; 3 Tự do; 4 Thật thà, đáng tin cậy; 5 Chính trực; 6 Tôn trọng; 7.Trách nhiệm; 8.Thông cảm; 9 Khoan dung; 10 Khái quát [7]

Giá trị sống này được giáo dục thông qua tổ chức các hoạt động giáo dụctrong nhà trường, được các nhà giáo dục tổ chức nhiều hoạt động cho họcsinh tham gia, đây chính là môi trường để học sinh được rèn luyện được trảinghiệm để hình thành kĩ năng sống trên cơ sở đó thực hiện mục tiêu giáo dục

là hình thành và phát triển nhân cách Trong năm họ học sinh còn được tổchức các hoạt động xã hội thông qua hoạt động từ thiện, hoạt động xã hội

* Thái Lan xác định hệ giá trị gồm 7 giá trị truyền thống và 7 giá trị hiện đại Bảy giá trị truyền thống

1.Thân ái, chăm sóc chia sẻ: Quan tâm giúp đỡ người khác như trẻ em

phụ nữ ;

2 Bình tâm: Làm sao giữ được cân bằng giữa các trạng thái tâm lý đối

nghịch, như được và mất, khen và chê, sướng và khổ, thắng và thua, làm saotrong mọi tình huống giữ được tĩnh tâm, vui lòng và yên bình;

3 Nhã nhặn lịch sự: Tôn trọng quan điểm, ý kiến nhân cách người

khác, tạo cho bản thân một cuộc sống vui vẻ hài lòng;

4 Phong cách sống đơn giản tạo nên tâm trí chủ động (khống chế) đối

với các ham muốn, tránh được thiên lệch và ép buộc;

5 Yêu hòa bình và hài hòa;

6 Yêu gia đình: Người Thái rất quý trọng tình cảm này, cho rằng đó là

khởi đầu tình yêu ở mọi người - tình cảm căn bản có vai trò quan trọng đốivới công cuộc phát triển xã hội;

7 Yêu nước: Trung thành, tự hào sẵn sàng hy sinh vì tổ quốc Chủ nghĩa

yêu nước và ý thức công dân là giá trị cơ bản dựng nên tinh thần dân tộc

Bảy giá trị hiện đại

1 Tự trọng, tự tin tạo thành ý niệm về bản thân, giữ vai trò then chốt

làm cho người ta trở nên tích cực có trách nhiệm với mình, với người, tôntrọng mình và tôn trọng người;

2 Tôn trọng nhân phẩm và nhân quyền có tác dụng quyết định trong

xây dựng một xã hội công lý, yên bình;

3 Khoan dung: Xóa bỏ định kiến, cởi mở, tôn trọng đa dạng văn hóa,

niềm tin, tín ngưỡng, các quyền tự do cơ bản, xây dựng một xã hội hòa bình,tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau;

4 Công lý và công bằng: Mọi người bình đẳng trước pháp luật, không

phân biệt tín ngưỡng, nam nữ, niềm tin, vị trí xã hội;

5 Tinh thần trách nhiệm là giá trị quan trọng nhất của con người tích

cực hoạt động vì mình, vì mọi người và xã hội;

6 Cân đối giữa tinh thần dân tộc và quốc tế: Tinh thần yêu nước gắn

với quan điểm cùng tồn tại hòa bình, tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng dân tộc;

7 Yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên: Hiểu biết các quá trình sinh

thái, quan hệ hài hòa giữa con người và môi trường, bảo vệ môi trường, sửdụng hiệu quả các nguồn tài nguyên

* Các nhà giáo dục Ở Trung Quốc xác định tổ chức hoạt động trải