Phân tích thực trạng việc xây dựng hệ thống trả công tại một doanh nghiệp. Đánh giá, nhận xét và đưa ra hướng hoàn thiện

Một thang lương gồm có một số bậc lương và hệ số phùhợp với các bậc lương đó - Bậc lương: thể hiện mức độ phức tạp của công việc và trình độ cần cócủa người lao động để hoàn thành công v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC

Giảng viên giảng dạy : TS Vũ Thị Uyên

HÀ NỘI - 2018

1 Cơ sở lý thuyết xây dựng hệ thống trả công

1.1 Khái quát hệ thống thang bảng lương của Nhà nước

Nhà nước ta ban hành hệ thống thang, bảng lương để trả lương cho ngườilao động trong lĩnh vực hành chính, sự nghệp; cho những người làm các chức vụbầu cử và cho lực lượng vũ trang nhân dân Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh,các doanh nghiệp có thể tham khảo, vận dụng hệ thống này để xây dựng hệthosng tiền công của mình

Hệ thống tiền lương của nhà nước bao gồm 2 chế độ tiền lương: chế độ tiềnlương cấp bậc và chế độ tiền lương chức vụ

1.1.1 Chế độ tiền lương cấp bậc

Chế độ tiền lương cấp bậc được thiết kế để trả công cho công nhân sản xuấtcăn cứ vào chất lượng lao động và điều kiện lao động khi họ thực hiện 1 côngviệc nhất định

Chế độ tiền lương cấp bậc có 3 yếu tố:

 Thang lương: là bảng xác định quan hệ tỷ lệ về tiền lương giữa nhữngcông nhân trong cùng 1 nghề hoặc nhóm nghề giống nhau theo trình độlành nghề của họ Một thang lương gồm có một số bậc lương và hệ số phùhợp với các bậc lương đó

- Bậc lương: thể hiện mức độ phức tạp của công việc và trình độ cần cócủa người lao động để hoàn thành công việc

- Hệ số lương: gắn với một bậc có một hệ số lương tương ứng thể hiện

sự phức tạp của công việc; bậc càng cao thì hệ số lương càng cao

 Mức lương: là số tiền dùng để trả công lao động trong một đơn vị thờigian phù hợp vơi các bậc trong thang lương

Mi = M1 x Ki

Mi: mức lương bậc i

M1: mức lương tối thiểu

Ki: hệ số lương bậc i

Nguyên tắc trả lương: tốc độ tăng NSLĐ phải lớn hơn tốc độ tăng tiền lươngbình quân

 Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật: là văn bản quy định về mức độ phức tạp củacông việc và trình độ lành nghề của công nhân ở một bậc nào đó phải có

sự hiểu biết nhất định về mặt kiến thức lý thuyết và phải làm được nhữngcông việc nhất định trong thực hành

1.1.2 Chế độ tiền lương chức vụ

Chế độ tiền lương chức vụ được thiết kế để trả lương cho người lao độngtrong các tổ chức quản lý nhà nước, các tổ chức kinh tế xã hội và các loại laođộng quản lý trong các doanh nghiệp tùy theo chức danh viên chức và thâm niênnghề nghiệp của người lao động Để áp dụng được các bảng lương, các tổ chứcphải xây dựng các tiêu chuẩn nghiệp vụ viên chức và thực hiện việc tiêu chuẩnhóa cán bộ

1.2 Các quyết định về tiền công

1.2.1 Quyết định về mức trả công

Liên quan đến mức độ tổng thể về thù lao của tổ chức Trả lời câu hỏi: Mỗingười lao động trong tổ chức sẽ được trả bao nhiêu tiền trong mối tương quan sosánh với các tổ chức khác chi trả cho người lao động khi thực hiện công việctương tự như nhau

 Xem xét công bằng bên ngoài (xác định mức lương thịnh hành -> đưa rachính sách trả công cho doanh nghiệp: bằng, cao hơn hay thấp hơn mứclương thịnh hành)

1.2.2 Quyết định về cấu trúc tiền công

Liên quan đến khoản tiền trả cho các công việc khác nhau trong 1 tổ chức.Trả lời câu hỏi: Tổ chức sẽ trả cho công việc cụ thể bao nhiêu tiền trong 1 tươngquan so sánh với các công việc khác trong tổ chức nhận được

 Xem xét công bằng nội bộ

1.2.3 Quyết định về tiền công của cá nhân

Liên quan đến các khuyến khích và sự chi trả thỏa đáng cho cá nhân Trả lờicâu hỏi: Mỗi 1 cá nhân trong tổ chức sẽ nhận được bao nhiêu tiền trong mốitương quan với người lao động khác nhận được khi cùng thực hiện 1 công việc

có giá trị ngang nhau

1.3 Các phương pháp đánh giá công việc

Đánh giá công việc là việc xác định có hệ thống giá trị tương đối hay giá trịcủa mỗi công việc trong tổ chức Mục đích cơ bản là để loại trừ những sự khôngcông bằng trong trả công tồn tại do nhưng cấu trúc tiền công không hợp lý

Có nhiều hệ thống đánh giá công việc đã được xây dựng và sử dụng ở các tổchức khác nhau Đa phần trong số các hệ thống này bao gồm một trong cácphương pháp sau hoặc kết hợp của các phương pháp với nhau:

 Phương pháp xếp hạng: Hội đồng đánh giá xếp hạng các công việc từ caođến thấp về giá trị Phương pháp này đơn giản nhất và đòi hỏi ít thời gianvào các công việc giấy tờ nhưng nhược điểm là: Sự chênh lệch cấp bậcđược giả định là như nhau nhưng thực tế không phải vậy; đo lường giá trịcủa công việc không chính xác; khó sử dụng cho các tổ chức có số lượnglớn các công việc

 Phương pháp phân loại: Bao gồm việc xác lập một số lượng đã xác địnhtrước các hạng hay các loại công việc, sau đó các bản mô tả khái quát chocác loại công việc được viết ra Tiếp theo mỗi công việc được đánh giábằng cách so sánh bản mô tả công việc với bản mô tả các hạng và xếp vàohạng cho phù hợp Các hạng công việc được xếp từ cap đến thấp và mỗihạng có một bản mô tả bằng lời và các ví dụ cụ thể

 Phương pháp cho điểm: là phương pháp đánh giá hay được sử dụnng nhất

vì việc quản trị sau khi thiết lập không quá khó khăn và các quyết địng là

có thể biện hộ được Phương pháp này bao gồm việc phân tích nội dungcủa các công việc từ các bản mô tả sau đó phân phối một số điểm cho cácyếu tố cụ thể, số điểm phân chia vào mỗi công việc được xác định khoảngmức tiền công trả cho công việc đó

Bao gồm các bước:

+ Xác định các công việc then chốt

+ Xác định các yếu tố thù lao

+ Xác định trọng số cho các yếu tố

+ Tính tổng số điểm tối đa mà một công việc có thể nhận và số cấp độ

mà mỗi yếu tố thù lao cần phải chia ra

+ Xây dựng bảng điểm

+ Tiến hành cho điểm

 Phương pháp so sánh yếu tố: Mỗi công việc được sắp xếp thứ tự theonhiều lần và nhờ đó nó sẽ nhận được một giá trị tiền tương ứng Phươngpháp này phức tạp hơn, nên không được sử dụng nhiều

1.4 Trình tự xây dựng hệ thống trả công của doanh nghiệp

Trình tự xây dựng hệ thống trả công của doanh nghiệp gồm 6 bước:

 Bước 1: xem xét mức lương tối thiểu mà nhà nước quy định

- Quy định về lương cơ sở của nhà nước, tiền lương tối thiểu vùng, thờigian làm việc, thời gian nghỉ ngơi, ATLĐ, BHYT, thất nghiệp

- Mục đích:

+ Để xây dựng hệ thống trả công tuân thủ pháp luật

+ Để đảm bảo các mức trả cho các công việc không thấp hơn mứclương tối thiểu đó

 Bước 2: Khảo sát các mức lương thịnh hành trên thị trường

- Khảo sát để đưa ra các quy định về mức trả công của Doanh nghiệp

và quy định về chính sách tiền công (3 chính sách)

- Chỉ khảo sát mức lương cho công việc then chốt

- Công việc then chốt, công việc có nội dung ổn định, có thể so sánhđược, trên thị trường được trả công tương xứng (xác định khoảng 12-

20 công việc then chốt)

- Có 2 cách khảo sát:

+ Trực tiếp, tổ chức cử người đến các tổ chức khác liên hệ để nghiêncứu, gửi bản câu hỏi đến các tổ chức khác nghiên cứu, cho thông tin

cụ thể chi tiết nhiều tốn kém và gặp khó khan

+ Gián tiếp: mua thông tin từ các công ty tư vấn, có thể mua từ bộLĐXH, tổng cục thống kê, tổng cục thuế

- Ưu điểm: cho thông tin cụ thể chi tiết

- Nhược điểm: khá tốn kém

 Bước 3: Đánh giá công việc

- Sử dụng hội đồng đánh giá và phương pháp đánh giá phù hợp để đánhgiá giá trị công việc

- Sắp xếp các công việc thành hệ thống thứ bậc về cơ sở xây dựng cấutrúc tiền công

 Bước 4: Xác định các ngạch tiền công

- Ngạch tiền công (ngạch lương): là việc lập nhóm các công việc cógiá trị tương tự nhau thành một nhóm nhằm đơn giản hóa thủ tục ấnđịnh lương và quản lý lương trong doanh nghiệp

- Các công việc có giá trị tương tự nhau được cùng hưởng một mứclương

 Đường tiền công: đồ thị biểu diễn môi quan hệ giữa điểm xác định chocác công việc then chốt và mối quan hệ hiện hành trả cho các côngviệc then chốt

 2 cách xác định: - Kẻ bằng tay 1 đường thẳng sát tới mức có thể nhấtvới các công việc then chốt

- Dòng đường hồi quy bình phương bé nhất y=ax+b

 Bước 5: xác định tiền công cho từng ngạch

- Phương pháp xếp hạng, phân loại công việc: ở mỗi ngạch cần chọnmột công việc then chốt đó làm chuẩn chung cho toàn ngạch

- Phương pháp so sánh yếu tố lấy mức tiền công trung bình của cáccông việc trong ngạch làm mức tiền công chung cho cả ngạch

- Phương pháp cho điểm: mức tiền công được xác định nhờ vào đườngtiền công, xác định 2 đường xu hướng (max, min)

 Bước 6: Phân chia các ngạch thành các bậc lương

- Ngạch tiền công có thể chia thành bậc theo 3 cách:

+Tăng đều đặn: tỷ lệ tăng ở các bậc bằng nhau

+Tăng lũy tiến: tỷ lệ tăng bậc sau cao hơn tỷ lệ tăng ở bậc trước +Tăng lũy thoái: tỷ lệ tăng bậc sau thấp hơn tỷ lệ tăng ở bậc trước

- 4 bước:

+ Xác định bội số của thang lương

+ Xác định số bậc của thang lương

+ Xác định hệ số bậc lương

+ Xác định mức lương ở từng bậc

1.5 Quản trị tiền công tiền lương trong tổ chức

Tổ chức cần thực hiện và duy trì một cách có hệ thống cơ cấu tiền công Cán

bộ tiền công/tiền lương cần xác định và nắm thật chắc chính sách trả công củadoanh nghiệp và thực hiện các hoạt động quan trọng sau:

- Điều chỉnh các mức tiền công cũ của người lao động cho phù hợp với hệthống tiền công mới (trong trường hợp DN xây dựng lại hệ thống tiềncông)

- Điều chỉnh các mức tiền công nằm ngoài cơ cấu mới (cao hơn, thấp hơn)bằng những biện pháp phù hợp giải thích để người lao động hiểu lý dotăng hoặc giảm

- Xếp lương cho những người mới được tuyển vào hệ thống tiền công tùytheo quan điểm trả công của DN

- Tính toán trả công NLĐ theo các dạng, các chế độ tiền lương tiền côngphù hợp

- Thực hiện tăng tiền công/tiền lương cho NLĐ theo chính sách và thủ tục

- Thông tin cho NLĐ

- Kế hoạch hóa và quản lý quỹ tiền lương

2 Thực trạng việc xây dựng hệ thống trả công tại Ngân hàng Agribank

2.1 Giới thiệu chung về Ngân hàng Agribank

2.1.1 Giới thiệu chung

- Tên chính thức: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ViệtNam

- Tên tiếng Anh: Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development

Với xuất phát điểm mới thành lập có tổng tài sản chưa tới 1.500 tỷ đồng;tổng nguồn vốn 1.056 tỷ đồng; Tổng dư nợ 1.126 tỷ đồng trong đó 93% là ngắnhạn; tỷ lệ nợ xấu trên 10%; Agribank đã trở thành Ngân hàng thương mại Nhànước hàng đầu Việt Nam về tổng tài sản, nguồn vốn, dư nợ, mạng lưới hơn2.300 chi nhánh và phòng giao dịch, đội ngũ nhân viên gần 40.000 người

2.1.3 Lĩnh vực sản xuất – kinh doanh

Agribank cung ứng tất cả sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại đến mọi tổchức kinh tế và cá nhân trên tất cả các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp,thương mại, xuất nhập khẩu, dịch vụ và đời sống

- Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và tổ chức tín dụng khác dưới cáchình thức tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác; pháthành kỳ phiếu để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân

- Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn đối với các pháp nhân, cá nhân,

hộ gia đình, tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp doanh

- Thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh: bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh thanh toán, bảolãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng và các loại bảo lãnh khác.

- Kinh doanh ngoại tệ

- Thanh toán chuyển tiền nhanh trong toàn quốc qua hệ thống chuyển tiềnđiện tử và thanh toán quốc tế qua mạng SWIFT

- Thực hiện một số dịch vụ ngân hàng khác với chất lượng cao như:

o Phát hành thẻ nội địa; thẻ quốc tế VISA, MasterCard; thẻ Lập nghiệpcho học sinh, sinh viên

o Cung ứng dịch vụ Ngân hàng điện tử gồm Mobile Banking (SMSBanking, VnTopup, ATransfer, VnMart, APayBill), Internet Banking

o Cung ứng các dịch vụ chứng khoán, bảo hiểm, bán vé máy bayVietnam Airlines, thu ngân sách nhà nước

2.1.4 Cơ cấu tổ chức, đặc điểm nguồn lực

Bộ máy tổ chức gồm: 6 phòng nghiệp vụ, 3 chi nhánh cấp 2, 4 phòng giaodịch trực thuộc chi nhánh cấp 1, 8 phòng giao dịch trực thuộc chi nhánh cấp 2Tổng số cán bộ trong định biên 152 người, trong đó 34 cán bộ nam, 118 cán

bộ nữ

Cán bộ lãnh đạo các cấp:

+ Ban giám đốc: 3 người

+ Trưởng, phó phòng nghiệp vụ thuộc chi nhánh cấp 1, 2 phòng giao dịch,

GĐ, PGĐ chi nhánh cấp 2: 47 người

2.2 Quy trình xây dựng hệ thống trả công

2.2.1 Xem xét mức lương tối thiểu mà Nhà nước quy định

Hiện nay, công ty xây dựng hệ thống thang lương, bảng lương dựa trên cơ

sở các quy định về mức lương tối thiểu vùng năm 2018 được quy định tại NĐ141/2017/NĐ-CP của Chính phủ về mức lương tối thiểu vùng đối với người laođộng

Mức lương tối thiểu vùng năm 2018 cụ thể như sau:

Mức lương tối thiểu vùng năm 2018

Điều 104 Bộ luật lao động quy định về thời giờ làm việc bình thường như sau:

1 Thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ trong 01 ngày và 48 giờ trong 01 tuần

2 Người sử dụng lao động có quyền quy định làm việc theo giờ hoặc ngày hoặc tuần; trường hợp theo tuần thì thời giờ làm việc bình thường không quá 10 giờ trong 01 ngày, nhưng không quá 48 giờ trong 01 tuần

Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ

3 Thời giờ làm việc không quá 06 giờ trong 01 ngày đối với những người làm các công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành

Như vậy, đối với làm việc theo tuần thì thời giờ làm việc không quá 48

tiếng/tuần Với thời giờ làm việc như bạn nêu trên thì đã quá thời giờ theo quy

định Việc bóc tách thời giờ hay quy định cả giờ nghỉ ngơi thì không khác biệt nhiều, tuy nhiên điều này không được rõ ràng và khó quản lý việc thực hiện giờ làm.

Điều 108 Nghỉ trong giờ làm việc

1 Người lao động làm việc liên tục 08 giờ hoặc 06 giờ theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật này được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút, tính vào thời giờ làm việc

2 Trường hợp làm việc ban đêm, thì người lao động được nghỉ giữa giờ ít nhất 45 phút, tính vào thời giờ làm việc

3 Ngoài thời gian nghỉ giữa giờ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, người sử dụng lao động quy định thời điểm các đợt nghỉ ngắn và ghi vào nội quy lao động

Ngân nông nghiệp và phát triển nông thôn Agribank cũng áp dụng mức

tiền lương tối thiểu vùng theo quy định của nhà nước về cách tính tiền lương cơbản theo điều 4 bản quy chế tiền lương Về Thời gian làm việc hàng ngày củangân hàng Agribank được hội đồng lãnh đạo cấp cao tham khảo ý kiến của các

cơ quan chính quyền và đại đa số khách hàng Theo đó, giờ làm việc có sự thayđổi giữa các mùa khác nhau để hoạt động trong ngày diễn ra tốt hơn Dù là mùaxuân – hè hay thu – đông thì ngân hàng Agribank đều hoạt động 6 ngày từ thứhai cho tới thứ 6, theo lịch làm việc thì Agribank không làm việc thứ 7, chủ nhật

và ngày lễ nhưng tại một số chi nhánh có mật độ giao dịch lớn thì vẫn có khảnăng làm việc thêm buổi sáng thứ 7 Giờ xuân-hè đội ngũ nhân viên củaAgribank sẽ thực hiện các giao dịch bắt đầu từ 7h30 – 11h30 vào thời gian buổisáng và từ 13h30 – 17h30 vào thời gian buổi chiều giờ thu-đông Buổi sáng hoạtđộng từ 8h – 12h Buổi chiều hoạt động từ 13h – 17h

2.2.2 Khảo sát các mức lương thịnh hành trên thị trường

Đối với ngân hàng Agribank sử dụng phương pháp khảo sát trực tiếp để

trách gửi bản khảo sát đến các tổ chức để liên hệ thu thập thông tin và nghiêncứu.

Agribank cũng đã tìm hiểu về tiền công và các phúc lợi của các ngân hàngkhác để đưa ra mức lương hợp lý cho cán bộ nhân viên Tuy nhiên Agribank làngân hàng nhà nước nên đôi khi về các chế độ, hoạt động trong công ty không

đa dạng được như những ngân hàng cổ phần khác

Một số ngân hàng cổ phần khác như:

- Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VietcomBank)

- Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)

- Ngân hàng Công thương Việt Nam (Vietinbank)

- Ngân hàng TMCP Sài gòn Thương Tín (Sacombank)

- Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VP Bank)

- Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu (Eximbank)