gãy xương vùng gối, ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. ĐẠI CƯƠNG, ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU VA CHỨC NĂNG, HÌNH ẢNH HỌC, GÃY XƯƠNG BÁNH CHÈ, GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG ĐÙI, GÃY MÂM CHÀY, ĐIỀU TRỊ

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

ĐẠI CƯƠNG :

 Điều trị: giữ đúng trục cơ học, tái lập mặt

khớp và bảo tồn hệ thống duỗi của gối

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU VÀ CHỨC NĂNG :

 Các xương nằm ngay dưới da:

 Chẩn đoán tương đối dễ dàng.

 Đường mổ không khó khăn lắm.

 Dễ bị gãy hở.

 Vết thương da do chấn thương hay do phẫu thuật

thường có nhiều vấn đề do tuần hoàn bị trở ngại nhất là đường mổ rộng lại có để nhiều kim loại kết hợp xương  Cần nhẹ nhàng trong khi mổ

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

 Phần mềm của vùng gối khá đặc biệt :

 Các mạch máu lớn và thần kinh lớn nằm phía sau

dễ bị tổn thương khi xương gãy lệch phía sau.

 Tuần hoàn xương phía trước đến từ hai bên bao

quanh gối nên các tổn thương từ đường giữa trước

ít gây tổn thương tuần hoàn.

 Dây chằng giữ gối vững, các gãy xương phức tạp

thường kèm theo tổn thương dây chằng.

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

Khớp gối được chia làm 4 ngăn:

Các ngăn được giữ vững với nhau nhờ hệthống dây chằng chéo

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

Mặt khớp rất khó cố định bằng phương pháp

bảo tồn ?  phẫu thuật tăng

Không được sửa đúng - can xấu nhanh

thành lập vài tuần lễ -không nên để lâu

quá 3 - 4 tuần

Cần: Sửa xương tốt, bất động xương chắc cử động sớm  phẫu thuật tăng

-GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

Sự di lệch chấp nhận được của mặt khớp là

Cần chú ý đối với tất cả gãy xương phạm

khớp là khả năng di lệch thứ cấp rất lớn

Do đó cần theo dõi giám sát, X.quang

kiểm tra mỗi tuần nhằm có can thiệp

phẫu thuật kịp thời

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

 X.QUANG BÌNH THƯỜNG KHỚP GỐI

Ba cách chụp căn bản ở khớp gối : thẳng , nghiêng và

tiếp tuyến.

Ngoài ra còn có các cách chụp nghiêng ¾

Để chẩn đoán tổn thương các dây chằng và sụn nêm

cần hình ảnh cộng hưởng từ (Magnetic

Resonance Imaging, MRI)

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

GÃY XƯƠNG VÙNG GỐI

GÃY XƯƠNG BÁNH CHÈ :

 Xương đậu (vừøng) lớn nhất trong cơ

thể giúp cho cử động duỗi được mạnh hơn

 Mục đích của điều trị gãy xương bánh

chè là tạo mặt khớp bánh chè, làm

xương lành phục hồi hệ thống duỗi

gối.

GÃY XBC:

nạng chịu nhẹ chân, tập gồng cơ Sau cắtbột, tập co gối

đoạn gãy cách nhau không quá 2 – 3mm (J.Bohler, 1961) hay 3 – 4mm (Bostrom, 1972) Và mặt khớp lệch không quá 2 –3mm, điều trị như trên

GÃY XBC

 Gãy dọc : Bắt vis + bột

 Sau mổ : Nên bó bột ống 3 tuần, nhất là gãynhiều mảnh + tập mạnh cơ 4 đầu + Đi nạngchống chân đau Sau bột tập co gối và đi bỏnạng lần lần

lâu hơn ( 4-6 tuần ) sau khi bỏ bột

GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG ĐÙI :

đùi đến lồi cầu

nặng ở vùng có nhiều đầu cơ bám Đầu

trên lệch ra trước do cơ tứ đầu đùi Đầu

dưới lệch ra sau do cơ sinh đôi, đe dọa

mạch máu thần kinh khoeo Nếu hai lồi cầu

bị gãy đôi, lồi cầu gãy sẽ di lệch xoay

(10-40%) dây chằng (20%)

GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG ĐÙI :

Điều trị :

Điều trị bảo tồn (kéo tạ + bột)

Chỉ định Phẫu thuật tuyệt đối :

 Gãy phạm khớp di lệch

 Gãy hở : cắt lọc, rửa nhiều nước (9-12 lít) Phục hồi mặt khớp + cố

định

 Có tổn thương mạch máu vùng khoeo hay vùng ống cơ áp (ống

Hunter).

 Gối bập bềnh (Floating knee)

 Gãy xương đùi hai bên.

 Đa xương, gãy nhiều nơi Tốt nhất cố định xương trong 24 giờ đầu.

 Gãy xương bịnh (tiêu xương)

 Tổn thương dây chằng gối.

 Gãy ngoài khớp di lệch nhiều, nhiều mảnh.

Chỉ định tương đối :

 Không muốn bột hay kéo tạ : chú ý nguy cơ phẫu thuật.

 Người lớn tuổi : chú ý tổng trạng độ loãng xương.

GÃY MÂM CHÀY :

 Mâm chày ngoài thường bị tổn thương (55% - 70

 Khớp bị đau hay bị lỏng lẻo khi di

chuyển (30%).

 Tổn thương dây chằng thường kèm theo (20% - 30%) và da thường nổi bóng

nước sau 1,2 ngày làm điều trị phẫu

thuật khó khăn

 Tai nạn giao thông : Khớp gối vừa chịu lực nặng từ trên xuống vừa bị đụng từ phía bên làm xẹp hay tách mâm chày

GÃY MÂM CHÀY :

Điều trị :

 Bảo tồn (băng, nẹp, bột, nẹp chức

năng, kéo tạ)

 Phẫu thuật (xuyên vít qua da, kết hợp

xương bên trong bằng vít hay nẹp vít).

Implants for distal femur

Extra-articular fracture

Lateral plateau wedge with depression

Medial plateau

Bicondylar - Articular

Metaphysis separated from Diaphysis

Metaphysis separated from Diaphysis