Tiểu luận Sự cần thiết đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay

MỞ ĐẦU Để có một xã hội như ngày nay không phải do tự nhiên mà có, là do quá trình tính luỹ về lượng ngay từ khi loài người xuất hiện thì sản xuất thô sơ, đời sống không ổn định, cơ sở vật chất hầu như không có gì nhưng trải qua sự nỗ lực của con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến nó thông qua lao động, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử giờ đây con người đã tạo ra được những thành công đáng kể. Thành tựu đạt được là do quy luật phát triển do tự thân vận động của con người trong toàn xã hội. Ngày nay công cuộc xây dựng các nước đã cố gắng rất nhiều trong cuộc cạnh tranh chạy đua về kinh tế. Thể hiện là các chính sách, đường lối về phát triển kinh tế ngày một toàn diện hơn, về các mặt quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất, nền văn hoá và con người của xã hội đó. Công nghiệp hoá chính là con đường và bước đi tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất hiện đại. Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại cũng là một quy luật chung, phổ biến đối với tất cả các nước, tuy nhiên tuỳ từng nước khác nhau, do điểm xuất phát tiến lên khác nhau, mục tiêu phát triển không giống nhau nên cách thức tiến hành cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn, hiện đại không giống nhau. Đối với những nước có nền kinh tế kém phát triển như nước ta hiện nay (nền sản xuất nhỏ, kỹ thuật thủ công là chủ yếu...) công nghiệp hoá là quá trình mang tính quy luật, tất yếu để tồn tại và phát triển nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại. Trong sự nghiệp đổi mới, khi thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chúng ta thấy cần và có thể rút ngắn thời gian bằng những bước nhảy vọt xen lẫn những bước tuần tự. Đảng ta đã đề ra chủ trương: tranh thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở mức cao hơn và phổ biến hơn những thành tựu mới về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức. Sau hơn 30 năm đổi mới thế và lực của đất nước ta đã mạnh hơn nhiều, tuy "từng bước phát triển" nhưng một số thành phần của kinh tế tri thức như công nghệ thông tin, Internet, điện thoại di động... trong giai đoạn này đã phát triển khá nhanh. Do đó, tranh thủ thời cơ mà bối cảnh quốc tế tạo ra, kết hợp nội lực với các thuận lợi bước đầu về phát triển kinh tế tri thức, Đảng ta đã đề ra đường lối: "Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức" là một xu thế tất yếu. Từ Đại hội Đảng lần thứ III, Đảng ta luôn coi công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đảng ta xác định thực chất của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là ''''''''''''''''Quyết tâm thực hiện cách mạng kỹ thuật, thực hiện phân công mới về lao động xã hội là quá trình tích lũy xã hội chủ nghĩa để không ngừng thực hiện tái sản xuất mở rộng''''''''''''''''. Quan điểm này tiếp tục được các kỳ Đại hội Đảng tiếp theo củng cố và mở rộng. Công nghiệp hóa là một giai đoạn tất yếu của mỗi quốc gia. Đối với nước ta, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội, nhất thiết phải trải qua công nghiệp hóa. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa giúp phát triển lực lượng sản xuất, làm thay đổi căn bản công nghệ sản xuất, tăng năng suất lao động. Đây là thời kỳ tạo tiền đề vật chất để không ngừng củng cố và tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước trong điều tiết sản xuất và dẫn dắt thị trường. Đồng thời, công nghiệp hóa, hiện đại hóa là động lực phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện tăng cường củng cố quốc phòng - an ninh và là tiền đề cho việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, đủ sức tham gia một cách có hiệu quả vào sự phân công và hợp tác quốc tế. Có tiến hành công nghiệp hoá chúng ta mới: Xây dựng được cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội ở nước ta; tiến hành tái sản xuất mở rộng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, mới tích luỹ về lượng mới để xây dựng thành công nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; Mới tăng cường phát triển lực lượng giai cấp công nhân; Mới củng cố quốc phòng giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; Mới góp phần xây dựng và phát triển nền văn hoá dân tộc, xây dựng con người mới ở Việt Nam. Như vậy công nghiệp hoá là xu hướng mang tính quy luật cuả các nước đi từ một nền sản xuất nhỏ sang nền sản xuất lớn tiến dần tới nền kinh tế dựa vào tri thức là chính. Bởi vậy, kinh tế tri thức là một lịch sử tất yếu để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của mỗi Quốc gia, dân tộc. Em xin chọn vấn đề: “Sự cần thiết đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu và viết bài thu hoạch.

MỞ ĐẦU

Để có một xã hội như ngày nay không phải do tự nhiên mà có, là do quá trình tính luỹ về lượng ngay từ khi loài người xuất hiện thì sản xuất thô sơ, đời sống không ổn định, cơ sở vật chất hầu như không có gì nhưng trải qua sự nỗ lực của con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến nó thông qua lao động, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử giờ đây con người đã tạo ra được những thành công đáng kể Thành tựu đạt được là do quy luật phát triển do tự thân vận động của con người trong toàn xã hội Ngày nay công cuộc xây dựng các nước đã cố gắng rất nhiều trong cuộc cạnh tranh chạy đua về kinh tế Thể hiện là các chính sách, đường lối về phát triển kinh tế ngày một toàn diện hơn, về các mặt quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất, nền văn hoá và con người của xã hội đó Công nghiệp hoá chính là con đường

và bước đi tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất hiện đại

Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại cũng là một quy luật chung, phổ biến đối với tất cả các nước, tuy nhiên tuỳ từng nước khác nhau,

do điểm xuất phát tiến lên khác nhau, mục tiêu phát triển không giống nhau nên cách thức tiến hành cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn, hiện đại không giống nhau Đối với những nước có nền kinh tế kém phát triển như nước ta hiện nay (nền sản xuất nhỏ, kỹ thuật thủ công là chủ yếu ) công nghiệp hoá là quá trình mang tính quy luật, tất yếu để tồn tại và phát triển nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại

Trong sự nghiệp đổi mới, khi thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chúng

ta thấy cần và có thể rút ngắn thời gian bằng những bước nhảy vọt xen lẫn những bước tuần tự Đảng ta đã đề ra chủ trương: tranh thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn,

ở mức cao hơn và phổ biến hơn những thành tựu mới về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức

Sau hơn 30 năm đổi mới thế và lực của đất nước ta đã mạnh hơn nhiều, tuy

"từng bước phát triển" nhưng một số thành phần của kinh tế tri thức như công nghệ

thông tin, Internet, điện thoại di động trong giai đoạn này đã phát triển khá nhanh.

Do đó, tranh thủ thời cơ mà bối cảnh quốc tế tạo ra, kết hợp nội lực với các thuận lợi bước đầu về phát triển kinh tế tri thức, Đảng ta đã đề ra đường lối: "Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức" là một xu thế tất yếu

Từ Đại hội Đảng lần thứ III, Đảng ta luôn coi công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội Đảng ta xác định thực chất của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là ''Quyết tâm thực hiện cách mạng kỹ thuật, thực hiện phân công mới về lao động xã hội là quá trình tích lũy xã hội chủ nghĩa để không ngừng thực hiện tái sản xuất mở rộng'' Quan điểm này tiếp tục được các kỳ Đại hội Đảng tiếp theo củng cố và mở rộng

Công nghiệp hóa là một giai đoạn tất yếu của mỗi quốc gia Đối với nước ta,

từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội, nhất thiết phải trải qua công nghiệp hóa Công nghiệp hóa, hiện đại hóa giúp phát triển lực lượng sản xuất, làm thay đổi căn bản công nghệ sản xuất, tăng năng suất lao động Đây là thời kỳ tạo tiền đề vật chất để không ngừng củng cố và tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước trong điều tiết sản xuất và dẫn dắt thị trường Đồng thời, công nghiệp hóa, hiện đại hóa là động lực phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện tăng cường củng cố quốc phòng - an ninh và là tiền đề cho việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, đủ sức tham gia một cách có hiệu quả vào sự phân công và hợp tác quốc tế

Có tiến hành công nghiệp hoá chúng ta mới: Xây dựng được cơ sở vật

chất-kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội ở nước ta; tiến hành tái sản xuất mở rộng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, mới tích luỹ về lượng mới để xây dựng thành công nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; Mới tăng cường phát triển lực lượng giai cấp công nhân; Mới củng cố quốc phòng giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; Mới góp phần xây dựng và phát triển nền văn hoá dân tộc, xây dựng con người mới ở Việt Nam

Như vậy công nghiệp hoá là xu hướng mang tính quy luật cuả các nước đi từ một nền sản xuất nhỏ sang nền sản xuất lớn tiến dần tới nền kinh tế dựa vào tri thức

là chính Bởi vậy, kinh tế tri thức là một lịch sử tất yếu để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của mỗi Quốc gia, dân tộc

Em xin chọn vấn đề: “Sự cần thiết đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu và viết bài thu hoạch.

NỘI DUNG

Đại hội lần thứ IX, lần đầu tiên, Đảng ta đã ghi vào văn kiện luận điểm

quan trọng về phát triển kinh tế tri thức ''Đi nhanh vào công nghệ hiện đại ở những ngành và lĩnh vực then chốt để tạo bước nhảy vọt về công nghệ và kinh tế, tạo tốc độ tăng trưởng vượt trội ở những sản phẩm và dịch vụ chủ lực Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa ngay từ đầu và trong suốt các giai đoạn phát triển Nâng cao hàm lượng tri thức trong các nhân tố phát triển kinh tế - xã hội, từng bước phát triển kinh tế tri thức ở nước ta'' Tới Đại hội X, việc phát triển kinh tế tri thức được thể

hiện rõ với tư cách là một yếu tố cấu thành đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước: ''Tranh thủ cơ hội thuận lợi do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức

là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa Phát triển mạnh các ngành và sản phẩm kinh tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức; kết hợp việc sử dụng vốn tri thức của con người Việt Nam với tri thức mới nhất của nhân loại” Đại hội XI, với định hướng chiến lược cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi

mô hình tăng trưởng từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng, sang phát triển hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu, chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền

vững, Đảng ta tiếp tục khẳng định: ''phát triển mạnh khoa học, công nghệ làm động lực đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế tri thức, góp phần tăng nhanh năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh

tế, sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước”.

1 Một số quan niệm

Để làm rõ vấn đề trước tiên phải hiểu thế nào là công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và kinh tế trí thức:

- Công nghiệp hóa: Là quá trình thay thế lao động thủ công bằng lao động sử

dụng máy móc, quá trình chuyển nền kinh tế từ nông nghiệp là chủ yếu lên công nghiệp, biến một nước nông nghiệp truyền thống thành một nước công nghiệp

Công nghiệp hóa còn được hiểu là quá trình nâng cao tỷ trọng của công nghiệp trong toàn bộ các ngành, kinh tế của một vùng hay một nền kinh tế, quá trình chuyển nền kinh tế dựa chủ yếu vào nông nghiệp lên nền kinh tế dựa chủ yếu vào công nghiệp

- Hiện đại hóa: Theo ý nghĩa về kinh tế - xã hội, hiện đại hóa là quá trình

chuyển dịch căn bản từ xã hội truyền thống lên xã hội hiện đại, quá trình làm cho nền kinh tế và đời sống xã hội mang tính chất và trình độ của xã hội ngày nay

- Công nghiệp hóa - hiện đại hóa: Là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện

các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp

và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao

- Kinh tế trí thức: Là một nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử

dụng tri thức giữ vai trò quyết định đối với sự phát triển, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống

2 Sự cần thiết đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam

- Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức là

sự lựa chọn tối ưu để rút ngắn khoảng cách tụt hậu: Do là nước đi sau, nên tất yếu Việt Nam phải lựa chọn con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút ngắn Trong bối cảnh hiện nay, con đường đó phải là đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức Để thúc đẩy việc thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững phải công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, vì kinh tế tri thức đang trở thành xu thế nổi bật của thời đại ngày nay

Trong nền kinh tế tri thức, việc sản xuất, phân phối và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định đối với phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống Sự ra đời và phát triển của nền kinh tế tri thức là kết quả tất yếu của quá trình

phát triển lực lượng sản xuất xã hội, nó được thúc đẩy bởi sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, nhất là sự phát triển nhanh mang tính đột phá của công nghệ thông tin

- Đặc điểm của nền kinh tế tri thức:

+ Tri thức là lực lượng sản xuất trực tiếp: Trong nền kinh tế ngày nay, tri thức không chỉ tham gia vào quá trình quản lý, điều hành sản xuất, mà còn trực tiếp là một nguồn lực, yếu tố đầu vào của sản xuất cùng với nguồn lực khác (vốn, nhân lực, tài nguyên thiên nhiên…) tạo nên quá trình sản xuất Trí thức là nguồn vốn vô hình

to lớn, sáng tạo là động lực phát triển

+ Nền kinh tế dựa ngày càng nhiều vào các thành tựu của khoa học và công nghệ: Chủ yếu là các nghiên cứu, sáng tạo ra các công nghệ mới, sản phẩm mới; cơ cấu sản xuất dựa càng nhiều vào việc ứng dụng các thành tựu của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ chất lượng cao; các quyết sách kinh tế được tri thức hóa

+ Cơ cấu lao động được chuyển dịch theo hướng ngày càng coi trọng lao động trí tuệ: Trong nền kinh trế tri thức, cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng giảm số lao động trực tiếp làm ra sản phẩm, tăng số lượng lao động xử lý thông tin, làm dịch vụ…Nguồn nhân lực nhanh chóng được tri thức hóa, sự sáng tạo, đổi mới, học tập trở thành vấn đề thường xuyên đối với mọi người

+ Quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở nên quan trọng: Trong nền kinh tế tri thức nguồn lực trí tuệ và năng lực đổi mới là hai nhân tố then chốt để đánh giá khả năng cạnh tranh, tiềm năng phát triển và sự thịnh vượng của một Quốc gia

+ Nền kinh tế toàn cầu hóa: Nền kinh tế tri thức chỉ được hình thành và phát triển khi lực lượng sản xuất xã hội đã phát triển ở trình độ cao, phân công lao động mang tính quốc tế và theo đó là hệ thống sản xuất mang tính kết nối giữa các doanh nghiệp quốc gia trong một chuỗi giá trị sản phẩm

Có thể nói, trong điều kiện mới gắn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với phát triển kinh tế tri thức là xu thế lựa chọn tối ưu của các nước đang phát triển, trong đó

có Việt Nam

3 Nội dung đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam

Mục tiêu lâu dài của công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức khi kết thức thời kỳ hóa độ ở nước ta là: “ Xây dựng nền tảng cơ bản nền tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội” Mục tiêu đó được hiểu là xây dựng được một hệ thống cơ sở vật chất – kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, với một cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, mức sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng - an ninh vững chắc; dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Để từng bước thực hiện được mục tiêu trên Đại hội lần thứ VIII tiếp tục được khẳng định qua các kỳ Đại hội sau đó Cương lỉnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: “từ nay đến giữa thế kỷ XXI, toàn Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa”

Để thực hiện mục tiêu tổng quát trên, trong mỗi giai đoạn phát triển của nền kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức cần phải thực hiện được những mục tiêu cụ thể nhất định Mục tiêu cụ thể trong giai đoạn 2016-2020 là: “ đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; phát triển kinh tế nhanh, bền vững, phấn đấu sớm đưa nước ta thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức là một quá trình “lồng ghép”, phải thực hiện cùng lúc ba tiến trình: 1) Đẩy mạnh công nghiệp hóa; 2) Hiện đại hóa đất nước; 3) Phát triển kinh tế tri thức Phạm vi tiến hành không chỉ đơn thuần là các ngành kinh tế quốc dân, mà còn là các lĩnh vực của đời sống xã

hội, tức là công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để chuyển lên một nền kinh tế cao hơn Do vậy, việc xác định nội dung đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức phải nhằm vào thực hiện cho được các mục tiêu, nhiệm

vụ trên

- Chủ động lựa chọn và phát triển hệ thống công nghệ tiên tiến, hiện đại dựa vào tri thức và thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0), nâng dần trình độ văn minh của xã hội Việt Nam

+ Quan điểm lựa chọn: Phải coi trọng vai trò nền tảng và động lực của công nghệ; phải kết hợp giữa giải quyết mục tiêu cấp bách và mục tiêu cơ bản lâu dài trong toàn bộ quá trình lựa chọn và phát triển công nghệ; phải tuân thủ cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước trong lựa chọn và phát triển công nghệ; lựa chọn

và phát triển công nghệ là công việc của toàn xã hội dưới sự dẫn dắt của Nhà nước

+ Nguyên tắc lựa chọn: Phải thiết thực, hiệu quả Đại hội XII của Đảng yêu cầu: “Có cơ chế thúc đẩy đổi mới công nghệ theo hướng ứng dụng công nghệ mới, công nghệ hiện đại”

+ Định hướng lựa chọn và phát triển công nghệ: Định hướng về nội dung; về phương thức thực hiện

- Xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại theo hướng tăng nhanh các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao dựa nhiều vào tri thức

+ Cơ cấu kinh tế, xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hợp lý hiện đại là một nội dung của đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức Một cơ cấu kinh tế gọi là hợp lý khi đáp ứng các yêu cầu: Tính khách quan; tính thị trường; tính hiện đại; tính hiệu quả kinh tế - xã hội

+ Nội dung xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế quốc dân: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành (công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ…)

- Từng bước hình thành và phát triển tài nguyên trí lực: Chính là tiềm năng về sức mạnh trí tuệ để con người có thể thực hiện, hoàn thành một công việc nhất định

4 Điều kiện và giải pháp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

4.1 Điều kiện đảm bảo đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức là một quá trình phát triển không phải một sớm một chiều, mà là trải qua thời gian khá nhiều năm Việc ổn định chính trị, kinh tế, xã hội cho quá trình này là rất cần thiết và đây chính là điều kiện tiên quyết để phát triển:

- Ổn định về chính trị: Được thể hiện ở tính nhất quán, tính đồng bộ và ổn

định lâu dài của đường lối, phải có tầm nhìn dài hạn, phải xây dựng cơ sở khoa học cho việc hoạch định và triển khai đường lối, chính sách công nghiệp hóa, hiện đại hóa đạt hiệu quả cao với tốc độ nhanh Để ổn định chính trị cần phải tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước và thật

sự phát huy quyền làm chủ của mọi tầng lớp nhân dân

- Ổn định về kinh tế: Là sự ổn định về môi trường sản xuất, kinh doanh của

nền kinh tế, được thể hiện ở sự ổn định kinh tế vĩ mô Trong đó trước hết là sự ổn định thị trường, ổn định tài chính, tiền tệ, giá cả, việc làm, thu nhập Điều kiện để duy trì sự ổn định này là Nhà nước phải duy trì được cân bằng tổng cung - tổng cầu, phải kiểm soát được lạm phát, xây dựng và bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh

- Ổn định về xã hội: Là sự cân bằng xã hội, trong đó mọi người hợp lại với

nhau cùng hướng đến một xã hội an toàn, đồng thuận và phát triển, sự ổn định xã hội khi đã được duy trì thường xuyên, lâu bền nó là nhân tố quan trọng kích thích tiến bộ

xã hội Ổn định về xã hội là một điều kiện tiên quyết cho sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế, xã hội nói chung, cho thực hiện các mục tiêu chiến lược và kế hoạch phát triển của Đảng và Nhà nước nói riêng Chỉ có ổn định xã hội thì người dân, các

chủ doanh nghiệp mới yên tâm đầu tư sản xuất kinh doanh và mới thu hút được các chủ doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam hợp tác đầu tư

Như vậy, bảo đảm ổn định chính trị, kinh tế, xã hội xét về thực chất đó là bảo đảm sự ổn định môi trường đầu tư Một nền kinh tế không thể phát triển được nếu môi trường đẩu tư ở tình trạng bất ổn Đại hội XI của Đảng yêu cầu: “Phải đặc biệt coi trọng giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo

vệ vững chắc độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ để bảo đảm cho đất nước phát triển nhanh và bền vững”

4.2 Giải pháp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

Vấn đề quan trọng hàng đầu là, chúng ta phải chủ động phát huy năng lực sáng tạo tri thức ở trong nước, đồng thời phải biết tranh thủ cơ hội tiếp thu tri thức của thế giới toàn cầu hóa Trong điều kiện chưa có đủ nguồn lực để phát triển kinh tế tri thức lên ngay trình độ cao, ta phải coi trọng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế nhằm đẩy mạnh hợp tác về công nghệ cao trong nhiều lĩnh vực, trên cơ sở cùng có lợi Qua hội nhập và hợp tác cùng với việc gửi đi nâng cao trình độ ở nước ngoài, các chuyên gia Việt Nam từng bước trưởng thành, có thể chủ động trong ứng dụng các công nghệ cao và tiến tới sáng tạo tri thức mới rất cần thiết cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở trình độ cao

Để công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhanh, nông nghiệp phải gắn kết với phát triển ứng dụng tri thức sáng tạo mới, cụ thể là: phải chuyển giao tri thức về công nghệ sinh học, tri thức về giống cây, con chất lượng và năng suất cao, về canh tác và chăn nuôi hiện đại cho nông dân; đồng thời, phải cung cấp tri thức về tổ chức sản xuất gắn với thị trường và về xây dựng nông thôn mới và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông trong mọi hoạt động hiện đại hóa nông nghiệp

Trong công nghiệp và xây dựng thì công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ gắn kết thuận lợi với phát triển kinh tế tri thức vì công nghiệp trong kinh tế thị trường là rất