CÁC SANG THƯƠNG DA CĂN BẢN, ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. PHÂN LOẠI , CƠ CHẾ, HÌNH ẢNH MINH HOẠ CÁC SANG THƯƠNG DA CĂN BẢN: dÁT, KHOẢNG, SẨN, MẢNG, MỤN NƯỚC, BÓNG NƯỚC, CỤC , NANG

Sang thương căn bản

SANG THƯƠNG CĂN BẢN

NƯỚC

BÓNG

SƠ ĐỒ PHÂN LOẠI SANG THƯƠNG CƠ BẢN

DÁT

Cơ chế

- Viêm sung huyết lớp bì nông: thường có màu hồng hay màu đỏ Ví dụ: ban đào của giang mai II, sởi, ban đỏ, phát ban do thuốc

- Giãn mạch ở lớp bì: thường gặp ở u mạch hoặc giãn mạch, thường

biến mất dưới sức đè

- Xuất huyết: do huyết khối thành mạch ở lớp bì Ví dụ: ban xuất huyết

Cơ chế

.

- Do tăng sắc tố: thường là melanin, nếu ở trong thượng bì thường có

màu nâu đậm hơn dưới ánh đèn Wood Ví dụ: dát màu cà phê sữa, tàn nhang Nếu ở lớp bì thường có màu đá bảng và không đậm dưới ánh

đèn Wood, ví dụ: hồng ban sắc tố cố định

- Do giảm lượng melanin trong thượng bì: mất hoàn toàn (không sắc tố),

ví dụ: bạch biến Hoặc giảm một phần sắc tố, ví dụ: dát của xơ cứng

não củ

- Do ứ đọng chất bất thường ở da có thể lan tỏa như: sắt, caroten,

bilirubin,… hoặc khu trú như xâm mình

MỤN NƯỚC

Cơ chế

- Tổn thương lớp thượng bì do virus Thường xảy ra trên da lành như thủy đậu hay trên nền hồng ban như zona, herpes

- Hiện tượng xốp bào Ví dụ: chàm

- Phân tách bì – thượng bì Ví dụ: viêm da dạng herpes

MỤN NƯỚC

- Trẻ em hay người lớn

Sẩn ngứa

Viêm da dạng herpes

Zona Chàm

- Đa cung

- Ngứa

- Quanh lỗ thiên nhiên

- Tái phát

Lòng bàn tay - lòng bàn chân

- Không đối xứng

- Ngứa +++

- Liên quan nghề nghiệp

Chàm tiếp xúc Tổ đỉa Herpes Nấm

SƠ ĐỒ CHẨN ĐOÁN SANG THƯƠNG MỤN NƯỚC

BÓNG NƯỚC

Cơ chế

- Trong thượng bì: thường do hiện tượng tiêu gai Nếu ở lớp nông:

pemphigus hồng ban Còn ở lớp sâu: pemphigus thông thường

- Dưới thượng bì: phân tách vùng nối bì -thượng bì Ví dụ: bóng nước dạng pemphigus

Tổn thương mắt

Phụ nữ có thai

- Không đối xứng

- Rậm lông

- Không đối xứng

- Tiền căn tiếp xúc

MUÏN MUÛ

Cơ chế

- do gia tăng bạch cầu đa nhân

- Nếu ở lỗ tuyến bã thường do nhiễm trùng Ví dụ: mụn, viêm nang lông

- Nếu ở thượng bì thường không do nhiễm trùng:

+ Dưới lớp sừng: vẩy nến mủ, bệnh mụn mủ dưới lớp sừng

+ Trong và dưới thượng bì: viêm mạch mụn mủ, bệnh Behçet

- Nông

- Ngứa nhiều

Viêm nang lông

- Sâu

- Đau

Nhọt Cụm nhọt Đinh râu

Không ở nang lông

- Sốt cao

- Quanh lỗ thiên nhiên

- Sốt cao

- Lây từ động vật

- Viêm niệu đạo

- Đỏ da toàn thân tróc vẩy

- Mụn mủ nông

Chốc

Đậu mùa

Hội chứng Reiter

Vẩy nến mủû

Viêm da đầu chi cơ thể ruột

Phát ban mụn mủ cấp tính

SAÅN

Cơ chế

* Thượng bì

- Do tăng khối lượng trong thượng bì, thường sẽ không ở lỗ chân lông

Ví dụ: mụn cóc phẳng

- Do tăng sinh quanh lỗ chân lông (tăng sừng chân lông) Ví dụ: dày sừng nang lông, vẩy phấn đỏ nang lông

* Bì: gia tăng khối lượng tế bào bì.

- Tích dịch do phù nề Ví dụ: mề đay

- Có máu và phù do xuất huyết Ví dụ: viêm mạch

- Lắng đọng chất bất thường Ví dụ: amylose, mucinose

- Tăng sinh tế bào: lành tính như giang mai II hoặc ác tính như ung thư biểu mô tế bào đáy, u lympho

* Bì và hạ bì:

- Tăng sinh bì - thượng bì và thâm nhiễm bì Ví dụ: lichen phẳng

MẢNG

CUÏC

SAN PHU

VAÅY

Định nghĩa

- Là những phiến thượng bì mỏng tróc trên bề mặt da

-Vẩy có khi tiên phát (da vẩy cá), có khi thứ phát (chàm)

-Có nhiều loại vẩy: có loại như phấn, có loại như phiến mica, có loại thật dày như vỏ sò

Cơ chế

Do rối loạn sự keratin hóa của thượng bì

M ÀY

Định nghĩa

Là khối huyết thanh đông lại trong có bạch cầu đa nhân, hồng cầu, vi

khuẩn hay sợi nấm

Tùy theo nguyên nhân, vẩy tiết có màu sắc khác nhau: vàng (huyết

thanh), vàng xanh (mủ), đen (máu),…

Cơ chế

Do sự đông lại của dịch tiết trên bề mặt da

TRỢT

Cơ chế

Do sau một chấn thương

LOEÙT

Cơ chế

Sự tiếp tục tổn thương da bệnh do tổn thương mạch máu hoặc thâm

nhiễm tế bào viêm

NỨT

Cơ chế

Do chấn thương hoặc vết cắt, vết đứt

SEÏO

Cơ chế

- Sau phẫu thuật hay sau chấn thương

- Sự phá hủy mô bì

TEO

Cơ chế

Do sự thay đổi của mô liên kết và / hoặc mô đàn hồi

S Ô DOÀ

SƠ ĐỒ VỊ TRÍ THƯỜNG GẶP CỦA BỆNH DA NHẠY CẢM ÁNH SÁNG

NAM

ĐƯỜNG

ĐƯỜNG CONG BLASCHKO

DERMATOME

- Zona - Viêm da dạng

herpes.

Vòng

Vaåy neán

Sơ đồ vị trí thường gặp ở bệnh Vẩy nến

Sơ đồ vị trí thường gặp ở bệnh Chàm

Viêm da tiết bả

Chàm

Chàm

Chàm

Viêm da tiết bả

Lichen phaúng

Lang ben

Chàm

ĐƯỜNG CONG BLASCHKO

DERMATOME

Vòng

BIA

CUNG – DA CUNG

- Zona - Viêm da dạng

herpes.

NHÓM

NAÁM BEÏN DO DERMATOPHYTE NAÁM BEÏN DO CANDIDA

VIÊM DA TIẾT BÃ

Sang thương

đóng mài mỡ

SƠ ĐỒ VỊ TRÍ THƯỜNG GẶP CỦA BỆNH DA NHẠY CẢM ÁNH SÁNG

NAM

TRỨNG CÁ ĐỎ VIÊM DA TIẾT BÃ

DÁT

MỤN NƯỚC

BÓNG NƯỚC

MUÏN MUÛ

SAÅN

MẢNG

CUÏC

VAÅY

MÀY

TRỢT

LOEÙT

SEÏO

TEO