HOẠT TÍNH SINH HỌC CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN , Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. • Liệt kê được tên các hợp chất hữu cơ hiện diện trong thiên nhiên • Trình bày được tác dụng của 12 hợp chất hữu cơ thiên nhiên ( hoạt tính sinh học ) • Liệt kê được tên dược liệu thuộc 12 nhóm hợp chất hữu cơ thiên nhiên nêu trên

HOẠT TÍNH SINH HỌC CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN

Đối tượng Y5 ĐA KHOA

MỤC TIÊU

1 Liệt kê được tên các hợp chất hữu cơ hiện diện trong thiên nhiên

2 Trình bày được tác dụng của 12 hợp chất hữu cơ thiên nhiên ( hoạt tính sinh học )

3 Liệt kê được tên dược liệu thuộc 12 nhóm hợp

chất hữu cơ thiên nhiên nêu trên

CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN

3 A béo chưa bão hịa 4 Anthraquinon

Vị đắng

Cĩ tính kiềm

Dễ thay đổi

Khơng màu hoặc

màu vàng (Berberine)

màu đỏ (Sangkinarin)

Khơng tan trong nước

(trừ cafeine)

Tan trong rượu, ether,

cloroforme

Hoạt tính sinh học mạnh, đặc hiệu

Tan trong rượu, nước Độc tính cao

Khoảng an tồn hẹp

THẬN TRỌNG KHI SỬ DỤNG ACID YẾU

Tác dụng dược lý của ALKALOIDE

1 Hệ TK trung ương

- Ức chế , gây ngủ :

Rotundine ( củ BÌNH VÔI )

- Kích thích: Cafein, Strychnine

2 Hệ TK thực vật

- KT hệ P : Arecoline ( hạt CAU )

-  P : Atropine

3 Kháng sinh:

Berberine ( HOÀNG ĐẰNG)

4 Kháng KST sốt rét

Alkaloide dây THẦN THÔNG

5 Hạ huyết áp

-Reserpine ( cây BA GẠC )

-Epherin (tăng huyết áp)

6 Dãn phế quản:

Ephedrine ( MA HOÀNG )

7 Lợi tiểu:

Theobromine

8 Giảm ho:

Codeine

9  đau:

Morphine

10 KT trung khu hơ hấp:

Spartein

11 Ức chế sự phát triển TB:

Colchicine

ACID HỮU CƠ

Có vị chua khi ở dạng tự do

Có vị nhạt hơi mặn khi ở dạng muối (oxalat canxi)

SÁT TRÙNG

ĐƯỜNG HÔ HẤP

Acid Benzoic

(CÁNH KIếN TRắNG)

LỢI MẬT Acid Clorogenic

(CÂY LÁ GAI)

GIẢI KHÁT NHUẬN TRÀNG Acid Citric (CHANH)

Acid Tartric (ME)

ACID BÉO CHƯA BÃO HỊA

Khơng tan trong H2O, tan trong MeOH (cồn) Tác dụng chống xơ vữa mạch máu

Vit F MÈ ĐEN

HẠT HƯỚNG DƯƠNG

Nhĩm màu đỏ: phẩm nhuộm

Nhĩm màu vàng: thuốc tẩy x ổ

TĂNG NHU ĐỘNG RUỘT

• Liều nhỏ: giúp tiêu hĩa

• Liều trung bình:

Nhuận tràng ( lá MUỒNG )

• Liều cao:

Tẩy xổ ( ĐẠI HOÀNG )

TÁC DỤNG LÊN CƠ TRƠN BÀNG QUANG VÀ TỬ CUNG

Khơng dùng:

Phụ nữ cĩ thai Viêm bàng quang

CHỐNG VIÊM

GIẢI DỊ ỨNG

- Hyaluronidase

( + Vitamine C )

- Wedelolacton

SÀI ĐẤT

CỎ XƯỚC

BỀN CHẮC THÀNH MẠCH

• Ngăn oxyd hĩa

Adrenalin

• Ức chế men COMT

• Rutin

 Nor – Adrenalin

HOA HÒE

TĂNG SỰ CHUYỂN HĨA CÁC CHẤT

• Anti-oxydant

Hesperidine

Vỏ QUÍT

Cĩ vị chua khi ở dạng tự do

Cĩ vị nhạt hơi mặn khi ở dạng muối (oxalat canxi)

CHỐNG VIÊM

Aucubine

MÃ ĐỀ

HẠ ĐƯỜNG HUYẾT

Glycoside Dây KHỔ QUA

TRỢ TIM Mesioline TRÚC ĐÀO

Aglycon Đường: Oza

Vị đắng, hậu ngọt Glycoside

Kiềm

A lỗng Men

PECTINE

RESINE

Kích thích tiết dịch vị

Gentian

LONG ĐỞM THẢO Nhuận tràng Che chở các

niêm mạc

MẠCH MÔN Pharbitin Tẩy xổ

BÌM BÌM

Lắc mạnh tạo ra nhiều bọt Tan trong H2O, cồn; khơng tan trong ether, cloroforme

THUỐC BỔ

• S Sterolic

 tổng hợp

A Nucleic

CHỐNG XƠ MỠ

HẠ CHOLESTEROL

LONG ĐỜM

S Triterpène BÁN HẠ

CHỐNG VIÊM

S Steroid TAM THẤT

Cĩ vị chát, khơ se niêm mạc Kết tủa protein

 bài tiết

 tiêu chảy

( ỔI, LÁ TRÀ )

 xuất tiết

 viêm họng

( MĂNG CỤT )

Chống viêm Bảo vệ niêm mạc

dạ dày - ruột

( PRAKNAO )

Cầm máu nhẹ

(CỎ MỰC)

TINH DẦU

• Hỗn hợp các chất : thơm , có vị the – cay

• Bốc hơi theo nước, tan trong rượu, dung môi hữu cơ

• Đa số nhẹ hơn nước

• Nặng hơn nước : vd QUế, ĐINH HƯƠNG

KHÁNG KHUẨN

- Hoâ haáp:

BạC HÀ, TRÀM…

- Tieát nieäu:

SÂM ĐạI HÀNH

CHỐNG

CO THẮT MỘC HƯƠNG GỪNG

Làm  đau HƯƠNG PHỤ

ỨC CHẾ TK.

TRUNG ƯƠNG

Làm  đau XUYÊN KHUNG

KÍCH THÍCH TRUNG TÂM THỰC VẬT LONG NÃO QUế