CƠ sở lý LUẬN về PHỐI hợp các lực LƯỢNG xã hội TRONG GIÁO dục TRUYỀN THỐNG văn hóa dân tộc CHO học SINH

Như vậy, GDTTVHDT của một số nước trên thế giớiđều hướng đến việc phối hợp giáo dục giữa nhà trường, giađình và các tổ chức chính quyền địa phương vào giáo dục thế hệ trẻ, nhất là lứa tu

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG VĂN HÓA DÂN TỘC CHO HỌC SINH

Khái quát một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Những nghiên cứu ở nước ngoài

Mỗi quốc gia đều có truyền thống lịch sử, nền văn hóa

riêng cho nên giáo dục ở mỗi nước đều có những nét độc đáo

riêng Nhật Bản là một trong những đất nước hiện đại bậcnhất trong số các cường quốc công nghiệp trên thế giới,nhưng những giá trị văn hóa truyền thống của Nhật Bản vẫncòn được bảo tồn và không bị mai một qua nhiều thế hệ Cũngbởi, người Nhật đều được học cách phải giữ gìn và bảo tồnvăn hóa truyền thống của dân tộc Đây là một hình thức giáodục giúp nhiều thế hệ trẻ bảo tồn nét văn hóa cổ đại của ngườidân nơi đây Giáo dục của Nhật Bản được xây dựng trên nềntảng các giá trị gia đình, xã hội và văn hóa truyền thống NhậtBản hướng đến việc giáo dục truyền thống để bảo tồn các giátrị xã hội của dân tộc và được thực hiện bằng ba trọngđiểm: Lòng tôn trọng cuộc sống - Quan hệ cá nhân và cộngđồng - Ý thức về trật tự dọc (kỷ luật xã hội) Ý thức về trật tựdọc được xem là tôn ti xã hội nghiêm ngặt và là yếu tố quantrọng tạo nên sự phát triển bền vững về kinh tế - xã hội của

quốc gia Nhật Bản Nó đã chuyển hóa vào các đơn vị cơ sởcủa xã hội, bao gồm cả trường học Trật tự dọc bắt nguồn từ

tư tưởng Khổng giáo, và ở đơn vị gia đình, các thành viênthuộc nhiều thế hệ gắn kết với nhau bởi tình cảm tự nhiên hơn

là bởi nguồn lực và khả năng Việc giáo dục các giá trị truyềnthống cho học sinh của Nhật Bản thông qua nhiều hình thứcphong phú và đa dạng Cụ thể, Nhật Bản thực hiện giáo dụctruyền thống thông qua toàn thể các môn học, qua các hoạtđộng đặc biệt và qua sinh hoạt hằng ngày, chương trình giáodục đạo đức khung được xây dựng trên nền tảng luật phápquốc gia, với bộ tiêu chuẩn mà tất cả các trường đều phải thựchiện

Singapore là đất nước có nền văn hóa vô cùng đa dạng

Là một xã hội đa sắc tộc, là ngôi nhà chung trong đó nhiềucộng đồng với văn hóa và tín ngưỡng khác nhau cùng chungsống hòa hợp Về mặt giáo dục và đào tạo, chính phủSingapore nhận thấy những điểm mạnh của hệ thống giáo dụcphương Đông là định hướng thi cử và trọng nhân tài, điểmmạnh của giáo dục phương Tây là chú trọng phát triển cá tính

và phát triển toàn diện Do đó, việc kết hợp hai mô hình giáodục theo các giá trị phương Đông và phương Tây sẽ giúp tạo

ra con người Singapore mới toàn diện, có nhân cách, biết giữgìn các giá trị đạo đức chân chính, sống khoan dung và cólòng tự hào về bản thân và đất nước mình Ở Singapore, cácnền văn hóa tôn giáo tín ngưỡng đều được trân trọng Vì vậy,

mô hình giáo dục thứ nhất là trách nhiệm của nhà trườngtrong giáo dục các kiến thức lập nghiệp Mô hình giáo dục thứhai chính là phối hợp cộng đồng giữa nhà trường và gia đìnhvới các tổ chức chính quyền địa phương trong giáo dục

Indonesia là một quốc gia Hồi giáo ở Đông Nam Á, donhững giá trị tính cách Indonesia có xuất xứ từ cội nguồn làtôn giáo và giá trị văn hóa bản địa nên nước này cần phải xâydựng một hệ thống giáo dục tính cách bao trùm tổng thể đểphù hợp với bối cảnh hiện đại Indonesia là quốc gia coi Cuộccách mạng tinh thần là một trong những ưu tiên, đồng thờichú trọng đến việc triển khai chương trình giáo dục Việc triểnkhai chương trình giáo dục tính cách được xem là nền tảngchính để xây dựng tính cách Indonesia, được coi là phươngtiện truyền tải giá trị Pancasila một cách liên tục Trong đónhấn mạnh đến vai trò của lãnh đạo nhà trường, nhà giáo vàcác bậc cha mẹ cùng với tất cả người học trong việc tương tácgiáo dục cùng nhau với các nhân tố xã hội

Giáo dục của Brunei đã tiến hành một số thay đổi nhỏ đểthích ứng với những biến động trong khu vực cũng như trênthế giới Học sinh sau này trưởng thành sẽ sống trong một xãhội đa chức năng, nhiều lĩnh vực, sử dụng công nghệ, đadạng, phát triển nhanh nên các em phải được trang bị kỹ năng

để phù hợp với xã hội tương lai Hệ thống giáo dục SPN21(hệ thống giáo dục quốc gia cho thế kỷ 21) được Brunei xâydựng để phát triển một chương trình giáo dục định hướngcộng đồng địa phương và chú trọng đến văn hóa và di sảnBrunei, nhấn mạnh tầm quan trọng của các giá trị của Vươngquốc Hồi giáo Malay Brunei được trân trọng gìn giữ Các giátrị này sẽ giúp học sinh hướng tới giáo dục và tinh thần dântộc

Như vậy, GDTTVHDT của một số nước trên thế giớiđều hướng đến việc phối hợp giáo dục giữa nhà trường, giađình và các tổ chức chính quyền địa phương vào giáo dục thế

hệ trẻ, nhất là lứa tuổi HS nhằm bảo tồn và giữ gìn các giá trịcốt lõi truyền thống của dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọnlọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại

Những nghiên cứu ở trong nước

Ở Việt Nam, vấn đề văn hóa của dân tộc cũng nhưGDTTVHDT là một nội dung giáo dục quan trọng, nhằm giúpcho các trường học thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện choHS.

Văn hóa theo cách nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ làmột “bách khoa toàn thư” về những lĩnh vực liên quan đếnđời sống con người Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng thì cho

rằng “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong

phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thiên nhiên mà có liên quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm nên lịch sử… (văn hóa) bao gồm cả hệ thống giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh” (Văn hóa và Đổi mới, NXB

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994, trang 9)

Đã có nhiều tác giả với nhiều công trình, đề tài khoa học

về văn hóa được công bố với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau

như: Trần Văn Giàu với cuốn sách "Giá trị tinh thần truyền

thống của dân tộc Việt Nam" (NXB Khoa học xã hội, Hà Nội,

1980); Phan Huy Lê - Vũ Minh Giang với công trình khoa

học "Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện

nay" (Chương trình KHCN cấp Nhà nước đề tài KX.07-02,

gồm 2 tập xuất bản năm 1994 và 1996); Trần Ngọc Thêm với

tác phẩm: "Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam" (NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 2001); “Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB

GD,1997’’ đã cung cấp những kiến thức, khái niệm cơ sở nền

tảng cho ngành văn hóa học Tác phẩm "Bản sắc văn hóa Việt

Nam" của Phan Ngọc (NXB Văn học, 2002) Tác giả Trần

Mạnh Thường có tác phẩm "Việt Nam văn hóa và giáo dục”

(NXB Văn hóa thông tin, 2010); với quan điểm dân tộc học,

Phan Hữu Dật có tác phẩm "Góp phần nghiên cứu dân tộc

họcViệt Nam" (NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004) Tác

giả Nguyễn Hồng Hà "Văn hóa truyền thống dân tộc với giáo

dục thế hệ trẻ " (NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2001) Dù

các tác giả đi theo các hướng tiếp cận khác nhau nhưng đều

có cơ sở của mình khi nói về văn hóa

Về huy động nguồn lực xã hội phục vụ cho công tác giáodục nói chung, GDTTVHDT cho HS nói riêng từ lâu đã đượccác nhà nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục quan tâm và

đề cập ở nhiều cấp độ khác nhau, kể cả vấn đề lý luận và thực

tiễn, Tiêu biểu như một số tác giả: Phạm Minh Hạc và Phạm

Tất Dong với “Xã hội hóa công tác giáo dục”, tác giả Nguyễn Sinh Huy có “Xã hội hóa giáo dục - Một số vấn đề lý

luận và thực tiễn” Bộ Giáo dục và đào tạo cũng có “Đề án

xã hội hóa công tác giáo dục” Báo cáo khoa học tổng kết đề

tài “Đánh giá tác động của các chính sách xã hội hóa giáo

dục ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Công Giáp Công trình

“Xã hội hóa giáo dục - Nhận thức và hành động” của Viện

Khoa học giáo dục Việt Nam,…

Các vấn đề huy động nguồn lực xã hội tham gia vàocông tác giáo dục nói chung, GDTTVHDT cho HS nói riêng

là một vấn đề đã được nghiên cứu và cơ bản thống nhất ở một

số nội dung, cơ sở lý luận, thuật ngữ, quan điểm cơ bản của

xã hội, các biện pháp nói chung…để thực hiện Công tác huyđộng các nguồn lực xã hội tham gia vào công tác giáo dục nóichung, GDTTVHDT cho HS đã được một số kết quả khảquan, đóng góp vào thành công chung của công tác giáo dục.Tuy nhiên vấn đề phối hợp các lực lượng xã hội trong giáodục cho HS tiểu học về truyền thống văn hóa dân tộc cònchưa được đề cập nhiều Vì vậy, nghiên cứu vấn đề phối hợp

các lực lượng xã hội trong GDTTVHDT tại thành phố VĩnhLong, tỉnh Vĩnh Long được xem là rất có ý nghĩa.

Một số vấn đề lý luận về truyền thống văn hóa dân tộc và giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc cho học sinh

Truyền thống văn hóa dân tộc

Văn hóa

Văn hóa là khái niệm có nội hàm rộng với nhiều cáchhiểu khác nhau Tùy theo lĩnh vực nghiên cứu, cách tiếp cận,cách nhìn nhận và đánh giá mà các nhà khoa học đưa ra nhiềuđịnh nghĩa, quan niệm khác nhau về văn hóa

Về mặt thuật ngữ, văn hóa (culture) có xuất xứ từ chữLatinh Cultura- có nghĩa là khai hoang, trồng trọt, trông nomcây lương thực; nói ngắn gọn là sự vun trồng Sau đó, từCultura được mở rộng nghĩa, dùng trong lĩnh vực xã hội chỉ

sự vun trồng, giáo dục, đào tạo và phát triển mọi khả năng củacon người Ở phương Đông, trong tiếng Hán cổ, từ Văn hóabao gồm Văn là vẻ đẹp của nhân tính, cái đẹp của tri thức, trítuệ con người; có thể đạt được bằng sự tu dưỡng của bản thân.Chữ Hóa trong văn hóa là việc đem cái Văn (cái đẹp, cái tốt,

cái đúng) để cảm hóa, giáo dục hiện thực hóa trong thực tiễn,trong đời sống Như vậy, trong từ nguyên của cả phươngĐông và phương Tây đều có một nghĩa chung căn bản là sựgiáo hóa, vun trồng nhân cách con người (cá nhân, cộng đồng,

xã hội loài người); cũng có nghĩa là làm cho con người vàcuộc sống trở nên tốt đẹp hơn

Các định nghĩa, quan niệm nhấn mạnh tính ổn định, tínhlịch sử của văn hóa thì coi trọng quá trình kế thừa xã hội,truyền thống của con người Ví dụ như Eward Sapir (1884 –1939), nhà ngôn ngữ học người Mỹ đã định nghĩa văn hóachính là bản thân con người, cho dù là những người hoang dãnhất sống trong một xã hội tiêu biểu cho một hệ thống phứchợp của tập quán, cách ứng xử và quan điểm được bảo tồntheo truyền thống

Các quan niệm, định nghĩa nhấn mạnh tính giá trị củavăn hóa thì coi trọng tính chuẩn mực, xem văn hóa như lànhững cái tốt đẹp, hoàn thiện Ví dụ như William IssacThomas (1863 – 1947) nhà xã hội học người Mỹ coi văn hóa

là các giá trị vật chất và xã hội của bất kỳ nhóm người nào(các thiết chế, tập tục, cách cư xử) Văn hóa là một hệ thốnghữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo

và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tươngtác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội.

Các quan niệm, định nghĩa nhấn mạnh nguồn gốc tạothành văn hóa thì coi văn hóa là tất cả các đặc điểm tạo ra sựkhác biệt giữa con người với thế giới động vật, do con người

có lao động, có ngôn ngữ, có ý thức Ví dụ, PitirimAlexandrovich Sorokin (1889 – 1968) nhà xã hội học người

Mỹ gốc Nga, người sáng lập khoa Xã hội học của Đại họcHarvard đưa ra định nghĩa: Với nghĩa rộng nhất, văn hóa chỉtổng thể những gì được tạo ra hay được cải biến bởi hoạt động

có ý thức hay vô thức của hai hay nhiều cá nhân tương tác vớinhau và tác động đến lối ứng xử của nhau Cũng xuất phát từkhía cạnh này, từ những năm 1942 - 1943, Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã cho rằng: "Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc

sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở

và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng với nhu cầu đời sống và

đòi hỏi của sự sinh tồn” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 3 NXB

Chính trị quốc gia, H., 2011, tr 448, tr 256, tr 543)

Các quan niệm, định nghĩa nhấn mạnh thành phần tạolập văn hóa thì coi trọng khía cạnh tổ chức cấu trúc của vănhóa Ví dụ như Ralph Linton (1893 – 1953) nhà nhân loại họcngười Mỹ cho rằng: “a Văn hóa suy cho cùng là các phảnứng lặp lại ít nhiều có tổ chức của các thành viên xã hội; b.Văn hóa là sự kết hợp giữa lối ứng xử mà các thành tố của nóđược các thành viên của xã hội đó tán thành và truyền lại nhờ

kế thừa”; Czinkota coi văn hóa là một hệ thống những cáchứng xử đặc trưng cho các thành viên của bất kỳ một xã hộinào Hệ thống này bao gồm mọi vấn đề, từ cách nghĩ, nói,làm, thói quen, ngôn ngữ, sản phẩm vật chất và những tìnhcảm – quan điểm chung của các thành viên đó”

Năm 2002, Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên

hiệp quốc (UNESCO) đã đưa ra định nghĩa: “Văn hóa nên

được đề cập đến như là một tập hợp những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin” (Tuyên bố chung của

UNESCO về tính đa dạng của văn hóa- 2002) Văn hóa baogồm nghệ thuật, văn chương, những lối suy nghĩ, quyền cơbản của con người; là những hệ thống giá trị, những tập tục vàtín ngưỡng Văn hóa là tổng thể các hệ thống giá trị, văn hóa

là sự phát triển

Rõ ràng, nói đến văn hóa là nói đến con người - nói tớiđặc điểm riêng chỉ có ở loài người Văn hóa được gắn với cácgiá trị chân – thiện – mỹ, là những giá trị cơ bản nhằm nângcao phẩm giá con người Văn hóa có tính lịch sử, tính giá trị,tính hệ thống, tính nhân sinh tương ứng, có chức năng tổ chức

xã hội, điều chỉnh xã hội, chức năng giao tiếp, chức năng giáodục, chức năng thẩm mỹ, chức năng nhận thức

Tóm lại, có nhiều định nghĩa, quan niệm về văn hóa.Song, có thể khái quát lại thành các quan điểm sau: Văn hóa

là cái thuộc tính bản chất của con người, là thuộc tính xã hội;Văn hóa là tổng thể các giá trị, chuẩn mực, là những cái tốtđẹp được tích lũy trong đời sống con người; Văn hóa là trithức, là kiến thức khoa học; Văn hóa là những hoạt động củacon người nhằm thỏa mãn đời sống tinh thần; Văn hóa có tínhđặc thù, thể hiện kiểu sống, lối sống mang nét riêng biệt, độc

đáo, ổn định của cộng đồng, của dân tộc, có tính di tồn quanhiều thế hệ

Vai trò của văn hóa trong phát triển cộng đồng dân tộc

Xuất phát từ thực tiễn Việt Nam và những định hướng

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Nghị quyết Hội nghị

Trung ương 5 khóa VIII khẳng định: “Văn hóa Việt Nam là

tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, vừa là động lực, vừa là mục tiêu thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội”.

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Vì xét chocùng, mọi sự phát triển đều do con người quyết định mà vănhóa thể hiện trình độ vun trồng ngày càng cao, càng toàn diệncon người và xã hội, làm cho con người và xã hội ngày càngphát triển, tiến bộ; điều đó nghĩa là ngày một xa rời trạng tháinguyên sơ, mông muội để tiến tới một cuộc sống ấm no, tự

do, hạnh phúc và văn minh Trong đó, bản chất nhân văn,nhân đạo của mỗi cá nhân cũng như của cả cộng đồng đượcbồi dưỡng; phát huy trở thành giá trị cao quý và chuẩn mựctốt đẹp của toàn xã hội Mục tiêu này phù hợp với khát vọng

lâu đời của nhân loại và là mục đích phát triển bền vững, tiến

bộ của các quốc gia, dân tộc

Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển bởi lẽ, văn hóa docon người sáng tạo ra, chi phối toàn bộ hoạt động của conngười, là hoạt động sản xuất nhằm cung cấp năng lượng tinhthần cho con người, làm cho con người ngày càng hoàn thiện,

xa rời trạng thái nguyên sơ ban đầu khi từ con vật phát triểnthành con người Con người tồn tại, không chỉ cần những sảnphẩm vật chất mà còn có nhu cầu hưởng thụ sản phẩm vănhóa tinh thần, con người và xã hội loài người càng phát triểnthì nhu cầu văn hóa tinh thần đòi hỏi ngày càng cao Đáp ứngnhu cầu văn hóa tinh thần đó chính là đảm bảo sự phát triểnngày càng nhiều của cải vật chất cho con người và xã hội

Văn hóa là động lực của sự phát triển, bởi lẽ văn hóakhơi dậy và phát huy mọi tiềm năng sáng tạo của con người.Trong thời đại ngày nay, việc phát huy tiềm năng sáng tạo củacon người có tầm quan trọng đặc biệt, tiềm năng sáng tạo nàynằm trong các yếu tố cấu thành văn hóa, nghĩa là trong sựhiểu biết, tâm hồn, đạo lý, lối sống, thị hiếu, trình độ thẩm mỹcủa mỗi cá nhân và của cả cộng đồng Hàm lượng trí tuệ, hàmlượng văn hóa trong các lĩnh vực của đời sống con người

ngày càng cao thì khả năng phát triển kinh tế- xã hội càng lớn.Nguồn lực nội sinh của sự phát triển của một dân tộc thấm sâutrong văn hóa Sự phát triển của dân tộc phải vươn tới cáimới, tiếp nhận cái mới, tạo ra cái mới nhưng không thể táchrời cội nguồn Phát triển dựa trên cội nguồn, bằng cách pháthuy cội nguồn Cội nguồn đó của mỗi quốc gia, dân tộc là vănhóa.

Văn hóa là hệ điều tiết của sự phát triển Bởi lẽ, văn hóaphát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của các nhân tốkhách quan và chủ quan, của các điều kiện bên trong và bênngoài, bảo đảm cho sự phát triển được hài hòa, cân đối, lâubền Trong thực tế, một mặt văn hóa dựa vào chuẩn mực của

nó là chân, thiện, mỹ (cái đúng, cái tốt, cái đẹp) để hướng dẫn

và thúc đẩy con người không ngừng phát huy khả năng củamình để đáp ứng nhu cầu không ngừng tăng lên của xã hội;mặt khác, văn hóa sử dụng sức mạnh của các giá trị truyềnthống, của đạo lý, dân tộc để hạn chế các xu hướng tiêu cực,những biểu hiện lệch lạc, những thói hư tật xấu, những hànhđộng thiếu văn hóa trong xã hội Hạn chế những tiêu cực nàychỉ có thể là văn hóa và chủ yếu bằng văn hóa

Vai trò của văn hóa trong phát triển cộng đồng dân tộcđược thể hiện đặc thù thông qua chức năng lưu truyền, bảotồn và không ngừng tái tạo, phát huy tác dụng lâu dài những

di sản văn hóa của dân tộc Từ đó góp phần giáo dục cho thế

hệ trẻ tìm về cội nguồn dân tộc, lòng tự hào về truyền thốngvăn hóa của ông cha đi trước Đồng thời tác động đến sự hìnhthành và phát triển nhân cách con người, tăng tình đoàn kết,mang lại sức mạnh nội sinh và tăng cường sức mạnh mềm củadân tộc

Truyền thống văn hóa dân tộc

Trước hết, để làm rõ khái niệm truyền thống văn hóa dântộc, cần làm rõ khái niệm truyền thống Từ “truyền thống”tiếng Latinh là traditio, “hành vi lưu truyền” là từ động từtradere, “chuyển sang cho người khác, giao, trao lại” Littre(1801 – 1881), nhà ngôn ngữ học và nhà triết học thực chứngngười Pháp đã phân biệt truyền thống thành bốn nghĩa chính:

“1 Sự giao một cái gì đó cho một người nào đó; 2 Sự lưutruyền những sự kiện lịch sử, những thuyết tôn giáo, nhữngtruyền thuyết, từ thế hệ này sang thế hệ nọ bằng con đườngtruyền khẩu và không có bằng cớ chính thức và thành văn; 3.Đặt biệt, trong giáo hội Giatô, sự lưu truyền từ thế kỉ này sang

thế kỉ khác sự hiểu biết những điều thuộc về đạo và không hề

có trong thánh thư; 4 Tất thảy những gì người ta biết hoặclàm theo truyền thống, tức là bằng một sự lưu truyền từ thế hệnày sang thế hệ nọ nhờ ở lời nói hay làm mẫu” Từ điển củaTrung Quốc xuất bản năm 1989: “Truyền thống là sức mạnhcủa tập quán xã hội được lưu truyền lại từ lịch sử Nó tồn tại ởcác lĩnh vực, chế độ, tư tưởng, văn hóa, đạo đức Truyềnthống có tác dụng khống chế vô hình đến hành vi xã hội củacon người Truyền thống là biểu hiện tính kế thừa của lịch

sử” Theo Bách khoa toàn thư Pháp: “Truyền thống, theo

nghĩa tổng quát là tất cả những gì người ta biết và thực hành bằng sự chuyển giao từ thế hệ này đến thế hệ khác, thường là truyền miệng, hay bằng sự bảo tồn và noi theo những tập quán, những cách ứng xử, những mẫu hình và tấm gương”

Còn theo từ điển Hán Việt, truyền thống được định

nghĩa là “đời nọ xuống đời kia” Giáo sư Vũ Khiêu cho rằng

truyền thống là những thói quen lâu đời đã được hình thànhtrong nếp sống, nếp suy nghĩ và hành động của một dân tộc,một gia đình, một dòng họ, một tập đoàn lịch sử Còn giáo sưPhan Huy Lê thì cho rằng truyền thống là tập hợp những tưtưởng và tình cảm, những thói quen trong tư duy, lối sống và

ứng xử của một cộng đồng người nhất định được hình thànhtrong lịch sử và đã trở nên ổn định, được lưu truyền từ thế hệnày sang thế hệ khác

Truyền thống văn hóa dân tộc là một khái niệm cơ bảnnói về về các yếu tố và các giá trị văn hóa của dân tộc đượcchắt lọc, bảo tồn, lưu giữ, truyền lại qua hoạt động thực tiễncủa các thế hệ thể hiện bản chất đặc thù của một cộng đồngngười trong lịch sử Nói chung, đó là mô hình cảm thụ, tư duy

và hành động được thừa nhận nhiều nhất trong đời sống mọingười, là tiêu chí của sự liên hệ và cảm thông lẫn nhau giữa cánhân và xã hội Truyền thống hình thành dần dần qua hoạtđộng lịch sử của con người; sau khi hình thành nó có tính ổnđịnh tương đối Tuy truyền thống bắt nguồn từ lịch sử nhưngkhông phải mọi thứ thuộc lịch sử đều là truyền thống; chỉ cónhững gì người ta chắt lọc, bảo tồn, kế thừa mới được gọi làtruyền thống Vì vậy ở mọi dân tộc, khái niệm truyền thốngthường gắn liền với khái niệm bản sắc Và đó cũng chính là tốchất cơ bản của truyền thống mà ta rất chú ý đến ở đây Khinói về truyền thống văn hóa, các nhà khoa học thường phânbiệt hai khái niệm văn hóa truyền thống và truyền thống vănhóa Đây là hai khái niệm không đồng nhất Theo quan niệm

của các nhà khoa học, văn hóa truyền thống chỉ toàn bộ giá trịvăn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của một dân tộc sángtạo nên trong lịch sử, được kết tinh lại và tồn tại tương đối ổnđịnh, là bản sắc và cốt cách của dân tộc đó Còn truyền thốngvăn hóa là tất cả những giá trị văn hóa của một dân tộc đượclưu truyền, kế thừa và phát triển liên tục trong thực tiễn lịch

sử, xã hội Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam vềtruyền thống văn hóa, Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII củaĐảng đã đúc kết ý kiến về các giá trị truyền thống cơ bản củangười Việt Nam để đưa ra một định nghĩa về bản sắc dân tộc

như sau: “Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững,

những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước

và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân – gia đình – làng xã – Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét cả trong hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo”.