CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM MŨI XOANG CẤP, ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh 1 Nhắc lại GP học và sinh lý niêm mạc mũi xoang 2 Sinh lý bệnh viêm mũi xoang 3 Xếp loại viêm xoang 4 Triệu chứng viêm mũi xoang cấp 5 Khám lâm sàng 6 Chẩn đoán viêm mũi xoang cấp tụ mũ 7 Vi trùng học trong viêm mũi xoang cấp 8 Điều trị viêm mũi xoang cấp 9 Biến chứng viêm mũi xoang cấp

VIÊM MŨI XOANG CẤP

(acute rhino-sinusitis)

BS TRẦN THỊ BÍCH LIÊN

BỘ MÔN TAI MŨI HỌNG

MỤC TIÊU

 Nhắc lại GP học và sinh lý niêm mạc mũi xoang

 Sinh lý bệnh viêm mũi xoang

 Xếp loại viêm xoang

 Triệu chứng viêm mũi xoang cấp

 Khám lâm sàng

 Chẩn đoán viêm mũi xoang cấp tụ mũ

 Vi trùng học trong viêm mũi xoang cấp

 Điều trị viêm mũi xoang cấp

 Biến chứng viêm mũi xoang cấp

Giải phẫu học mũi xoang

Giải phẫu học mũi xoang

Giải phẫu học mũi xoang

OSTEOMEATAL UNIT (OMU : Đơn vị lổ thông khe)

 Uncinate process : mỏm móc

 Hiatus semilunaris : khe bán nguyệt

 Bulla ethmoidalis: bóng sàng

 Etmoid infundibulum: bóng sàng (frontal recess: ngách trán)

 Maxillary ostia sinus: lổ thông xoang hàm

Giải phẫu học mũi xoang

Cuốn mũi giữi Xoang hàm

Sinh lý học niêm mạc mũi xoang

Thanh lọc nhầy lông chuyển (mucociliary

clearance)

Bất thường lông chuyển

 Bẩm sinh: rối loạn vận động TB lông

chuyển nguyên phát

- HC Kartegener

- HC Young

 Mắc phải: thiếu oxy máu, pH thấp, chất trung gian gây viêm, độc tố vi trùng, khói thuốc lá, mất nước, dị vật, do thuốc

Sinh lý học niêm mạc mũi xoang

Sinh lý bệnh viêm mũi xoang

Sự tắc nghẽn lổ thông khe

O2

RL CN lông chuyển

Dãn mạch RL CN tuyến

nhày

Thẩm dịch Ứ

đọng Tăng tiết nhày

Xuất tiết ứ đọng dịch

nhày

Phân loại viêm mũi xoang

 Viêm mũi xoang cấp tính

 Viêm mũi xoang cấp tái phát ???

 Viêm mũi xoang mạn tính

 Đợt hồi viêm cấp của VMX mạn tính

Phân loại viêm mũi xoang

VIÊM MŨI XOANG CẤP TÍNH

 Các triệu chứng khởi phát đột ngột

 Thời gian nhiễm trùng có giới hạn (< 12 tuần)

 Tự khỏi hoặc khỏi do điều trị

 Các giai đoạn bệnh có thể tái phát nhưng giữa các giai đoạn này niêm mạc xoang bình thường

 Xảy ra < 4 lần/ năm

VIÊM MŨI XOANG CẤP TÍNH

Triệu chứng chính

 Xổ mũi nhày mủ

 Nghẹt mũi

 Cảm giác đầy mặt

 Đau, nặng vùng trán

Khám lâm sàng

Khám lâm sàng

Bộ dụng cụ nội soi mũi xoang

Khám lâm sàng

Naso-sinus endoscopy

Khám lâm sàng

Hình ảnh học VMX cấp

Hình ảnh học VMX cấp

Chẩn đoán VMX cấp

Tiêu chuẩn chẩn đoán VMX cấp

1 TC chính Mủ ứ đọng khi khám, mờ đặc hoặc

mực nước hơi trên XQ

Vi sinh học (Sydnor & Gwaltney, 1989)

Điều trị VMX cấp

 KS là chìa khóa xử trí nội khoa trong ĐT VMX cấp

 Amoxicillin + A.clavulanic (Augmentin*)

 Cephalosporin thế hệ 2 (Ceclor*, Zinnat*,

Ceftin*, Vantin*, Lorabid*)

 Cephalosporin thế hệ 3 (Cedax*, Suprax*)

 Quinolon (Tequin*, Tavanic*, Levaquin*)

 Macrolide (Zithromax*, Blaxin* )

Thời gian điều trị từ 10 – 14 ngày

Điều trị VMX cấp

 Corticosteroid spray làm giảm hiện tượng viêm

 Thuốc co mạch, làm giảm phù nề, xung huyết nhờ tác

dụng co mạch mô cương (erectile tissue), cải thiện sự dẩn lưu phức hợp lổ thông khe, chỉ dùng thuốc nhỏ mũi < 3

ngày

 Thuốc loãng đàm: guafenasin làm mỏng lớp nhày, giảm độ quánh dịch nhày, tạo thuận lợi cho sự dẩn lưu khe mũi giữa

 Antihistaminic AH1 làm giảm chảy mũi, nhảy mũi

 Giảm đau: acetaminophen + nonsteroidal

 Rửa mũi bằng nước muối sinh lý

 Chọc rửa xoang hàm: tháo bớt mủ và tái lập thông khí

trong xoang hàm

 PT NSMX (FESS) có giới hạn giúp phục hồi thanh lọc nhày lông chuyển và thông khí qua lổ thông tự nhiên

Biến chứng VMX cấp

 Mắt: Viêm mô tế bào quanh mắt,

abcès quanh mắt, tăng áp lực nội nhãn

hoặc dưới màng cứng, viêm màng não hoặc abcès não

Tài liệu đọc thêm

 Head & neck surgery Otolaryngology: 2nd edition, edited by j.Bailey, 1998, vol.1, p.441-455

 Ear,nose and throat diseases (1989) edited by W.Becker, p.203-245

 Bài giảng Tai Mũi Họng, bộ môn TMH ĐHYD

TpHCM, 1998, tr.231-246