Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. Hiểu biết căn bản về VTG cấp mạn MỤC ĐÍCH YÊU CẦU + Biết những yếu tố nghi ngờ VTG cấp + Hiểu dự hậu của VTG cấp + Nhớ các dấu hiệu của VTG mạn thủng nhĩ + Biết kết quả điều trị + Vận dụng vào thực tiễn
Trang 1VIÊM TAI GIỮA
CẤP - MẠN
BS PHẠM NGỌC CHẤT Bộ môn TMH,ĐHYD Tp HCM
Trang 2MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU
Hiểu biết căn bản về VTG cấp - mạnMỤC ĐÍCH
YÊU CẦU
+ Biết những yếu tố nghi ngờ VTG cấp
+ Hiểu dự hậu của VTG cấp
+ Nhớ các dấu hiệu của VTG mạn thủng nhĩ
+ Biết kết quả điều trị
+ Vận dụng vào thực tiễn
Trang 3NỘI DUNG
MỞ ĐẦU
NHẮC LẠI GIẢI PHẪU
DỊCH TỄ HỌC
CÁC YẾU TỐ TÁN TRỢ
ĐỊNH NGHĨA – PHÂN LOẠI
VIÊM TAI GIỮA CẤP VIÊM TAI GIỮA MẠN
Trang 4MỞ ĐẦU
Bệnh thường gặp ở trẻ em
Chẩn đoán – điều trị đúng: lành hoàn toàn
Điều trị không đúng: biến chứng tử vong
Có nhiều thể lâm sàng khác nhau
Định nghĩa: viêm niêm mạc
hòm nhĩ – xương chũm
Trang 5NHẮC LẠI GIẢI PHẪU
+ Tai ngoài + Tai giữa + Tai trongGIẢI PHẪU
Trang 6NHẮC LẠI GIẢI PHẪU
MÀNG NHĨ BÌNH THƯỜNG
+ Màu sắc
+ Độ trong suốt
+ Lõm dạng hình nón
+ Thông bào xương chũm
Trang 7NHẮC LẠI GIẢI PHẪU
+ Nối tai giữa-vòm họng
+ Cân bằng áp suất
Trang 8DỊCH TỄ HỌC
1 Tuổi
+ 2/3 trẻ em < 3t có ít nhất 1 lần VTG cấp
6 tháng: 48%; 12 tháng: 79%; 24 tháng: 91%.
+ Tuổi càng tăng tỉ lệ càng giảm.
6-11 tháng : 73,5%; 10 tuổi: 25,3%; 16 tuổi: 16,6%.
2 Giới Nam/Nữ # 1; Nam > Nữ chút ít
3 Mùa mùa đông tỉ lệ cao
Trang 9DỊCH TỄ HỌC
4 Kinh tế – Xã hội Nghèo + chật chội
5 Nhà trẻ đông, thiếu O2 , truyền bệnh
6 Thuốc lá Chưa chứng minh rõ ràng
7 Di truyền chưa chứng minh rõ ràng
8 Sữa mẹ bú bình tỉ lệ tăng cao
Trang 10ĐỊNH NGHĨA – PHÂN LOẠI
1 VTG: viêm cấp toàn bộ hệ thống n/m
+ Hòm nhĩ+ Xương chũm.
2 PHÂN LOẠI (theo thời gian)
+ < 3 tuần: VTG cấp
+ 3 tuần – 3 tháng: VTG bán cấp.+ > 3 tháng: VTG mạn
ĐỊNH NGHĨA
Trang 11ĐỊNH NGHĨA – PHÂN LOẠI
1 VTG cấp
+ Thông thường.+ Tái phát
+ Hoại tử
2 VTG mạn
+ Thanh dịch.+ Thủng màng nhĩ.+ Di chứng (Xơ nhĩ, Xơ dính)
+ Xẹp lõm (Túi lõm, xụp nhĩ)
+ Cholesteatoma
PHÂN LOẠI
Trang 12VIÊM TAI GIỮA CẤP
Trang 13VIÊM TAI GIỮA CẤP
+ Viêm nhiễm tại chỗ: AURI, mũi, xoang, VA,…+ Viêm nhiễm toàn thân: cúm, sởi, …
+ Tắc vòi: u xơ vòm, K vòm, nhét mèche mũi+ Chấn thương: móc tai, tát tai, hỏa khí,…
NGUYÊN NHÂN
Trang 14VIÊM TAI GIỮA CẤP
+ Streptococcus Pneumoniae # 48% + Haemophilus Influenzae # 31% + Moxarella Catarrhalis # 20% + Streptococcus Pyogenes
+………
TÁC NHÂN GÂY BỆNH
Siêu vi
Vi trùng
Trang 15VIÊM TAI GIỮA CẤP
Nhiễm trùng hô hấp trên cấp
Sốt
RL tiêu hóa; RL thần kinh
LÂM SÀNG
Triệu chứng toàn thân
Triệu chứng cơ năng
+ Đau trong tai+ Nghe kém; ù tai
Trang 16VIÊM TAI GIỮA CẤP
LÂM SÀNG
Triệu chứng thực thể
Sung huyết Xuất tiết Ứ mủ Vỡ mủ
Khám màng nhĩ
Trang 17VIÊM TAI GIỮA CẤP
1 Bệnh sử khởi phát cấp tính
2 Có dấu hiệu ứ dịch tai giữa
+ Màng nhĩ phồng
+ màng nhĩ di động kém, không di động
+ Có mực nước hơi
+ Chảy tai
3 Có triệu chứng của phản ứng viêm tai giữa
+ Màng nhĩ sung huyết đỏ
+ Đau taiCHẨN ĐOÁN
Trang 18VIÊM TAI GIỮA CẤP
Điều trị tốt: lành hoàn toàn, không di chứng
Điều trị không tốt: VTG mạn, biến chứng, di chứngTIẾN TRIỂN
Trang 19VIÊM TAI GIỮA CẤP
Viêm xương chũm cấp
Viêm màng não
Áp xe não
Liệt VII ngoại biên
BIẾN CHỨNG
Trang 20VIÊM TAI GIỮA CẤP
ĐIỀU TRỊ
Tuổi chắc chắn kg chắc chắn
< 6 tháng Kháng sinh Kháng sinh
6 tháng - 2 tuổi Kháng sinh Nặng: kháng sinh
Nhẹ: Theo dõi
> 2 tuổi Nặng: kháng sinh
Nhẹ: Theo dõi
Theo dõi
Hướng xử trí
Trang 21VIÊM TAI GIỮA CẤP
ĐIỀU TRỊ
Theo dõi Nhẹ Nặng
Khởi phát ≤ 72g > 72g Sốt ≤ 39 o c > 39 o c Đau tai Nhẹ nặng
Theo dõi
Kết quả
+ Nhẹ thất bại 3,8%
+ Nặng thất bại 23,5%
Trang 22VIÊM TAI GIỮA CẤP
Diễn tiến tốt theo dõi tiếp
48 – 72g, không hiệu quả Kháng sinh
ĐIỀU TRỊ
Nhóm theo dõi
Nhóm dùng Kháng sinh
Hiệu quả dùng kháng sinh tiếp
48 – 72g, không hiệu quả đổi kháng sinh
Trang 23VIÊM TAI GIỮA CẤP
Trở về bình thường hoàn toàn
Trang 24VIÊM TAI GIỮA CẤP
Bệnh thường gặp
Chẩn đoán đúng: quan trọng
Điều trị: hiệu quả
Lành hoàn toàn, không di chứngKẾT LUẬN
Trang 25VIÊM TAI GIỮA MẠN
Trang 26VIÊM TAI GIỮA MẠN
+ VTG cấp điều trị không đúng+ VTG cấp hoại tử mạn sớm+ Chấn thương
Yếu tố thuận lợi
+ Nhiễm siêu vi+ Thông bào xương chũm kém+ Sức đề kháng kém
+ Độ tố vi trùng quá mạnhVIÊM TAI GIỮA MẠN THỦNG NHĨ
Trang 27VIÊM TAI GIỮA MẠN
Triệu chứng
+ Đau tai: ít gặp+ Nghe kém
+ Chảy tai
- Lúc có lúc không
- Dịch nhày, loãng, đục, mủ
- Có mùi hôiVIÊM TAI GIỮA MẠN THỦNG NHĨ
Trang 28VIÊM TAI GIỮA MẠN
VIÊM TAI GIỮA MẠN THỦNG NHĨ
Trang 29VIÊM TAI GIỮA MẠN
Trang 30VIÊM TAI GIỮA MẠN
Tiến triển
+ Tự khỏi: hiếm+ VTG mạn di chứng, biến chứng+ Có cholesteatoma biến chứng tử vongVIÊM TAI GIỮA MẠN THỦNG NHĨ
Trang 31VIÊM TAI GIỮA MẠN
Trang 32VIÊM TAI GIỮA MẠN
Điều trị nội khoa: hỗ trợ
Điều trị ngoại khoa: chủ yếu
PHẪU THUẬT TẠO HÌNH MÀNG NHĨ
VIÊM TAI GIỮA MẠN THỦNG NHĨ
Trang 33KẾT LUẬN