chuyên đê Hợp Âm trong âm nhạc (Hót)

Các hợp âm ba chính, cách đặt hợp âm 5.. - Tất cả các quãng hợp thành các hợp âm 3 tr ởng, ba thứ là quãng thuận còn các quãng hợp thành những hợp âm 3 tăng, 3 giảm có những quãng nghịch

Chuyên đề:

Giáo viên : Ngô Xuân C ờng

TrườngưTHCSưHợpưThịnh

Phòng gD&ĐT hiệp hòa

Cần nắm đ ợc một số vấn đề cơ bản sau:

1 Khái niệm

2 Các dạng của hợp âm 3

3 Các thể đảo của hợp âm 3

4 Các hợp âm ba chính, cách đặt hợp âm

5 Chức năng của hợp âm ba chính

6 Hợp âm 7, hợp âm 7 át, các thể đảo.

1 Khái

niệm:

* Khái niệm về chồng âm và hợp âm:

Sựưkếtưhợpưtừưbaưâmưưthanhưtrởưlênưthìưgọiưlàưchồngưâm.ưCácưâmư thanhưtrongưmộtưchồngưâmưđượcưsắpưxếpưtheoưmộtưquyưluậtưnhấtư

địnhưgọiưlàưhợpưâm.ư(ưPhổưbiếnưlàưcáchưsắpưxếpưtheoưquãngư3).

2 Các dạng của hợp âm 3

* Có 4 dạng hợp âm 3 đ ợc cấu tạo từ quãng 3 tr ởng và

quãng 3 thứ:

-ưHợpưâmư3ưtrưởngưgồmưmộtưquãngư3ưtrưởngưvàưmộtưquãngư3ư

thứ,ưgiữaưhaiưâmưngoàiưcùngưtạoưthànhưmộtưquãngư5ưđúng.

ưưưư-ưHợpưâmư3ưthứưgồmưmộtưquãngư3ưthứưvàưmộtưquãngư3ưtrưởng giữaưhaiưâmưngoàiưcùngưtạoưthànhưmộtưquãngư5ưđúng.

ưưưư-ưHợpưâmư3ưtăngưgồmưhaiưquãngư3ưtrưởng,ư2ưâmưngoàiưcùngư tạoưthànhưquãngư4ưtăng.

- Tất cả các quãng hợp thành các hợp âm 3 tr ởng, ba thứ là quãng thuận còn các quãng hợp thành những hợp âm 3 tăng, 3 giảm có những quãng nghịch (5 tăng, 5 giảm)

- Khi âm thanh của hợp âm đ ợc sắp xếp theo quãng 3 thì gọi là thể cơ bản

- Mỗi âm thanh trong hợp âm có tên riêng: Âm gốc (â1); âm thứ 2 (â3); âm trên (â5)

- Khi trật tự của các âm thanh của hợp âm 3 bị thay đổi thì gọi đó là thể đảo

3 Các thể đảo của hợp âm 3

- Hợp âm 3 có hai thể đảo: đảo 1 là hợp âm sáu(C6 ), đảo 2 là hợp âm bốn sáu (C6

4 )

- Ví dụ:

4 Các hợp âm ba chính, cách đặt hợp âm

a Các hợp âm 3 chính:

Các hợp âm ba chính đ ợc hình thành trên các bậc I, IV, V; mỗi hợp

có tên gọi riêng:

+ Hợp âm 3 của bậc I gọi là hợp âm 3 chủ (T)

+ Hợp âm 3 của bậc IV gọi là hợp âm hạ át (S)

+ Hợp âm 3 của bậc V gọi là hợp âm hạ át (D)

Trên đây gọi là hợp âm 3 chính trong điệu tr ởng và có kí hiệu T, S, D

Ng ợc lại, các hợp âm của hợp âm thứ là những hợp âm 3 thứ kí hiệu t,

s, d

* L u ý: Trong hợp âm 3 chính của giọng truởng hòa thanh do bậc VI hạ xuống 1/ 2 cung vì vậy S -> s Ng ợc lại, trong giọng thứ hòa thanh

do bậc VII tăng lên 1/ 2 cung vì vậy d-> D

b Cách đặt hợp âm cho ca khúc:

- Hợp âm cần đ ợc đặt vào đầu phách mạnh của câu nhạc, hoặc tiết nhạc.

- Hợp âm cần đ ợc đặt vào nốt nhạc ngân dài của câu nhạc

- Các hợp âm cần đ ợc chuyển động linh hoạt giữa hợp âm 3 chính và hợp

âm 3 phụ, tạo nên sự đa màu sắc

*Víưdụ:ưGiọng đô tr ởng ngoài những hợp âm ( C-F-G7), nên đặt thêm các

hợp âm ( am, dm, em, h dim), tùy vào ý t ởng của tác giả dùng hòa thanh

- Các hợp âm đặt sao cho phù hợp với tai nghe.( Bạn có thể đặt hợp âm

đơn giản, nhìn vào từng ô nhịp thấy xuất hiện nhiều nốt của hợp âm nào Thì lấy hợp âm đó đặt cho ô nhịp

*Víưdụ:ưBản nhạc viết ở giọng đô tr ởng, một nhịp thấy xuất hiện nhiều nốt

Si, Rê, pha, nên đặt hợp âm G7 Ô nhịp thấy xuất hiện nhiều nốt Mi, La, Đô Nên đặt hợp âm La thứ vào phách mạnh của nhịp đó

( Cần thiết phải có sự tập luyện và áp dụng cách đặt hợp âm một cách linh hoạt cho bản nhạc)

*Lưuưý:ưKhiưlấyưvíưdụưnênưkheưkhuôngưnhạcưvàưviếtưhợpưâmưcụưthểưtùyưvàoưý tưởngưcủaưtừngưngười.

5 Chức năng của hợp âm 3 chính:

* Hợpưâmư3ưchínhưcóưvaiưtròưquanưtrọngưbởiưchứcưnăngưhòaưthanhưnóưcònư phụưthuộcưvàoưýưnghĩaưđiệuưthứcưcủaưcácưâmưthanhư(cácưbậc)ưnằmưtrongư thànhưphầnưmỗiưhợpưâmưđó.

Về mặt chức năng cỏc hợp õm khỏc đều phụ thuộc vào hợp õm chủ.Trong số cỏc hợp õm này nổi bật lờn hai hợp õm đại diện đỏng kể nhất cho tớnh chất bất

ổn định của điệu thức.đú là hai hợp õm xõy dựng trờn bậc IV và bậc V của điệu thức.

- Hợp õm năm xõy dựng tờn bậc V của điệu thức là hợp õm ỏt,ký hiệu D ở điệu trưởng và thứ hũa thanh,d điệu thứ tự nhiờn.(viết tắt chữ Dominante)

- Hợp õm năm xõy dựng trờn bậc IV của điểu thức là hợp õm hạ ỏt,ký hiệu ở S

ở điệu trưởng và s ở điệu thứ(chứ cỏi đầu của từ Soudominante)

Cỏc hợp õm T-S-D ở điệu trưởng và t-s-d ở điệu thứ là cỏc hợp õm năm chớnh của điệu thức.Ở trưởng thỡ chỳng là trưởng tự nhiờn, cũn ở thứ thỡ chỳng là thứ lờn nửa cung hũa thanh nghĩa là bậc 7 của chuungs được tăg

- Tuy nhiờn để tăng cường sức hỳt vờ chủ õm ta dựng điệu thứ hũa thanh cú Nghĩa là õm bậc bẩy được tăng lờn nửa cung.Vỡ thế d của thứ sẽ la trưởng ta

cú cụng thức sau t-s-D.

-Tớnh ổn định và ko ổn định của cỏc hợp õm bao gio cũng chỉ cú tớnh tương đối.

6 Hợp âm 7, hợp âm 7 át, các thể đảo:

* Khái niệm: Hợp âm gồm 4 âm sắp xếp theo quãng 3 gọi là hợp âm 7 vì hai âm ngoài cùng của hợp âm bảy tạo nên quãg 7

* Hợp âm 7 át: là hợp âm đ ợc hình thành trên bậc V của điệu tr ởng và

điệu thứ hòa thanh, hợp âm này gồm một hợp âm 3 tr ởng và thêm một quãng 3 thứ phía trên

Mỗi âm thanh trong hợp âm có tên riêng: Âm gốc (â1); âm thứ 2 (â3); âm thứ 3 (â5), âm trên cùng là (â7)

* Các thể đảo:

Hợp âm 7 át có 3 thể đảo:

- Đảo 1: hợp âm năm sáu

- Đảo 2: hợp âm ba bốn

- Đảo 3: hợp âm 2