xét NGHIỆM và CHẨN đoán NHIỄM HIV

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. Kết thúc bài giảng này, mỗi học viên sẽ có khả năng: Giải thích khi nào cung cấp xét nghiệm HIV 1 Mô tả cách cung cấp tư vấn trước và sau xét nghiệm HIV cho bệnh nhân ở các cơ sở y tế 2 Giải thích các vấn đề cơ bản của xét nghiệm HIV và biết cách diễn giải các kết quả xét nghiệm

Xét nghiệm và chẩn đoán

Nhiễm HIV

HAIVN Chương trình AIDS trường Y

khoa Harvard tại Việt Nam

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài giảng này, mỗi học viên sẽ

có khả năng:

HIV

xét nghiệm HIV cho bệnh nhân ở các cơ

sở y tế

nghiệm HIV và biết cách diễn giải các kết quả xét nghiệm

Hai hướng tiếp cận

chính đối với xét nghiệm HIV ở Việt Nam

là gì?

Tư vấn xét nghiệm tự nguyện VCT

 Voluntary: Khách hàng tự quyết định

có nên nhận xét nghiệm

 Counseling: Xét nghiệm HIV luôn kèm

tư vấn dự phòng lây nhiễm HIV

 Testing: Kết quả xét nghiệm nên

được cung cấp phù hợp với

hướng dẫn hiện hành của

Tư vấn và xét nghiệm HIV do nhân

viên y tế khởi xướng - PITC

 Là tư vấn và xét nghiệm HIV do nhân viên y

tế khuyến cáo những người tới thăm khám

tại các cơ sở y tế

 Do nhân viên y tế đề nghị, khác với VCT:

bệnh nhân đề nghị

• Hy vọng là với cách tiếp cận này NHIỀU bệnh nhân sẽ thực hiện xét nghiệm

Hướng dẫn Tư vấn xét nghiệm HIV tại cơ sở khám chữa bệnh, WHO, 2007

VCT và PITC

Cả hai VCT và PITC là tự

nguyện PITC do nhân viên y tế đề nghị , trong

khi VCT là do bệnh nhân yêu cầu

Cả hai đều có “3 C”:

• Informed Consent: Đồng

thuận

• Counseling: Tư vấn

• Confidentiality: Bảo mật

Ai nên được khuyến cáo làm xét

nghiệm HIV ?

 Xét nghiệm HIV nên tiến hành cho các bệnh nhân muốn thực hiện

 Bộ Y Tế Việt nam khuyến cáo nên làm xét

nghiệm HIV cho một số quần thể đặc biệt :

• Bệnh nhân mắc lao

• Phụ nữ có thai

 Xét nghiệm HIV cũng nên được khuyến cáo

cho những đối tượng sau:

• Có nguy cơ nhiễm HIV cao

• Có dấu hiệu lâm sàng gợi ý nhiễm HIV

 VD: có các tình trạng được xác định thuộc giai đọan lâm sàng của HIV theo WHO

Các quần thể nguy cơ cao

Các quần thể

đặc biệt

Người mại dâm

Người dùng

ma túy

Nam quan hệ đồng giới (MSM) Phụ nữ mang thai

Bệnh nhân lao

Bệnh nhân STI

Cân nhắc làm xét nghiệm HIV cho

các bệnh nhân có

 Sụt cân không rõ

nguyên nhân

 Bệnh lý hạch toàn

thân

 Tiêu chảy mạn tính

 Sốt kéo dài

 Zona (ở người trẻ

tuổi)

 Lao

 Nhiễm trùng tái diễn

 Bất thường về máu không giải

thíchđược

 U lympho không Hodgkin

 Sang thương da bất thường

Xét nghiệm HIV

Khách hàng Chấp nhận tình

trạng huyết thanh

Xử trí sớm các NTCH

Giảm lây truyền mẹ-con

Thúc đẩy thay đổi hành vi

Giới thiệu đến

hỗ trợ xã hội và đồng đẳng

Giới thiệu đến các

dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ,

trong đó có điều trị ARV

XN HIV phục vụ như là một điểm nhận vào để:

Tại sao xét nghiệm HIV quan trọng?

Tư vấn (1): Trước xét nghiệm

Các thông tin trước xét nghiệm nên bao

gồm:

nghiệm

quả

Tư vấn (2): Sau xét nghiệm

Kết HIV âm tính

 Giải thích kết quả

 Thảo luận về kế

hoạch giảm nguy

cơ

 Cung cấp bao cao

su/kim tiêm

Kết quả HIV dương tính

 Giải thích kết quả

 Cung cấp sự hỗ trợ

 Thảo luận phòng lây lan HIV

 Chuyển gởi đến các dịch vụ

 Khuyến khích bộc

Các xét nghiệm huyết

thanh học chẩn đoán

nhiễm HIV

Các xét nghiệm tìm kháng thể (1)

ELISA

_

+

_

+

Dương

+ _

Các xét nghiệm tìm kháng thể (2)

ELISA nhanh /EIA nhanh (“Tests nhanh”)

Cho kết quả trong 10 phút cho đến 2 giờ với

máu, nước tiểu hoặc nước bọt

Cực kỳ hữu ích trong tình huống cần ngay kết quả

Hiện có nhiều xét nghiệm khác nhau, tất cả

đều có độ nhạy và độ đặc hiệu rất tốt

• Có thể thông báo xét nghiệm âm tính là âm

tính luôn

để khẳng định tính

Các xét nghiệm tìm kháng thể (3)

ELISA nhanh /EIA nhanh (“Tests nhanh”)

test nhanh trên thị trường.

mới thực hiện XN khẳng định nhiễm HIV

Y tế đã thẩm định và cấp phép thực hiện

XN sàng lọc HIV thì mới được làm XN

sàng lọc HIV.

Diễn giải kết quả xét nghiệm HIV ở người lớn và trẻ em > 18 tháng

Xét nghiệm kháng thể ban đầu

không có phản ứng Âm tính

Mẫu cho thấy có phản ứng với cả

3 xét nghiệm sàng lọc Dương tính

Mẫu cho các kết quả trái ngược

nhau ở 3 xét nghiệm sàng lọc Không xác định

HÃY NHỚ…

 Xét nghiệm HIV không nên thực hiện nếu

người bệnh không muốn hoặc:

• Bệnh nhân không biết

• Bệnh nhân không có thông tin đầy đủ

• Bệnh nhân không nhận được kết quả

• Bệnh nhân không được giới thiệu tới các dịch vụ cần thiết

Những điểm chính

 Xét nghiệm HIV dù được thực hiện ở bất kỳ

cơ sở y tế nào cũng phải:

• Tự nguyện và bảo mật

• Bao gồm cả tư vấn trước và sau xét nghiệm

 Các bệnh nhân có dấu hiệu hay triệu chứng gợi ý nhiễm HIV nên được:

• Tạo cơ hội xét nghiệm HIV

• Chuyển đến 1 trung tâm VCT

 Xét nghiệm HIV ở Việt Nam được tiến hành

bằng xét nghiệm ELISA

 Để chẩn đoán nhiễm HIV, phải có 3 xét

nghiệm HIV dương tính

Cảm ơn!

Câu hỏi?