Từ một cuộc đời suy ngẫm về đạo làm người

LỜI GIỚI THIỆUDanh tướng quản sự - Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam, là đề tài cỏ sức hấp dân mãnh liệt với các nhà quân sự, nhà văn, nhà thơ, nhà

ĐẮC TRUNG

suy ngẫm về

TỪ MỘT CUỘC ĐỜI SUY NGÂM VỀ

ĐẠO LÀM NGƯỜI

NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI

4 - Tống Duy Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

ĐT: (024) 38252916 - E-mail: nxbhanoi@yahoo.com.vn

TỪ MỘT CUỘC ĐỜI SUY NGẪM VỀ

ĐẠO LÀM NGƯỜI

ĐẮC TRƯNG

(Tác giả giữ bản quyền)

(Liên hệ tác giả qua số ĐT: 0913236372;

địa chỉ Email dactrung j @ gmail com )

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Tổng Giám đốc - Tổng Biên tập

LÊ TIẾN DŨNG

Biên tập: PHẠM THỊ THU TRANG

PHẠM THỊ ANH MINH Bìa: Tuto HOÀNG vũ

ĐẮC TRUNG

TỪ MỘT CUỘC ĐỜI SUY NGẪM VỀ

ĐẠO LÀM NGƯỜI

ĐỒNG CHÍ NGÔ THỊ THANH HÀNG

ỦY VIÊN TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

PHÓ Bí THU THƯỞNG TRỤC THÀNH ỦY

NHÀ XUẤT BẢN HÃ NỘI - 2019

Đại tướng

VÕ NGUYÊN GIÁP

LỜI GIỚI THIỆU

Danh tướng quản sự - Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam, là đề tài cỏ sức hấp dân mãnh liệt với các nhà quân sự, nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu cả trong và ngoài nước.

Qua những lần được tiếp xúc Đại tướng, cùng nhiều năm tìm hiểu, nghiên cứu, Nhà văn Đắc Trung rất mong muốn viết về Đại tướng với lòng tôn kính, biết ơn và từ đó suy ngẫm về triết lý nhân sinh Tuy nhiên để thê hiện trung thực và sâu sắc một trong "10 nhà quân sự lỗi lạc nhất của mọi thời đại"^ quả không dề

Nhưng sau "Lễ Quốc tang" đặc biệt, hiểm có, cùng hàng triệu đồng bào thành tăm tiễn đưa Đại tướng về cõi vĩnh hằng với nồi tiếc thương vô hạn đã thôi thúc nhà văn quyết thực hiện ước nguyện của mình.

Cuốn sách này tác giả thể hiện hai chủ đề song song: viết

về Đạo làm người được minh chứng bằng cuộc đời Đại tưóng

Võ Nguyên Giáp Viết về cuộc đời Đại tưởng Võ Nguyên Giáp

đê chứng minh Đạo làm người giúp bạn đọc thêm nhiều kiến thức góp phần hoàn thiện mình và những kinh nghiệm ứng xử trong cuộc sống.

Đây cũng là cuốn sách mang tỉnh lịch sử với nhiều tài liệu phong phú cùng phân tích, nhận định, đảnh giả Đặc biệt từ góc nhìn độc đáo - góc nhìn qua triết học phương Đông, Phật giảo, Nho giáo, Lão giáo và tinh hoa truyền thống vàn hóa dân tộc nhà văn không chi đúc kết, mà còn phản tích, luận giải, lý giải, diễn giải khá sâu sắc các khải niệm và yếu tố đẫ tạo nền tảng

(1). "Tân hách khoa toàn thư Anh quốc” tái bản lần thứ 15.

cho những phẩm giá cao quý về nhản cách, đạo đức, lối sổng;

về tài năng quăn sự mà trong đó có sự chăm lo giáo dục rèn luyện của Đảng và Bác Hồ đổi với Đại tướng Võ Nguyên Giáp Đồng thời chủng ta cũng thấy vai trò quan trọng và cống hiến của Đại tướng trong lịch sử quân sự Việt Nam hiện đại.

Bằng thủ pháp nghệ thuật lẩy xa nói gần, dùng xưa nói nay, mượn ngoài nói trong, trực tiếp và gián tiếp; dẫn chứng từ triết học, điển tích, văn học, lịch sử Đông, Tây, kim, cổ và những câu chuyên thực tiễn cuộc đời, đặc biệt cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp; cùng vốn sống và ngôn ngữ phong phủ, lập luận chặt, triết lý sâu, tác giả dẫn dắt người đọc cùng với ông nhìn nhận, đánh giá, suy ngẫm về Đại tướng để từ đó rút ra những bài học về thế giới quan và nhân sinh quan

Cuốn sách rất cỏ ích và đáng được chào đón.

Chủng tôi trân trọng giới thiệu.

Rất mong nhận được nhiều góp ý của quỷ độc giả.

NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI

“Đạo làm người ” là khải niệm hình thành rất lâu được đúc kêt từ những tinh hoa truyên thông dân tộc, từ các chủ thuyêt như Lão giáo, Phật giáo, Không giáo Dù có những khía cạnh khác nhau (như cốt lõi của Phật giáo là “Thiện ”, của Không giáo là “Nhân ”, của Lão giáo là “Vô vi”, của tinh hoa truyền thông dân tộc là tông hợp những ưu việt mà các thế hệ tiền bối chủng ta đã chọn lọc, tiếp thu, kế thừa ), nhưng nội hàm cơ bản đêu thê hiện nhừng chuân mực, những tiêu chỉ, những quy phạm được ước định với các chế tài pháp lý và tự nguyện về moi quan

hệ giữa con người với thiên nhiên, với Tô quôc, với quê hương, với xã hội, với cộng đồng, với gia đình, dòng tộc và với chính mình Nội dung “Đạo làm người ” bao gom phạm vi rất rộng vừa cụ thê, vừa trừu tượng liên quan chặt chẽ với nhau, tác động qua lại biện chứng với nhau, cùng những phương pháp tu tập, rèn luyện đòi hỏi ý chí, nghị lực, sự kiên trì, dám chịu đựng và biết hy sinh Tất cả những gì liên quan đến “Đạo làm người ”

đòi hỏi mọi thành viên trong xã hội đều phải học, phải đọc, phải nghe, đặc biệt phải suy ngẫm để thấu hiểu sâu sắc, tu tập nghiêm chỉnh, sống theo điều đã tu nhằm trở thành người chân chính.

Ở nước ta nhiều tiền nhân trong lịch sử đã để lại những tấm gương trong sáng về “Đạo làm người” Đó là các bậc chân tu như Đại sư Khuông Việt, Đại sư Vạn Hạnh, Đại sư Minh Không; các bậc minh vương như: Lý Thái Tổ, Lỷ Thảnh Tông, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông; Chủ tịch Hồ Chỉ Minh; các bậc chỉ sĩ như

Tô Hiến Thành, Trần Nhật Duật, Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lương Thế Vinh, Nguyên Thiếp, Phạm Văn Nghị, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Lê Duẩn, Vô Nguyên Giáp

Cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp khá trọn vẹn với đầy

đủ tiêu chỉ, chuẩn mực của “Đạo làm người”, giống như viên ngọc quỷ đa diện, chiếu mặt nào cũng thấy long lanh ánh sáng Khi Ông qua đời, “Le Quốc tang” đặc biệt hiếm có mà Đảng, Nhà nước, lòng dân và lịch sử dành cho Ông đã khẳng định điều

đó Nhờ đâu Ông đạt được vinh hạnh ẩy? Đó là do Ông hiểu

“Đạo làm người ”, tu rèn theo “Đạo làm người ” và biết song theo “Đạo làm người ”.

Tác giả cuốn sách này có may mắn được tiếp xúc Đại tướng nhiều lần, được hiếu về Ông, tôn kinh Ông và rất mong muon được viết về “Đạo làm người ” có Ông làm minh chứng; được viết về Ông để chứng minh “Đạo làm người ” với hy vọng cùng bạn đọc suy ngâm rút ra cho mình những điều quý giả và hữu ích về triết lý nhân sinh.

Đây là đề tài lớn và rất khó, mong bạn đọc rộng lượng tiếp nhận tẩm lòng và sự đỏng góp nhỏ bé của một nhà văn đã ở tuổi 80.

ĐẮC TRUNG

Chương I NHẬP ĐÈ

Suy ngẫm để hiểu mình, hiểu người, hiểu đời.

Sống hay tồn tại?

Ông tà Đại tướng của tòng dân - Tôn vinh Danh tướng.

Đê hiêu bản chât con người, sự vật và chân lý cuộc sông, phải trải qua quá trình gian nan, vất vả, lao tâm, khổ trí: từ nhận thức chủ quan, đến nhận thức khách quan; từ tư duy cảm tính, đến tư duy lý tính Mọi điều chúng ta học được, đọc được, nghe rao giảng được mới chỉ là nhận thức, thế thôi thì chưa đủ, còn phải suy ngẫm để biến những điều đó thành tri thức và đạo lý sống Muốn hiểu quy luật của vạn vật, bách tính trước hết ta cần suy ngẫm để hiểu mình, hiểu người và hiểu đời Có suy ngẫm

về mình mới hiểu mình, mới sống được với mình và mới biết dùng mình Có suy ngẫm về người mới hiểu người, mới sống được với người và mới biết dùng người Có suy ngẫm về đời mới hiểu đời, mới sống được ở đời và mới tạo ra ý nghĩa cuộc đời Rất tiếc do suy ngẫm là việc khó nên không phải ai cũng chịu khó suy ngẫm

Thế gian có người tham sống sợ chết, nhưng cũng không ít

kẻ không sợ chết mà sợ sống Có người không còn sống nhưng không bao giờ chết Có không ít kẻ vẫn sờ sờ đấy mà chẳng khác chết rồi Có người khi qua đời để lại bao ân tình và nỗi xót thưong vô hạn Có kẻ chết rồi vẫn phải gánh chịu bao oán hận.Vậy thế nào là sống và thế nào là chết? sống thế nào và chết thế nào? Đó là những câu hỏi muôn thuở cho mỗi chúng ta.Sống nhiều không phải sống lâu, mà là suy ngẫm nhiều và biết suy ngẫm Suy ngẫm mới biến thành đạo lý để soi sáng cho hành động Suy ngẫm xuất phát từ thiện tâm thì hành động

mới trên nền chính đức Nếu chưa tìm được lý tưởng cao cả để

có thể sẵn sàng hy sinh vì nó thì chưa hẳn đúng nghĩa là sống

Ở đời có những điều không trường lớp thầy cô nào dạy, mà phải

do chính mình suy ngẫm rút ra Vì thế có khi già mà sống đom giản, nông cạn, nhưng trẻ lại sâu sắc, chín chắn Hãy xem mình

là người khác, xem người khác là mình Xem người khác là người khác, xem mình là mình Bằng cách ấy sẽ giúp ta hiểu người khác và hiểu chính mình Vì vậy, ta cần tránh tư duy theo đám đông, phải có chính kiến riêng trên cơ sở nhìn nhận phân tích khoa học kết hợp với thực tiễn bằng chính bộ óc và trái tim mình Trong cuộc sống chỉ nên tin những gì mình đã suy ngẫm, trải nghiệm và điều đó có lợi cho mình và cho người khác Nhiều người thường chỉ quen hoạt động ỷ lại vào những giáo lý và phương pháp hướng dẫn có sẵn Do đó rất dễ bị sai lạc, lầm lẫn Phải tự mình tìm lấy con đường cho chính mình Bởi giải thoát bản ngã để đến với vị tha đòi hỏi sự can đảm, nỗ lực cá nhân và không con đường nào giống con đường nào Lão Tử dạy: "Con đường ngàn dặm bắt đầu từ bước đầu tiên Bước đầu tiên là xuất phát bởi chính mình chứ không phải người khác, vì người khác không phải là mình" ("Đạo đức kinh") Trước khi làm việc gì, nói lời gì hãy tự hỏi: Thiện hay ác? Chính hay tà? Đúng hay sai? Tốt hay xấu? Thật hay giả? Được hay mất? Trên cơ sở những trả lời mà quyết định Bất luận hoàn cảnh dẫu khác nhau thì mọi người đều được tiếp thu hai thứ giáo dục: một do người khác tạo

ra, một quan trọng hơn do mình tạo ra Tự giáo dục giúp ta hiểu được bản thân và không đánh mất mình, mà phải làm liên tục không lúc nào ngưng nghỉ tới khi qua đời Cho nên dù là nhà giáo dục thì cũng rất cần được giáo dục Bởi vậy muốn sống theo đúng nghĩa của SỐNG và không phải chết theo đúng nghĩa của CHẾT thì dù khó cũng cần phải suy ngẫm

* *

"Vạn vật đều tồn tại hữu hạn, có khởi đầu và kết thúc, không

gì vĩnh hằng cả Đó là câu cuối cùng của Phật Tổ trước khi nhập Niết Bàn (Trích "Du hành kinh" trong sách "Lịch sử Phật giáo

thế giới" - Nxb Khoa học - Xã hội - 2008)

Với con người, khởi đầu là sinh và kết thúc là tử Khoảng cách ấy dài hay ngắn là do mệnh không ai làm chủ được Tuy nhiên ta có thể làm cho khoảng thời gian từ sinh đến tử ý nghĩa hay vô nghĩa, xứng đáng ngẩng đầu tự hào hay phải gục mặt hổ thẹn Quan trọng không phải ở dài, ngắn, mà là giá trị cuộc sống Giá trị ấy phụ thuộc vào bản năng và nhân cách

Cặp từ con người có hai nghĩa: phần con và phần người Con

là bản năng tự nhiên của mọi sinh vật Có bản năng hiền, tốt và bản năng nham hiểm, hung dữ, thấp hèn Phần người là nhân cách, chủ yếu nhờ tu dưỡng, rèn luyện

Ở đời có thể chia thành hai loại người chính

Loại thứ nhất rất trọng nhân cách, coi nhân cách là thước đo giá trị cả kiếp người Bởi thế họ luôn ý thức việc suy ngẫm, tu rèn, bổ sung, hoàn thiện, nâng cao, bảo vệ nhân cách, hướng tới làm người chân chính, thà mất tất cả chứ nhất định không để

mất nhân cách Còn nhân cách là sống và ngược lại Giữ được nhân cách đã khó, để mất rồi lấy lại còn khó hon Nó giống thời gian đã qua đi là hết Áo quần bẩn có thể dùng hóa chất tẩy sạch, chứ nhân cách đã hoen ố thì không Bản thân và cả gia đình cũng mất đi sự tôn trọng của mọi người Nỗi đau xót tủi hổ sẽ đeo bám suốt cuộc đời Cái giá phải trả quả không nhỏ

Loại người thứ hai rất coi thường nhân cách, trọng bản năng Bằng mọi thủ đoạn, cốt thỏa mãn tham vọng, dục vọng Để nuôi

thân xác họ sẵn sàng bán rẻ nhân cách, cam tâm thà mất nhân

cách để được tẩt cả.

Tuy nhiên, cả hai loại người này lại luôn cùng ở trong mỗi chúng ta Bất cứ nghĩ gì, nói gì, làm gì, nhân cách chỉ đạo và quyết định là sổng Nếu để tham vọng, dục vọng chi phối là tồn

tại Bởi thế trong tu dưỡng, rèn luyện phải luôn tự hỏi: "Ta đang

sống hay tồn tại? Những ngày qua, thời gian qua, ta song hay

tồn tại? Và, sắp tới ta sẽ sống hay tồn tại? Muốn thế thì cần phải nghĩ gì, nói gì, làm gì? Người Hy Lạp có câu: "Nếu ta không làm chủ và khống chế được tham vọng, dục vọng, thì tham vọng

và dục vọng sẽ khống chế ta" Cho nên phải mau bước ra ánh sáng để không bị bóng tối nuốt chửng

Một tử tù bị nhốt trong phòng biệt giam Những tháng cuối cùng chờ ngày hành quyết hắn bắt đầu biết suy ngẫm và nhận ra trước đó không phải hắn sống, mà chỉ tồn tại như một thú dữ

gây biết bao tội ác Hắn thành tâm sám hối và quyết chí vượt ngục Một đêm mưa bão hắn thoát khỏi phòng giam, trèo tường trốn trong rừng, rồi ra quốc lộ Lợi dụng tắc đường xe đậu nối dài, hắn chui dưới gầm và lọt được vào thành phố Tránh truy nã hắn trốn lủi khắp nơi, trong đầu luôn nung nấu một ý nghĩ Không phải tính toán việc trả thù hoặc gieo rắc thêm tội ác, mà chỉ mong có dịp làm việc thiện Nghĩa là hắn muốn được sống,

dù chỉ trong giây phút Thời khắc đó đến Một vụ hỏa hoạn lớn xảy ra, lửa khói ngút trời Cả dãy nhà đổ sập Quang cảnh hỗn loạn Có tiếng trẻ con gào khóc Bất chấp nguy hiểm, hắn xông vào, vất vả lắm mới ôm được cháu bé lao ra Cháu bé được cứu sống, nhưng hắn bị bỏng nặng Mọi người tìm cách chạy chữa,

mà vô vọng Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ánh mắt hắn toát lên vẻ mãn nguyện và cầu xin tha thứ Hắn cố tìm cho mình một chút ý nghĩa khi chết Đó là nhờ suy ngẫm

Mới biết sống và tồn tại khác nhau nhiều lắm.

Cho nên làm thế nào để sống, không quan trọng bằng sống thế nào.

Cổ nhân có câu: "Khi chào đời ta khóc, mọi người cười Khi qua đời ta cười, mọi người khóc"

Được thế thì thật viên mãn

*

* *

Hiếm có vị tướng như Đại tướng Võ Nguyên Giáp Thắng

kẻ thù mà lại được chính kẻ thù hết lời ca ngợi, thậm chí còn tự hào vì được ông đánh bại Trong hồi ký của mình, Tướng Đờ

Catxtơri (Christian de Castries) bị bắt ở Điện Biên Phủ, viết:

"Tôi hân hạnh được làm đối thủ của Tướng Giáp, được làm kẻ chiến bại trực tiếp của một người tài giỏi như Tướng Giáp Tôi ngưỡng mộ và kính phục ông", về phần mình, dù là người chiến thắng, nhưng với bản chất khiêm nhường, không bao giờ ông đánh giá thấp đối thủ mà luôn tôn trọng họ Có lần trả lời nhà báo Pháp Daniel Roussel, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói:

"Nava là tướng tài Thua trận không phải lỗi của ông ta, mà lỗi của những người bắt đầu cuộc chiến" Hầu hết các đối thủ của ông đã lần lượt "về thế giới thế bên kia", trong khi ở tuổi hơn một trăm ông vẫn sống thanh thản, minh mẫn Tính đến khi qua đời ông là một trong số ít người thọ nhất trong tất cả các danh tướng của lịch sử quân sự thế giới

Oét-mô-len (William Childs Westmoreland), Đại tướng - Tổng Tư lệnh quân đội Mỹ ở miền Nam Việt Nam, viết trong hồi ký: "Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người hội tụ được tất cả những phẩm chất làm nên một thống lĩnh quân sự vĩ đại" và gọi ông là "VỊ tướng huyền thoại" Đó là sự ngưỡng mộ đáng quý

trọng Tuy nhiên, suy ngẫm kỹ mới thấy cách gọi ấy không phù hợp với tư chất của ông.

Thứ nhất: Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất khiêm nhường,

không muốn đứng trước ai, trên ai, càng không muốn người khác

thăm Việt Nam lần thứ hai Giôn Kennơđi lên tận hang Pắc Bó,

ở lại trong hang một đêm Hôm sau ông xuôi thuyền theo sông Bằng Giang về thị xã Cao Bằng với mong muốn cảm nhận phần nào tâm trạng các lãnh tụ tiền bối cộng sản cùng thời với Hồ Chí Minh Giôn Kennơđi khát khao được gặp và phỏng vấn Đại tướng Võ Nguyên Giáp, để tỏ lòng ngưỡng mộ một nhà quân sự

mà tên tuổi lẫy lừng thế giới Ông được toại nguyện Buổi tiếp xúc diễn ra thân tình, để lại cho Giôn Kennơđi ấn tượng sâu sắc

về một "Trí tuệ bậc thầy" như tên bài viết của ông đăng trên Tạp chí Geogre, một tạp chí lớn của Mỹ, tháng 11 năm 1998 Khi phỏng vấn, Giôn Kennơđi gọi Đại tướng Võ Nguyên Giáp là

"Thiên tài quân sự", ông liền giơ tay, lắc đầu: "Không Thiên tài quân sự là nhân dân Việt Nam" Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn nói thêm: "Tại đất nước chúng tôi có một câu: "Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh" Vì vậy khi được hỏi: "Ai là vị tướng Việt Nam giỏi nhất?", tôi trả lời: "Đó là nhân dân Việt Nam"

Tạp chí Times Asia (Phiên bản tạp chí Time của Mỹ ấn hành

tại châu Á) đăng bài phỏng vấn Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi ông ở tuổi 95, rất ca ngợi sự khiêm nhường cao quý của ông

Đại tướng bác bỏ những nhận định cho răng, chiên thăng quân

sự đã đưa ông thành người anh hùng Ông nhấn mạnh: "Chính dân tộc Việt Nam với tinh thần yêu nước sâu sắc mới là người làm nên những điều phi thường"

Ở đời, bất kể nhân danh gì, nếu không biết khiêm nhường, luôn coi mình hơn tất cả, đặt mình trên tất cả, thì không thể thu phục được cảm tình của cộng đồng và xã hội

Tư chất của Đại tướng chẳng khiến chúng ta phải suy ngẫm hay sao?

Tướng Mắc Namara (Robert Strange Me Namarà), "người

hùng" của quân đội Mỹ, hai nhiệm kỳ giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Bước vào Lầu Năm Góc, Mắc Namara đã gây chấn động dư luận, bởi lần đầu tiên cho áp dụng hệ thống máy tính vào thu thập, phân tích, xử lý các dữ liệu chiến tranh Ông cũng

là tác giả chính các kế hoạch chiến lược của Hoa Kỳ đối với Việt Nam từ những năm 60 thế kỷ XX như: chuyển từ "Chiến tranh đặc biệt" sang "Chiến tranh cục bộ", cho không quân, hải quân đánh phá miền Bắc, trực tiếp giám sát việc tác chiến, đề nghị và được Chính phủ Mỹ chấp nhận chi 2 tỷ USD để xây dựng hàng rào điện tử mang tên mình ở bờ Nam sông Ben Hải Cũng chính ông đã suýt bị chiến sĩ biệt động thành Sài Gòn Nguyễn Văn Trồi đặt mìn ám sát trên cầu Công Lý ngày 02/5/1964 nhưng không thành khi dẫn đầu đoàn quân sự cấp cao của Mỳ sang gặp Chính phủ Việt Nam Cộng hòa Năm 1968, Mắc Namara viết hồi ký Trong sách, ông thừa nhận thất bại ở chiến trường Việt Nam và rút ra cho mình 11 bài học xương máu Ket thúc chiến tranh, mấy lần tướng Mắc Namara sang Việt Nam và ông hân hạnh được Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp kiến tại nhà riêng số

30 phố Hoàng Diệu, Hà Nội Cuộc trò chuyện cởi mở Võ Nguyên Giáp lịch sự và hóm hỉnh Mắc Namara nói: "Quân đội

Mỹ đã thắng hầu hết các trận lớn trên chiến trường" Võ Nguyên Giáp cười: "Nhưng người Việt Nam lại thắng cả cuộc chiến tranh" Mắc Namara muốn tìm kiếm câu trả lời cho những thảm bại của mình, rằng "Vì sao không thể thắng được Việt Nam?"

Võ Nguyên Giáp đáp: "Mỹ xâm lược Việt Nam là sai lầm Mỹ không hiểu Việt Nam là dân tộc có tinh thần bất khuất hàng ngàn năm chống giặc ngoại xâm Kẻ nào nhòm ngó tới biên giới Việt Nam hãy nên nhớ, nhân dân Việt Nam sẵn sàng đốt cháy cả dãy Trường Sơn để bảo vệ Tổ quốc" Trong chiến tranh, một quân đội nhất thời có thể thất bại chứ cả dân tộc thì không Tại buổi tiếp kiến, ngoài Mắc Namara còn có tướng Smith Sau câu hỏi của Smith, đại ý: Võ Nguyên Giáp là vị tướng được đánh giá cao nhất của Việt Nam? Đại tướng Võ Nguyên Giáp xua tay:

"Quân đội nhân dân Việt Nam ở cả miền Nam và miền Bắc, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói, là quân đội anh hùng, có tinh thần chiến đấu rất cao, thông minh và sáng tạo Còn vị tướng, dù công lớn đến đâu cũng như giọt nước trong biển cả Chỉ nhân dân Việt Nam là người đánh thắng Mỹ Có người gọi tôi là "Tướng huyền thoại", nhưng tôi nghĩ, tôi bình đẳng với mọi người lính của mình Tôi hoàn thành nhiệm vụ cũng như những người lính hoàn thành nhiệm vụ Trên bình diện nhiệm vụ thì tôi cũng như người lính, cho nên tôi rất tôn trọng họ"

Năm 1959, trong một bài chính luận, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: "Quân đội chúng ta các cấp bậc và chức trách khác nhau, có sự phân biệt cấp trên và cấp dưới, nhưng sự phân biệt

ấy không bao giờ được làm hại đến những mối quan hệ bình đẳng về chính trị giữa con người với nhau Tổng Tư lệnh thật

sự của quân đội là Đảng Chính Đảng và nhân dân quyết định đường lối chung mà quân đội tuân theo" ợ Tổng tập luận văn" -

Võ Nguyên Giap - Nxb Quân đội Nhân dân, 2006)

Lý tưởng của ông, tâm hôn và tình cảm ông, luôn găn quyện với lý tưởng, tâm hồn và tình cảm những người lính Có lần đệm đàn piano cho nghệ sĩ Nhân dân Tường Vi hát bài ca ngợi người lính, ông rưng rưng xúc động.

11 giờ 35 phút, ngày 30 tháng 4 năm 1975, từ Tổng Hành dinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận được điện báo cáo: quân

ta đã cắm cờ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trên nóc Dinh Độc Lập Tiếp đó Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh, qua Đài phát thanh Sài Gòn, tuyên bố đầu hàng vô điều kiện Đại tướng lặng đi nghẹn ngào, nước mắt tràn mi Đó là những giọt nước mắt vui mừng khôn tả của vị Tổng Tư lệnh quân đội cả đời xả thân vì nước, xúc động khi giang sơn đã thoát nạn ngoại xâm cổ nén lòng, Đại tướng gọi Tổ Cơ yếu và Điện đài sang phòng họp của Tổng Quân ủy, đem bánh kẹo, thuốc lá tiêu chuẩn của minh "khao" các chiến sĩ thông tin Việc làm bình thường của Tư lệnh tối cao, nhưng bao hàm ý nghĩa rất sâu sắc Điều ông muốn gửi gắm là: chiến công này, vinh quang này, trước hết thuộc về những người lính và ông luôn coi mình bình đẳng như họ

Sau mấy phút liên hoan vui vẻ, các chiến sĩ được lệnh chuyển đi một bức điện, nội dung mang đầy tình nghĩa của Tổng

Tư lệnh gửi tướng Lê Trọng Tấn, người chỉ huy hướng đột phá

mở màn chiến dịch: "Anh Tấn ơi! Làm ăn tốt quá, phấn khởi quá Chúc các anh khỏe và chuyển lời mừng chiến thắng của mình cho các tướng trong đó Ký tên: VĂN" ợ Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng" - Võ Nguyên Giáp - Nxb Quân đội Nhân dân, 2000)

Trong cuộc sống, người thông minh thường nhún nhường, khiêm tốn và ham học hỏi, kẻ ngu dốt lại thích khoe khoang và không chịu nghe ai; kẻ xấu thường tự cho mình là tốt, người tốt

lại luôn nghĩ mình còn xấu; kẻ bất tài luôn coi mình nhiều tài, chẳng có công lao gì nhưng luôn tìm cách tranh công; người tốt tài giỏi thật nhưng không nhận mình tài giỏi, công lớn mà không nhận mình có công Nhà văn John Wooden viết: "Tài năng do tạo hóa ban phát - hãy luôn khiêm tốn Danh tiếng do người đời tôn tặng - hãy biết ơn Tự phụ do bản thân phong - hãy cẩn thận" Giá trị cuộc sống mỗi người như một phân số, đức tài thực tế là

tử số, tự đánh giá là mẫu số Mầu số càng to thì phân số càng nhỏ và ngược lại Tự cao tự đại, háo danh lớn chừng nào thì nhân cách và trí tuệ bé chừng ấy Có danh mà không có giá sao bằng

có giá mà không cần danh Giá đảm bảo cho danh có nghĩa Có danh mà không có giá thì khác gì đồng tiền thời lạm phát Có giá tự nhiên sẽ có danh Có giá mà không cần danh vẫn hơn có danh mà không có giá

Những người coi nhẹ danh lợi thường có chí lớn Đại tướng

Võ Nguyên Giáp là thế Ông quan tâm tới mục đích và kết quả

sự nghiệp cách mạng, chứ không phải công trạng cá nhân, không

xu nịnh ai và cũng không muốn người khác đề cao, tụng ca mình Suy đến cùng sự xu nịnh bao giờ cũng hại nhiều hơn lợi và tổn thương nhân cách cả kẻ nịnh cũng như người được nịnh

Cho nên ở đời, khi muốn tôn vinh ai, cần phải tính đến hai yếu tố: họ có đáng được tôn vinh? Đồng thời họ có tiếp nhận

sự tôn vinh? Với kẻ háo danh thì bao nhiêu mỹ từ cũng không

đủ, nhưng với người khiêm tốn thì đó lại là sự tổn thương lòng

các nhân vật siêu phàm, có những hành động kỳ vĩ, gắn ít nhiều với lịch sử, phần lớn không có cơ sở thực tế Thí dụ: chuyện Lạc Long Quân lấy nàng Âu Cơ đẻ ra trăm trứng, hay Thánh Gióng

bay lên trời " ("Từ điển bách khoa Việt Nam" - Tập 2 - Nxb Từ

điển Bách khoa, 2005)

Huyền thoại là thế, không có thật Trong khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp hoàn toàn thật Người thật, nhân cách thật, đạo đức thật, tài năng quân sự thật và lập những chiến công to lớn thật Vậy thì ông không thể là huyền thoại

Hữu Mai, nhà văn quân đội, gần gũi nhiều và được Đại tướng tin cậy giao chắp bút nhiều tác phẩm hồi ký Khi viết cuốn tiểu thuyết lịch sử về Đại tướng, nhà văn cũng lấy tên "Không

phải huyền thoại" - (Nhà xuất bản Trẻ).

Tôn trọng và ghi nhận sự ngưởng mộ của ngài Oét-mô-len, nhưng gọi Võ Nguyên Giáp là "Tướng huyền thoại" e không hợp với tư chất và không đúng với sự nghiệp của Đại tướng

Năm 1966, viết về cuộc chiến tranh chống Pháp của Việt Nam, đồng thời kỷ niệm 60 năm ngày ra số đầu tiên, Tạp chí

Times Asia đã phát hành ấn phẩm đặc biệt giới thiệu các anh hùng châu Á, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp và họ gọi ông là "Napoleon của Việt Nam" Cách so sánh ấy cũng không đúng Bởi:

về bản chẩt: Napoleon là tướng của đội quân xâm lược, đến đâu là đầu rơi máu chảy, đốt phá và tàn sát - tướng chiến tranh Còn VÕ Nguyên Giáp là tướng chống xâm lược - tướng hòa bình

Có lần trao đổi với Kamow - nhà sử học người Mỹ, ông nhấn mạnh: "Hãy ghi nhớ tôi là vị tướng chiến đấu vì hòa bình" Có

lần phóng viên Dominique báo L' Humanite' (Nhăn đạo - Pháp)

phỏng vấn Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Xin ngài cho biết chiến

lược của ngài là gì?" Đại tướng trả lời: "Chiến lược của tôi là chiến lược của hòa bình Tôi là vị tướng của hòa bình chứ không phải vị tướng của chiến tranh" Nhân chuyến thăm Liên Hiệp

quốc ở Giơnevơ (Thụy Sĩ), ông được mời ký vào một cuốn sách

Đại tướng viết: "Võ Nguyên Giáp - Đại tướng hòa bình"

về tài: Napoleon thiên dụng binh chớp nhoáng, tập trung sức mạnh quân sự tối đa đánh nhanh, giải quyết nhanh, bất chấp tổn thất Võ Nguyên Giáp theo phương châm "trường kỳ kháng chiến" bằng "Chiến tranh nhân dân", dụng binh thận trọng, tổn thất ít nhất, mục đích giành chiến thắng cuối cùng Napoleon đại bại bởi Kutuzov ở Bô-rô-đi-nô (Borodino) trong cuộc chiến tranh Nga - Pháp năm 1812, bị Oen-linh-tơn (Anh) đánh tan trong trận Oa-téc-lô năm 1815 và kết thúc cuộc đời trong nhà

tù trên đảo Xanh Hê-len (Sainte Hẻlene) Còn Võ Nguyên Giáp dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã chỉ huy quân đội đánh thắng hai đế quốc lớn, mà như nhà sử học Pháp An-phôn Sác-lơ (Alphonse Sacỉer) đã viết về ông:

"Một vị tướng chưa hề biết that bại" ("Võ Nguyên Giáp" - Nxb Thể giới, 2012)

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là sản phẩm của lịch sử dân tộc Việt Nam, là Đại tướng của nhân dân Việt Nam, niềm tự hào của người Việt Nam, chứ không thể là bản sao Napoleon của nước Pháp

Với tấm lòng ngưỡng mộ chân thành, các vị tướng khả kính như Nguyễn Trọng Vĩnh, Đồng Sĩ Nguyên, Nguyễn Quốc Thước, hoặc "Hội Tư vấn Khoa học công nghệ và Quản lý" Thành phố Hồ Chí Minh có thư gửi đến lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đề nghị truy phong quân hàm Nguyên soái cho ông Đó là

đề xuất rất đáng trân trọng và hợp lòng dân Nhưng suy ngẫm

kỹ sẽ thấy nên cân nhắc Bởi quân hàm Đại tướng đối với ông

có ý nghĩa vô cùng thiêng liêng mà không vị tướng nào có được:Ông là Đại tướng đầu tiên, duy nhất, trẻ nhất được Chủ tịch

Hồ Chí Minh phong theo sắc lệnh số 110/SL ngày 20/01/1948

(Cùng Sắc lệnh này đồng chí Nguyên Bình được phong Trung tướng, các đồng chí Nguyễn Sơn, Lê Thiết Hùng, Chu Văn Tẩn, Hoàng Sâm, Hoàng Văn Thái, Lê Hiến Mai, Văn Tiến Dũng, Trân Đại Nghĩa và Trần Tử Bình được phong Thiếu tướng} Buối

Lễ tấn phong đã ghi dấu ấn sâu sắc trong cuộc đời ông Đó là chiều ngày 28/5/1948, trong ngôi nhà gỗ mái tranh, phên nứa, cạnh con suối lớn tại Lục Giã, chân Đèo De thuộc Chiến khu Việt Bắc Sát vách gian giữa là bàn thờ Tổ quốc, hai bên căng khấu hiệu nền đỏ chữ vàng: "Trường kỳ khảng chiến nhất định thắng lợi" và "Thống nhất độc lập nhất định thành công" Đúng

13 giờ khai mạc Không khí trang nghiêm Bác Hồ bước ra đứng trước bàn thờ Tổ quốc, tay cầm bản sắc lệnh, gọi đồng chí Võ Nguyên Giáp đứng bên cạnh Bằng giọng nghiêm trang và xúc động, Bác nói: "Hôm nay, thay mặt Chính phủ và nhân dân " rồi nghẹn ngào cầm mùi xoa lau nước mắt Ai nấy đều xúc động Lát sau, Bác nói tiếp: "Nhân danh Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, giao cho chú chức vụ Đại tướng để chú điều khiển binh sĩ, làm tròn sứ mạng mà quốc dân phó thác " Tiếp đó, Bác trao bản sắc lệnh cho đồng chí Võ Nguyên Giáp Đồng chí Võ Nguyên Giáp tiến lên một bước, nhận tờ sắc lệnh từ tay Bác rồi phát biểu: "Tôi hứa sẽ đem hết tinh thần và nghị lực làm tròn nhiệm vụ, góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp đấu tranh cho độc lập và thống nhất Tổ quốc" Sau buổi lễ, Bác còn ân cần căn dặn: "Các cụ ta qua bao thế hệ chiến đấu cho độc lập mà không thành, nhắm mắt mà chưa thấy được độc lập, tự do Chúng

ta may mắn hon, nhưng còn phải trải qua nhiều cố gắng, hy sinh Hôm nay, việc phong tướng cho chú Giáp là kết quả bao nhiêu

hy sinh, chiến đấu của đồng bào, đồng chí Chúng ta phải quyết giành được độc lập, tự do để thỏa lòng những người đã mất".Ông là người duy nhất ba lần được giữ cương vị Tổng Chỉ huy: năm 1945, là Tư lệnh các lực lượng vũ trang cách mạng

(gọi tắt là Việt Nam giải phóng quân) Ngày 30/11/1946, ông

được Chủ tịch Hồ Chí Minh với tư cách Nguyên thủ quốc gia,

ký Sắc lệnh số 230/SL ủy quyền Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và Dân quân tự vệ Tháng 9/1954, Bộ Tư lệnh Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ Việt Nam đổi tên thành Bộ Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, ông giữ chức Tổng Tư lệnh

Thực hiện đường lối quân sự của Đảng và Bác Hồ, ông là Đại tướng duy nhất thành lập và chỉ huy "Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân" gồm 34 chiến sĩ, trang bị vũ khí thô sơ đến khi đội quân ấy lên tới hàng triệu người, gồm các quân binh chủng, trang bị hiện đại, đánh tan quân đội hai đế quốc lớn, giành độc lập thống nhất trọn vẹn Tổ quốc

Chỉ mình ông được tôn vinh là Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam Anh Cả trong gia đình quân đội con Rồng cháu Tiên, cùng chung dòng máu Lạc Hồng, đều từ nhân dân sinh ra Gia đình lớn có đủ các thứ quân: chủ lực, địa phương, dân quân

tự vệ Gia đình lớn gồm các quân chủng, binh chủng Gia đình lớn rất tôn ti trật tự, nề nếp kỷ cương chặt chẽ, cùng lý tưởng, cùng mục đích chiến đấu và thật sự thương yêu nhau Anh Cả là người giàu đức, tài, nhiều uy tín và giữ trọng trách lớn Anh Cả

có thể thay mặt Bác Hồ làm Tổng Tư lệnh chỉ huy các lực lượng

vũ trang và được Bác cho phép: "Tướng tại ngoại, chú toàn quyền quyết định" Ngày 22/12/1949, trong thư gửi bộ đội và dân quân du kích nhân kỷ niệm 5 năm Ngày thành lập Quân đội, Bác Hồ viết: "Quân đội ta quen gọi Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ

Nguyên Giáp là Anh Cả Cách gọi thân ái ấy rất đúng với tinh thần và lịch sử của quân đội ta".

Sau lễ phong tướng, thông tin được phát trên Đài Phát thanh tiếng nói Việt Nam Một nhà báo nước ngoài phỏng vấn Chủ tịch

Hồ Chí Minh, đại ý: việc phong tướng dựa trên tiêu chí nào? Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời rất giản dị: "Đánh thắng Thiếu tướng thì phong Thiếu tướng Đánh thắng Trung tướng thì phong Trung tướng Đánh thắng Đại tướng thì phong Đại tướng"

("Những năm thảng quyết định" - Hoàng Văn Thái - Nxb Quân đội nhân dân, 2001)

Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, ở Việt Nam, trong cuộc đời binh nghiệp, Võ Nguyên Giáp

là Đại tướng, Tổng Chỉ huy lực lượng vũ trang cùng quân dân

ta lần lượt đánh thắng 11 Đại tướng giỏi cùng quân đội đối phương Đó là:

1 Lơ Clec (tên thường gọi là p Philip de Hauteclocque),

ông là Thống chế Pháp, Tổng Chỉ huy đầu tiên quân đội Pháp ở Đông Dương, xuất thân quý tộc, có truyền thống binh nghiệp Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Lơ Clec chỉ huy sư đoàn đổ

bộ lên Noóc-măng-đi (Normandie) và Sư đoàn 2 thiết giáp vào

giải phóng Pari được đánh giá là một trong những nhà chỉ huy quân sự giỏi nhất nước Pháp Sang Việt Nam từ tháng 8/1945, cùng với Đác-giăng-li-ơ lập ra "Ke hoạch Lơ Clec" Ngay khi đặt chân đến Sài Gòn, Lơ Clec đã tuyên bố sẽ tái chiếm những vùng đã mất trong 10 tuần lễ Nhưng rồi không lâu sau, ông ta nhận ra rằng không thể chinh phục Đông Dương bằng sức mạnh quân sự, nên đã cùng ta thương lượng Việc đó gây bất bình phái chủ chiến, trong đó có Cao ủy Đác-giăng-li-ơ (P Georges Thiery

D Argenlieu), cựu Toàn quyền An-be Sa-rô (Albert Saraut) Kế

hoạch "Đánh nhanh, thăng nhanh" thât bại, Lơ Clec bị triệu hôi

về nước tháng 6/1946, thay thế bằng

2 Va-luy {Valluy Jean Etienne), tướng 4 sao Ông là Tổng

Chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương {1946 - 1948), ủy viên

Cộng hòa Pháp ở Bắc kỳ, đại diện trung thành phái chủ chiến và

chính sách vũ lực của Đơ-gôn (C De Gaulle) ở Việt Nam, từng

được mệnh danh là "Tổng tư lệnh khiêu khích" Ngày 20/11/1946, Va-luy cầm đầu lực lượng gây hấn ở Hải Phòng mở màn cho cuộc xâm lược miền Bắc của thực dân Pháp Trung tuần tháng 4 năm 1946, mới một tháng sau khi được phép đưa quân vào Hà Nội theo Hiệp định sơ bộ {6/3/1946), Va-luy đã lệnh cho chỉ huy dưới quyền xây dựng kế hoạch theo tinh thần biến cuộc chiến quân sự thành đảo chính Đó là vào tháng 7/1946, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đi Pháp dự Hội nghị Phông-ten-nơ-blô

{Fontainebleau), tạm thay quyền là cụ Huỳnh Thúc Kháng, song trong mọi quyết định cả đối nội và đối ngoại của quốc gia ông

Võ Nguyên Giáp giữ vai trò rất quan trọng Tướng Va-luy cấu kết và lợi dụng hai tổ chức phản động là "Việt Nam quốc dân đảng" và "Đại Việt quốc dân đảng" âm mưu làm đảo chính lật

đổ Chính phủ Hồ Chí Minh Gần đến ngày kỷ niệm Quốc khánh Pháp {14/7), Va-luy xin phép cho quân đội của ông ta được diễu

binh quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm, sát Bắc Bộ phủ, nơi nội các Việt Nam Dân chủ Cộng hòa làm việc, đồng thời, bố trí để bọn

"Đại Việt quốc dân đảng", đứng đầu là Trương Tử Anh cho tay chân ném lựu đạn vào đội hình quân Pháp (Trong "Bản kế hoạch" chúng ghi "ném vào lính da đen") Pháp sẽ lấy cớ ta khiêu khích, lập tức bao vây tấn công Bắc Bộ phủ, bắt toàn bộ cơ quan đầu não của Việt Minh Nhưng âm mưu và kế hoạch của chúng

bị phát hiện Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp lệnh cho ông Lê Giản - Tổng Giám đốc Nha Công an Trung ương trực

tiếp chỉ huy triệt phá Đó là "Vụ án Ôn Như Hầu" nổi tiếng Trương Tử Anh, đảng trưởng "Đại Việt quốc dân đảng" và toàn

bộ bọn đầu sở bị bắt cùng tang chứng khi chưa kịp hành động Cuộc đấu trí giữa Võ Nguyên Giáp và Va-luy kết thúc Tướng Va-luy thất bại và cay cú

Đó là thất bại có ý nghĩa chiến lược Bằng lực lượng mạnh,

vũ khí hiện đại, âm mưu xảo quyệt, lại có sự cấu kết của các tổ chức phản động người Việt mà Tướng Va-luy không thắng được ông Võ Nguyên Giáp chỉ có trong tay đội quân nhỏ bé với những chiến sĩ du kích trang bị vũ khí thô sơ Để rồi sau ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946, họ chiến đấu kiên cường, biến hóa kỳ diệu trong từng căn nhà, từng góc phố, giữ vững Hà Nội suốt hai tháng, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bảo toàn lực lượng, sau đó rút khỏi thành phố, trở thành nòng cốt cho các đơn vị bộ đội chủ lực sau này

Nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não Việt Minh tại Chiến khu Việt Bắc, Tướng Va-luy hoạch định cuộc tiến công Thu Đông

1947 Pari tăng cường cho Va-luy phó tướng là Sa-lan (Raouỉ

Salan), một người rất am hiểu Việt Nam Sa-lan vốn là Thiếu úy đồn trưởng Đình Lập (Lạng Sơn), biết ăn măng chua, canh ngóe, uổng rượu cần, hút thuốc phiện, thông thạo tiếng Tày, Nùng từ những năm 1925 - 1930 Tin vào sự hiểu biết của Sa-lan, chấp nhận đề xuất của ông ta, Bộ Chỉ huy quân đội Pháp dồn lực lượng chuẩn bị tấn công vào mùa khô đánh đòn quyết định.Ngày 7/10/1947, cuộc chiến bắt đầu

Gần hai vạn quân Pháp hình thành hai gọng kìm: Hà Nội - Lạng Sơn - Cao Bằng và Hà Nội - Tuyên Quang - Chiêm Hóa bao vây căn cứ Việt Bắc, kết hợp với quân nhảy dù xuống Bắc Kạn nhằm tiêu diệt bộ đội chủ lực của Việt Minh

Sau khi nghiên cứu, ông Võ Nguyên Giáp nhận ra điểm yếu lớn nhất của đối phương là, binh lực nhiều nhưng trải rộng trên địa bàn rừng núi hiểm trở, xa căn cứ, tiếp viện rất khó khăn Ông báo cáo với Trung ương và Bác Hồ đổi cách đánh: không đem chủ lực đối đầu mà dùng những đơn vị nhỏ và vừa, phục kích trên các trục đường bộ, đường sông, kết hợp với hoạt động độc lập của bộ đội chủ lực Mục đích chủ yếu là tiêu hao sinh lực địch, dìu dắt lực lượng vũ trang địa phương, mở rộng chiến tranh

du kích, vận động nhân dân thực hiện "Vườn không nhà trống", cất giấu lương thực, phá hoại đường sá, cản trở địch cơ động Hàng vạn quân Pháp lâm vào tình trạng hết sức khó khăn, thiếu tiếp tế, sức khỏe giảm sút, thời tiết khắc nghiệt, lại luôn phải đối phó với chiến thuật bất ngờ biến hóa khôn lường của ông Võ Nguyên Giáp

Cuối cùng, sau 75 ngày, quân Pháp phải tháo chạy Kế hoạch tấn công đánh chiếm Tây Bắc thất bại hoàn toàn

Thế là cả đấu trí và đấu lực, Tướng Va-luy đều bị hạ gục.Tháng 5/1948, Va-luy bị triệu về Pháp Thay thế ông ta là

3 c Bơ-le-dô (C Blaizot), vị tướng 4 sao này cũng từng được coi là "người hùng" của quân đội Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ hai Sang Việt Nam, ông ta được giao nhiệm vụ thực hiện thành công "Lấy chiến tranh nuôi chiến tranh Dùng người Việt đánh người Việt" Bối cảnh lịch sử và tương quan lực lượng lúc này đã thay đổi rất nhiều Ông Võ Nguyên Giáp ở tuổi 37, được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong quân hàm Đại tướng Dưới

sự chỉ huy sáng suốt của ông, bộ đội Việt Minh đã trải qua hơn hai mươi trận đánh và chiến dịch lớn nhỏ Họ trưởng thành rất nhanh, đánh dấu bằng sự ra đời của các đơn vị chủ lực, như Sư đoàn 308, Sư đoàn 304, đồng thời các thứ quân khác cũng được

tổ chức, huấn luyện và trang bị vũ khí tốt hơn Trong khi tại

chính quốc, nước Pháp phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, chỉ bốn tháng mà thay đổi nội các đến 12 lần Bất lực, không thực hiện được nhiệm vụ, tháng 9/1949, tướng c Bơ-le-dô bị triệu hồi về nước Thay thế ông ta là

4 Các-pàng-chi-ê (M Carpentier) Đại tướng Các-păng-

chi-ê cũng là nhân vật được đánh giá cao về khả năng tổ chức tác chiến Trước thời điểm này, Chính phủ Pháp thấy rằng, không chỉ một mình theo đuổi cuộc chiến tranh quá sức tại Việt Nam, nên đã cầu cứu Mỹ Tháng 5/1949, Pari cử Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pháp Rơ-ve (C Revers) sang Hà Nội, lập kế

hoạch, từng bước đưa cuộc chiến tranh Đông Dương vào quỳ đạo của Mỹ Cuộc đấu trí, đấu lực đối với Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ gay go quyết liệt hơn nhiều

Những chuyến tàu viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Pháp tấp nập vào cảng Hải Phòng và Sài Gòn Các-păng-chi-ê chuẩn

bị chiến dịch lớn tấn công vùng biên giới Việt - Trung Kết quả,

cả cái đầu và vũ khí Mỹ cùng với khả năng tổ chức tác chiến tài

ba của Tướng Các-păng-chi-ê đã bị Đại tướng Võ Nguyên Giáp

và Quân đội nhân dân Việt Nam đánh bại Gần 10 tiểu đoàn quân Pháp và Âu Phi bị tiêu diệt Tổng Chỉ huy Các-păng-chi-ê thất vọng chấp nhận cái mà người Pháp gọi là: "Thảm họa Cao Bằng", để rồi tháng 12/1950, bị triệu hồi về nước Người thay thế ông ta là

5 Đơ-lảt Đơ-tát-xi-nhỉ (De Lattre de Tassigny). Vị lão tướng này đã 60 tuổi, không phải 4 mà 5 sao bạc trên cầu vai Cuộc đời binh nghiệp đầy hiển hách: Thống chế Pháp; Cao ủy kiêm Tổng Chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp ở Đông Dương; Tổng Chỉ huy quân đội Pháp ở Tuy-ni-di; từ năm 1943 làm Tổng Chỉ huy quân đội của "nước Pháp chiến đấu"; chỉ huy Tập đoàn quân so I của Pháp; thay mặt nước Pháp ký vào Hiệp ước

Đồng Minh tiếp nhận sự đầu hàng của phát xít Đức; sau Chiến tranh thế giới thứ hai làm Tổng Thanh tra quân đội, rồi Tư lệnh Lục quân khối Tây Âu; tổ chức quân đội Bảo Đại ở Đông Dương và trực tiếp chỉ huy cuộc hành quân lớn ra vùng Hòa Bình năm 1952 nhằm giành thế chủ động chiến lược và cắt đứt liên hệ của Việt Minh từ Chiến khu Việt Bắc với miền xuôi Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi được những người đứng đầu Nhà Trắng và Lầu Năm Góc (Mỹ) coi là sáng giá nhất trong hàng ngũ tướng lĩnh của Pháp lúc bấy giờ, được Toàn quyền Đông Dương Sa-rô hết sức tin cậy.

Ngày 17/2/1950, Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi có mặt tại Sài Gòn cùng Bộ Chỉ huy gồm những sĩ quan cao cấp thuộc Quân đoàn I do đích thân ông lựa chọn - những người đã từng nổi danh trong cuộc chiến đấu thuộc hàng ngũ quân Đồng Minh giải phóng thủ đô Pari cuối năm 1944 Trong số đó đặc biệt có cả Ra-un Sa-lan, tướng 4 sao làm phó cho Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi Lần này Đại tướng Võ Nguyên Giáp phải đối đầu với địch thủ rất mạnh Nội dung quan trọng trong kế hoạch chiến lược mà Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi lập ra là: tranh thủ sự viện trợ ngày càng tăng của Mỹ, xây dựng phòng tuyến kiên cố bao vây đồng bằng Bắc Bộ, cô lập Chiến khu Việt Bắc và phát triển quân đội tay sai với quy mô lớn nhất kể từ đầu chiến tranh Tướng Đơ-lát Đơ- tát-xi-nhi là người rất hăng hái trong việc tạo điều kiện để Mỹ can thiệp sâu vào chiến tranh Đông Dương Trong cuốn hồi ký

"Đường tới Điện Biên Phủ" Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết:

"Việc mở đường cho thực dân mới vào Việt Nam, Đơ-lát đã mang đến cho ta một hiểm họa lâu dài"

Dù được Mỹ viện trợ tối đa và Pari ưu ái đặc biệt, nhưng việc triển khai kế hoạch Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi gặp rất

nhiều khó khăn Lúc này cả thế và lực của Việt Minh đẫ hơn hẳn trước Sau khi tổng hợp phân tích kỹ tình hình mọi mặt, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định phản kích và tấn công liên tiếp trên ba chiến dịch.

Thứ nhất: "Chiến dịch Trần Hưng Đạo" tháng 01/1951, trên địa bàn Vĩnh Yên, gay go ác liệt đến mức, Pháp phải điều hàng chục tiểu đoàn cấp tốc đến cứu viện Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi- nhi triệu gấp Tướng Bailip (Baillif), chỉ huy phó chiến trường Nam Bộ ra trực tiếp điều hành ở mặt trận này Đích thân Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi và Sa-lan thay nhau bay đi bay về như con thoi từ

Hà Nội - Vĩnh Yên, việc ít thấy ở vị Tổng Chỉ huy cao cấp như Đơ-lát Hỏa lực được huy động tối đa Hàng trăm phi vụ oanh tạc Có ngày máy bay ném bom xuất kích 80 lần/chiếc, pháo 105

ly bắn 50.000 viên và 75 ly bắn 20.000 viên nhưng vẫn không đây lùi được quân đội Tướng Giáp Trong khi thương vong lính Pháp và Âu Phi quá lớn, Tướng Sa-lan sau này viết trong hồi ký:

"Quân đội Việt Minh đại diện cho một sức mạnh mà chúng ta không thể coi thường Tất cà chiến binh của họ được giáo dục tốt tới mức có tinh thần chiến đấu kỳ lạ Điều đó đã gây ấn tượng sâu sắc và ảnh hưởng lớn đến tinh thần lính Bắc Phi Họ có cách đánh rất thông minh trong tiến công cả ban ngày và ban đêm"

Thứ hai: "Chiến dịch Hoàng Hoa Thám", suốt hành lang Đường 18 và vùng duyên hải Đông Bắc Tướng Đơ-lát Đơ-tát- xi-nhi cấp tốc điều đô đốc Óc-tô-li (OrtolT) tăng cường chỉ huy Mọi hỏa lực của hải quân, lục quân, không quân được sử dụng tối đa nhằm giải nguy cho Mạo Khê, Tràng Bạch

Bộ Chỉ huy quân đội Pháp rât lúng túng chưa tìm ra cách đối phó hữu hiệu, thì Tướng Giáp lại mở tiếp chiến dịch thứ ba

là "Chiến dịch Quang Trung" trên địa bàn Hà Nam Ninh (Hà

Nam - Nam Định - Ninh Bình) Cuộc đối đầu quyết liệt trong trận Núi Thúy (Ninh Bình) ngày 30/5/1951, khiến Thiếu úy Béc-

na Đơ-lát (Bernard Delattre) mới 23 tuổi, con trai duy nhất của Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi tử trận

Nỗi đau quá lớn vì mất con, với những thất bại thảm hại, bệnh ung thư tái phát, cùng tuổi già sức yếu, sau khi đưa xác con trai về Pháp, trở lại chiến trường, cả tinh thần và thể xác vị Đại tướng 5 sao lừng danh Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi suy sụp hoàn toàn, buộc ông phải bỏ cuộc Người thay thế Tướng Đơ-lát là

6 Đại tướng Ra-un Sa-lan (Raoul Salan) Tiếp nhận kết quả thảm bại từ Tướng Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi, Tướng Sa-lan cùng

Bộ Chỉ huy quân đội Pháp phải căng đầu tìm cách đối phó với Tướng Giáp Trong khi từ Pari, người ta vẫn không ngừng thúc giục phải ra quân để giành lại thế chủ động chiến lược Sa-lan tiếp tục kế hoạch của Đơ-lát Đơ-tát-xi-nhi, điều những tiểu đoàn tinh nhuệ đánh chiếm thị xã Hòa Bình cùng hai trục giao thông Đường số 6 và sông Đà, với mục đích "chẻ Việt Minh làm đôi": Việt Bắc và đồng bằng Bắc Bộ Tướng Sa-lan không ngờ Việt Minh đã có kế hoạch đối phó sẵn Thư gửi cán bộ chiến sĩ bộ đội chủ lực và dân quân du kích trong "Chiến dịch Hòa Bình",

Hồ Chủ tịch viết: "Trước kia ta phải lừa địch ra mà đánh Nay địch tự ra cho ta đánh Đó là cơ hội tốt cho ta" Còn Đại tướng

Võ Nguyên Giáp thì chỉ đạo quân sĩ của mình: "Chúng ta quyết tâm biến sông Đà thành sông Lô, biến Đường số 6 thành Đường

số 4" (những trận thắng vang dội trước đô) Lượng sức mình, Tướng Giáp tránh chỗ mạnh của địch là cứ điểm Hòa Bình, tập trung đánh dữ dội trên hai trục giao thông bộ và sông Nhằm những đoàn tàu, xe vận tải, cắt đứt đường tiếp vận huyết mạch của địch Đồng thời lợi dụng thời cơ quân Pháp tập trung binh lực cho mặt trận Hòa Bình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho hai

đại đoàn tiến sâu vào vùng trung du và đồng bằng sông Hồng, phối hợp với các lực lượng vũ trang tại chỗ tiêu diệt nhiều sinh lực địch Xóa sổ hệ thống đồn bốt, giải phóng gần hai triệu dân trên diện tích 4.000 cây số vuông, mở rộng vùng tự do, khiến địch phải co cụm lại Bộ Chỉ huy quân đội Pháp càng bị động, lúng túng Cứ điểm Hòa Bình hoàn toàn ở thế cô lập Để tránh

bị tiêu diệt, ngày 22/2/1952, Tướng Sa-lan ra lệnh rút bỏ, tháo chạy Trong hồi ký của mình, Sa-lan thú nhận: "Đến 6 giờ sáng ngày 25/2, khi đơn vị cuối cùng thoát chết chạy qua ngà tư Xuân Mai tôi mới thở phào nhẹ nhõm vì vừa trút được gánh nặng".Phát huy thắng lợi của "Chiến dịch Hòa Bình", Đại tướng

Võ Nguyên Giáp đề nghị với Trung ương cho chuyển hướng tấn công của bộ đội chủ lực lên chiến trường rừng núi miền Tây Đó

là vị trí rất quan trọng mà ông quan tâm từ lâu, bởi nó liên quan đến địa bàn rộng lớn của nước bạn Lào Sự phối hợp giữa bộ đội Việt Nam với quân đội Pa-thét Lào thắng lợi sẽ có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, tạo điều kiện xây dựng vùng căn cứ địa rộng lớn trên miền Tây Bắc Tổ quốc, tạo thế đứng vững chắc ở Bắc Lào.Trước tình hình ấy, Tướng Sa-lan càng tỏ ra bất lực Tháng 5/1953, Pari quyết định triệu hồi, thay Đại tướng Sa-lan bằng

7 Đại tướng Hen-ri Na-va {Heri Navarre) Na-va từng tốt nghiệp Trường Xanh Xy-rơ {Saint Cyre), Trường sĩ quan Tham mưu; tham gia Chiến tranh thế giới thứ hai; phụ trách tình báo trong lực lượng kháng chiến của Đơ-gôn {S.A.M J.De GaulleỴ, Trung đoàn trưởng Trung đoàn cơ giới trinh sát; sau Thế chiến thứ hai làm việc trong Bộ Tham mưu Pháp ở Đức; Sư đoàn trưởng Sư đoàn thiết giáp số 5; Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh lục quân Trung Âu khối NATO; từ tháng 5/1953, làm Tổng Chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương Tướng Na-va được đánh giá cao, đích thân Thống chế An-phon Gioăng {Alphonse Juiri) tiến

cử và Tổng thống Mỹ Ai-xen-hao (Dwight D Eisenhower) gửi

điện chúc mừng Tham vọng tạo dấu ấn tại chiến trường Đông Dương, Tướng Na-va háo hức bay sang Việt Nam Chỉ sau một tháng nghiên cứu, ông ta đã cho ra đời bản kế hoạch nổi tiếng mang tên mình: "Kế hoạch Na-va" và nhanh chóng được Hội đồng Quốc phòng thông qua Nội dung cơ bản của kế hoạch là: trong thời gian 18 tháng giữ thế phòng ngự ở chiến trường miền Bắc, tránh đối đầu với quân chủ lực của Việt Minh; thực hiện tấn công chiến lược ở miền Nam; ra sức mở rộng ngụy quân; tập trung binh lực xây dựng các đơn vị cơ động mạnh; rồi chuyển ra Bắc, tổ chức đánh lớn giành thắng lợi quyết định, buộc Việt Minh phải đàm phán theo những điều kiện do Pháp đặt ra; thực hiện nhiệm vụ mà Tướng Na-va được đích thân Thủ tướng Ray-

ê (Ryer) giao trước khi lên đường sang Việt Nam: "Hãy giúp

Chính phủ tìm ra một lối thoát danh dự"

Tướng Na-va triển khai kế hoạch của mình trong bối cảnh nhiều thuận lợi Chính phủ Pháp dành ưu ái tối đa Đặc biệt,

Mỹ hào phóng đảm nhận đến 78% chi phí của Pháp ở Đông Dương Nhờ thế chỉ hơn một năm, binh lực của Pháp và tay sai

đã lên tới 48 vạn quân Riêng khối cơ động chiến lược chiếm đến 50 tiểu đoàn, phần lớn tập trung ở đồng bằng Bắc Bộ Đầy

tự tin, Na-va tuyên bố: "Quyết chơi với ông Giáp một ván bài

toàn hồng".

Lần đầu tiên Đại tướng Võ Nguyên Giáp và quân đội do ông chỉ huy phải đương đầu với đối thủ lắm tiền, đông quân, nhiều

vũ khí như thế

Liệu cuộc chơi sẽ kết thúc ra sao?

Bộ Chính trị họp, vấn đề đặt ra là: bằng cách nào để vô hiệu hóa khối cơ động chiến lược của đối phương? Chủ tịch Hồ Chí

Minh xòe bàn tay ra: "Mở nhiều hướng chiến lược quan trọng buộc địch phải phân tán lực lượng đối phó" Đó là chủ trương đúng và sáng suốt Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa các binh đoàn chủ lực triển khai trên 5 chiến trường: Tây Bắc, Trung Lào,

Hạ Lào, Thượng Lào và Tây Nguyên Đồng thời tất cả lực lượng

bộ đội địa phương, dân quân du kích vùng địch hậu khắp mọi miền đất nước đánh mạnh giam chân địch, phối họp với các mặt trận chính Tướng Giáp đã buộc Bộ Chỉ huy quân đội Pháp và Na-va vô cùng lúng túng, bị động Mới đấu trí đợt đầu cuộc chiến Thu Đông 1953 - 1954, quân đội ta đã biến hơn 40 tiểu đoàn cơ động chiến lược của Na-va từ chỗ tập trung dày đặc ở đồng bằng Bắc Bộ phải chia năm sẻ bảy trên khắp Đông Dương: Điện Biên Phủ, Luông Pra-băng, Mường Sài, Sê-non, Pleiku, An Khê, Pắc-xế Kết quả trước khi bước vào chiến dịch Điện Biên Phủ, quân Pháp chỉ còn 20 tiểu đoàn dự bị Cơ bản Tướng Na­

va đã thất bại về ý đồ chiến lược, vấn đề quyết định chỉ còn trông đợi ở cuộc chiến Mường Thanh Na-va chủ trương xây dựng ở Mường Thanh một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, nhằm thu hút quân chủ lực của Việt Minh để tiêu diệt Tướng Na-va tự tin cho rằng, Tướng Giáp không có kinh nghiệm đánh tập đoàn cứ điểm mạnh, nhất là trên địa bàn rừng núi Điện Biên Phủ Với 49 pháo đài kiên cố, trang bị binh khí kỹ thuật hiện đại, cùng hơn 16.000 quân tinh nhuệ, nơi mà không chỉ quan chức Pháp mà cả những nhà quân sự lừng danh Mỹ đến nghiên cứu đều khẳng định Điện Biên Phủ "bất khả xăm phạm ",

sẵn sàng nghiền nát đối phương Họ đều cho rằng, Tướng Giáp không thể kéo trọng pháo, lo đủ hậu cần cho mấy vạn quân chiến đấu lâu dài qua những rặng núi cao, hiểm trở bằng phương tiện thô sơ, thậm chí cả cơ giới để tiếp cận trận địa

Tự tin đã biến Tướng Na-va thành chủ quan

Bằng cách đánh linh hoạt, táo bạo, sáng tạo, tài tình, sau 56 ngày đêm bộ đội của Đại tướng Võ Nguyên Giáp toàn thắng

"Kế hoạch Na-va" phá sản, kết thúc vào ngày 7/5/1954

Hai tháng sau (ngày 20/7), Hiệp định Giơ-ne-vơ về chiến tranh Việt Nam được ký kết

Có đường lối quân sự đúng đắn của Đảng do Bác Hồ lãnh đạo, với tinh thần chiến đấu quả cảm, thông minh, sáng tạo của quân đội và lực lượng vũ trang nhân dân cùng tài chỉ huy đầy mưu lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bảy đại tướng sừng

sỏ và đội quân viễn chinh thiện chiến của đế quốc Pháp đã lần lượt bị đánh bại.• • •

Đế quốc Mỹ chính thức thay thế Pháp xâm lược Việt Nam Cuộc chiến chuyển sang bước ngoặt mới Lực lượng vũ trang của ta đứng đầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp phải đối phó với quân đội Mỹ mạnh nhất thế giới do các tướng lĩnh lừng danh chỉ huy

*

* *

Ngô Đình Diệm do Mỹ dựng lên, công khai khước từ Tổng tuyển cử theo Hiệp định Giơ-ne-vơ Mỹ giúp Ngô Đình Diệm phát triển quân đội quy mô lớn Âm mưu chia cắt lâu dài Việt Nam, biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn

cứ quân sự của Mỹ - Diệm đã rõ Hội nghị 15 của Trung ương Đảng khẳng định, phải dùng bạo lực cách mạng giải phóng miền Nam Từ tháng 5/1959, đường chiến lược mang tên Hồ Chí Minh chính thức khai mở

Để thực hiện âm mưu biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới, chính phủ Mỹ cử

1 Tướng Ha-kin (Paul Harkins) Ha-kin tốt nghiệp Học

viện Quân sự cao cấp Hoa Kỳ; năm 1960 được Mác-xoen Tay-

lo (Max Well Taylor) đại sứ Mỹ tại miền Nam Việt Nam tiến cử

làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang

Mỹ khu vực Thái Bình Dương Năm 1962, Ha-kin được bổ nhiệm làm Tư lệnh phái bộ viện trợ và cố vấn quân sự Mỹ

(MACV) tại miền Nam Việt Nam Chính Ha-kin là tác giả thật

sự của "Chiến tranh đặc biệt" (Bộ binh ngụy Sài Gòn + cổ vấn

Mỹ + Hỏa lực Mỹ) Đến năm 1964, Kế hoạch "Chiến tranh đặc biệt" phá sản Ha-kin bị triệu hồi về nước Thay thế ông ta là

2 Đại tướng oẻt-mô-len (William Childs Westmoreland)

Vị tướng 4 sao này đã từng tham gia Chiến tranh thế giới thứ hai; chiến tranh Triều Tiên (1953); Giám đốc Học viện Quân sự Oét-poăng; Phó Tổng, rồi Tổng Tư lệnh quân đội Mỹ ở miền

Nam Việt Nam; là người tích cực thực hiện chuyến "Chiến tranh đặc biệt" sang "Chiến tranh cục bộ"; tác giả "Ke hoạch oẻt-mô- len"; chỉ huy nhiều chiến dịch lớn ở Khu c (Tây Ninh), Khu Đ

(Đông Nam Bộ) Khi quân Mỹ thua đau, chính Oét-mô-len đề nghị Mỹ dùng bom nguyên tử chiến thuật

Tướng Oét-mô-len nhận chức Tổng Chỉ huy quân đội Mỹ

ở miền Nam Việt Nam trong bổi cảnh Tổng thống Lin-đơn Giôn-xơn (Lyndon B Johnson) cho phép quân đội Hoa Kỳ vào

trực tiếp tham chiến Hàng chục vạn lính Mỹ ồ ạt đổ bộ tới Đà Nang, Sài Gòn đồng thời ra lệnh cho không quân đánh phá dã man miền Bắc

Phía Việt Nam, lực lượng cũng trưởng thành về mọi mặt cả

tổ chức, huấn luyện, trang bị vũ khí và kinh nghiệm chiến đấu Con đường chiến lược mang tên Hồ Chí Minh đã phát huy tác dụng, nối liền hậu phương là miền Bắc xã hội chủ nghĩa với chiến trường miền Nam So với năm 1960, quân số bộ đội chủ

lực đưa vào tăng 14 lần, vũ khí và phương tiện chiến đấu gấp 10 lần Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp và Quân ủy Trung ương, với những cộng sự tướng lĩnh đầy tài năng dạn dày trận mạc, như Nguyễn Chí Thanh, Hoàng Văn Thái, Lê Trọng Tấn, Văn Tiến Dũng, Chu Huy Mân, Trần Văn Trà gắn bó tạo thành bộ óc lớn, đề xuất với Bộ Chính trị và Hồ Chủ tịch những phương án tác chiến thông minh, sáng tạo Cả hai bên đều sẵn sàng cho cuộc đối đầu lịch sử quyết liệt, trực tiếp giữa quân đội cách mạng Việt Nam và binh lực Mỹ.

Liệu Đại tướng Oét-mô-len có trong tay hàng chục vạn lính

Mỹ và chư hầu, cùng nửa triệu quân đội Việt Nam Cộng hòa, với mọi loại vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại có làm

gì được quân đội Việt Nam dưới sự chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp?

Cuộc đọ trí, đọ sức bắt đầu bằng các trận: Núi Thành

(5/1965), "Chiến dịch Play-me" (11/1965) Mỹ thua đau Tiếp đến Mỹ thất bại cay đắng ở hai mùa khô (1965 - 1966) và (1966

-1967) "Chiến dịch tìm diệt" mà Lầu Năm Góc (Mỹ) dày công nghiên cứu, bị phá sản Cuộc hành quân Gian-sơ Xi-ty (Junc­

tion City) với quy mô tới 4,5 vạn quân bị bẻ gãy Oét-mô-len cùng Bộ Chỉ huy quân đội Mỹ rất lúng túng Tiếp đến là cuộc

"Tổng tấn công Xuân Mậu Thân 1968", làm rung chuyển khắp

đô thị và toàn bộ chiến trường miền Nam, đẩy Mỹ vào cuối đường hầm Nhà Trắng phát điên lên Ca-bốt-lốt trở lại Sài Gòn

thay đại sứ Tay-lo Rồi năm sau Bân-cơ (W Bunker) lại thay

Ca-bốt-lốt Thậm chí, Bộ trưởng Quốc phòng Mắc Namara cũng phải ra khỏi Lầu Năm Góc để Clip-phớt (C Clifford) thay thế Đại tướng Tổng Chỉ huy Oét-mô-len bị cách chức Thay thế ông ta là