chẩn đoán và điều trị ho gà

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. 1. Nêu được các đặc điểm chính về dịch tễ học của bệnh. 2. Mô tả được các triệu chứng lâm sàng điển hình và không điển hình cũng như các biến chứng thường gặp. 3. Liệt kê được các xét nghiệm cần làm và phân tích được kết quả. 4. Viết được y lệnh điều trị về kháng sinh và chăm sóc điều dưỡng. 5. Trình bày được các biện pháp phòng ngừa cho cá nhân và cộng đồng.

BỆNH HO GÀ

ThS BS NGUYỄN THỊ CẨM HƯỜNG

TS.BS CAO NGỌC NGA

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Nêu được các đặc điểm chính về dịch tễ học của bệnh

2 Mô tả được các triệu chứng lâm sàng điển hình và không điển hình cũng như các biến chứng thường gặp

3 Liệt kê được các xét nghiệm cần làm và phân tích được kết quả

4 Viết được y lệnh điều trị về kháng sinh và chăm sóc điều dưỡng

5 Trình bày được các biện pháp phòng ngừa cho cá nhân và cộng đồng

1 ĐẠI CUƠNG

Ho gà là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis và Bordetella parapertussis gây ra Biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng chính của bệnh là cơn ho

đặc biệt với nhiều biến chứng xảy ra và sự gia tăng bạch cầu lympho trong máu ngoại biên Mặc dù đã có thuốc chủng ngừa, bệnh ho gà vẫn còn phổ biến khắp nơi trên thế giới, đặc biệt ở các nước đang phát triển có điều kiện vệ sinh môi cảnh kém Tử vong của bệnh ho gà hãy còn rất cao, đặc biệt ở trẻ sơ sinh

2 TÁC NHÂN GÂY BỆNH

Vi khuẩn Bordetella hiện nay có ít nhất 10 loài Vi khuẩn B pertussis và B parapertussis gây bệnh ho gà, trong đó chủ yếu do B Pertussis, một số ít trường hợp do B parapertussis gây

ra (5%) nhưng bệnh cảnh lâm sàng thường nhẹ hơn

B pertussis đầu tiên có tên là Hemophilus pertussis, được Bordet và Gengou phân lập và mô tả năm 1906 Vi khuẩn Bordetella thuộc loại trực-cầu trùng Gram âm nhỏ, hiếu khí, có chiều dài từ 0,5 – 1,5 µm, đứng đôi hoặc riêng rẽ B pertussis và B parapertussis không di động B pertussis không xâm nhập vào hệ thống tuần hoàn, chỉ gây bệnh bằng cách gây ra các

triệu chứng lâm sàng tại đường hô hấp

B pertussis sản xuất ra một số hóa chất có tính sinh học được cho rằng đóng vai trò trong

cơ chế bệnh sinh và tạo miễn dịch Đó là các ngưng kết tố FHA (filamentous hemagglutination), PRN (perpactin), protein màng ngoài 69 kDA và lông tua; các loại độc tố như độc tố ho gà PT (còn gọi là yếu tố kích thích gia tăng lympho bào), độc tố ACT (adenylate cyclase toxin), độc tố tế bào khí quản TCT và độc tố hoại tử biểu bì DNT Vi khuẩn còn tiết ra các chất khác như yếu tố định cư, yếu tố chống xâm nhập vào hệ tuần hoàn, yếu tố chống bị tiêu diệt BrkA

3 ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ

Bệnh ho gà xảy ra khắp nơi trên thế giới, hiện nay vẫn còn là vấn đề sức khỏe toàn cầu

do nhiều quốc gia lơ là chủng ngừa

Dịch thường xảy ra theo chu kỳ 3-5 năm Cơ chế gây dịch theo chu kỳ hiện nay chưa rõ Người ta cho rằng, có thể do tính nhạy cảm của cộng đồng theo chu kỳ là 3-5 năm

Bệnh lây bằng đường hô hấp qua những giọt nước bắn ra từ người mang mầm bệnh

Người là nguồn bệnh duy nhất, gồm người bị bệnh và người mang mầm bệnh không

triệu chứng Tuy nhiên, người mang mầm bệnh không triệu chứng ít nguy hiểm hơn vì không ho

nên khả năng lây bệnh ít Trong bệnh ho gà, không có người lành mang trùng mặc dù trong các

vụ dịch người ta phát hiện có người mang vi khuẩn nhưng sau đó biến mất

Khả năng lây lan của bệnh thay đổi từ 50-100% tùy theo điều kiện tiếp xúc Nếu người

bị phơi nhiễm có tiếp xúc trực tiếp với người bệnh có những cơn ho dữ dội thì khả năng lây

nhiễm lên đến 100% Khả năng lây truyền bệnh cao là do nước bọt có thể bắn ra xa khoảng 5

mét trong những hợp có cơn ho điển hình

Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên tập trung ở nhóm tuổi 1-5 tuổi Trẻ lớn và người

lớn cũng có thể mắc bệnh, kể cả người già Trẻ lớn và người lớn tuổi dễ bị ho gà do thời gian

miễn dịch sau chủng khoảng chỉ khoảûng 3-5 năm, trong khi đó việc tái chủng sau 7 tuổi bị

chống chỉ định nếu sử dụng thuốc chủng được làm bằng vi khuẩn bị giết chết Trẻ sơ sinh cũng

có thể mắc bệnh, do một số bà mẹ không có kháng thể truyền cho con

4 SINH BỆNH HỌC

Sau khi xâm nhập vào đường hô hấp, vi khuẩn gắn kết và tế bào biểu mô có tiêm mao

của đường hô hấp nhờ các yếu tố FHA, LPF, PRN, và lông tua… Tại đây vi khuẩn sinh sản và

gây tổn thương đường hô hấp tạo nên cơn ho Tuy nhiên cơ chế tạo ra cơn ho đặc biệt chưa được

biết rõ Người ta nghĩ đến vai trò của các độc tố Các tác giả cho rằng các loại độc tố như độc tố

khí quản, độc tố hoại tử biểu bì tàn phá cơ chế làm sạch đường hô hấp của các tiêm mao và tạo

ra cơn ho đặc biệt của bệnh Còn độc tố ho gà đóng vai trò làm tổn thương đường hô hấp và làm

gia tăng bạch cầu lympho

5 LÂM SÀNG

Triệu chứng lâm sàng của bệnh ho gà đa dạng Ở trẻ em thường nặng nhưng trẻ vị thành

niên và người lớn, đặc biệt đã có chủng ngừa thì thường nhẹ, có khi không có triệu chứng lâm

sàng

5.1 Thời kỳ ủ bệnh:

Thời kỳ ủ bệnh thay đổi từ 1-3 tuần, trung bình 7-10 ngày Thời kỳ này bệnh nhân không

có triệu chứng lâm sàng

5.2 Thời kỳ khởi phát:

Còn gọi là thời kỳ viêm long đường hô hấp Thời kỳ này kéo dài từ vài ngày đến 1 tuần

Giai đoạn này vi khuẩn tập trung nhiều nhất trong đường hô hấp nên tỉ lệ phân lập cao nhất ở

giai đoạn này

Bệnh nhân mệt mỏi, chán ăn, chảy mũi nước, hắt hơi, khàn giọng, nuốt đau, kết mạc mắt

đỏ, đôi khi sốt nhẹ Khám họng thấy họng hơi đỏ, hạch hạnh nhân hơi to

Ho thường ho khan Lúc đầu xuất hiện về đêm, từng cơn ngắn Sau đó cơn dài hơn và

nhiều cơn hơn, rồi chuyển sang ban ngày Kèm theo cơn ho, bệnh nhân nôn ói nhiều đàm nhớt

Đặc điểm của cơn ho trong bệnh ho gà là không giảm ho đối với những thuốc giảm ho

thông thường

Ở giai đoạn này, tổng trạng bệnh nhân còn tốt

5.3 Thời kỳ toàn phát:

Còn gọi là thời kỳ ho cơn Triệu chứng điển hình của thời kỳ này là cơn ho đặc biệt

Chính cơn ho đặc biệt này gây ra nhiều biến chứng

Cơn ho xuất hiện bất chợt lúc trẻ đang chơi, đang bú hoặc bị xúc động như quấy khóc, sợ

hãi… Cơn bắt đầu bằng một tràng dài rũ rượi với 15-20 tiếng ho không thể kìm chế được Sau đó

trẻ ngưng ho và một tiếng hít sâu nghe “ót” như tiếng gà gáy Tiếp theo là những cơn ho khác

nối tiếp nhau cho đến khi trẻ khạc ra được một chất nhớt màu trắng như tròng trắng trứng, lúc

này cơn ho mới ngừng hẳn Trong cơn ho, trẻ tím tái, mặt đỏ, lưỡi thè ra, tĩnh mạch cổ nổi lên,

vẻ mặt bơ phờ mệt nhọc kéo dài khoảng 30 phút; sau đó mới hồi phục dần Mỗi ngày có thể

xuất hiện khoảng 30 cơn ho, chủ yếu về ban đêm

Sau cơn trẻ có thể ói nhiều Giữa các cơn trẻ hầu như khỏe mạnh, tuy nhiên tổng trạng

suy sụp dần nếu bệnh kéo dài

Thăm khám có thể thấy mi mắt phù nề, kết mạc mắt sung huyết, cũng có thể có xuất

huyết, đôi khi có tử ban điểm ở mặt Phổi có thể có ran ngáy hoặc ran rít

Bệnh nhân hầu như không sốt hoặc có sốt nhẹ Sốt là dấu hiệu của bội nhiễm phổi

Chú ý:

- Ở trẻ nhỏ cơn ho có thể không điển hình Những trẻ có những triệu chứng ói mửa đi

kèm cơn ho rất gợi ý đến bệnh ho gà mặc dù không có tiếng “ót” trong cơn ho

- Ở trẻ sơ sinh hầu như không có cơn ho điển hình, trẻ chỉ tím tái và ngưng thở nhiều lần,

đôi khi kéo dài

- Ở người lớn cơn ho điển hình có thể thay đổi từ 20-80% tùy theo nghiên cứu Ho có thể

kéo dài từ nhiều tuần đến nhiều tháng Ho gà ở người lớn xảy thường do chăm sóc con bị ho gà

5.4 Thời kỳ lui bệnh

Sau 3 - 4 tuần, các triệu chứng lâm sàng giảm dần, cơn ho thưa dần nhưng kéo dài hàng

tuần Đối với những trường hợp nặng, một số bệnh nhân có thể bị bội nhiễm các nhiễm trùng

khác như nhiễm siêu vi đường hô hấp trên

6 CẬN LÂM SÀNG

6.1 Công thức máu

Bạch cầu máu gia tăng từ 15.000 - 50.000 BC/ml máu, tỉ lệ lymphocyte - bao gồm

lympho B và T - chiếm đến 50-75% Lymphocyte tăng cao nhất ở cuối giai đoạn khởi phát và

khởi đầu giai đoạn ho cơn Ở tuổi thanh niên, người lớn và người có miễn dịch một phần với

bệnh ho gà, lymphocyte tăng ít hơn

Gần đây, một số tác giả cho rằng hiện tượng gia tăng bạch cầu lympho có liên quan đến

tử vong ở trẻ em bị ho gà Các tác giả lý giải có lẽ do có hiện tượng kết tụ tế bào lympho làm

gia tăng áp lực phổi

6.2 X- quang phổi

Có thể thấy hiện tượng viêm phổi, xẹp phổi, rốn phổi đậm hoặc mờ góc sườn hoành

6.3 Phân lập tác nhân gây bệnh

Vi khuẩn B pertussis và B parapertussis là trực khuẩn Gram âm nhỏ khó phân lập trong

canh cấy thông thường Tuy nhiên, trong môi trường chuyên biệt, vi khuẩn có thể được phân lập

trong phết nhớt cổ họng với tỉ lệ cao Que dùng để phết nhớt cổ họng có chứa calcium alginate

hoặc Dacron polyester được sử dụng phổ biến vì acid béo trong bông có thể kích thích vi khuẩn

phát triển Một số báo cáo cho thấy, tỉ lệ phân lập vi khuẩn khi sử dụng tăm bông phết nhớt cổ

họng là 80-90% nếu bệnh phẩm được lấy ở giai đoạn sớm của bệnh Tỉ lệ phân lập vi khuẩn cao

nhất trong nhớt cổ họng ở 2 tuần đầu của bệnh (giai đoạn viêm long phế quản) Ở giai đoạn ho

cơn, tỉ lệ phân lập vi khuẩn thấp hơn Sau khoảng 4 tuần, vi khuẩn ít được phát hiện Những

bệnh nhân nhiễm HIV, khi bị ho gà vi khuẩn có thể hiện diện kéo dài trong phết họng

Môi trường lý tưởng nhất dùng để cấy B pertussis và B parapertussis là môi trường

Bordet –Gengou (thạch máu, glycerin, khoai tây và các kháng sinh như Cephalexin, Penicillin,

hoặc Methicillin) hoặc môi trường Regan - Lowe Môi trường Regan – Lowe chứa Kanamycin

là chất bổ sung có thể ức chế sự phát triển những vi khuẩn chí trong phết họng Vi khuẩn sẽ

mọc ở nhiệt độ 360C trong vòng 5-7 ngày

6.4 Kỹ thuật PCR

Kỹ thuật PCR có thể phát hiện nhanh DNA của vi khuẩn Bordetella trong nhớt cổ họng

Kỹ thuật được sử dụng trong điều tra cũng như trong chẩn đoán lâm sàng và được chứng minh có

độ nhạy và độ đặc hiệu cao

6.5 Phương pháp kháng thể huỳnh quang trực tiếp

B pertussis có thể được phát hiện trực tiếp trong phết nhớt cổ họng bằng phương pháp

kháng thể huỳnh quang trực tiếp DFA Tuy nhiên, test này cần kỹ thuật viên có kinh nghiệm

Độ nhạy và độ đặc hiệu của test khoảng 60 % và 90%, theo thứ tự

6.6 Chẩn đoán huyết thanh học

- Phương pháp EIA được sử dụng để đo lường các kháng thể chống PT, FHA, và các

ngưng kết tố khác

- Các phương pháp ELISA, kháng thể huỳnh quang trực tiếp (FA), kết hợp bổ thể tìm

kháng thể IgM, IgG, IgA kháng B pertussis và B parapertussis Tuy nhiên, các phương pháp

này ít có giá trị chẩn đoán vì các kháng thể xuất hiện muộn

7 BIẾN CHỨNG

Hầu hết biến chứng của bệnh ho gà do cơn ho gây ra Biến chứng thường gặp nhất là

biến chứng của đường hô hấp và hệ thống thần kinh trung ương

7.1 Biến chứng hô hấp:

7.1.1 Bội nhiễm phổi: là biến chứng thường gặp nhất của ho gà, đặc biệt ở trẻ em

(20%) Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây tử vong ở trẻ dưới 3 tuổi Vi khuẩn

gây viêm phổi thứ phát trong bệnh ho gà thường là P pneumoniae, H influenzae, S pyogenes và

S aureus

Biểu hiện lâm sàng bằng sốt tăng đột ngột, thay đổi nhịp thở, phổi có ran ngáy, ran nổ

X quang phổi có biểu hiện của tình trạng viêm phổi

7.1.2 Viêm phổi do vi khuẩn ho gà: ít gặp hơn nhưng nhưng biểu hiện lâm sàng nặng

hơn Viêm phổi do vi khuẩn ho gà hay gặp ở những người chưa có miễn dịch đối với bệnh

7.1.3 Biến chứng do cơn ho gây ra

- Xẹp phổi

- Khí phế thủng do ứ khí

- Tràn khí màng phổi do vỡ phế nang

7.2 Biến chứng thần kinh

7.2.1 Viêm não, màng não: biến chứng hiếm gặp

7.2.2 Co giật do cơn ho kéo dài dẫn đến tình trạng thiếu oxy não

7.2.3 Xuất huyết não, màng não: có thể gặp ở bệnh nhân có cơn ho quá mạnh và kéo

dài, đặc biệt ở những người có dị dạng mạch máu não

7.2.4 Chậm phát triển trí tuệ Ở trẻ nhỏ, nếu có cơn ho gây ngừng thở có thể làm trẻ

chậm phát triển trí tuệ

7.3 Biến chứng khác

7.3.1 Xuất huyết võng mạc, xuất huyết kết mạc mắt, tử ban điểm ở mặt

7.3.2 Sa trực tràng, lồng ruột, thoát vị bẹn, thoát vị rốn

7.3.3 Rối loạn nước, điện giải và thăng bằng kiềm toan; suy dinh dưỡng có thể gặp ở trẻ

bị nôn ói nhiều

8 CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Bệnh ho gà cần chẩn đoán phân biệt với những bệnh lý đường hô hấp kéo dài trên 14

ngày nhưng không có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau cơ, phát ban, đau họng, khàn tiếng, thở nhanh,

khò khè, phổi có ran

8.1 Nhiễm Adenovirus

Bệnh nhân thường bị sốt, đau họng, viêm kết mạc mắt, đau nhức mình mẩy; đôi khi kèm

tiêu chảy, nôn ói

8.2 Nhiễm Mycoplasma

Bệnh gây ra ho kéo dài nhưng thường có sốt, nhức đầu và ran ở phổi

8.3 Nhiễm RSV (Respiratory syncytial Virus)

8.4 Á cúm

8.5 Viêm phổi do Chlamydia pneumoniae

8.6 Viêm phổi do M pneumoniae

M pneumoniae có thể gây bệnh lý phế quản ở trẻ lớn và người lớn kéo dài rất khó phân

biệt với bệnh ho gà trong nhóm tuổi này

8.7 Viêm họng mạn tính

Bệnh nhân thường không sốt, ho kéo dài, có cảm giác ngứa, nhột ở vùng họng trước khi

ho

9 ĐIỀU TRỊ

9.1 Kháng sinh

Mục đích sử dụng kháng sinh trong bệnh ho gà là để rút ngắn thời gian bệnh nhằm giảm

biến chứng và tử vong, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ Do đó kháng sinh được chọn phải nhạy

cảm và đạt nồng độ điều trị tại niêm mạc đường hô hấp Kháng sinh nên được lựa chọn dựa trên

nguyên tắc: hiệu quả, không độc tính, dễ sử dụng và rẻ tiền

- Erythromycin: là kháng sinh được ưa chuộng nhất vì đáp ứng những tiêu chuẩn trên

Liều lượng: 40-50 mg/kg/ngày Tối đa 2 gram/ ngày, chia 4 lần, uống Cơn ho có thể

giảm nhanh, nhưng thời gian điều trị nên kéo dài 14 ngày để tránh tái phát

- Sulfamethoxazole – Trimethoprim (TMP-SMZ) cũng là kháng sinh được ưa chuộng

trong điều trị ho gà Thường được dùng trong trường hợp bệnh nhân không dung nạp

Erythromycin estolate Thuốc đạt nồng độ cao trong huyết thanh và đến đường hô hấp tốt

Liều lượng: 48 mg/kg/ngày

Người lớn: 960 mg x 2 lần/ngày

Thời gian điều trị 14 ngày

- Clarithromycin Thuốc cũng được đánh giá có hiệu quả và an toàn

Liều lượng: 15 mg/kg/ngày, chia 2 lần; tối đa 1 gram/ngày

Người lớn: 1.000 mg/ngày, chia 2 lần

Thời gian điều trị 7 ngày

- Azithromycin Một nghiên cứu không so sánh của Azithromycin điều trị ho gà với liều

lượng 10 mg/ngày đầu sau đó 5 mg/kg trong 4 ngày kế tiếp

9.2 Điều trị triệu chứng

- Globulin miễn dịch chống vi khuẩn ho gà có thể làm giảm mức độ nặng của bệnh, đặc

biệt ở những trẻ có nguy cơ có biến chứng nguy hiểm hoặc tử vong

- Corticoides có thể làm giảm số lượng cơn ho, mức độ nặng của bệnh, rút ngắn thời gian

của cơn ho và rút ngắn thời gian bệnh

Betamethasone: 0,075 mg/kg/ngày, uống

Hydrocortisone succinate: 30 mg/kg/ngày, tiêm bắp

Tuy nhiên, thuốc chỉ nên sử dụng ở những trẻ em bị ho gà có dấu hiệu đe dọa đến tính

mạng

Corticosteriod dạng khí dung cũng được đánh giá làm giảm số lượng và độ nặng của cơn

ho

- Salbutamol, thuốc ức chế 2-adrenergic cũng hay được sử dụng trên lâm sàng nhưng

hiệu quả chưa được xác định

- Các thuốc giảm ho thông thường, các antihistamine không có tác dụng làm giảm cơn

ho

9.3 Chăm sóc điều dưỡng

Trẻ em có nguy cơ bị biến chứng và di chứng trầm trọng do bệnh ho gà cao nhất, do đó

nhiều tác giả khuyên nên cho trẻ dưới 12 tháng nhập viện đặc biệt trẻ ≤ 3 tháng tuổi Trong quá

trình điều trị cần chú ý:

 Tránh những yếu tố kích thích gây cơn ho

 Dinh dưỡng đầy đủ: cho trẻ ăn nhiều bữa, nhiều chất dinh dưỡng

 Bồi hoàn nước, điện giải đầy đủ, đặc biệt ở những trẻ bị ói nhiều

 Cho trẻ thở oxy trong cơn ho, hút đàm nhớt, nhất là trẻ sơ sinh

 Theo dõi sát hô hấp để phát hiện cơn ngường thở đột ngột ở trẻ sơ sinh hoặc ở trẻ có

bệnh sẳn có như bệnh tim, bệnh cơ, bệnh đường hô hấp, bệnh thần kinh, để có biện pháp cấp

cứu kịp thời vì những trẻ này có nguy cơ tử vong cao

10 PHÒNG NGỪA

10.1 Phòng ngừa chung

Một số tác giả đề nghị cách ly bệnh nhân bị ho gà tại bệnh viện Tuy nhiên, điều này

không thực tế vì số bệnh nhân có cơn ho không điển hình hoặc không có cơn ho khá nhiều nên

không được nghĩ đến ho gà

10.2 Chủng ngừa

Vắc xin phòng ngừa ho được đề nghị cho tất cả trẻ em dưới 7 tuổi Hiện nay số bệnh

nhân ho gà giảm rõ rệt nhờ chương trình chủng ngừa được áp dụng chặt chẽ Tuy nhiên, bệnh

ho gà vẫn còn xảy ra do ở trẻ lớn chủng ngừa không đầy đủ; ở trẻ quá nhỏ chưa có chỉ định

chủng và ở người lớn đã hết miễn dịch Do đó, một số tác giả đề nghị chủng ngừa cho người

trên 7 tuổi bằng thuốc chủng được làm bằng các thành phần kháng nguyên của vi khuẩn

10.2.1 Thuốc chủng ngừa được là bằng tế bào vi khuẩn bị giết chết

Thuốc được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến khích sử dụng Hiện nay thuốc được sử dụng

rộng rãi tại các nước đang phát triển Thuốc đạt hiệu quả 80-90% sau chủng Hiệu quả bảo vệ

cho lần tiêm sau cùng có thể đạt đến 12 năm Thuốc có thể kết hợp với thuốc chủng ngừa uốn

ván và bạch hầu

Trở ngại lớn nhất của thuốc chủng được làm bằng tế bào vi khuẩn là các phản ứng phụ

Thuốc có thể gây đỏ da, đau hoặc nổi bóng nước tại chỗ ở khoảng 1/2-1/3 người được chủng

Các triệu chứng toàn thân như sốt, ói mửa, chán ăn cũng hay gặp Các phản ứng này có thể gặp

ở những lần chủng sau và mức độ ngày càng trầm trọng hơn Co giật, bệnh lý não, sốc phản vệ

đôi khi xảy ra

Lịch chủng ngừa ho gà được áp dụng tại Việt Nam theo chương trình tiêm chủng mở rộng

như sau:

 Tạo miễn dịch cơ bản: mũi thứ nhất khi trẻ được 2 tháng, mũi thứ 2 khi trẻ được 3 tháng

và mũi thứ 3 khi trẻ được 4 tháng

 Tái chủng khi trẻ được 13 – 24 tháng

Chống chỉ định của thuốc chủng:

 Trẻ có phản ứng trầm trọng ở những lần chủng trước

 Trẻ trên 7 tuổi

10.2.2 Thuốc chủng được làm bằng các thành phần của vi khuẩn ho gà (acellular

vaccines)

Thuốc có thể được là bằng các thành phần mang tính kháng nguyên có khả năng tạo

kháng thể chống vi khuẩn ho gà như độc tố ho gà (PT), ngưng kết tố (FHA), protein màng ngoài

vi khuẩn 69 kDA (69kDA OMP), ngưng kết tố 2, lông tua Trong các thành phần này, 2 thành

phần cơ bản hầu hết các loại vắc xin đều có là giải độc tố ho gà PT và FHA Tại Hoa Kỳ, có

năm vắc xin ngừa ho gà được làm bằng các thành phần kháng nguyên của vi khuẩn đã được

đăng ký sử dụng từ nhiều năm qua

Thuốc có thể sử dụng được cho tất cả các lứa tuổi, kể cả người lớn Nghiên cứu cho thấy

vắc xin loại này an toàn và hiệu quả ở người lớn

Chú ý: Chủng ngừa chỉ dự phòng ho gà do B pertussius, không dự phòng được ho gà do

B parapertussius

10.3 Đối với người phơi nhiễm

- Người phơi nhiễm với vi khuẩn ho gà không có miễn dịch có thể điều trị dự phòng bằng

kháng sinh

Erythromycin: 40 -50 mg/kg/ngày x 14 ngày

- Chủng ngừa nên được áp dụng sau đó, tùy theo lứa tuổi

TÀI LIỆU ĐỌC THÊM

1 Cao Ngọc Nga (2006) Bệnh ho gà Bệnh Truyền Nhiễm NXB Y Học, tr 78 - 88

2 Robert S Baltimore (2002) Pertussis syndrome (Whooping Cough) Text book of

Pediatric infectious diseaes, second edition W.B Saunders Company, pp 788-793

3 Valerie Waters (2010) Bordetelle pertussis Principles and Practice of Infectious

Diseases, 7th edition Mandell, Douglas ang Bennett’s, pp 2955 - 64

4 Scott A Halperin (2008) Pertussis and Other Bordetella infection Harrisson’s Principles

of Internal of medecine 17th edition pp 933 - 936

5 Valter A Orenstein, larry K Pickering, Allison Mawle Immunization (Pertussis

vaccine) Principles and Practice of Infectious Diseases, 7th edition Mandell, Douglas

ang Bennett’s, pp 3917