Hiện trạng ứng dụng Thương mại điện tử ở Việt Nam.pdf

Hiện trạng ứng dụng Thương mại điện tử ở Việt Nam

BỘ THƯƠNG MẠI

BAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

HIỆN TRẠNG ỨNG DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Ở VIỆT NAM

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc ii 9/22/2005

LỜI CẢM ƠN

Ban Công nghệ thông tin và Thương mại điện tử xin trân trọng cảm ơn Ban Giám

chúng tôi thực hiện Báo cáo này

Nhân cơ hội này chúng tôi xin gửi lời cảm ơn tới các doanh nghiệp và cá nhân đã

trả lời phiếu điều tra và đã tiếp đón chúng tôi nồng nhiệt trong quá trình phỏng vấn

về nhiều vấn đề liên quan tới hiện trạng ứng dụng TMĐT cũng như các ý tưởng về

tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ phát triển TMĐT trong những năm tới

Tiến sỹ Đỗ Văn Lộc, Chánh văn phòng CNTT Bộ Khoa học và Công nghệ kiêm

Giám đốc Dự án, đã giúp đỡ rất lớn cho toàn bộ quá trình khảo sát Tiến sỹ Trần

Ngọc Ca, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược và phát triển công nghệ Bộ

Khoa học và Công nghệ, có nhiều góp ý sâu sắc về phương pháp điều tra và thiết

kế phiếu điều tra

Báo cáo này không thể hoàn thành nếu thiếu sự say mê và mong muốn đóng góp

cho sự phát triển TMĐT ở Việt nam của Thạc sỹ kinh tế Vũ Bá Phú và toàn thể

cán bộ Ban CNTT và TMĐT

Mùa thu năm 2003

Nguyễn Thanh Hưng

Trưởng Ban, Ban CNTT và TMĐT

Bộ Thương mại

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN II

TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐIỀU TRA

Thương mại điện tử đã hình thành và phát triển khá nhanh 1

3 Về tuyên truyền và đào tạo nguồn nhân lực 2

CHƯƠNG I KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA INTERNET VÀ CÁC NGUỒN

THÔNG TIN KHÁC

Web site đua nở, chợ ảo sánh vai chợ thật 3

1 Tổ chức, cơ quan Chính phủ 3

1 Các loại dịch vụ cung cấp trực tuyến 32

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc iv 9/22/2005

CHƯƠNG II KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA CÁC PHIẾU ĐIỀU TRA

Doanh nghiệp đi trước, Nhà nước đi sau 45

2 Nhận thức về TMĐT 49

3 Mức độ sẵn sàng tham gia TMĐT của doanh nghiệp 50

4 Hiện trạng ứng dụng và tham gia TMĐT của các doanh nghiệp được khảo sát 51

5 Vấn đề giới, vị trí địa lý

và sự cần thiết đối với các chính sách hỗ trợ của Chính phủ 51

CHƯƠNG III KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA PHỎNG VẤN

Cơ hội nhiều, thách thức lớn 53

7 Công ty sản xuất hàng tiêu dùng Bình Tiên (BITI’S) 55

8 Công ty TNHH Dịch vụ tin học Sài Gòn (SIC) 55

9 Tổng Công ty Xuất, nhập khẩu sách báo (XUNHASABA) 55

11 Trung tâm TMĐT Việt Nam (VEC), Công ty Hùng Vương 56

14 Công ty TNHH Trí Đức 58

15 Công ty Điện toán và Truyền số liệu (VDC) 58

PHỤ LỤC 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TMĐT 60

PHỤ LỤC 2 CÁC CÔNG TY CÓ WEBSITE GIỚI THIỆU, TIẾP THỊ,

PHỤ LỤC 3 CÁC CÔNG TY TRONG LĨNH VỰC TIN HỌC, MÁY TÍNH

CÓ WEBSITE ĐỂ GIỚI THIỆU SẢN PHẨM

PHỤ LỤC 4 CÁC CÔNG TY KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN 72

PHỤ LỤC 5 CÁC CÔNG TY KINH DOANH DỊCH VỤ DU LỊCH 74

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc vi 9/22/2005

GIỚI THIỆU

Báo cáo này cố gắng phản ánh thực trạng ứng dụng và sự sẵn sàng tham gia

TMĐT của các doanh nghiệp Việt nam

Báo cáo được xây dựng trên cơ sở thu thập thông tin ở phạm vi rộng về ý kiến,

quan điểm, động cơ và thái độ của doanh nghiệp đối với ứng dụng TMĐT, thông

tin về nguồn nhân lực, về đầu tư và khai thác phần cứng và phần mềm tin học, về

kết nối mạng, v.v cũng như thực trạng ứng dụng TMĐT trong kinh doanh của

các doanh nghiệp đó

Sau khi lập kế hoạch và thống nhất phương pháp điều tra đã tiến hành ba bước sau:

- Bước 1: Lập phiếu điều tra và gửi phiếu điều tra, từ 5 - 20/6/2003

- Bước 2: Phỏng vấn trực tiếp một số doanh nghiệp, từ 25/6 - 17/7/2003

- Bước 3: Tổng hợp các phiếu điều tra và phỏng vấn, từ 15/7 – 31/7/2003

Báo cáo lần đầu tiên về hiện trạng ứng dụng TMĐT ở nước ta được thực hiện trong

thời gian ngắn, nguồn lực có hạn trong khi phạm vi điều tra rộng, hơn nữa TMĐT

ở Việt nam đang phát triển mạnh mẽ nên khó tránh được một số thiếu sót Tuy

nhiên, Báo cáo có thể có ích cho các nhà hoạch định chính sách về các vấn đề liên

quan tới TMĐT, các nhà nghiên cứu ở các lĩnh vực khác nhau như CNTT, viễn

thông, mật mã, thương mại, tài chính, v.v Báo cáo cũng có thể góp phần thúc đẩy

nhiều doanh nghiệp còn cân nhắc ứng dụng TMĐT chủ động nắm bắt cơ hội trên

CON ĐƯỜNG TƠ LỤA MỚI

TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐIỀU TRA

Thương mại điện tử đã hình thành và phát triển nhanh

I ỨNG DỤNG TMĐT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

• Càng ngày càng có nhiều doanh nghiệp thấy được các lợi ích của TMĐT và

muốn ứng dụng TMĐT;

• Thương mại điện tử đã được ứng dụng ngày càng rộng rãi để tiếp thị và

quảng bá doanh nghiệp;

• Việc giao kết, ký hợp đồng và thanh toán trực tuyến trong TMĐT chưa thực

hiện được do thiếu một môi trường pháp lý thích hợp và các hạ tầng công

nghệ tin học và viễn thông cần thiết;

• Hiệu quả ứng dụng TMĐT chưa cao do các doanh nghiệp tham gia TMĐT

một cách tự phát Chính phủ chưa có sự chỉ đạo, hướng dẫn hoặc định

hướng chính thức nào và chưa có chính sách khuyến khích, hỗ trợ cần thiết

cho các doanh nghiệp;

• Nguồn nhân lực phục vụ ứng dụng TMĐT còn thiếu và yếu

Chúng ta đã bắt đầu và đi khá nhanh trên chặng đầu tiên của Con Đường Tơ Lụa Mới!

II MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP

1 Về môi trường pháp lý

pháp lý của thông tin ở dạng điện tử và các văn bản khác liên quan tới thanh toán

điện tử nhằm tạo cơ sở cho các doanh nghiệp thực hiện tất cả các khâu liên quan

tới mỗi giao dịch thương mại

song với quá trình ứng dụng TMĐT

Cần có luật giao thông cho mọi người đi trên Con Đường Tơ Lụa Mới

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 2 9/22/2005

2 Về chính sách

- Miễn, giảm thuế giá trị gia tăng đối với các giao dịch TMĐT;

các dịch vụ gắn với TMĐT như xây dựng chợ “ảo”, chứng thực điện tử là đầu tư

vào lĩnh vực công nghệ cao và nhiều rủi ro Nhà nước cần có các chính sách ưu

đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, lãi suất, v.v ;

nguồn nhân lực cho TMĐT

Doanh nghiệp chèo thuyền, Nhà nước lái thuyền

3 Về tuyên truyền và đào tạo nguồn nhân lực

đảo dân chúng và doanh nghiệp Nếu mọi doanh nghiệp đều nhận thức được lợi

ích và cách thức ứng dụng TMĐT thì đó là một tiền đề quan trọng cho sự phát

triển TMĐT ở nước ta;

công nghệ liên quan tới TMĐT

Nhận thức đi trước, ứng dụng theo sau

4 Về hạ tầng kỹ thuật và viễn thông

truyền ở các cổng kết nối Internet với quốc tế;

người dân Việt Nam;

và kinh doanh Internet nói riêng

Thương mại điện tử cần một hạ tầng kỹ thuật tốt

và một môi trường cạnh tranh lành mạnh

CHƯƠNG I KẾT QUẢ KHẢO SÁT QUA INTERNET

VÀ CÁC NGUỒN THễNG TIN KHÁC

Website đua nở, chợ ảo sỏnh vai chợ thật

I CÁC BấN THAM GIA

1 Tổ chức, cơ quan Chớnh phủ

a Tổ chức, cơ quan Chớnh phủ đúng vai trũ là người tạo mụi trường,

thể chế cho TMĐT

Cỏc cơ quan và tổ chức Chớnh phủ đó bước đầu triển khai một số hoạt động liờn

quan tới TMĐT Hoạt dộng đầu tiờn là chủ trỡ nghiờn cứu cỏc vấn đề kỹ thuật liờn

quan tới TMĐT Cỏc hoạt động khỏc bao gồm xõy dựng Phỏp lệnh Thương mại

điện tử, Dự thảo Nghị định về chứng thực điện tử, cỏc hoạt động liờn quan tới

thanh toỏn điện tử, v.v

Bảng 1 Mức độ tham gia TMĐT của một số cơ quan chớnh phủ

TT Nội dung hỗ

trợ

Cơ quan Chính phủ

- Dự kiến, Pháp lệnh TMĐT và Nghị định hướng dẫn chi tiết

- Bộ BCVT dự thảo Đề án trình Thủ tướng CP về quản lý Nhà nước đối với hoạt động cung cấp chứng thực điện tử Ban Cơ

yếu Chính phủ cũng đã nghiên cứu về công nghệ cơ bản của

CA Tuy nhiên, chức năng chính về quản lý CAs vẫn chưa

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 4 9/22/2005

TT Nội dung hỗ

trợ

Cơ quan Chính phủ

- Nghị định 44/NĐ-CP ngày 21/3/2002 của Chính phủ thừa nhận hiệu lực pháp lý của chữ ký điện tử và chứng từ điện tử trong Ngân hàng đã tạo điều kiện phát triển hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng với sự tham gia của các ngân hàng thương mại Các lệnh truyền gửi trong thanh toán bù trừ liên ngân hàng đã được thừa nhận giá trị pháp lý Tuy nhiên,

hệ thống hoạt động chưa hiệu quả

- Chưa có văn bản pháp lý tạo cơ sở hình thành được hệ thống thanh toán điện tử với sự tham gia của doanh nghiệp và người tiêu dùng

điện tử

Bộ Tài chính

- Tổng cục Thuế đang tiến hành một dự án thử nghiệm về kê khai thuế điện tử

- Cục thuế Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang thử nghiệm hệ thống kê khai thuế trực tuyến

điện tử

Bộ Tài chính

- Đã có đề án thiết lập hệ thống khai hải quan trực tuyến Tuy nhiên, hệ thống trên vẫn đang trong quá trình thử nghiệm

- Hiện vẫn chưa đủ khả năng hỗ trợ doanh nghiệp khai hải quan

- Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh hiện đang thử nghiệm hệ thống thu nhận hồ sơ khai hải quan và nộp thuế

b Tổ chức Chớnh phủ tham gia với tư cỏc là người hỗ trợ, đi tiờn phong

trong một số dự ỏn TMĐT

Đó cú một số dự ỏn và đề tài khỏ lớn về TMĐT nhưng tỏc động của chỳng tới phỏt

triển TMĐT cũn thấp

Bảng 2 Một số dự ỏn do cỏc cơ quan của Chớnh phủ thực hiện

TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá

1 Dự án “Kỹ thuật TMĐT”

do Ban TMĐT, Bộ Thương

mại chủ trì

- Dự án đã tiến hành nghiên cứu các khía cạnh kỹ thuật cơ bản của TMĐT thông qua sự phối hợp của các

TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá

Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Ban Cơ yếu Chính phủ

- Tổng kinh phí khoảng hơn 100.000 USD, Dự án hoạt

động trong thời gian 4 tháng (chuẩn bị trong 6 tháng) Các doanh nghiệp

đều nhận được đơn đặt hàng từ phía Nhật, tuy nhiên giá trị các đơn đặt hàng chưa cao (khoảng từ vài nghìn USD trở xuống)

- Đây chỉ là Dự án mang tính thử nghiệm, nhằm hỗ trợ cho doanh nghiệp biết tới các giao dịch qua mạng Vì vậy, giá trị các hợp đồng nhỏ, thời hạn tiến hành Dự án ngắn (chỉ

ty (ban đầu chỉ có 27 doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ)

- Cung cấp các dịch vụ:

truy cập, tìm kiến văn bản pháp luật miễn phí; giúp quảng cáo, giới thiệu sản phẩm; đàm phán trực tuyến; tư vấn về TMĐT và nghiệp vụ kinh doanh ngoại thương;

- Dịch vụ thanh toán điện

tử: phối hợp với ngân hàng

Công thương – ICB, hiện dịch vụ này vẫn chưa thực hiện được;

4/2003

- Mới chỉ giới hạn cho 36 doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ đăng ký tham gia, tuy nhiên đây là những doanh nghiệp đã quen với giao dịch trực tuyến nên

có khả năng tham gia TMĐT

vụ chứng thực của VDC

- Bất lợi: dịch vụ thanh toán

trực tuyến và chứng thực hoạt động dựa trên uy tín của ICB và VDC, chưa

được đảm bảo về mặt pháp

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 6 9/22/2005

TT Dự án Nội dung/ Mục tiêu Dự án Nhận xét, đánh giá

được sự tham gia rộng rãi của doanh nghiệp và người tiêu dùng

4 Đề tài khoa học cấp nhà

Dự kiến nghiệm thu vào tháng 9 năm 2003 Kết quả

của đề tài này là cơ sở khoa học và thực tiễn để ứng dụng TMĐT ở các doanh nghiệp cũng như làm cơ sở để xây dựng chính sách phát triển TMĐT của Việt Nam

c Tổ chức, cơ quan Chớnh phủ tham gia TMĐT với tư cỏch là người mua

hoặc người cung cấp hàng hoỏ, dịch vụ qua mạng

Hiện nay, hình thức này đã bước đầu được ứng dụng Một số cơ quan chính phủ

đăng ký, mua các bản tin về kinh tế – xã hội qua mạng của các hãng tin trong và

ngoài nước

Việc mua sắm thiết bị, hàng hoá, vật tư chưa được thực hiện qua mạng

2 Doanh nghiệp tham gia TMĐT

a Doanh nghiệp xõy dựng “Sàn giao dịch ảo” bỏn hàng hoỏ và dịch vụ

Đã có khá nhiều doanh nghiệp xây dựng các “Siêu thị ảo”, “Chợ trên mạng” hay

“Sàn giao dịch điện tử” để bán hàng trực tiếp hay là nơi trung gian cho các khách

hàng mua bán với nhau và thu phí giao dịch

Bảng 3 giới thiệu một số sàn giao dịch thương mại điện tử đang hoạt động

Từ năm 2001 đến nay đã có sự “bùng nổ” số doanh nghiệp đầu tư xây dựng các

sàn giao dịch ảo Tuy nhiên do sự phổ cập tin học và Internet còn thấp, cước phí

viễn thông cao, chưa có hỗ trợ thanh toán trực tuyến, v.v nên số lượng giao dịch

chưa lớn và giá trị mỗi giao dịch thấp

Tuy nhiên, đây là tiền đề tốt cho sự phát triển TMĐT cho giai đoạn tới

Xõy dựng chợ “ảo” cú thể cũn khú hơn chợ thật

Nhưng chợ ảo khụng bị giới hạn về khụng gian và cú thể hoạt động 24/24 giờ,

7/7 ngày mỗi tuần

B¶ng 3 Mét sè sµn TM§T ë ViÖt Nam

1 http://www.vnemart.com.vn/inde

x.htm

Là sàn TMĐT cho các doanh nghiệp Nhờ tiện ích cung cấp bởi sàn này, các doanh nghiệp có thể mua, bán và quảng cáo, giới thiệu sản phẩm của mình

tổ chức, cá nhân tham gia TMĐT

n−íc) nh»m hç trî doanh nghiÖp trong n−íc xuÊt khÈu Doanh nghiÖp muèn tham gia ph¶i ®¨ng ký vào Website này

tổ chức, cá nhân tham gia TMĐT

máy móc trang thiết bị-đồ dùng văn phòng, hàng điện

tử, văn phòng phẩm, hàng tiêu dùng… cho các văn phòng, công ty và gia đình

các tổ chức, cá nhân ứng dụng TMĐT

đầu tiên tại Việt Nam Các tổ chức, cá nhân có thể đấu giá bán, đấu giá mua và bán theo lô qua Website này

kinh doanh bất động sản

hoàn chỉnh Có phương thức giao nhận hàng, thanh toán phù hợp với điều kiện thực tế ở Việt Nam Là một kho dữ liệu phong phú về tác giả - tác phẩm

hàng Việt Nam trên mạng: Hoa, quà tặng, sách, thư pháp

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 8 9/22/2005

Hình 1 Một Sàn giao dịch ảo – Website BizViet

là nơi các doanh nghiệp xuất khẩu họp chợ, chào bán sản phẩm, dịch vụ

b Doanh nghiệp ứng dụng TMĐT để tự mua, bán hàng hoá và dịch vụ

Các doanh nghiệp sử dụng Internet để thực hiện:

- Xây dựng trang Web để giới thiệu sản phẩm và công ty;

- Đưa e-catalogue lên mạng;

- Chấp nhận đơn đặt hàng trên mạng

Rất nhiều doanh nghiệp và thậm chí cá nhân đã lập Website để giới thiệu sản

phẩm và dịch vụ của mình, cụ thể trong các lĩnh vực sau:

- Phụ lục 2 liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực kinh doanh

hàng hoá, vật tư và máy móc, thiết bị có Website riêng Hình 2 là một ví dụ

minh hoạ cho Website của công ty trong lĩnh vực này;

- Phụ lục 3 liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực máy tính,

tin học có Website riêng Hình 3 là một ví dụ minh hoạ cho Website của công

ty trong lĩnh vực này;

- Phụ lục 4 liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực nhà đất, bất

động sản có Website riêng Hình 4 là một ví dụ minh hoạ cho Website của

công ty trong lĩnh vực này;

- Phụ lục 5 liệt kê địa chỉ Website của một số tổ chức trong lĩnh vực Du lịch có

Website riêng Hình 5 là một ví dụ minh hoạ cho Website của công ty trong

lĩnh vực này

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 10 9/22/2005

Hình 2 Website của Công ty sản xuất hàng tiêu dùng Bình Tiên (BITIS)

Hinh 3 Website của Công ty Viettronics Tân Bình

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 12 9/22/2005

Hình 4 Website của Công ty Cổ phần sản xuất và xuất nhập khẩu quận 1

Hình 5 Website của Công ty du lịch Threeland Travel

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 14 9/22/2005

Trong các giao dịch TMĐT này doanh nghiệp chưa thể thực hiện thanh toán qua

mạng Các hoạt động mua-bán hàng qua mạng với các khách hàng nước ngoài có

thể thực hiện được nếu các doanh nghiệp chấp nhận sử dụng dịch vụ thẻ tín dụng

như Visacard hay Mastercard

Ví dụ, Tổng công ty Xuất, Nhập khẩu sách báo đã mua hàng từ nhà cung cấp nước

ngoài và thanh toán bằng thẻ VISA Ngược lại công ty đã xuất hàng cho các đơn

đặt hàng qua mạng và nhận thanh toán bằng các loại thẻ

Một số doanh nghiệp đã tham gia đấu thầu trên mạng và giành được những hợp

đồng lớn Đi tiên phong trong hoạt động này có thể kể đến Công ty Dệt Thành

Công, Công ty dệt Phong Phú Các doanh nghiệp này đã chủ động ứng dụng

TMĐT nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh

Hiện nay, rất ít các doanh nghiệp sử dụng các phần mềm chuyên nghiệp cho

TMĐT như phần mềm quản lý khách hàng (CRM), phần mềm quản lý hàng tồn

kho (SCM), phần mềm quản lý nguồn nhân lực (HRM) Điều này cho thấy các

hoạt động của Chính phủ về tuyên truyền, đào tạo, chuyển giao công nghệ còn

kém đã hạn chế đáng kể tới việc ứng dụng TMĐT của các doanh nghiệp

Nhà nước chưa xây con đường tơ lụa,

doanh nghiệp vẫn đi

c Doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và triển khai TMĐT

Một số doanh nghiệp, chủ yếu là các công ty tin học, đánh giá TMĐT tất yếu sẽ

phát triển mạnh trong những năm tới nên đã mạnh dạn đầu tư sâu vào nghiên cứu

và triển khai, giáo dục và đào tạo về TMĐT với mục tiêu khi thị trường lớn sẽ thu

được doanh thu và lợi nhuận

Bảng 4 Một số doanh nghiệp đầu tư, nghiên cứu và triển khai TMĐT

chuyên nghiệp trong lĩnh vực Thương mại điện tử, cung cấp các giải pháp về tên miền, thuê chỗ trên Web server, thiết kế Website, các giải pháp Thương mại điện tử, hệ thống e-mail cho công ty,

T

liệu kỹ thuật, phần mềm, diễn đàn trao đổi Công nghệ thông tin, tin tức công nghệ tin học - viễn thông trong

và ngoài nước, đào tạo từ xa, các sản phẩm công nghệ thông tin mới nhất, các dịch vụ Internet - Viễn thông, Free Email

mạng cục bộ, bảo mật thông tin

10 http://www.trginternational.co

m.vn

Cung cấp dịch vụ ứng dụng trong ngành công nghệ thông tin tại Đông Dương và khu vực ASEAN nhằm đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp vừa và đang phát triển

ứng dụng Web, bao gồm: thiết kế, lập trình, cung cấp tên miền, máy chủ Web và các dịch vụ tư vấn khác về ứng dụng Web

web design,

giải pháp phần mềm, phát triển thương mại điện tử

cho TMĐT

ứng dụng máy tính trong công tác quản lý và phát triển doanh nghiệp và ứng dụng TMĐT

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 16 9/22/2005

Hình 5 Website của Công ty RIM Technologies Việt Nam giới thiệu về các dịch vụ liên quan đến đầu tư, nghiên cứu và triển khai

Dịch vụ thanh toán trực tuyến của Ngân hàng ngoại thương Việt nam (NHNT):

tháng ngày 26/8/2003, NHNT đã chính thức khai trương dịch vụ thanh toán điện tử

với tên gọi Vietcombank Cyber Bill Payment (V-CBP)

Dịch vụ V-CBP cho phép khách hàng (là chủ tài khoản mở tại NHNT, chủ thẻ

Connect 24) có thể sử dụng mạng Internet (qua trang Web:

www.vietcombank.com.vn) hoặc thẻ Connect 24 (và trong tương lai không xa sẽ

gồm cả điện thoại di động) để thực hiện các giao dịch:

- thanh toán các loại phí dịch vụ khác như cước phí Internet, tiền điện, nước

Với V-CBP, hệ thống thanh toán của NHNT được kết nối trực tuyến với hệ thống

của các nhà cung cấp hàng hoá và dịch vụ, tạo điều kiện giao dịch trực tuyến,

nhanh chóng, chính xác và an toàn

Theo hợp đồng giữa NHNT với các đối tác, trước mắt khách hàng có thể thanh

toán phí cho các nhà cung cấp dịch vụ là Bưu điện TP Hồ Chí Minh, Công ty bảo

hiểm nhân thọ Prudential, Công ty bảo hiểm AIA Trong thời gian tới, như thoả

thuận với đối tác cung ứng giải pháp công nghệ CDIT, số lượng các nhà cung ứng

dịch vụ cũng như địa bàn được kết nối với V-CBP sẽ sớm được mở rộng

Ngân hàng ACB cũng đã khai trương dịch vụ tương tự và đã đưa vào sử dụng ở TP

Hồ Chí Minh, thậm chí thanh toán bằng cả Mobilphone Ngân hàng Công thương

Việt nam đã nghiên cứu thử nghiệm trong thời gian dài và chuẩn bị đưa vào sử

dụng trong thời gian tới các dịch vụ tương tự

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 18 9/22/2005

Hình 6 Website của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam giới thiệu các dịch vụ Tài chính, ngân hàng và để phục vụ thanh toán trưc tuyến

3 Cá nhân, người tiêu dùng

a Cá nhân với tư cách là người bán

riêng như các ca sĩ, người mẫu, diễn viên điện ảnh

- Chấp nhận đơn đặt hàng trên mạng: dạng hợp đồng thương mại này rất hiệu

quả, chẳng hạn trang Web của tay kèn Trần Mạnh Tuấn chấp nhận yêu cầu biểu

diễn qua mạng:

Hình 7 Website của nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 20 9/22/2005

- Khả năng thanh toỏn trờn mạng: chưa thực hiện được do chưa cú dịch vụ

CA

đó cú nhiều trường hợp thử nghiệm cấp và dựng thử CA tự tạo

b Cỏ nhõn với tư cỏc là nguời mua

Giao dịch loại này chưa thực sự phổ biến Đó cú nhiều người mua hàng ở cỏc siờu

thị điện tử, chủ yếu là vỡ tũ mũ hoặc thử nghiệm chứ chưa trở thành thúi quen

Việc thanh toỏn chủ yếu vẫn bằng cỏc phương thức truyền thống

Đấu thầu qua mạng là một ứng dụng khỏ phổ biến Cỏc cỏ nhõn cú thể cụng khai

thụng bỏo nhu cầu mua hàng hoỏ dịch vụ trờn cỏc Web site cụng cộng hoặc Web

site của riờng cỏ nhõn để chọn mua hàng hoỏ, dịch vụ phự hợp

Bảng 5 Tỡnh hỡnh tham gia TMĐT của cỏc cỏ nhõn

(khoảng trờn 3.500 websites

đã đăng ký tờn miền), tạo

điều kiện cho mọi người dân

có thể truy cập và ứng dụng các tiện ích của Web

- Đây không phải là rào cản lớn đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng

với việc tham gia vào TMĐT

- Lợi ích của TMĐT Dân chúng hầu như chưa được

làm quen với TMĐT

Chưa có những chương trình tuyên truyền hiệu quả về lợi ích của TMĐT

- Chứng thực điện tử - Đại bộ phận doanh nghiệp và

người tiêu dùng ít hiểu biết

về ý nghĩa của chứng thực

điện tử đối với TMĐT

- Chứng thực điện tử đã được một số doanh nghiệp nghiên cứu triển khai như VDC, ICB

Tuy nhiên, số lượng doanh

- Đây còn là vấn đề rất mới

- Chưa có chương trình tuyên truyền về ý nghĩa của hệ

thống chứng thực điện tử

- Chưa có căn cứ pháp lý đảm bảo cho hoạt động của hệ

thống chứng thực điện tử

TT Tiêu chí Thực trạng Nhận xét

nghiệp tham gia khai thác dịch vụ còn rất hạn chế

- Thanh toán điện tử - Người tiêu dùng chưa quen

và tin vào hệ thống thanh toán trực tuyến

- Hệ thống thanh toán điện tử

đã được triển khai đối với các giao dịch thanh toán bù trừ liên ngân hàng

- Đây còn là vấn đề rất mới

- Chưa có chương trình tuyên truyền hiệu quả

- Chưa có căn cứ pháp lý giúp doanh nghiệp và cá nhân tin

và thực sự tham gia vào hệ thống thanh toán điện tử

4 Nhận xột

TMĐT đã thực sự được ứng dụng ở Việt Nam với mức độ khác nhau Nhiều “Siêu

thị ảo” và “Chợ ảo” đã xuất hiện

Khả năng hỗ trợ thanh toán trực tuyến còn yếu nhưng một số ngân hàng thương

mại đang tích cực nghiên cứu và cung cấp dịch vụ này Hiện nay, người mua hàng

tuy có thể thanh toán qua thẻ tín dụng nhưng do sợ những rủi ro về bảo mật và một

phần vì chi phí sử dụng thẻ tín dụng cao nên phần lớn các giao dịch TMĐT vẫn

chưa được thực hiện một cách hoàn chỉnh

Hệ thống chứng thực điện tử chưa phổ biến và không được đảm bảo giá trị pháp lý

Một số tổ chức đã triển khai hệ thống cấp chứng thực điện tử như VDC, Ngân hàng

Công thương, tuy nhiên vẫn chưa đủ uy tín thu hút được sự tham gia của doanh

nghiệp Thông tin điện tử trao đổi giữa các doanh nghiệp không được bảo mật, vì

vậy không tạo được sự tin tưởng của doanh nghiệp khi tham gia TMĐT

II HÀNG HOÁ HỮU HèNH

Trong phần này mỗi nhúm hàng hoỏ sẽ được phõn tớch theo cỏc tiờu chớ sau:

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 22 9/22/2005

- Thiết bị viễn thông

b Mức độ ứng dụng

Đối với các sản phẩm này, do mang tính đặc thù cao nên hầu hết các công ty kinh

doanh Việt Nam đều dừng ở mức độ chào bán hàng bằng cách scan/upload các

ảnh mẫu, giới thiệu về các thiết bị Tuy nhiên, quá trình mua bán, người mua phải

liên hệ trực tiếp với người bán thông qua địa chỉ liên hệ có trên Website

Riêng các sản phẩm thiết bị viễn thông như: điện thoại di động, các thiết bị ngoại

vi, một số hãng lớn có đại điện tại Việt Nam đã xây dựng e-catalogue cho từng

loại sản phẩm Giá, hình ảnh 3 chiều (3D), các tính năng đặc biệt cùng các thông

tin tổng quan về sản phẩm được ghi chi tiết khi click vào logo sản phẩm

Hình 8 Website công ty GolMart - Một siêu thị điện tử

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 24 9/22/2005

Doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này đa số đều có các website cho riêng mình

Ngoài ra, đã xuất hiện các “Chợ ảo” hay “Sàn giao dịch ảo” là nơi trung gian mua

bán hàng thủ công, mỹ nghệ trên mạng

c Một số siêu thị và chợ ảo

Phòng thương mại và công nghiệp Việt nam đã chính thức khai trương sàn giao

dịch ảo tại địa chỉ www.vnemart.com.vn từ 4/2003 Sàn giao dịch này là cầu nối

giao thương hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài tìm kiếm thông tin

về thị trường và sản phẩm, thiết lập quan hệ đối tác và thử nghiệm tiến hành các

giao dịch trực tuyến Hiện nay, đã có hơn 27 doanh nghiệp cùng với hơn 2000 sản

phẩm tham gia sàn giao dịch này Họ đưa các catalogue products của mình lên sàn

giao dịch, mỗi sản phẩm trong catalogue đều bao gồm các nội dung sau đây:

+ Tên sản phẩm, Mã sản phẩm, Quy cách phẩm chất của sản phẩm…

+ Giá, Phương thức giao hàng

Sau khi đồng ý mua một sản phẩm trên sàn giao dịch, khách hàng sẽ gửi thư yêu

cầu trực tiếp đến công ty sau khi điền đầy đủ các thông tin theo mẫu

Khách hàng có thể trao đổi, thoả thuận hợp đồng thông qua chat room được hỗ trợ

trên sàn giao dịch Người mua sau khi gửi chấp nhận mua hàng đến các công ty

trên sàn giao dịch, ngay lập tức các công ty này sẽ gửi một hợp đồng mẫu đến

người mua, hai bên có thể thoả thuận trực tuyến về các điều khoản trên hợp đồng

mẫu này

Tuy nhiên, việc thanh toán, bảo hiểm chưa được hỗ trợ trên sàn giao dịch này

Ngoài ra, còn nhiều siêu thị ảo và chợ ảo khác chuyên mua và bán hàng thủ công,

mỹ nghệ như:

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 26 9/22/2005

Hình 9 Website của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

Một siêu thị hàng thủ công mỹ nghệ điện tử

Việc mua bán hàng hoá này chủ yếu thông qua các siêu thị ảo Hiện nay Việt Nam

đã có khá nhiều siêu thị ảo để bán đồ gia dụng

Một trong số các siêu thị ảo đang hoạt động hiệu quả là siêu thị ảo của Công ty

điện toán và truyền số liệu VDC (www.vdcsieuthi.vnn.vn)

Khách hàng có thể đặt mua trực tuyến, công ty sẽ được giao hàng miễn phí tại địa

chỉ khách hàng đǎng ký trong phạm vi 7 quận nội thành của thủ đô Hà Nội Riêng

đối với một số mặt hàng, công ty phục vụ cả 12 quận nội thành của thành phố Hồ

Chí Minh

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 28 9/22/2005

Hình 10 Siêu thị ảo của công ty VDC

Các hình thức thanh toán hiện đang được sử dụng phổ biến đối với siêu thị điện tử

của Công ty điện toán và truyền số liệu VDC:

1 Trả trước bằng phương thức chuyển tiền qua bưu điện:phương thức này được

áp dụng cho những địa chỉ thanh toán nằm ngoài địa bàn Hà Nội

2 Thanh toán bằng tiền mặt khi giao hàng: Phương thức này được áp dụng đối

với những địa chỉ thanh toán trong địa bàn Hà Nội

3 Trả trước thông qua dịch vụ Western Union: dịch vụ này phù hợp với mọi

khách hàng dù ở trong nước hay ở nước ngoài (đây là hình thức hiện đang rất phổ

biến ở Việt Nam)

4 Trả trước bằng hình thức chuyển tiền qua ngân hàng:khách hàng có thể chuyển

tiền bằng điện hoặc chuyển khoản

5 Thẻ trả trước: với nhiều mệnh giá khác nhau, có thể lựa chọn mệnh giá thẻ phù

hợp với nhu cầu mua hàng của khách hàng

6 Thẻ tín dụng: áp dụng cho thẻ Visa card và Master card.

III HÀNG HOÁ SỐ HOÁ

Công ty kinh doanh mặt hàng này chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực công nghệ

thông tin, hiện có hai sản phẩm phầm mềm chính:

- Các phần mềm do các công ty lập trình sẵn giới thiệu trực tiếp về công dụng,

chức năng trên các website của mình, khách hành muốn mua phải liên hệ trực

tiếp với công ty

- Các công ty sản xuất phần mềm theo yêu cầu của khách hàng

Việc mua bán phần mềm trực tuyến còn hạn chế, các công ty chỉ đơn thuần giới

thiệu công dụng của các phần mềm do mình làm ra (hay có thể cho người dùng

download miễn phí về dùng thử) chứ chưa xây dựng hệ thống thanh toán hoàn

chỉnh

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 30 9/22/2005

3 Một số Website cung cấp hàng hoá số hoá

Hình 11 Website của công ty Tinh Vân giới thiệu và có thể cung cấp hàng hoá số hoá

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 32 9/22/2005

IV DỊCH VỤ

1 Các loại dịch vụ cung cấp trực tuyến

a Các dịch vụ tư vấn

- Dịch vụ tư vấn thiết kế trang Web, thiết kế hệ thống: (http://trade.fpt.vn/rd)

- Dịch vụ tư vấn pháp luật (http://vnexpress.net/Vietnam/Phap-luat/Tu-van)

- Dịch vụ tư vấn sức khoẻ (http://home.vnn.vn/rd/; http://khoahoc.vnn.vn)

- Dịch vụ tư vấn việc làm (www.tuyendung.com )

- Dịch vụ tư vấn du học (http://home.vnn.vn/rd/; http://duhoc.vnn.vn)

Hình 12 Một trang Web cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật

\\nqhung\va\Bc TMDT nam 2003.doc 34 9/22/2005

b Dịch vụ chứng khoán

Công ty chứng khoán Ngân hàng ngoại thương đã cung cấp dịch vụ mua, bán

chứng khoán trên mạng Internet và nhiều dịch vụ hỗ trợ khác qua Website:

http//www.vcbs.com.vn

Hình 13 Trang Web cung cấp dịch vụ mua bán chứng khoán trên mạng

của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam

c Dịch vụ chứng thực (www.vnn.vn )

Đây là một trong những loại hình dịch vụ mới xuất hiện tại Việt Nam Tuy nhiên,

mức độ ứng dụng còn rất hạn chế do chưa có khuôn khổ pháp lý điều chỉnh