Sinh học cơ thể động vật Quá trình truyền đạt thông tin

Tác dụng làm dày xương thể hiện ngay cả khi cơ thể đã trưởng thành đặc biệt với các xương dẹt, xương nhỏ  Tăng tổng hợp protein, do đó làm tăng khối lượng cơ thể  Tăng phân giải lipid

Chương 6 Sinh học cơ thể động vật

Quá trình truyền đạt thông tin

Truyền tín hiệu hóa học giữa các tế bào (intercellular chemical signals)

Paracrine signal Chất điều khiển

TB gần nó

C.L Standfield.2011 Principles of Human Physiology, 4th edition

Campbell 2011, Biology, 9th edition

Autocrine signal Chất tự điều khiển

Truyền tín hiệu hóa học giữa các tế bào (intercellular chemical signals)

Campbell 2011, Biology, 9th edition

Endocrine signal Hormon

Các tuyến nội tiết chính trong cơ thể

 Liều rất nhỏ

 Hoạt tính sinh học cao

 Đặc hiệu

 Hầu hết không đặc trưng cho loài

Đặc tính chung của hormon

Tiết các loại kích tố Giảm tiết các loại kích tố

Hàm lượng hormon cao trong máu

Giảm tiết các loại hormon

Tiết các loại hormon

1

2

3

Tuyến yên

Vị trí tuyến yên trong não

Tuyến yên

 Kích thước nhỏ

 Nằm trong hố yên của

xương bướm ở đáy sọ não

Hormon tuyến yên

 Thúc đẩy sự phát triển của cơ thể

 Làm dài xương, dày xương Tác dụng làm dày xương thể hiện ngay cả khi cơ thể đã trưởng thành đặc biệt với các xương dẹt, xương nhỏ

 Tăng tổng hợp protein, do đó làm tăng khối lượng cơ thể

 Tăng phân giải lipid

 Tăng dự trữ glycogen ở tế bào

STH có tác dụng gì?

Ưu năng

tuyến yên * Trước tuổi dậy thì  khổng lồ

Thực nghiệm: tiêm hormon sinh trưởng cho chó con

- Sau 15 tháng, chó được tiêm nặng 45 kg

- Chó đối chứng (không tiêm) nặng 13 kg

Bệnh to đầu ngón (to cực)

Ưu năng

tuyến yên * Sau tuổi dậy thì  to đầu ngón

 GH được sản xuất quá nhiều ở người trưởng thành

 Bàn chân, bàn tay, cằm, mũi, mào lông mày… phát triển cực to

 Biểu hiện: Hàm và trán nhô ra, môi dày, mũi, bàn tay, bàn chân,

phủ tạng to…

Nhược năng

tuyến yên * Trước tuổi dậy thì  lùn

 Thiếu hormon sinh trưởng (GH)

 Lùn tí hon, cơ thể cân đối, trí tuệ bình thường

Nhược năng tuyến yên

* Sau tuổi dậy thì  Simmonds

Biểu hiện: lờ đờ, chậm chạp, tăng cân,

mất chức năng sinh dục

 Là một glycoprotein, gồm hai chuỗi polypeptid  và 

 Kích thích tuyến giáp: tăng số lượng, kích thước tế bào tuyến giáp, tăng gắn iot vào tyrosin tạo hormon tuyến giáp

 Khi cắt tuyến yên  tuyến giáp teo lại Khi tiêm TSH sẽ gây

ưu năng tuyến giáp

TSH

 Glycoprotein, 236aa

 Kích thích sự phát triển của nang trứng  oestrogen

 Kích thích sự phát triển của ống sinh tinh, duy trì sự sinh tinh

FSH

Tuyến giáp Đặc điểm tuyến giáp

- Nằm trước sụn giáp

- Gồm nhiều nang giáp

- Tế bào nang tiết thyroxin

- Tế bào C tiết calcitonin

Thyroxin có tác dụng gì?

 Chuyển hoá iod

 Phát triển cơ thể Trẻ ưu năng tuyến giáp, xương phát triển và cốt hóa sớm hơn bình thường

 Tăng trưởng và thành thục các chức năng của cơ thể

 Thúc đẩy sự phát triển não thời kỳ bào thai

 Hệ thống tim mạch: làm giãn mạch, tăng nhịp tim

 Hệ thống thần kinh cơ: tăng tính hưng phấn của hệ thần kinh nên người ưu năng tuyến giáp thường căng thẳng, lo lắng quá mức, run cơ

Thyroxin có tác dụng gì?

Ưu năng tuyến giáp

Ưu năng ở tuổi chưa trưởng thành

 Lớn nhanh, tăng chuyển hóa cơ sở 50-100%

 Dự trữ lipid, glucid giảm, tim đập nhanh, mạnh, thần kinh hưng phấn

Hàm lượng hormon tuyến giáp tăng lên nhiều lần

 Ngừng sự phát triển cơ thể

 Các chi ngắn, đầu to

 Thần kinh giảm sút, không

trưởng thành sinh dục

Nhược năng tuyến giáp

Nhược năng ở tuổi chưa trưởng thành

Trước điều trị

Sau điều trị

 Bướu cổ địa phương, do thiếu iot

trong khẩu phần ăn

Tuyến sinh dục

Tuyến sinh dục đực

 Nội tiết  hormon sinh dục

 Ngoại tiết  tinh trùng

Tinh hoàn

Hormon sinh

dục đực

Androgen, quan trọng nhất là testosteron

Testosteron ở nam trưởng thành là

700mg/100ml Trẻ em, nữ giới:

40mg/100ml

Progesteron

có tác dụng gì?

 Phát triển cơ và niêm mạc tử cung

 Ức chế co bóp cơ trơn dạ con  an thai

 HCG (Human Chorionic Gonadotropin)

 Duy trì và phát triển thể vàng

 Kích thích tuyến yên tiết kích nhũ tố

 Ứng dụng để chẩn đoán thai nghén sớm

Hormon nhau thai

CHỨC NĂNG CHUNG CỦA

Hệ thần kinh trung ương

Hệ thần kinh ngoại biên

Các đôi dây thần kinh não bộ Các đôi dây thần kinh tủy sống

Các sợi động vật tính Các sợi thực vật tính

Phân loại dây thần kinh

Eo Ranvier

Bao myelin

Sợi không có bao myelin

Sợi có bao myelin

Bản chất xung động thần kinh là dòng điện, dòng

chuyển dời của các ion hình thành điện thế hoạt động

DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH

- Trên dây thần kinh:

Không có bao myelin: lan tỏa, chậm

Có bao myelin: nhảy cóc, nhanh

- Qua synap