ĐẶT VẤN ĐỀ Như chúng ta đã biết, việc trang bị các kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm vô cùng quan trọng, bởi giáo dục kỹ năng sống sẽ giúp trẻ biết xử lý tình huống,quản lí cảm xúc củ
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết, việc trang bị các kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm
vô cùng quan trọng, bởi giáo dục kỹ năng sống sẽ giúp trẻ biết xử lý tình huống,quản lí cảm xúc của mình, học cách giao tiếp ứng xử với mọi người xung quanhtrẻ , biết giải quyết các mâu thuẫn với nhau trong cuộc sống hàng ngày, biết thểhiện bản thân một cách tích cực, lành mạnh, tự tin Kỹ năng sống còn giúp trẻ bìnhtĩnh tìm cách giải quyết vấn đề khi gặp khó khăn trong cuộc sống Vì vậy, giáo dục
kỹ năng sống là rất cần thiết cho cuộc sống hiện tại và tương lai sau này của trẻ
Giáo dục kỹ năng sống có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đứa trẻtrong cuộc sống ở gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội, cũng như sự thànhcông trong cuộc sống sau này Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng sự thànhcông của người trưởng thành phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng sống, khả năng hòanhập và thích ứng xã hội của họ ngay từ thời thơ ấu Như chúng ta đã biết trẻ em làniềm tự hào lớn của mỗi gia đình, là chủ nhân tương lai của đất nước, là nền tảngvững chắc cho xã hội Việt Nam “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Để đạt đượcđiều đó thì việc chăm sóc giáo dục trẻ phải có sự chung tay góp sức của nhàtrường, gia đình và xã hội Nhưng trước sự phát triển mạnh mẽ không ngừng củanền kinh tế hiện nay thì rất nhiều các bậc phụ huynh có rất ít thời gian để quan tâmđến con cái, chính vì vậy trẻ hay thu mình và rất ít khi giao tiếp với thế giới bênngoài Điều này làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển nhận thức, tình cảm và
sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là hầu hết trẻ không có vốn kỹ năng sống
Vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là điều rất cần thiết để giúp trẻ khámphá thế giới tâm hồn mình một cách có định hướng, khiến trẻ biết quý trọng bảnthân, nuôi dưỡng những giá trị sống nền tảng và hình thành những kỹ năng sốngtích cực trong trẻ, giúp trẻ cân bằng cuộc sống trên bốn lĩnh vực: Thể trạng, tâmhồn, trí tuệ, tinh thần, từ đó xây dựng cho trẻ những kỹ năng sống hòa nhập với thếgiới xung quanh Ở mỗi lứa tuổi thì trẻ cần có những sự tác động khác nhau đến kỹnăng sống của trẻ Chăm sóc và giáo dục trẻ từ lứa tuổi mầm non chính là cơ sởgiúp trẻ phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần, là nền tảng giúp cho quátrình học tập lâu dài của trẻ sau này Không nằm ngoài sứ mệnh đó của các thế hệgiáo viên trường mầm non nơi tôi công tác đang ngày đêm trăn trở để hoàn thành
sứ mệnh đó Vì vậy là một giáo viên tôi luôn nghĩ phải làm thế nào để quá trìnhchăm sóc giáo dục trẻ được kết hợp giáo dục kỹ năng sống vào trong các tiết học
và ở mọi lúc mọi nơi để thúc đẩy trẻ phát triển một cách toàn diện Tôi nhận thứcđặc biệt rằng việc giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựachọn những giải pháp khác nhau mà quyết định phải xuất phát từ trẻ Vì thế họcphải hết sức gần gũi với cuộc sống, nội dung phải xuất phát từ chính nhu cầu vàkinh nghiệm của trẻ, trẻ cần có điều kiện để cọ xát, các ý kiến khác nhau, trao đổi
Trang 2kinh nghiệm, thực hành và áp dụng Trẻ phải được thảo luận theo nhóm, theo cặp,phải được động não, đóng vai, tranh luận và phân tích tình huống, trẻ phải biếtthích nghi, thể hiện cảm xúc, có khả năng hòa nhập, tự giải quyết vấn đề một cách
tự lập Đó chính là tiền đề gieo mầm hạt giống nhằm hình thành kỹ năng sống chotrẻ Song tôi thấy thực tế tại trường tôi thì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưađược chú trọng nên trẻ lớp tôi hoàn toàn chưa có những kỹ năng cơ bản ấy Là một
tổ trưởng chuyên môn, là giáo viên dạy khối mẫu giáo tôi luôn trăn trở suy nghĩlàm thế nào để có một phương pháp truyền đạt đến trẻ những kỹ năng sống tốtnhất? Và dạy dưới hình thức nào để trẻ tiếp thu một cách nhanh nhất? Vì tất cảnhững những lý do này, tôi luôn mong muốn mình phải làm thế nào để giúp tất cảtrẻ đều có được các kỹ năng sống cho bản thân và được tham gia học tập, tìm tòi,khám phá, trải nghiệm, tôi đã không ngừng suy nghĩ và sáng tạo để tìm ra nhữngcách thức giảng dạy hay về các kỹ năng cho trẻ Qua một thời gian tìm tòi nghiêncứu, nhận thức được sâu sắc ý nghĩa vai trò quan trọng của các kỹ năng sống đốivới sự phát triển của trẻ tại trường mầm non nên bản thân tôi đã nghiên cứu thựchiện đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo”
PHẦN II: NỘI DUNG
1.Thực trạng vấn đề
* Thuận lợi:
- Bản thân có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, nắm vững các phương pháp giáodục, có kinh nghiệm trong giảng dạy và đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp cơ sở,Chủ tịch Ủy ban nhân dân Tỉnh tặng bằng khen, giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh
- Bản thân yêu nghề mến trẻ, có phương pháp lên lớp nhẹ nhàng, thu hút trẻ
- Biết ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy
- Được phụ huynh tin tưởng và ủng hộ rất nhiệt tình
- Trẻ đi học chuyên cần, ngoan ngoãn, một số cháu rất mạnh dạn, tự tin và hứngthú tham gia vào các hoạt động học tập và vui chơi Không có trẻ khuyết tật
- Trường học tập trung một chỗ nên rất thuận lợi cho giáo viên học hỏi kinhnghiệm và tham gia thao giảng dự giờ bạn
- Ban giám hiệu nhà trường đã tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tậphuấn về chuyên đề Luôn chỉ đạo sát sao về chuyên môn về việc đổi mới hình thứcphương pháp giáo dục trẻ cho tất cả các giáo viên
- Được sự quan tâm của Phòng giáo dục và chuyên môn huyện đã tạo điều kiệncho các giáo viên được đi dự giờ các trường trong cụm, từ đó cũng học hỏi trao đổiđược rất nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy
Trang 3- Nhà trường, tổ chuyên môn thường xuyên tổ chức thao giảng, kiến tập để tất cảcác giáo viên được học hỏi trao đổi kinh nghiệm.
- Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các phong trào, hội thi, lễ hội,các trò chơi dân gian để tạo không khí thi đua, sôi nổi thực hiện phong trào trongnhà trường đồng thời phát triển tính tự lập, năng động, mạnh dạn, tự tin ở trẻ
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi, bản thân tôi cũng gặp một số khó khăn sau:
- Xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa phù hợp
- Chưa xâu chuỗi giáo dục kỹ năng sống vào các hoạt động học, chưa thực sựnghiên cứu, tìm tòi đổi mới phương pháp dạy và học phong phú nên chưa gâyđược sự hứng thú trẻ tham gia vào học tập vào các phong trào, chưa thực sự pháthuy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ, chưa kết hợp nhiều phươngpháp trong quá trình dạy trẻ, đặc biệt là đối với trẻ lứa tuổi mẫu giáo
- Chưa biết vận dụng các hoạt động tập thể vui chơi, lành mạnh và tham quan đểlồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Áp dụng các tình huống để giáo dục trẻ chưa linh hoạt, sáng tạo
- Phối kết hợp với phụ huynh tuyên truyền giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn hạnchế, chưa phát huy được vai trò của phụ huynh, chưa biết phối hợp chặt chẽ, traođổi thường xuyên với cha mẹ để rèn kỹ năng sống cho trẻ
- Khả năng vận dụng các bài thơ, câu đố, ca dao vào giáo dục kỹ năng sống cho trẻcòn hạn chế
- Thời gian ở trường ngày hai buổi nên khó khăn cho việc sáng tạo đồ dùng đồchơi và nghiên cứu tài liệu để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Phụ huynh chưa dành nhiều thời gian để tham gia cùng con các hoạt động giaolưu, trải nghiệm, các trò chơi dân gian tại trường Các bậc phụ huynh chưa hiểu hếtđược tầm quan trọng của hoạt động dạy và học trong trường nhất là hoạt động:Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không cótính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh
- Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Internet, tivi, các trò chơi điện tử
Từ những thuận lợi và khó khăn trong thực tế của trẻ như vậy làm tôi băn khoănluôn phải tự hỏi rằng làm sao để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách tốt nhất
và có hiệu quả sáng tạo nhất và tôi đã không ngừng học tập, tìm tòi, nghiên cứu đãtìm ra được một số biện pháp để nâng cao việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhưsau:
2 Một số biện pháp mới.
Trang 4Biện pháp 1: Chú trọng việc học tập, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho bản thân và nắm vững phương pháp về dạy kỹ năng sống cho trẻ.
Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào bản thân mỗi giáo viên do đóyếu tố con người đóng vai trò quyết định Người giáo viên cần giỏi về chuyênmôn, đồng thời lại phải tốt về nhân cách mới thực hiện được nhiệm vụ của mình,thực sự là những “Kỹ sư tâm hồn”
Do vậy việc bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn của bản thân mỗi giáoviên là một việc làm vô cùng cần thiết giúp giáo viên có nhận thức đúng đắn trang
bị cho giáo viên những hiểu biết, các kiến thức về chuyên môn giúp giáo viên chủđộng, tự tin trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ
Tự nhận thức về ý nghĩa của việc tự học tự bồi dưỡng, nên bản thân tôi luôntham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do Phòng giáo dục và đào tạo tổchức, các buổi sinh hoạt chuyên môn tại nhà trường, lắng nghe và ghi chép mộtcách nghiêm túc, mạnh dạn trao đổi với giáo viên, cán bộ quản lý các trườngnhững vấn đề còn chưa rõ, chưa hiểu, những vấn đề mà tôi quan tâm về đổi mớiphương pháp dạy học
Xác đinh tự học, tự nghiên cứu tài liệu cũng là một việc làm không thể thiếuđược trong việc nâng cao nghiệp vụ của giáo viên Bản thân tôi đã tìm kiếm nhữngtài liệu, sách vở về đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp về giáo dục kỹnăng sống, kỹ năng nghiệp vụ của giáo viên và tự đọc, tự nghiên cứu để rút rađược những vấn đề cần thiết đối với giáo viên trong việc đổi mới phương pháp giảngdạy Bản thân cũng đã tự học hỏi và thiết kế các giáo án điện tử trên phần mềmpowerpoint Biết cách chèn nhạc chèn hình ảnh có video vào giáo án điện tử làmcho tiết dạy thêm sống động
Từ những năm mới vào nghành đến nay tôi luôn luôn coi trọng đề cao côngtác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho bản thân mình Bản thân luôntham gia học và làm bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên chu đáo và đầy đủ.Bản thân đã mạnh dạn tham gia thi giáo viên dạy giỏi huyện trong các năm họctrước và tham gia thi giáo viên dạy giỏi tỉnh năm học 2017-2018 đạt kết quả cao.Qua những kỳ thi đó là những lần tập dượt giúp bản thân mình có thêm nhiều kinhnghiệm và kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ
Bên cạnh đó dự giờ thao giảng cũng có vai trò cực kỳ quan trọng trong việcbồi dưỡng và tự bồi dưỡng của mỗi giáo viên, qua dự giờ thao giảng cả người dạy
và người dự đều rút ra được những kinh nghiệm về chuyên môn cho mình Để giúpbản thân hiểu sâu sắc vấn đề đổi mới phương pháp và đối chiếu giữa kiến thứcsách vở với thực tiễn tôi đã mạnh dạn xây dựng một số hoạt động và đăng ký dạythao giảng để cán bộ quản lý và giáo viên tất cả các trường trong huyện, trong cụm
về dự giờ Đó là giờ dạy trẻ kỹ năng gấp quần áo Và thông qua các tiết dạy mẫu,tôi được nghe đồng nghiệp thảo luận, góp ý rút kinh nghiệm, được nghe các đồngchí cán bộ quản lý phân tích cụ thể các tiết dạy Từ đó rút ra được những kinh
Trang 5nghiệm cho bản thõn trong việc đổi mới phương phỏp giảng dạy và việc giỏo dục
kỹ năng sống vào quỏ trỡnh giảng dạy
Biện phỏp 2: Cần xỏc định rừ nội dung của việc giỏo dục kỹ năng sống cho trẻ
Để trẻ cú nền múng vững chắc ngay từ nhỏ buộc người giỏo viờn phải khụngngừng học hỏi, tỡm tũi, sỏng tạo, đổi mới tư duy, cỏch giỏo dục trẻ Nhằm tạo cơhội tốt nhất để trẻ được tham gia vào cỏc hoạt động, trẻ tiếp thu kiến thức một cỏchchủ động, giỳp trẻ được phỏt triển một cỏch toàn diện cả về trớ tuệ và thể lực, từ đúhỡnh thành ở trẻ những kỹ năng sống cơ bản
Quan niệm làm thay trẻ cho nhanh, để yờn tõm ngay từ bõy giờ chỳng ta hóy
là một người hướng dẫn con phải làm thế này, con phải làm như vậy, theo con thỡviệc này cần giải quyết ra sao?…gợi ý cho trẻ làm Để trẻ biết tự phục vụ mỡnh,biết núi cảm ơn, biết xin lỗi,…
Một cõu hỏi đặt ra cho chỳng ta khi rốn kỹ năng sống cho trẻ đú là: Vỡ saophải dạy cho trẻ kỹ năng sống?
Vớ dụ: Nếu trẻ học và ý thức được về cộng đồng, cỏc hành vi của trẻ ảnhhưởng đến những người khỏc, trẻ cú thể nuụi dưỡng được lũng cảm thụng đối vớimọi người, chẳng hạn như hành động trẻ biết nhặt rỏc, lỏ khụ trờn sõn trường Điều này cũng kớch thớch phỏt triển những chuẩn mực đạo đức của trẻ như: Tụntrọng và đối xử tốt với mọi người xung quanh, đổi lại trẻ sẽ trải nghiệm đượcnhững cảm giỏc tốt đẹp trong lũng Nếu trẻ được dạy rằng đối xử cụng bằng vớimọi người mang lại lợi ớch thực tế trẻ sẽ cố gắng giao tiếp để được hiểu, chứ khụngđơn thuần dựng những hành động để diễn tả cảm xỳc của mỡnh Khi trẻ được họccỏch bảo vệ bản thõn mà khụng tạo cơ hội cho những hành vi tiờu cực từ cỏc đốitượng khỏc phỏt triển
(Hỡnh ảnh: Trẻ nhặt rỏc trờn sõn trường)
Đối với tõm sinh lý trẻ em dưới 6 tuổi, thỡ cú nhiều kỹ năng quan trọng màtrẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoỏ nhằm giỳp trẻ cú kinhnghiệm trong cuộc sống, biết được những điều trẻ nờn làm và khụng nờn làm,giỳp trẻ tự tin, chủ động và biết cỏch xử lý cỏc tỡnh huống trong cuộc sống, khơigợi khả năng tư duy sỏng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người cútrỏch nhiệm và cú cuộc sống hài hoà trong tương lai Vì vậy trong quá trình dạytrẻ, tôi phải xác định các nhóm kỹ năng sống để có thể dạy cho trẻ:
Trang 6* Nhóm kỹ năng ý thức về bản thân: Kỹ năng tự phục vụ bản thân, kỹ
năng tự bảo vệ trước những tình huống nguy hiểm, nhận biết giá trị bản thân, trẻ tựtin
Ví dụ: Hàng ngày ở trường tôi thường rèn cho trẻ tự rửa tay, lau mặt sạch sẽ,
tự cởi và mặc quần áo khi bị bẩn, chải tóc, sắp xếp đồ dùng cá nhân và xếp đồdùng chung của nhóm lớp, việc làm đó được lặp đi lặp lại và tạo thành một thóiquen và dần dần trở thành một kỹ năng đối với trẻ
Hình ảnh trẻ rửa tay, lau mặt
Ví dụ: Trong giờ đón trẻ, tôi thường nhắc trẻ chào cô, chào bố mẹ và dặn dòtrẻ cất, xếp đồ dùng cá nhân gọn gàng, ngăn nắp, đúng nơi quy định
* Nhóm kỹ năng quản lý cảm xúc: Học cách cảm thông chia sẻ, kiểm soát
An trả lời là vì các bạn chê con không chơi với con Nếu là các con thì sao? Cáccon có chơi với bạn không?
Đó là tình huống giúp trẻ biết cảm thông, chia sẻ khi bạn gặp khó khăn, từ
đó giúp trẻ hòa đồng với bạn bè trong các cuộc chơi
Ví dụ: Dạy trẻ biết quản lí cảm xúc tức giận tôi đưa ra tình huống: Bạn Đăngđang chơi xếp hình, bạn Sang từ đâu chạy đến và dẫm lên các mảnh ghép mà Đăngvừa ghép được, vì vậy bạn Đăng rất tức giận và đánh bạn Sang Con thấy bạn Đănglàm như vậy có đúng không? Nếu là con, trong tình huống đó con sẽ xử lí như thếnào? (Cô phân tích: Mặc dù rất tức giận nhưng bạn Đăng đánh bạn Sang là khôngđúng, bởi vì bạn Sang không cố tình dẫm lên các mảnh ghép của bạn Đăng và bạnĐăng có thể đề nghị bạn Sang xin lỗi, sau đó yêu cầu bạn Sang xếp lại các mảnhghép cùng mình để hoàn thành các mảnh ghép nhanh hơn) Như vậy, trẻ vừa biếtcách nói lời xin lỗi, kìm nén sự tức giận của mình, vừa học được cách thân thiện,phối hợp cùng bạn
* Nhóm kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội: Kỹ năng thiết lập quan hệ
với bạn bè và người lớn; kỹ năng thuyết phục và thương thuyết, thay đổi hành vi,
kỹ năng giao tiếp
Trang 7VD: Kỹ năng giao tiếp lịch sự, lễ phép: Trẻ cần có kỹ năng lắng nghe (Nghechăm chú, không ngắt lời); kỹ năng thân thiện (Chào hỏi khi gặp gỡ, tạm biệt khichia tay, “cảm ơn” khi được giúp đỡ, “xin lỗi” khi làm phiền người khác hoặc làmmột việc gì đó sai trái, lễ phép với người trên, tôn trọng bạn bè, nhường nhịn emnhỏ bằng cử chỉ đúng mực); kỹ năng bày tỏ ý kiến (mạnh dạn nói lên ý kiến, đềnghị của mình).
Hình ảnh trẻ lễ phép với người lớn
Ví Dụ: Dạy trẻ kỹ năng quan tâm, giúp đỡ bạn tôi thường cho trẻ chải tóc cho bạn, giúp bạn quàng khăn và có thể đưa ra tình huống: Bạn Hoàng chạy lung tung trong giờ hoạt động góc và không may bị ngã Bạn Triều đang chơi ở góc xây dựng thì thấy Hoàng khóc, Triều đi lại gần bạn vỗ vỗ vào người bạn và hỏi: Vì sao bạn khóc? Triều còn dặn dò bạn lần sau không được chạy nhảy lung tung trong giờhọc và rủ bạn đến góc xây dựng chơi cùng mình
Hình ảnh: Trẻ quan tâm, giúp đỡ bạn
* Nhóm kỹ năng học tập: Ý thức trách nhiệm, kỹ năng thiết lập và thực
hiện mục tiêu
Ví dụ: Trong giờ hoạt động góc cô giáo giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm chơiđồng thời cũng khuyến khích trẻ nếu bạn nhóm nào hoàn thành sớm thì nhóm đó sẽđược thưởng nhiều điểm giỏi vì thế mà kích thích trẻ sự hăng say, cố gắng trongcông việc, mỗi nhóm chơi phải thể hiện được trách nhiệm của mọi người để hoànthành công việc đến cùng
* Nhóm kỹ năng tương tác: Kỹ năng tổ chức hoạt động; Kỹ năng làm việc
cùng nhóm bạn; Kỹ năng ra quyết định; kỹ năng giải quyết vấn đề
Ví dụ: Trong trò chơi xây dựng, trẻ biết mình là ai, ai là trưởng nhóm,trưởng nhóm phân công nhiệm vụ cho các thành viên và các thành viên phải thựchiện đúng nhiệm vụ của mình như: Sắp gạch, xây hàng rào, trồng cây, Các bạntrong nhóm biết phối hợp cùng nhau để hoàn thành công trình
(Hình ảnh trẻ đang xây dựng)
* Kỹ năng tuân thủ các quy tắc xã hội: Đi nhẹ, nói khẽ, không làm ồn,
chen lấn xô đẩy nhau, chờ đến lượt, không làm phiền bạn khác, không vứt rác bừabãi, không ngắt hoa, bẻ cành…
Qui tắc giao thông: Đi bộ trên vỉa hè, đi bên phải đường, không chơi dướilòng đường…
Trang 8Qui tắc khi làm khách: Trò chuyện lễ phép, chơi vui vẻ với bạn, không la hét
to, không tự ý di chuyển đồ đạc của nhà bạn
Ý thức văn hoá trong ăn uống, kỹ năng lao động tự phục vụ và rèn luyệntính tự lập như: tự rửa tay sạch trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sửdụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống đúng cách, ăn uống gọn gàng, khôngrơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, biết mời trước khi ăn…
Như vậy việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúpgiáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ ở từng độ tuổi
Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ qua hoạt động học
Giáo dục kỹ năng sống đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và
phát triển nhân cách của trẻ, nhằm giúp trẻ mạnh dạn, tự tin có một cuộc sống tươiđẹp tiếp theo Chính vì thế, tôi đã lồng ghép giáo dục kĩ năng sống vào các hoạtđộng học để giúp trẻ có kĩ năng sống cần thiết trong cuộc sống hàng ngày và tươnglai sau này của trẻ
* Thông qua hoạt động làm quen văn học: tôi đã chọn các câu chuyện, bài
thơ hay có nội dung hấp dẫn và ý nghĩa, thông qua bài thơ và câu chuyện trẻ đượcnghe được đọc cùng cô, trẻ sẽ hiểu được nội dung của bài thơ, ý nghĩa của từngnhân vật qua đó rèn luyện đạo đức cho trẻ, giúp trẻ hoàn thiện mình, dạy trẻ yêuthương bạn bè, yêu thương con người Tạo hứng thú cho trẻ nhỏ qua các truyện bằngtranh tùy theo lứa tuổi, gợi mở tính tò mò, ham học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ởtrẻ
Trẻ được nghe kể chuyện là điều vô cùng thích thú, những câu chuyện hay
có ý nghĩa truyền tải những thông điệp có giá trị, giúp trẻ có những kỹ năng sốngquý báu Cần chọn lọc các tác phẩm có giá trị, phù hợp với nhận thức của trẻ để kểcho trẻ nghe
Ví dụ 1: Khi kể chuyện “Ba cô gái” với chủ đề “Gia đình” tôi đặt những câuhỏi gợi mở như:
- Vì sao chị Hai bị sóc biến thành nhện?
- Vì sao chị Cả bị sóc biến thành rùa?
- Khi nghe sóc báo tin mẹ ốm, chị Út làm gì?
- Khi bà ốm thì bà mong muốn điều gì?
- So với chị Cả, chị hai thì chị Út có đức tính gì nổi bật?
- Nếu cả 3 chị đều về thăm mẹ sẽ như thế nào?
- Con sẽ làm gì nếu mẹ mình bị ốm?
- Hành động nào con biết chị Út thật lòng thương mẹ?
- Nếu chị Út không về thăm mẹ thì chuyện gì sẽ xãy ra?
Trang 9- Theo con, thế nào là người con hiếu thảo?
- Con có thể thay đoạn kết câu chuyện như thế nào?
- Con có thể đặt tên khác cho câu chuyện là gì?
Bằng hình thức tổ chức gợi ý khéo léo, tinh tế, linh hoạt và sáng tạo củamình, với sự đáp lại là hoạt động tích cực, hào hứng và say sưa của trẻ; Khi giảiquyết được hệ thống câu hỏi trong chuyện sẽ giúp trẻ nhận ra và hiểu được "hiếuthảo" là gì?, con người như thế nào thì được gọi là người hiếu thảo, hiếu thảo có ýnghĩa gì?, tại sao con người lại cần phải có tấm lòng hiếu thảo?, từ đó hình thànhtrong trẻ mầm mống của tấm lòng hiếu thảo Nhất là khi được tham gia đóng vaicác nhân vật trong chuyện, trẻ sẽ bắt đầu thấy có khao khát, mong muốn mình trởthành người con hiếu thảo trong gia đình, thích được mọi người khen mình làngười con hiếu thảo; Điều đó chi phối phần lớn đến hành vi, tình cảm, thái độ và
kỹ năng giao tiếp của trẻ đối với những người thân trong gia đình Trẻ yêu quý,kính trọng và tự hào về những người thân trong gia đình của mình, mong muốn có
cơ hội để thể hiện tấm lòng hiếu thảo
Ví dụ 2: Với câu chuyện “Qua đường" hình thành cho trẻ kỹ năng thực hiệncác quy tắc xã hội đó là khi ra đường phải chấp hành quy định giao thông
Chuyện gì đã xảy ra khi 2 bạn Thỏ qua đường?
Vì sao một đoàn xe dừng lại trên đường? Nếu là con con sẽ làm gì?
Ví dụ 3: Chuyện “Thỏ và Rùa” giúp trẻ có một số kỹ năng sống như kỹ năng
tự tin chạy thắng thỏ, cả Thỏ và Rùa đều không đầu hàng hay nản chí sau thất bại,Thỏ quyết tâm làm việc hăng hái hơn và cố gáng nhiều hơn sau khi thất bại Câuchuyện khuyên các bạn nhỏ nên cố gắng để hoàn thành công việc dù công việc đó
có khó khăn Câu chuyện còn giúp trẻ có kỹ năng hợp tác, biết đoàn kết thể hiện sựthân thiện để hoàn thành công việc nhanh hơn
Như vậy sau khi trẻ được nghe kể chuyện, được bày tỏ ý kiến của mình, nên
tổ chức cho trẻ đóng kịch theo nội dung câu chuyện, hướng dẫn trẻ thực hành nói
to lên những câu cần thiết trong các tình huống tương tự
Ví dụ 4: Hoặc bài thơ “Thương ông” trẻ được cô giảng dạy và hiểu được nộidung bài thơ, hình thành cho trẻ kĩ năng đọc thơ, biết thể hiện tình cảm yêu thươngcủa mình với mọi người trong gia đình
Hay bài thơ “Làm anh”, “Làm Chị”, “Giữa vòng gió thơm”, “Gió từ taymẹ”… giúp trẻ có kỹ năng ứng xử phù hợp với mọi người xung quanh, biếtnhường nhịn em nhỏ, quan tâm đến người thân yêu
Để giáo dục trẻ một số phẩm chất đạo đức tốt đẹp của từng nhân vật trongtruyện hoặc bài thơ, khi trao đổi với trẻ cần linh hoạt, không liên hệ một cách cứngnhắc, mà gợi cho trẻ có cảm xúc với truyện (bài thơ), hòa mình vào tác phẩm, sẽthuận tiện trong việc liên hệ đến bản thân trẻ Bản thân tôi luôn tỏ thái độ tôn
Trang 10trọng, tin tưởng ở trẻ, gợi ý để trẻ tự tin trong trao đổi Khi trẻ chưa liên hệ đượcbản thân với nhân vật trong truyện, thơ thì tôi để trẻ liên hệ với trực quan.
* Thông qua hoạt động làm quen với toán: Tôi tổ chức cho trẻ làm quen
và nhận biết số lượng từ 1 đến 10, nhận biết các hình hình học, hình khối, địnhhướng trong không gian, thời gian, hay sắp xếp theo quy tắc, qua các hoạt độngnày đã giáo dục trẻ các kĩ năng sống về xác định số lượng hình dạng, ham hiểubiết, tỉ mỉ và sáng tạo
Ví dụ: Chủ đề Thực vật với đề tài “Số 9 - tiết 1”, phần luyện tập tôi tổ chứccho trẻ chơi trò chơi “Thi xem đội nào nhanh”:
- Cho trẻ tạo thành 3 nhóm
- Cách chơi : Cô có 3 cây cam, cây khế, cây xoài, đại diện của mỗi nhóm sẽchọn cho nhóm mình 1 loại cây, nhiệm vụ của các nhóm là chọn đúng quả gắn vàocho cây, mỗi cây 9 quả sau đó viết số tương ứng Thời gian là 1 bản nhạc Nhómnào gắn đẹp, đúng, đủ sẽ chiến thắng
Qua trò chơi này, tôi luyện cho trẻ kĩ năng tương tác, phối hợp nhóm, kĩnăng hỗ trợ và sắp xếp gọn gàng
* Thông qua hoạt động âm nhạc: Hoạt động âm nhạc giúp trẻ phát triển
khả năng mạnh dạn, tự tin biểu diễn, thể hiện năng lực của bản thân, tính sáng tạo
Trang 11Hình ảnh trẻ tham gia biểu diễn âm nhạc
* Đối với “Lĩnh vực phát triển thể chất”: Hàng ngày thường xuyên cho trẻ
luyện tập thể dục vào buổi sáng giúp trẻ sảng khoái về mặt tinh thần, phát triển về mặtthể chất, qua đó giáo dục trẻ kĩ năng phối hợp, định hướng trong không gian
Ví dụ: Trong giờ tập thể dục buổi sáng trẻ hiểu rằng mối quan hệ của cô vàtrẻ là nếu không có cô, hoặc nhiều bạn tham gia tập thì công việc không thànhcông, như vậy trẻ dần học được cách chung sống, hợp tác chia sẻ, giúp đỡ nhau vàtrách nhiệm với công việc
Ví dụ: qua vận động “Ném xa bằng một tay” giáo dục ở trẻ kĩ năng biếtphối hợp các giác quan như tay, chân, mắt khi thực hiện vận động, bên cạnh đócòn giáo dục trẻ định hướng trong không gian: đưa tay ra phía trước, xuống phíadưới và ra sau
Ví dụ: Qua vận động “Đi đập và bắt bóng” giáo dục ở trẻ kĩ năng biết phốihợp các giác quan như tay, chân, mắt khi thực hiện vận động, bên cạnh đó còn giáodục trẻ định hướng trong không gian
(Hình ảnh Trẻ tham gia hoạt động giáo dục thể chất)
* Thông qua hoạt động khám phá khoa học: Tôi thường cho trẻ hoạt động
theo nhóm để cho trẻ cùng khám phá một sự vật hay một hiện tượng nào đó
Trang 12Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” với đề tài: “Phân loại đồ dùng trong gia đình” tôicho trẻ tạo thành 3 nhóm thảo luận về tên gọi, tác dụng, chất liệu đồ dùng của 3phòng: phòng ngủ, phòng khách và phòng bếp Qua hoạt động này nhằm phát triển ởtrẻ kĩ năng tương tác, thảo luận, phối hợp nhóm, kĩ năng quan sát, kĩ năng phán đoán,
kĩ năng giải quyết vấn đề
Ví dụ: Trong chủ đề giao thông tôi tổ chức cho trẻ khám phá về mũ bảohiểm, trẻ được tìm hiểu về đặc điểm, cấu tạo, tác dụng và cách sử dụng mũ bảohiểm đúng và an toàn
( Hình ảnh cô giáo hướng dẫn trẻ đội mũ bảo hiểm xe máy đúng qui định)
Biện pháp 4: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi, tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh và tham quan trong nhà trường, tạo ra môi trường thân thiện trong lớp, trong trường.
Như chúng ta đã biết, chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, là ngườibạn đồng hành của trẻ thơ, không chơi trẻ không thể phát triển được Chơi cũng làmột hình thức giải tỏa những tình cảm tích cực cũng như tiêu cực của trẻ Trẻ cóthể bày tỏ yêu thương, cảm thông của mình qua những trò chơi như trò chơi đóngvai, trò chơi vận động Hoạt động vui chơi được trẻ đón nhận một cách hứng thú
và tích cực nhất, bởi nó đáp ứng được nhu cầu của trẻ, trong thế giới đồ chơi trẻtha hồ được vui chơi không chỉ giúp trẻ hình thành khả năng mà còn đặt nền tảngkhá vững chắc để phát triển kỹ năng sống cho trẻ sau này
Ví dụ: Thông qua trò chơi “Bán hàng” trẻ học được những hành vi ứng xửvới mọi người xung quanh, biết được cô bán hàng phải nhẹ nhàng với kháchhàng, biết sắp xếp đồ dùng, hàng hóa gọn gàng ngăn nắp, qua đó phát triển ở trẻ
kĩ năng xã hội, các hành vi văn hóa đơn giản