MÔN KINH TẾ CƠ BẢN_CHƯƠNG 2 CÁCH TÍNH SẢN LƯỢNG QUỐC GIA

MÔN KINH TẾ CƠ BẢN_CHƯƠNG 2 CÁCH TÍNH SẢN LƯỢNG QUỐC GIA I.Một số vấn đề cơ bản II. Cách tính mức hoạt động của một nền kinh tế III. Các chỉ tiêu trong hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) IV. Các đồng nhất thức vĩ mô căn bản

IV Các đồng nhất thức vĩ mô căn bản

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 1

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 2

• Là thước đo thành tựu kinh tế hàng năm của một quốc gia

• Là cơ sở để hoạch định các chính sách kinh tế vĩ mô

Chính phủ

• Ảnh hưởng đến sức mua của toàn xã hội

• Là cơ sở để DN hoạch định chiến lược kinh doanh

I.Một số vấn đề cơ bản

1.Các quan điểm về sản xuất

2 Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA)

3.Giá cả trong SNA

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 3

1.Các quan điểm về sản xuất:

• Quan điểm hiện nay:

cho xã hội

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 4

2.Hệ thống tài khoản quốc gia

(SNA- System of National Accounts )

1 Tổng sản phẩm quốc nội : GDP(Gross Domestic Product)

2 Tổng sản phẩm quốc gia : GNP - Gross National Product

hay Tổng thu nhập quốc gia : GNI - Gross National Income)

3 Sản phẩm quốc nội ròng:NDP ( Net Domestic Product)

4 Sản phẩm quốc gia ròng: NNP – Net National Product)

5 Thu nhập quốc gia: NI- National Income

6.Thu nhập cá nhân: PI- Personal Income

7 Thu nhập (cá nhân) khả dụng: DI- Disposable Personal Income

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 5

2.Hệ thống tài khoản quốc gia(SNA):

• Theo lãnh thổ gồm: GDP, NDP

• Theo quyền sở hữu gồm: GNP, NNP, NI, PI, DI

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 6

3.Giá cả trong SNA

giá thị trường

2 Giá sản xuất hay Chi phí các yếu tố sản xuất

( Factor Cost) → chỉ tiêu theo chi phí yếu tố

GDP thực và GDP danh nghĩa

• GDP danh nghĩa ( Nominal GDP )_ GDPN

- Là giá trị sản lƣợng hàng hóa và dịch vụ đƣợc tính theo giá hiện hành (pt)

qit: khối lƣợng hàng hoá i SX năm t

Pit giá hàng hoá i năm t

• → Sự thay đổi của GDPN qua các năm có thể do giá

hoặc khối lƣợng hàng hoá thay đổi

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 8

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 9

• GDP thực ( Real GDP ): GDPR

- Là giá trị sản lượng hàng hóa và dịch vụ được

GDPR =∑ qit pi0

qit: khối lượng hàng hoá i sản xuất năm t

Pi0 giá hàng hoá i năm gốc

→ Sự thay đổi của GDP thực qua các năm chỉ do khối lượng hàng hoá & dv sản xuất thay đổi

 Ở năm gốc: GDP danh nghĩa = GDP thực

 GDP thực dùng để tính tốc độ tăng trưởng kinh tế

GDP thực và GDP danh nghĩa

- Chỉ số Id của năm gốc luôn bằng 100

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 10

d

GDP

GDP I

100 GDP

Real

GDP

Nominal Deflator

Mối quan hệ giữa các chỉ tiêu

• Chỉ tiêu theo chi phí các YTSX = chỉ tiêu theo giá thị trường – thuế gián thu

3.Giá cả trong SNA

Giá thị trường (mp): Giá

người mua phải trả (bao gồm

thuế gián thu) ⇨ GDP mp

Giá sản xuất (fc): Giá người

bán thực nhận (không bao

gồm thuế gián thu) ⇨ GDP fc

GDPfc = GDPmp – Ti

Giá hiện hành (p t ): Giá của

năm sản xuất ⇨ GDP N

Giá cố định (p 0 ): Giá của năm gốc ⇨ GDP R

II CÁCH TÍNH MỨC HOẠT

ĐỘNG CỦA MỘT NỀN KINH TẾ

1.Một số khái niệm

2.Ba mô hình kinh tế

3.Sơ đồ chu chuyển kinh tế

4.Ba phương pháp tính sản lượng

quốc gia

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 13

1 Một số khái niệm

a.Tiêu dùng , C (Consumption)

đình nhằm thoả mãn nhu cầu cá nhân

 Không bao gồm việc mua nhà ở mới

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 14

b Đầu tư tư nhân, I (Investment)

Đầu tư I: Mua những hàng hóa để sản xuất và

sử dụng trong tương lai

Đầu tư gồm 3 phần:

 Chi mua máy móc thiết bị mới, xây dựng nhà

xưởng… của doanh nghiệp

 Mua sắm nhà ở mới của hộ gia đình

 Tích lũy hàng tồn kho (nguyên vật liệu, bán thành

b Đầu tƣ tƣ nhân, I (Investment)

• Đầu tƣ nhằm 2 mục đích:

1 Thay thế , bù đắp những máy móc thiết bị

2 Mở rộng quy mô , tăng khả năng sản

Invesment)

→ I = De + IN

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 16

c Chi mua HH & DV của chính phủ, G

( Government spending on goods & services )

Chi mua hàng hóa & dịch vụ của chính phủ, G

(trung ương & địa phương)

G chia làm 2 phần:

- Chi tiêu thường xuyên của chính phủ (Cg): tiền lương trả cho những người làm việc trong khu vực chính phủ

và chi tiêu cho các hoạt động công

- Chi đầu tư của chính phủ (Ig): xây dựng bến cảng,

cầu đường, công viên…

- Không bao gồm chi chuyển nhượng (Tr)

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 17

d.Chi chuyển nhƣợng, Tr (Transfer payments)

• Là khoản tiền chính phủ thanh toán cho các cá

e.Thuế , Tx ( Taxes)

• Thuế (Tx): gồm 2 loại :

- Thuế gián thu ( Indirect Taxes,Ti ) gồm: thuế VAT,

thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế sử dụng tài nguyên, thuế xuất nhập khẩu, thuế trước bạ

- Thuế trực thu (Direct Taxes , Td) gồm: thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế

thừa kế tài sản

• Tổng thuế thu: Tx = Ti + Td

• Thuế ròng (net Taxes): T =Tx – Tr

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 19

g.Xuất nhập khẩu

• Xuất khẩu ( Exports , X)

• Là gía trị hàng hoá sản xuất trong nước, được nước ngoài mua

• Nhập khẩu (Imports, M)

• Là giá trị hàng hoá sản xuất ở nước ngoài, được nhập

vào và tiêu thụ trong nước

• Xuất khẩu ròng, NX (Net Exports)

NX= X - M

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 21

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 22

Nền KT mở (Open economy)

Có 4 khu vực: 1.Hộ gia đình 2.Doanh nghiệp 3.Chính phủ

4.Nước ngoài

2.Ba mô hình kinh tế:

3.Sơ đồ chu chuyển kinh tế

 Sơ đồ chu chuyển – các giả định:

• Các doanh nghiệp ( Firms)

• Thanh toán tiền lương (wages),, tiền thuê (rent), tiền lãi ( interest ) lợi nhuận (profit) cho những người sở hữu các yếu tố sản xuất

Tran Thị Bich Dung 23

Sơ đồ chu chuyển kinh tế trong mô hình đơn giản

Tổng thể nền KT: Tổng thu nhập = Tổng chi tiêu

3.Sơ đồ chu chuyển kinh tế :

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 26

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 27

Sản xuất Y=10sp

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 28

Profit Depreciation Indirect Taxes

3 Ba phương pháp tính sản lượng quốc gia

𝐺𝐷𝑃 = 𝑉𝐴𝑖 VAi: giá trị gia tăng của khâu i

VAi = giá trị sản lượng hàng hoá i – chi phí hàng hóa trung gian mua ngoài

3/1/2020 Tran Thị Bich Dung 30

PP SX (giá trị

gia tăng) :

1.VA nông nghiệp

2.VA công nghiệp

3 VA dịch vụ

PP thu nhập :

1.Tiền lương(W) 2.Tiền cho thuê ( R ) 3.Tiền lãi ( i)

4.Lợi nhuận DN( Pr) 5.Khấu hao(De)

6.Thuế gián thu(Ti)

III.CÁC CHỈ TIÊU TRONG HỆ THỐNG SNA

1 Tổng sản phẩm quốc nội (GDP):

- Là giá trị bằng tiền của toàn bộ hàng hoá và dịch

vụ cuối cùng

- trong một khoảng thời gian nhất định,

- thường là 1 năm ( hay 1 quý)

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 31

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

1.GDP…… của toàn bộ

- Tất cả những thứ đƣợc sản xuất ra trong một nền kinh tế

• Đƣợc sản xuất và tiêu dùng tại nhà

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 32

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

2.GDP……cuối cùng …

cùng, không tính hàng hoá trung gian

→ nhằm loại trừ việc tính trùng trong GDP

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 33

dụng cuối cùng trong nền kinh tế mua, gồm:

• hàng tiêu dùng của HGĐ

• hàng đầu tƣ của DN

• hàng hoá xuất khẩu

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 34

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

5.… trên lãnh thổ của một nước

- Bất kể quốc tịch của nhà sản xuất

6… trong một khoảng thời gian nhất định

GDP đo lường giá trị sản xuất trong một khoảng

1 quý

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 36

1.Tổng sản phẩm quốc nội(GDP):

- Phần do công dân một nước tạo ra trên lãnh thổ

nước mình( A)

- Phần do công dân nước ngoài tạo ra trên lãnh thổ

nước A= thu nhập từ các yếu tố SX nhập khẩu

chuyển ra (OFFI)

(nước A nhập khẩu các YTSX: vốn, lao động…)

GDP= A + OFFI

( OFFI: Outflow of foreign factor income )

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 37

1.Tổng sản phẩm quốc nội(GDP)

Cần lưu ý:

 Hàng hóa trung gian chưa được sử dụng, DN

và giá trị của nó được tính vào GDP

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 38

• 2a.Tổng sản phẩm quốc gia (GNP):

• Là giá trị bằng tiền của toàn bộ hàng hoá và dịch vụ

cuối cùng do công dân một nước tạo ra trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 1 năm ( hay

một quý)

• 2b.Tổng thu nhập quốc gia (GNI):

• Là tổng thu nhập do công dân một nước kiếm được trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 1

năm ( hay một quý)

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 39

2.Tổng sản phẩm quốc gia (GNP)

2 Tổng sản phẩm quốc gia (GNP)

• Trong GNP gồm 2 bộ phận:

–Phần do công dân một nước tạo ra trên lãnh thổ nước mình (A)

– Phần do công dân nước A tạo ra ở nước ngoài =

Thu nhập từ yếu tố xuất khẩu ( IFFI)

(nước A xuất khẩu các YTSX: vốn, lao động…)

( IFFI: inflow of foreign factor income )

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 40

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 41

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 42

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 43

Hàng hóa và dịch vụ cuối

cùng sản xuất trong năm

Hạch toán theo Sở hữu Lãnh thổ

lợi nhuận ở Mỹ Việt Nam Mỹ

Cty Nhật thu lợi

3.Sản phẩm quốc gia ròng, NNP

(Net National Product)

• Là kết quả ròng của hoạt động kinh tế_ giá trị mới do công dân một nước tạo ra , trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 1 năm ( hay một quý)

4 Thu nhập quốc dân, NI

- W (Wages):Tiền lương, tiền thưởng

• R ( Rent): Tiền cho thuê nhà, thuê đất…

• i ( interest): Tiền lãi từ vốn cho vay

• π ( Pr -profits): Lợi nhuận trước thuế (gộp) của DN

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 45

4 Thu nhập quốc dân (NI)

π = Pr: Lợi nhuận trước thuế (gộp) của DN

- Thuế thu nhập doanh nghiệp , các đóng góp

công ích…

- Lãi cổ phần và lợi nhuận của chủ DN

- Lợi nhuận giữ lại, không chia

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 46

• Tr: Chi chuyển nhƣợng của chính phủ

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 47

6.Thu nhập khả dụng, DI= Yd

( Disposable Personal Income)

• Là thu nhập mà các cá nhân được quyền sử dụng theo ý muốn, sau khi đã nộp thuế

DI = PI – thuế thu nhập cá nhân

• DI thường được chia làm 2 phần:

• Tiêu dùng cá nhân (C- consumption)

• Tiết kiệm cá nhân (S - Saving)

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 48

Các chỉ tiêu trong SNA

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 50

C

S

Các chỉ tiêu trong hệ thống tài khoản quốc gia

7.Các vấn đề khác của GDP

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 51

 GDP không phản ảnh hết giá trị các hoạt động trong KT:

 Hoạt động kinh tế ngầm:

- Hoạt động phi pháp

- Hoạt động hợp pháp không khai báo

 Hoạt động kinh tế phi thương mại

 GDP không phải là thước đo phúc lợi hoàn hảo

 Chỉ tiêu phúc lợi KT ròng, NEW (Net Economics

Welfare)

- NEW = GNP + giá trị thời gian nhàn rỗi + giá trị các

SP & DV tự làm - chi phí giải quyết ô nhiễm môi

trường…

IV CÁC ĐỒNG NHẤT THỨC VĨ MÔ CĂN BẢN

1.Trong nền kinh tế đơn giản:

• ( Tiết kiệm thực tế = Đầu tƣ thực tế)

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 53

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 54

2.Trong nền kinh tế đóng

• VD:

• S - I = G – T (3)

• 1000 – 700 = 1500 – 1200

bằng thặng dư của khu vực tƣ

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 55

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 58

Tóm tắt chương 2

1 Các loại giá trong SNA: Giá thị trường , Giá sản xuất

( chi phí các YTSX), giá hiện hành, giá cố định

2 Phân biệt GDP danh nghĩa và GDP thực; mối quan hệ

giữa chúng

3 Phân biệt GDP và GNP ; mối quan hệ giữa chúng

4 Các chỉ tiêu khác trong SNA

5 Ba phương pháp tính sản lượng quốc gia

6 Các đồng nhất thức vĩ mô căn bản

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 59

Sách bài tập Kinh tế vĩ mô, SV cần

xem

1 Xem Bài tập 2.1,2.3, 2.4 trang 95-96

2 Làm bài tập cá nhân/nhóm : 2.6*, 2.7*,

2.8* trang 97-99

3 Làm câu hỏi trắc nghiệm : trang 103-110

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 60

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 61

Các chỉ tiêu Ký hiệu Giá trị

1 Tiết kiệm và đầu tƣ của khu vực tƣ nhân

2 Chi tiêu của chính phủ về hàng hóa và dịch vụ

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 62

Hàng hóa Năm

2016 Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019

pi qi

Pi qi Pi qi Pi, qi Thực phẩm 10 100 20 100 20 120 30 150 Quần áo 15 50 30 50 30 60 70 80

Giải trí 20 20 40 20 40 24 100 35



1 Tính GDP danh nghĩa các năm Tính tốc độ tăng của GDP danh

nghĩa qua các năm

2 GDP thực các năm Tính tốc độ tăng của GDP thực qua các năm

3 Tính chỉ số giảm phát theo GDP

BT 2.7*/98: Giả sử quốc gia A chỉ sản xuất và tiêu dùng 3 loại

HH và DV, với số liệu thống kê theo lãnh thổ của các năm:

Năm gốc 2016

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 63

Các chỉ tiêu

Bài 2.8*/98: Có số liệu trên lãnh thổ một quốc gia năm 2018 như sau

a/ Tính GDP danh nghĩa theo giá thị trường bằng các phương pháp

b/ Tính GNP theo giá thị trường và theo chi phí yếu tố

c/ Tính GDP thực, GNP thực và tỷ lệ lạm phát năm 2018

d/ Tính tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2018, biết GDP danh nghĩa năm

2017 là 2.400

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 64

1) Kế toán thu nhập quốc dân đặc biệt sử dụng để:

a Đạt được thông tin về những nguồn tài nguyên được sử dụng

b Đo lường tác động những chính sách kinh tế của chính phủ trên toàn bộ nền kinh tế

c Tiên đoán những tác động của các chính sách kinh tế đặc biệt của chính phủ về thất nghiệp và sản lượng

d Tất cả các câu trên đều đúng

2) Yếu tố nào sau đây không phải là tính chất của GDP

thực:

a Tính theo giá hiện hành

b Đo lường cho toàn bộ sản phẩm cuối cùng

c Thường tính cho một năm

d Không tính giá trị của các sản phẩm trung gian

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 65

3) Tính các chỉ tiêu giá trị sản lượng thực:

a Lấy chỉ tiêu danh nghĩa chia cho chỉ số giá

b Lấy chỉ tiêu danh nghĩa nhân với chỉ số giá

c Tính theo giá cố định

d Câu (a) và (c) đúng

4) GNP theo giá sản xuất bằng:

a GNP trừ đi khấu hao

b GNP theo giá thị trường trừ đi thuế gián thu

c NI cộng khấu hao

d b và c đúng

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 66

5) GNP theo giá thị trường bằng:

a GDP theo giá thị trường cộng thu nhập ròng từ nước ngoài

b GDP theo giá thị trường trừ thu nhập ròng từ nước ngoài

c Sản phẩm quốc dân ròng cộng khấu hao

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 67

Dùng thông tin sau đây để trả lời các câu hỏi 7 đến câu 13

Trong năm 2016 có các chỉ tiêu thống kê theo lãnh thổ một nước như sau: tổng dầu tư: 300, đầu tư ròng: 100, tiền lương: 460, tiền thuê đất :70 tiền trả lãi vay:

50, lợi nhuận:120, thuế gián thu: 100, thu nhập ròng từ nước ngoài: 100, chỉ số

giá năm 2016: 150, chỉ số giá năm 2015 là120 (chỉ số giá năm gốc: 100)

7) GDP danh nghĩa theo giá thị trường năm 2016:

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 68

14) Chỉ tiêu đo lường tốt nhất sự gia tăng trong của cải vật chất của một nền kinh tế

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 69

18.Theo phương pháp thu nhập, GDP là tổng của

a Tiền lương, tiền lãi, lợi nhuận, thuế gián thu

b Tiền lương, tiền lãi, tiền thuê, thuế gián thu,

c Tiền lương, tiền lãi, tiền thuê, lợi nhuận

d.Tiền lương, tiền lãi, tiền thuê, lợi nhuận, khấu hao, thuế gián thu

19) Yếu tố nào sau đây không phải là một yếu tố chi phí:

a Thu nhập của chủ sở hữu doanh nghiệp

b Tiền lương của người lao động

c Trợ cấp trong kinh doanh

d Tiền thuê đất

20) Khoản nào sau đây không phải là thuế gián thu trong kinh doanh

a Thuế giá trị gia tăng

b Thuế thừa kế tài sản

c Thuế thu nhập doanh nghiệp

d b và c đúng

3/1/2020 Bộ môn Kinh tế cơ bản 70

21) ……… được tính bằng cách cộng toàn bộ các yếu tố chi phí trên lãnh thổ một quốc gia trong một thời kỳ nhất định:

a Tổng sản phẩm quốc nội

b Tổng sản phẩm quốc dân

c Sản phẩm quốc dân ròng

d Thu nhập khả dụng

22) ……… không nằm trong thu nhập cá nhân

a Lợi nhuận của chủ doanh nghiệp

b Thuế thu nhập doanh nghiệp

c Thuế giá trị gia tăng

d b và c đúng

23) Chi chuyển nhượng là các khoản:

a Chính phủ trợ cấp cho cựu chiến binh

b Trợ cấp thất nghiệp

c Trợ cấp hưu trí

d Tất cả các câu trên