Noi gương đạo đức cách mạng hồ chí minh trong xây dựng phong cách lãnh đạo dân chủ cho đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay

NOI GƯƠNG ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO DÂN CHỦ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ ĐẢNG VIÊN HIỆN NAY Hiện nay, với việc thực hiện công cuộc chống tham nhũng của Tổng

Trang 1

NOI GƯƠNG ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO DÂN CHỦ CHO ĐỘI

NGŨ CÁN BỘ ĐẢNG VIÊN HIỆN NAY

Hiện nay, với việc thực hiện công cuộc chống tham nhũng của Tổng Bí thư, Chủ Tịch nước Nguyễn Phú Trọng, cho chúng ta thấy rằng, hầu hết những trường hợp tham nhũng, làm thất thoát tài sản của nhà nước toàn là các cán bộ, đảng viên,

họ đã bị suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống, tham lam, chuyên quyền, quan liêu, vô trách nhiệm Nguyên nhân từ đâu mà một bộ phận đội ngũ cán bộ đảng viên của chúng ta bị suy thoái đến như vậy, họ đã đánh mất hình ảnh trong sáng của người đảng viên trung kiên, họ là nguyên nhân gây nên mất niềm tin trong dân chúng vào sức mạnh của Đảng Cộng sản Việt Nam Trước tình trạng trên, Đảng và Nhà nước đã có những nỗ lực thay đổi trong quy trình đào tạo cán bộ, xét duyệt cán bộ, bổ nhiệm cán bộ, luân chuyển cán bộ, có những hình thức xử lý nghiêm các đối tượng tha hóa, biến chất, đẩy mạnh phong trào học tập tư tưởng, phong cách, đạo đức Hồ Chí Minh Vậy chúng ta cần làm gì để lực lượng cán bộ đảng viên trở thành nòng cốt trong xây dựng và phát triển đất nước Với những người làm khoa học, chúng ta cần phải có những nghiên cứu và tìm ra phương pháp để phổ biến rộng khắp và ứng dụng được tư tưởng của Hồ Chí Minh trong việc xây dựng đạo đức cách mạng cho người đảng viên

Hồ Chí Minh đã giành cả cuộc đời cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước Người là tấm gương sáng ngời cho thế hệ chúng ta và thế hệ mai sau học tập

và làm theo Noi gương Người, chúng ta cần lấy đó làm bài học để xây dựng cho được một lực lượng cán bộ đảng viên đủ đức, đủ tài phục vụ đất nước Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, nhiều quan điểm, hành động đạo đức Hồ Chí Minh chưa được tìm hiểu, hoặc đã được tìm hiểu nhưng chưa được phổ biến một cách rộng rãi, hoặc đã được phổ biến nhưng chưa tìm ra được phương thức để có thể áp dụng một cách hiệu quả Qua đây tôi mong muốn có một số gợi ý cho cho công cuộc xây dựng đội ngũ cán bộ đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhân cách trong sáng, cao thượng Người lãnh

tụ trung kiên của cuộc cách mạng và những cuộc kháng chiến đầy gian khổ, hy

Trang 2

sinh chống lại những kẻ thù hung bạo nhất…, nhưng điều đó không làm Người mất

đi lòng tin vào mỗi con người Khoan dung, độ lượng, tôn trọng sự khác biệt, giàu

lòng nhân ái, thương người, tin vào tinh thần yêu nước và lương tri của mọi người dân Việt Nam là một trong những nét đặc biệt trong tư duy chính trị, trong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đối với những người lầm đường, lạc lối, Người

nói: “Năm ngón tay cũng có ngón ngắn ngón dài Nhưng ngắn dài đều hợp lại nơi bàn tay Trong mấy triệu người cũng có người thế này, người thế khác… Vậy nên

ta phải khoan hồng đại độ, ta phải nhận rằng, đã là con Lạc cháu Hồng, thì ai cũng

có ít hay nhiều lòng ái quốc Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hóa họ”1

Xót thương cho đồng bào, cho những người đã hy sinh về cuộc chiến, Người còn thương xót cả những binh sĩ Pháp tử nạn, Người nói:

“Tôi nghiêng mình trước anh hồn những chiến sĩ và đồng bào Việt Nam, đã vì

Tổ quốc mà hy sinh tính mệnh Tôi cũng ngậm ngùi thương xót cho những người

Pháp đã tử vong Than ôi, trước lòng bác ái, thì máu Pháp hay máu Việt cũng đều là

máu, người Pháp hay người Việt cũng đều là người”2

Tình yêu thương con người, lấy con người làm trung tâm là một nét đẹp trong nhân cách của Người, điều mà các cán bộ đảng viên hiện nay phải cảm thấy xấu hổ với bản thân khi chưa làm được điều đó

Nhận xét về lòng tình yêu thương con người, yêu đồng bào của Hồ Chí Minh, ngài K.C Tia Gi, Tổng Bí thư Đảng Janati Dai (Ấn Độ) viết: “Hồ Chí Minh không bao giờ độc tài về chính trị mà là người có ảnh hưởng mạnh mẽ trong sự lãnh đạo Người là một người nồng hậu, có khả năng lôi cuốn và thông cảm Người thiết tha quan tâm đến đồng bào của mình Ở Người, tình yêu đối với nhân dân là một tình cảm mãnh liệt”3

Đạo đức, lẽ sống cao thượng, tinh thần kỷ luật, sống nghiêm túc, không vụ lợi, yêu cái tốt, ghét cái xấu…hội tụ làm nên con người Hồ Chí Minh Người dành trọn một đời vì nước, vì dân, trọn đời tranh đấu, hy sinh và dâng hiến cho cuộc sống của nhân dân, vì nhân dân

1 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.4, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.280-281.

2 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.4, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 510.

3 Viện Thông tin Khoa học xã hội – Viện KHXHVN (1993) Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay (Qua

sách báo nước ngoài), Hà Nội, tr.99-100.

Trang 3

Nhà nghiên cứu về Hồ Chí Minh, GS Hoàng Chí Bảo nhận xét: “Người mang phẩm chất bác ái, nhân từ, khoan dung, độ lượng của Đức Chúa Jesu, lòng từ

bi hỷ xả, vô ngã vị tha của Đức Phật, trí tuệ của Mác - Lênin, đầu óc thiết thực của Tôn Trung Sơn Người còn mang hình ảnh của Nguyễn Trãi - nhà nhân văn chủ nghĩa vĩ đại của Việt Nam ở thế kỷ XV, mang tâm hồn của Nguyễn Du - đại thi hào

dân tộc với kiệt tác Truyện Kiều đã từng được dịch ra rất nhiều thứ tiếng trên thế

giới An dân và khuyến dân trong tư tưởng Nguyễn Trãi cũng như nỗi đau nhân thế

từ âm hưởng Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du cũng đã hiển thị một cách đặc sắc trong Di chúc của Người Vậy là, dường như những gì tinh hoa, ưu tú nhất

của thế giới nhân loại và của dân tộc Việt Nam đã hội tụ vào trí tuệ và tư tưởng, đạo đức và tâm hồn Hồ Chí Minh Con Người viết Hoa ấy, Con Người của lý tưởng Chân - Thiện - Mỹ, rốt cuộc lịch sử đã tìm thấy, đã chứng nghiệm ở Hồ Chí Minh.”4

Nhìn chung, nhân cách con người Hồ Chí Minh được tạo nên dựa trên sự tổng hợp, kết thừa, chắt lọc, kết hợp lý luận của các bậc tiền bối trong mối giao thoa của văn hóa Đông Tây và trí tuệ, nhân cách, đạo đức sáng ngời đã làm nên một tư tưởng có giá trị trường tồn cùng dân tộc Mỗi người tu luyện và học tập theo Người sẽ trở thành “một bông hoa đẹp”, như người từng nói “cả dân tộc sẽ thành một rừng hoa đẹp” Trước mắt, để có thể trở thành người cán bộ tốt, cần phải xây dựng cho được phong cách lãnh đạo dân chủ theo lời dạy của Người như sau:

Một là: Người cán bộ thực sự là “đầy tớ” của nhân dân – đó là một phong

cách lãnh đạo dân chủ

Người lãnh đạo thực sự lo cho dân, là người “đầy tớ” trung thành của nhân dân thì ý chí, nguyện vọng phải phù hợp với ý chí và nguyện vọng của dân, đứng

về lợi ích của nhân dân mà hành động Mọi chủ trương, chính sách phải bảo vệ được quyền lợi của dân, mang lại lợi ích cho nhân dân Hồ Chí Minh đã từng nói chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là nhân dân làm chủ, điều đó cũng tức là “cán bộ

và nhân viên từ cấp trên đến cấp dưới đều là đầy tớ của nhân dân, đều phải một

lòng một dạ phục vụ nhân dân” 5 Người không quên khẳng định, người “đầy tớ” ấy

“phải một lòng một dạ” nghĩ đến nhân dân, nhân dân là đối tượng chính để mình ra

sức phấn đấu và phục vụ “Bây giờ chúng ta là dân chủ Dân chủ là thế nào? Là

4 Hoàng Chí Bảo (2015), Điều làm nên sự vĩ đại ở Hồ Chí Minh, Webside Hồ Chí Minh

http://hochiminh.vn/news/Pages/news.aspx?ItemID=844

Trang 4

dân làm chủ Dân làm chủ thì Chủ tịch, bộ trưởng, thứ trưởng, uỷ viên này khác là làm gì? Làm đày tớ Làm đày tớ cho nhân dân, chứ không phải là làm quan cách mạng”6

Điều đó mới thể hiện được phong cách lãnh đạo trong nền dân chủ Người nhắc nhở các cán bộ lãnh đạo rằng ở cương vị lãnh đạo thì phải biết lo cho dân, chứ không phải là làm quan cách mạng

Người “đầy tớ” trong bộ máy công quyền không thể quên là mình có chức

năng và nhiệm vụ phục vụ nhân dân, họ luôn phải thể hiện rõ chức năng và nhiệm

vụ của mình xứng đáng là người mà thực sự được nhân dân tin tưởng giao quyền Nhân dân đã lựa chọn họ, tín nhiệm họ đặt quyền lực vào tay họ để họ thực hiện nhiệm vụ lo cho dân, Người lãnh đạo cần xác định công việc của mình là đem lại lợi ích cho nhân dân, cho dân tộc Do vậy, họ cần một lòng một dạ phục vụ nhân dân Tuy nhiên, phải thấy rằng khi đề cập đến việc người lãnh đạo phải là “đầy tờ” của nhân dân, phục vụ nhân dân, nhưng khi họ đang ở vị trí có quyền được ra lệnh,

có quyền quyết định mọi vấn đề, quyền lực đang nằm trong tay họ mà yêu cầu họ phải là người “đầy tớ” trung thành của nhân dân thì là một việc khó nếu không đưa

ra được một cơ chế để họ thực sự trở thành người phục vụ nhân dân Nếu chỉ bằng lời kêu gọi thì hoàn toàn không có tác dụng Bởi bản chất con người là tư hữu, vậy khi có điều kiện thuận lợi họ có thừa khả năng lạm dụng quyền lực và đem lại lợi ích cho bản thân nếu không có một cơ chế kiểm soát chặt chẽ

Hai là: phong cách lãnh đạo dân chủ nổi bật nhất chính là phải chịu sự

kiểm soát của nhân dân

Xem xét về mặt bản năng con người, nhất là người có một địa vị nhất định

không muốn quyền lực của mình bị kiểm soát Khi có quyền lực trong tay, người

lãnh đạo rất dễ tham ô, tham nhũng, lạm quyền Bệnh đó từ đâu mà ra? Theo Hồ Chí Minh: “Do bệnh quan liêu mà ra Quan liêu là gì? Quan liêu là những người phụ trách bất kỳ cấp nào không gần gũi cán bộ, không theo dõi công việc thiết thực, không theo dõi cán bộ để biết tính nết, khả năng, để thấy điều tốt thì khuyến khích, thấy điều xấu thì can ngăn, giáo dục, giúp đỡ sửa chữa Thế là cán bộ xa thực tế, xa bộ đội, xa nhân dân, không dân chủ”7

7 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t,7, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 433-434.

Trang 5

Để thực sự người lãnh đạo làm việc có hiệu quả thiết thực đúng phong cách dân chủ thì phải có sự kiểm soát Người dạy rằng: “Muốn chống bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy; muốn biết các nghị quyết có được thi hành không, thi hành có đúng

không; muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách, là khéo kiểm

soát” 8

Như vậy, khi có quyền lực được trao cho một người hay một tổ chức thì phải

có một người, một tổ chức của nhân dân kiểm soát quyền lực ấy để tránh lạm quyền, quan liêu, bè phái, gây thất thoát tài sản và tham ô, tham nhũng Điều này được Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Dân chúng có quyền kiểm soát việc làm để đề phòng những việc nhũng lạm có thể xảy tới"9

Thực hiện việc kiểm soát đối với sự lãnh đạo là vô cùng quan trọng Bởi: “1

Có kiểm soát như thế mới biết rõ cán bộ và nhân viên tốt hay xấu 2 Mới biết rõ

ưu điểm và khuyết điểm của các cơ quan 3 Mới biết rõ ưu điểm và khuyết điểm

dung ngồi ở vị trí đặc quyền có hại cho dân, họ trở nên ngang tàng độc đoán Nếu không có kiểm soát, việc làm xấu của cả một cơ quan, cả một bộ máy sẽ cứ diễn ra hàng ngày như một thói quen và xấu càng thêm xấu, mất dần lòng tin nơi dân Nếu không có kiểm soát, những mệnh lệnh, nghị quyết sẽ trở thành những công cụ phục

vụ cho lợi ích của một nhóm đối tượng, quyền lợi và lợi ích của nhân dân bị lạm dụng Do vậy, nhất thiết phải có kiểm soát Hồ Chí Minh có nói: “kiểm soát khéo, bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm tra khéo về sau khuyết điểm nhất định bớt đi” Và để có được sự kiểm soát có hiệu quả, Người cho rằng cần phải làm tốt hai điều: “Một là, việc kiểm soát phải có hệ thống, phải thường làm Hai là người đi kiểm soát phải là người rất có uy tín”11

Kiểm soát phải có hệ thống đó thực sự là một ý tưởng rất quan trọng Điều

này nói lên rằng, không phải cứ nói đến kiểm soát là kiểm soát một cách bừa bãi, báo cáo tùy tiện Kiểm soát có hệ thống tức phải có tổ chức thực hiện, được pháp luật công nhận, có phương cách hành động kiểm soát, những gì mà tổ chức hay cá nhân thực hiện việc kiểm soát được công khai rộng rãi, và có cơ chế cho những người hay những tổ chức kiểm soát hoạt động độc lập không phụ thuộc vào người được kiểm soát Có như vậy, người kiểm soát mới dám nói, dám làm, dám đương

8 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t,5, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 327.

9 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.4, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 177

Trang 6

đầu với cái xấu Người kiểm soát phải có đủ uy tín bởi việc kiểm soát cũng không đơn giản, phải có trình độ về lĩnh vực kiểm soát, phải có tinh thần đạo đức cách

mạng thật thà và công minh thì báo cáo về việc kiểm soát mới thực sự hiệu quả.

Hiện nay, về cơ bản các cơ quan nhà nước, nhất là cấp cơ sở nơi trực tiếp làm việc với dân, các bộ phận ở các đơn vị phục vụ nhân dân khá nhiệt tình Cùng với công nghệ số, một số nơi đã áp dụng làm các thủ tục online, đặt các camera theo dõi trực tuyến để dân có thể phản ánh, cũng như kiểm soát được quá trình làm việc của cán bộ lãnh đạo Việc này đã tạo rất nhiều thuận lợi cho công tác phục vụ nhân dân Nhân dân kìp thời phản ảnh những sai lầm của các cán bộ lãnh đạo Rõ ràng là dù có sự hộ trợ của công nghệ số thì vẫn phải có quần chúng nhân dân

Hồ Chí Minh khẳng định: “Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quần chúng mới giúp được”12, Do vậy, cần phải liên hệ chặt chẽ với nhân dân, với quần chúng, liên hợp với quần chúng

Ba là: người lãnh đạo mang phong cách dân chủ là người biết lắng nghe

ý kiến của dân, biết lo cho dân, gần dân, không đặt lợi ích cá nhân của mình lên trên lợi ích của dân

Rõ ràng là, trong khi là người đứng đầu đất nước, Hồ Chí Minh đã thường xuyên thăm hỏi nhân dân, Người đã đi đến rất nhiều nơi nhiều cơ quan đoàn thể, các vùng lãnh thổ trên khắp cả nước để lắng nghe ý kiến của nhân dân, tận mắt chứng kiến công việc và đời sống của nhân dân đồng thời giáo dục nhân dân hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình Có như vậy, mới lấy được niềm tin trong nhân dân Khi dân tin yêu thì mọi việc sẽ yên ổn, khi mất niềm tin trong dân thì xã hội ắt

sẽ loạn

Theo Hồ Chí Minh, muốn xây dựng được một xã hội hòa bình, dân chủ và tự

do thì mỗi cán bộ đảng viên “là phải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân”13

Theo Hồ Chí Minh: “Dân chúng rất khôn khéo, rất hăng hái, rất anh hùng

Vì vậy, mỗi một khẩu hiệu, mỗi một công tác, mỗi một chính sách của chúng ta, phải dựa vào ý kiến và kinh nghiệm cả dân chúng, phải nghe theo nguyện vọng của dân chúng”14

Trang 7

Người hiểu vai trò quan trọng của dân “Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng

Khi làm việc lãnh đạo, theo Hồ Chí Minh có hai cách làm việc với dân chúng:

“Làm việc với dân chúng có hai cách: 1 Làm việc theo cách quan liêu Cái gì cũng dùng mệnh lệnh Ép dân chúng làm Đóng cửa lại mà đặt kế hoạch, viết chương trình rồi đưa ra cột vào cổ dân chúng, bắt dân chúng theo Có nhiều cán bộ theo cách đó Họ còn tự đắc rằng: làm như thế, họ vẫn "làm tròn nhiệm vụ", làm được mau, lại không rầy rà Họ quên rằng: Đảng ta và Chính phủ ta làm việc là làm cho dân chúng Việc gì, cũng vì lợi ích của dân mà làm Làm theo cách quan liêu đó, thì dân oán Dân oán, dù tạm thời may có chút thành công, nhưng về mặt chính trị,

là thất bại 2 Làm theo cách quần chúng Việc gì cũng hỏi ý kiến dân chúng, cùng dân chúng bàn bạc Giải thích cho dân chúng hiểu rõ Được dân chúng đồng ý Do dân chúng vui lòng ra sức làm Như thế hơi phiền một chút, phiền cho những người biếng học hỏi và giải thích Nhưng việc gì cũng nhất định thành công.”16

Nhìn chung, “Chúng ta phải kiên quyết bỏ sạch lối quan liêu, lối chật hẹp, lối mệnh lệnh Chúng ta phải kiên quyết thực hành theo nguyên tắc sau đây: 1 Việc gì cũng phải học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích cho dân chúng 2 Tin vào dân chúng Đưa mọi vấn đề cho dân chúng thảo luận và tìm cách giải quyết Chúng ta có khuyết điểm, thì thật thà thừa nhận trước mặt dân chúng Nghị quyết gì mà dân chúng cho là không hợp thì để họ đề nghị sửa chữa Trước kia, việc gì cũng từ "trên dội xuống" Từ nay việc gì cũng phải từ "dưới nhoi lên" Làm như thế, chính sách, cán bộ và nhân dân sẽ nhất trí, mà Đảng ta sẽ phát triển rất

Bốn là: thực hành dân chủ bằng cách phê bình và tự phê bình sẽ giúp

cho Đảng loại bỏ được những tính xấu, phát triển được những tính tốt Có

như thế mới có được những cán bộ lãnh đạo tốt.

Trong Di chúc của mình, Người vẫn còn phải căn dặn: “Trong Đảng thực

hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là

cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên

16 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.5, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.333-334

17 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.5, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 327 -328

Trang 8

và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”18

Tuy nhiên, một Đảng tồn tại không tránh khỏi trong Đảng có những phần tử chưa tốt Bởi đôi khi do thói xấu tự tư, tự lợi, do hoàn cảnh cũng như do địa vị của người đảng viên mà nảy sinh thói xấu Đặc biệt, theo Hồ Chí Minh, ở các đảng viên thường nảy sinh một số bệnh như bệnh tham lam, bênh lười biếng, bệnh kiêu ngạo, bệnh hiếu danh, bệnh thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương, óc lãnh tụ, bệnh kéo bè kéo cánh, bệnh cá nhân… bệnh nặng gây ra chứng lạm quyền, tham

ô, tham nhũng

Vậy, chỉ có thực hành dân chủ trong Đảng mới có thể chữa được các loại bệnh trên, giữ vững sức mạnh của Đảng Để những bệnh trên tồn tại trong Đảng sẽ

có hại đến Đảng đến nhân dân, vậy thực hành dân chủ bằng cách phê bình và tự

phê bình sẽ giúp cho Đảng loại bỏ được những tính xấu, phát triển được những tính

tốt

Theo Hồ Chí Minh, “một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm là một Đảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái sai, cái được của mình, tìm nguyên nhân vì đâu mà nảy sinh khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó,

Minh đã tự phê bình trước Đảng, trước nhân dân do những sai lầm trong quá trình thực hiện cải cách ruộng đất Người đã khóc và xin lỗi nhân dân Chính điều này

mà Hồ Chí Minh được ngưỡng mộ hơn hẳn những lãnh tụ Cộng sản khác như Stalin hay Mao Trạch Đông trên trường Quốc tế Bởi họ hiểu rằng đã là con người không thể không mắc sai lầm, nhưng biết sửa chữa sai lầm, biết nhận lỗi trước toàn thể nhân dân thì không phải lãnh tụ nào cũng làm được Đây là điều đáng kính trọng nhất ở Hồ Chí Minh

Như vậy, để có thể phát hiện được khuyết điểm, tìm được nguyên nhân nhân gây nên khuyết điểm, tìm phương cách để sửa chữa khuyết điểm chỉ có phê bình và

tự phê bình, khai hội kiểm thảo Nếu không có phê bình thì cũng giống như “có bệnh mà giấu bệnh, không dám uống thuốc Để đến nỗi bệnh ngày càng nặng không chết “cũng la lết quả dưa”” Nếu không có tự phê bình thì khác nào để bệnh

Trang 9

chất chứa, khuyết điểm càng nặng thêm, thế thì khác nào tự bỏ thuốc độc cho mình20

Thực tế cho thấy, việc tiến hành phê bình và tự phê bình thực sự không dễ dàng Ngay như việc gian lận trong thi cử năm 2018 vừa rồi ở một số tỉnh Hòa Bình, Sơn la, Lạng Sơn, Hà Giang, chắc chắn những đối tượng được nâng điểm không phải con dân, đây phải là người có tiền và có quyền Tuy nhiên, trong đợt tiếp xúc cử tri vừa rồi của một số đại biểu quốc hội, nhân dân yêu cầu phải nêu rõ tên cha mẹ các đối tượng được nâng điểm nhưng việc đó vẫn chưa được thực hiện, điều này càng gây nghi ngờ trong nhân dân

Năm là: Người lãnh đạo dân chủ là người nói đi đôi với làm, không

khoa trương hình thức, phải làm tốt nhiệm vụ của mình là tấm gương sáng cho quần chúng noi theo.

Nếu người lãnh đạo chỉ giao huấn, giáo điều, mà không làm tốt nhiệm vụ của mình thì không thể lãnh đạo được quần chúng, không tạo được niềm tin yêu của quần chúng Người lãnh đạo phải là người dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm Cần lấy thẳng thắn chân thành để đối xử, lấy tin yêu giúp đỡ để cảm hoá; trân trọng phát huy nhân tố tích cực; hạn chế, đẩy lùi nhân tố tiêu cực, giúp cho mọi tổ chức và cá nhân đều tiến bộ và trưởng thành, đóng góp có hiệu quả

Theo Hồ Chí Minh, “cán bộ và đảng viên càng phải nâng cao tinh thần phụ trách, nêu gương “cần kiệm liêm chính”, không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân; phải chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh là nguồn gốc sinh ra tham ô, lãng phí.”21

Sáu là: lãnh đạo dân chủ nhưng phải tập trung

Khi đã tập hợp được ý kiến của cấp dưới, người lãnh đạo phải là người quyết định và chịu trách nhiệm với sự quyết định của mình Cách thức lãnh đạo trong cơ chế dân chủ theo Hồ Chí Minh đó chính là tập trung dân chủ, thiểu số phục tùng đa

số, thảo luận lấy ý kiến nhân dân, phối hợp chặt chẽ với nhân dân Dân chủ thực sự

có được chỉ khi có được sự tập trung và ngược lại tập trung phải được xây dựng trên nền tảng dân chủ Cụ thể, Người viết: “Tập trung trên nền tảng dân chủ là các đảng viên có quyền thảo luận chính sách của Đảng, rồi tập trung ý kiến lên Trung ương, còn dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung là vì nếu cái gì không nên bàn cũng cứ

20 Xem Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.5, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 301

Trang 10

bàn ắt hỏng, cái gì đã bàn rồi thì phải đưa lên Khi bên trên ra lệnh thì bên dưới phải thi hành, phải tuân theo Tập trung mà không dân chủ thì đi đến độc tài, dân chủ mà không tập trung thì dân chủ quá trớn, nước nào càng tập trung lại càng dân chủ, càng dân chủ thì càng phải tập trung”22

“Dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung” sẽ giúp chống lại được bệnh “nói lung tung; tự do hành động; dân chủ quá trớn”23 Tập trung có dân chủ sẽ tập hợp được ý kiến của quần chúng nhân dân, là điều kiện để có được những sáng kiến của nhân dân, trên tinh thần ấy, tập trung giải quyết sẽ có được hiệu quả cao trong công việc

Dân chủ tập trung, xét về mặt trình tự thì dân chủ có trước tập trung Vì phải thảo luận, lấy ý kiến, trên nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số, rồi mới tập trung lại

để quyết định Dân chủ không có nghĩa là muốn làm gì thì làm Dân chủ mà không

có tập trung sẽ dẫn đến tình trạng “vô trách nhiệm” “cha chung không ai khóc” Các vấn đề đưa ra đã được bàn, đã được đông đảo ý kiến nhân dân đồng tình, tuy nhiên vì không có tập trung để chỉ đạo thì công việc không thể được giải quyết Về

cơ bản, theo Hồ Chí Minh “Tập thể lãnh đạo là dân chủ Cá nhân phụ trách là tập

trung Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tức là dân chủ tập trung” Và “Làm việc

mà không theo đúng cách đó, tức là làm trái dân chủ tập trung” Có lãnh đạo tập thể mới huy động được trí tuệ, tri thức, sức sáng tạo của toàn Đảng, toàn dân vào việc xây dựng chủ trương, đường lối, cách thức, bước đi đúng hướng, đạt hiệu quả tối đa Trái lại, “lãnh đạo không tập thể thì sẽ đi đến cái lệ bao biện, độc đoán, chủ quan Kết quả là hỏng việc” Còn phụ trách phải do cá nhân thì công việc mới đạt kết quả cao Nếu “phụ trách không do cá nhân, thì sẽ đi đến cái lệ bừa bãi, lộn xộn,

vô chính phủ Kết quả cũng hỏng việc”24

Về cơ bản Hồ Chí Minh căn dặn: “Cán bộ và đảng viên càng phải nâng cao tinh thần phụ trách trước Đảng và trước quần chúng, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Phải yêu kính nhân dân Phải thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân Tuyệt đối không được lên mặt “quan cách mạng” ra lệnh ra oai Phải nắm vững quan điểm giai cấp, đi đúng đường lối quần chúng, thành tâm học hỏi quần chúng, kiên quyết dựa vào quần chúng, giáo dục và phát động quần chúng tiến hành mọi chủ trương, chính sách của Đảng và của Nhà nước Phải thật thà, ngay thẳng; không được giấu dốt, giấu khuyết điểm, sai lầm Phải khiêm tốn, gần gũi quần

22 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.6, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 373 – 374.

23 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.8, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 287

24 Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, t.5, xb lần 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr 620

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	27,2 KB