Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh vĩnh phúc

Trong đó, đã xây dựng, ban hành các kế hoạch, văn bản chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến hướng dẫn pháp luật về phòng, chống hàng giả đến các doanh nghiệp sản xuất, kinh do

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐÌNH TOẢN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐÌNH TOẢN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào của người khác Việc sử dụng kết quả, trích dẫn tài liệu của người khác đảm bảo theo đúng các quy định Các nội dung trích dẫn và tham khảo các tài liệu, sách báo, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và trang website theo danh mục tài liệu tham khảo của luận văn

Tác giả luận văn

Nguyễn Đình Toản

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành nghiên cứu luận văn: “Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”, trước hết tôi xin đặc biệt cảm ơn TS Nguyễn Mạnh Hùng, công tác tại Hội đồng lý luận Trung ương, giảng viên hướng dẫn luận văn của tôi, đã quan tâm giúp đỡ tận tình về nội dung và phương pháp nghiên cứu khoa học, luôn động viên khích lệ tôi hoàn thành luận văn một cách tốt nhất

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các giáo sư, các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo của Trường Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình truyền đạt kiến thức, chỉ bảo tôi trên con đường học tập

và nghiên cứu khoa học

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc, Cục Quản

lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố thuộc tỉnh Vĩnh Phúc; Đội Quản lý thị trường các huyện, thành phố mà đề tài tiến hành nghiên cứu, điều tra đã tạo những điều kiện tốt nhất, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài

Xin được bày tỏ lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã luôn hỗ trợ, động viên, chia sẻ, tạo những điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn này

Tác giả Luận văn

Nguyễn Đình Toản

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC HÌNH … iii

PHẦN MỞ ĐẦU……… 1

1 Tính cấp thiết của đề tài……… 1

2 Câu hỏi nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu……… 3

3.1 Mục đích nghiên cứu……… 3

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 3

4.1 Đối tượng nghiên cứu……… 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu……… 4

5 Kết cấu luận văn……… 4

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 5 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu……… 5

1.2 Cở sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh……… ………… 8

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản về hàng giả và quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả……… 8

1.2.2 Sự cần thiết tăng cường quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh… ……… 14

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa

bàn cấp tỉnh……… 16

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá……… 22

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả……… 26

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho Vĩnh Phúc……… 29

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả của Cục Quản lý thị trường Thành phố Hà Nội……… 29

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả của Cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ……… 32

1.3.3 Bài học kinh nghiệm đối với Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc……… ……… 33

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……… 36

2.1 Phương pháp thu thập thông tin……… 36

2.1.1 Thu thập thông tin sơ cấp……… 36

2.1.2 Thu thập thông tin thứ cấp……… 37

2.2 Phương pháp xử lý thông tin……… 38

2.2.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp……… 38

2.2.2 Phương pháp thống kê so sánh, mô tả……… 39

Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 40 3.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở tỉnh Vĩnh Phúc……… 40

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội và tác động của đặc điểm tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội đến hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả………

40

3.1.2 Tình hình sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh…… 43

3.1.3 Sự tham gia của người dân và doanh nghiệp trong công tác

3.1.4 Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách của Nhà nước về

3.1.5 Công tác phối hợp trong công tác phòng, chống hàng giả…… 48

3.2 Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa

cáo và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống hàng giả………… 74 3.3 Đánh giá chung quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc……… 81

4.1 Định hướng công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng

giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới……… 90 4.1.1 Dự báo diễn biến tình hình hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh

4.1.2 Quan điểm, chủ trương và mục tiêu quản lý nhà nước về

phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng chống

hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc……… 93

4.2.1 Về tổ chức bộ máy phòng, chống hàng giả ……… 94

4.2.2 Nâng cao hiệu quả việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện các chương trình, kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả………… 94

4.2.3 Đảo bảo nguồn lực cho công tác phòng, chống hàng giả…… 95

4.2.4 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống hàng giả……… 99

4.2.5 Hoàn thiện cơ chế phối hợp về phòng, chống hàng giả……… 100

4.2.6 Tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát nội bộ và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống hàng giả……… 102

KẾT LUẬN……… 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 107

PHỤ LỤC………

18 UBTVQH Ủy ban Thường vụ Quốc hội

ii

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 3.1 Giao chỉ tiêu kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính của Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh

Phúc, giai đoạn 2015-2018

60

2 Bảng 3.2 Đội ngũ cán bộ công chức, người lao động tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc 62

3 Bảng 3.3 Biên chế công chức quản lý thị trường theo đơn vị 63

4 Bảng 3.4 Đánh giá của đối tượng được điều tra khảo sát về số lượng công chức, người lao động làm công tác

phòng, chống hàng giả

64

5 Bảng 3.5 Số cán bộ, công chức đã được đào tạo, bồi dưỡng 65

6 Bảng 3.6 Kết quả công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp

75

iii

DANH MỤC HÌNH

1 Hình 3.1 Bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Phúc 41

2 Hình 3.2 Sơ đồ bộ máy của Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc 51

3 Hình 3.3 Kết quả xử lý hàng giả theo hành vi vi phạm 76

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế hiện nay, Việt Nam hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, trở thành thành viên của nhiều tổ chức quốc tế và tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại quốc tế thế hệ mới, theo đó hàng rào thuế quan và phi thuế quan dần bị dỡ bỏ, tạo điều kiện cho

sự giao lưu trao đổi hàng hóa, thu hút đầu tư nước ngoài và khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu hàng hóa Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực của hội nhập kinh tế quốc tế và quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước thì chúng ta cũng phải đương đầu với rất nhiều mặt trái của kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế,

đó là nạn sản xuất, buôn bán hàng giả ngày càng phức tạp và tinh vi

Hiện nay, hàng giả xuất hiện tràn lan trên thị trường từ vùng sâu, vùng

xa đến các đô thị lớn trong cả nước, hàng giả có trong tất cả các lĩnh vực, mặt hàng, từ hàng hóa có giá trị cao đến hàng hóa có giá trị thấp, từ hàng hóa thông thường đến các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân như lương thực, thực phẩm, thuốc phòng chữa bệnh cho người, xăng dầu, phân bón, thức ăn chăn nuôi,… Hàng giả rất đa dạng về mẫu mã, giá cả và đặc biệt rất phong phú về chủng loại, hàng giả không chỉ giả hàng hóa ngoại nhập mà giả cả hàng hóa trong nước Do đó, hàng giả không chỉ là vấn đề của mỗi quốc gia mà là vấn nạn toàn cầu, hàng giả không chỉ làm ảnh hưởng đến sức khỏe, thu nhập của người tiêu dùng, lợi ích doanh nghiệp, làm thất thu ngân sách mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của quốc gia và các địa phương

Nhận thức rõ vấn nạn sản xuất, buôn bán hàng giả và tầm quan trọng của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cả nước nói chung và trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng Trong những năm qua,

2

các cơ quan phòng, chống hàng giả của tỉnh Vĩnh Phúc, trong đó có Cục Quản

lý thị trường tỉnh đã tăng cường, hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Trong đó, đã xây dựng, ban hành các

kế hoạch, văn bản chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến hướng dẫn pháp luật về phòng, chống hàng giả đến các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh; tổ chức thực hiện và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả; nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các sở, ngành, các lực lượng chức năng trong công tác phòng, chống hàng giả cũng như trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Tuy nhiên, kết quả công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh thuộc chức năng, nhiệm vụ của Cục Quản lý thị trường tỉnh còn nhiều hạn chế bất cập, chưa đáp ứng được kỳ vọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh; hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả còn diễn biến phức tạp, hàng giả vẫn còn xuất hiện tràn lan trên thị trường trong nhiều lĩnh vực, mặt hàng Trên thực tế, nguyên nhân của vấn đề trên là do trong quá trình quản lý nhà nước

về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc còn những hạn chế bất cập như: Công tác xây dựng các kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng, chống hàng giả chưa thực sự sát với thực tế; trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu, chưa hiệu quả; công tác thanh tra, kiểm tra và xử

lý vi phạm còn chưa triệt để; công tác phối hợp trao đổi thông tin giữa các sở, ngành, các địa phương và các cấp chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc chưa kịp thời trong việc phát hiện, ngăn chặn, xử lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng giả,… Vì vậy, vấn đề được đặt ra ở đây là làm thế nào để Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc hoàn thiện năng lực quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới là hết sức cần thiết, để góp phần ổn định thị trường, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa

3

bàn tỉnh ngày càng phát triển Từ những nhận thức trên, học viên chọn đề tài

“Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc ”

làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình để hoàn thiện những hạn chế, bất cập trong hoạt động quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn tỉnh

2 Câu hỏi nghiên cứu

Luận văn thực hiện nghiên cứu nhằm trả lời câu hỏi: Những hạn chế bất cập trong quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở Vĩnh Phúc? Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc cần phải làm gì để hoàn thiện quản

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt mục tiêu trên, nhiệm vụ cần phải thực hiện là:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận, thực tiễn có liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh

- Phân tích, đánh giá thực trạng phòng, chống hàng giả của Cục Quản

lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc, từ đó chỉ ra những thành công, tồn tại hạn chế

và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

- Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc thời gian tới

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tƣợng nghiên cứu

4

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn tỉnh, tập trung vào chức năng, nhiệm vụ phòng, chống hàng giả của Cục Quản lý thị trường tỉnh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

+ Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động quản

lý nhà nước của Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc trong công tác phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh

+ Không gian: Nghiên cứu quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

+ Thời gian: từ năm 2015 đến năm 2018

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chương, bao gồm:

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn

về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 4 Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

5

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC PHÒNG,

CHỐNG HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả nói riêng trong thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm của toàn

xã hội Trong những năm qua, chủ đề quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả đã có nhiều nhiều tạp chí, công trình, luận văn thạc sỹ,… nghiên cứu về vấn đề này Hầu hết các công trình nghiên cứu đều nêu ra và đánh giá thực trạng, cũng như đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả đã sát với tình hình thực tế và có tính ứng dụng cao, cụ thể:

- Nguyễn Thị Tố Uyên, 2014 Tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo

Điều 156 Bộ Luật hình sự năm 1999 Luận văn thạc sĩ, Khoa Luật Đại học

Quốc gia Hà Nội Đề tài đã đi sâu vào phân tích:

+ Khái niệm tội sản xuất, buôn bán hàng giả

+ Thực trạng công tác đấu tranh phòng chống tội sản xuất, buôn bán hàng giả ở Việt Nam trong thời gian qua

+ Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội sản xuất, buôn bán hàng giả

Nhưng trong phạm vi nghiên cứu đề tài của tác giả Nguyễn Thị Tố Uyên chỉ tập trung vào đối tượng quản lý vi phạm pháp luật hình sự về sản xuất, buôn bán hàng giả nên đề tài có tác dụng tham khảo, làm rõ hơn các hành vi vi phạm phải chuyển giao cho các cơ quan chức năng điều tra, xét xử theo quy định của pháp luật

6

- Nguyễn Thị Quế Anh, 2014 Một vài suy nghĩ về khái niệm hàng giả trong bối cảnh cuộc chiến chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại

Việt Nam Tạp chí Khoa học Đại học quốc gia Hà Nội, số 1 trang 44-53 Tác

giả đã nêu ra các khái niệm về hàng giả, hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ trong pháp luật Việt Nam qua các giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tài liệu có giá trị tham khảo về khái niệm hàng giả, hàng giả mạo về sở hữu trí tuệ Nhưng bài viết chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu các khái niệm về hàng giả chỉ có ý nghĩa đóng góp trong việc nhận diện, phát hiện và xây dựng chế tài xử phạt cho đồng bộ, hợp lý các hành vi vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả

- Vũ Minh Hải, 2015 Chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại Chi cục

Quản lý thị trường tỉnh Hải Dương Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế

- Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn đã khái quát, làm rõ:

+ Một số khái niệm cơ bản về hàng giả

+ Phân tích, đánh giá thực trạng chống sản xuất, buôn bán hàng giả của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hải Dương;

+ Đưa ra dự báo và đề xuất một số giải pháp chống sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong thời gian tới

Tác giả Vũ Hải Minh đã đánh giá thực trạng và đưa ra những giải pháp chống sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh Hải Dương nhưng do sự khác biệt về vị trí địa lý, địa hình, đời sống thu nhập, tập quán dân cư nên không thể áp dụng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Cũng như trong phạm vi nghiên cứu của tác giả không đi sâu vào phân tích, làm rõ những lý luận chung về quản lý nhà nước trong công tác phòng, chống hàng giả

- Đỗ Trung Thành, 2017 Quản lý nhà nước trong công tác chống sản

xuất, buôn bán hàng giả của Chi cục Quản lý thị trường trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Thăng Long Tác giả luận văn ngoài

7

việc nêu ra khái niệm về hàng giả, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước trong công tác chống sản xuất, buôn bán hàng giả tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Phú Thọ và đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước trong công tác chống sản xuất, buôn bán hàng giả

- Trịnh Thành Sơn, 2017 Đấu tranh phòng, chống hàng giả tại Chi cục

Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Thái

Nguyên Luận văn nhìn tổng quát đáp ứng yêu cầu nghiên cứu về thực trạng đấu tranh phòng, chống hàng giả và đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc Tuy nhiên, nội dung nghiên cứu của tác giả Trịnh Thành Sơn tập trung chủ yếu về công tác “phòng” và “chống” với khái niệm tiếp cận nghiên cứu hàng giả của tác giả bao gồm cả hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là cách hiểu chưa đúng theo quy định của pháp luật về khái niệm hàng giả, đồng thời tác giả chưa làm rõ về quản lý nhà nước trong công tác phòng, chống hàng giả Do đó có sự khác biệt rất lớn trong việc phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả, cũng như định hướng các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Nhìn chung các công trình nghiên cứu khoa học đã phần nào tạo dựng khung nghiên cứu cơ sở lý luận về khái niệm hàng giả, phân loại hàng giả; đánh giá thực trạng công tác phòng, chống hàng giả, cũng như đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống hàng giả nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu vào phân tích, đánh giá hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, nhất

là những hoạt động quản lý nhà nước thuộc chức năng, nhiệm vụ của Cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Phúc Vì vậy, đề tài luận văn không trùng lặp

1.2.1.1 Khái niệm về hàng giả

Hàng giả là một thuật ngữ dùng để phân biệt và so sánh với hàng thật Thuật ngữ “hàng giả” không được định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt mà các nước trên thế giới cũng chưa có định nghĩa tổng quát về hàng giả Do đó, Hàng giả có thể được hiểu là sự kết hợp giữa “hàng hóa” và “giả”

Theo Mác – Lênin, hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người, được sản xuất ra để trao đổi, mua bán trên thị trường Hàng hóa bao giờ cũng có hai thuộc tính: Giá trị sử dụng và giá trị Một sản phẩm chỉ trở thành hàng hóa khi nó thỏa mãn hai thuộc tính vừa nêu

Theo từ điển Tiếng Việt: “Giả có nghĩa là không phải thật mà là được làm ra với bề ngoài giống như thật để người khác tưởng là thật” (Nguyễn Như Ý, 1998, trang 722)

Theo Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền

sở hữu trí tuệ, ký ngày 15/4/1994 (Hiệp định TRIPS) nêu khái niệm: "Hàng hoá mang nhãn hiệu giả mạo, phải có nghĩa là bất cứ hàng hoá nào, kể cả bao

bì mang nhãn hiệu hàng hoá trùng với nhãn hiệu hàng hoá đã được đăng ký hợp pháp cho hàng hoá đó hoặc không thể phân biệt với nhãn hiệu đó về những khía cạnh cơ bản, mà không được phép và do vậy xâm phạm các quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu hàng hoá đó theo luật của nước nhập khẩu”

Ở Việt Nam có nhiều văn bản pháp luật đề cập đến thuật ngữ hàng giả, nhưng hiện nay vẫn chưa có sự thống nhất về khái niệm hàng giả

9

Theo Luật sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 ngày 29/11/2005 thì hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ bao gồm: Hàng hóa giả mạo về nhãn hiệu và giả mạo chỉ dẫn địa lý (gọi chung là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu) và hàng hóa sao chép lậu

Theo Luật Dược số 105/2016/QH13 ngày 06/4/2016, cũng giải thích từ ngữ thế nào là thuốc giả và dược liệu giả

Theo Nghị định 140/HĐBT ngày 25/4/1991 của Hội đồng Bộ trưởng khái niệm hàng giả được nêu tại Điều 3 như sau: “Hàng giả là những sản phẩm, hàng hoá được sản xuất ra trái pháp luật có hình dáng giống như những sản phẩm, hàng hoá được Nhà nước cho phép sản xuất, nhập khẩu và tiêu thụ trên thị trường; hoặc những sản phẩm, hàng hoá không có giá trị sử dụng đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi và công dụng của nó”

Đến năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 đã không nêu khái niệm hàng giả mà giải thích từ ngữ “hàng giả” gồm: Hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với giá trị sử dụng, công dụng

đã công bố hoặc đăng ký; Hàng hóa có hàm lượng định lượng chất chính hoặc tổng các chất dinh dưỡng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản khác chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng hoặc quy chuẩn kỹ thuật đã đăng

ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người, vật nuôi không có dược chất; có dược chất nhưng không đúng với hàm lượng đã đăng ký; không đủ loại dược chất đã đăng ký;

có dược chất khác với dược chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; Thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng; không đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên

10

nhãn, bao bì hàng hóa; Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa giả mạo tên thương nhân, địa chỉ của thương nhân khác; giả mạo tên thương mại hoặc tên thương phẩm hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của thương nhân khác; Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa; Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ quy định tại Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và Tem, nhãn, bao bì giả.”

Từ việc nghiên cứu các khái niệm trên, theo tác giả luận văn đưa ra khái niệm hàng giả như sau: Hàng giả là những hàng hóa được sản xuất trái pháp luật có nội dung, hình thức giống với hàng thật, có hoặc không có giá trị

sử dụng nhằm mục đích lừa dối người tiêu dùng để thu được những khoản lợi nhuận bất chính

* Đặc điểm của hàng giả:

Thứ nhất, hàng giả là những sản phẩm hàng hoá được sản xuất, nhập

khẩu, kinh doanh trái pháp luật Tính trái pháp luật thể hiện ở chỗ: pháp luật cấm các hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng giả; các hành

vi vi phạm liên quan về hàng giả sẽ bị xử lý theo các quy định pháp luật

Thứ hai, hàng giả được sản xuất dựa trên các hàng hoá đã có trên thị

trường và có những đặc điểm, tính chất, kiểu dáng, các thông tin và dấu hiệu của hàng thật, hàng hoá đang được bảo hộ

Thứ ba, hàng giả được tạo ra nhằm mục đích lừa dối người tiêu dùng

Hàng giả về nội dung không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng do giá trị sử dụng của loại hàng này thấp hơn, thậm chí không có giá trị sử dụng

so với hàng thật; hàng giả về hình thức thể hiện thông qua những dấu hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với hàng thật Mục đích của việc sản xuất, buôn bán hàng giả là làm cho người tiêu dùng nhầm lẫn với hàng thật để tiêu

11

thụ hàng giả; giá thành để sản xuất ra hàng giả thấp hơn nhiều so với giá thành sản xuất ra hàng thật

1.2.1.2 Khái niệm phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh

Theo từ điển Tiếng Việt thì khái niệm: “Phòng có nghĩa là tìm cách ngăn ngừa, đối phó với những điều không hay có thể xảy ra.” (Nguyễn Như

Ý, 1998, trang 1339), và khái niệm “Chống có nghĩa là gây tác động ( ) với hoạt động của ai” (Nguyễn Như Ý, 1998, trang 383)

Từ những khái niệm trên, có thể đưa ra khái niệm về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh như sau: Phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh là phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh đối với việc sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh

Phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh bao gồm nhiều nội dung khác nhau như: Thông qua việc đa dạng hóa phương thức truyền thông, đổi mới nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật liên quan đến hàng giả; nâng cao kiến thức, kỹ năng tiêu dùng cho toàn xã hội và tạo điều kiện thuận lợi để thực thi hiệu quả các quyền của người tiêu dùng, nhất là đối với đối tượng người tiêu dùng yếu thế (trẻ em, học sinh, sinh viên, người già, phụ nữ, công nhân nghèo, khu vực nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa ); công khai, minh bạch và thông tin rộng rãi, đầy đủ bằng nhiều hình thức phù hợp đến người tiêu dùng về chất lượng hàng hóa, dịch vụ; dấu hiệu nhận biết, phân biệt hàng giả; nâng cao đạo đức kinh doanh

và hình thành văn hóa tiêu dùng an toàn, văn minh, lành mạnh và phát triển bền vững; xây dựng và tổ chức thực hiện các biện pháp, cách thức, giải pháp chống hàng giả; tổ chức triển khai thanh tra, kiểm tra định kỳ, đột xuất theo chuyên đề, địa bàn, lĩnh vực, mặt hàng,… nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các đối tượng sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn tỉnh

12

Chỉ thị 31/1999/CT-TTg ngày 27/10/1999 của Thủ tướng Chính phủ quy định: Đấu tranh đối với việc sản xuất, buôn bán hàng giả là nhiệm vụ quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài Các Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải có biện pháp đồng bộ, kiên quyết

để đấu tranh ngăn chặn, từng bước đẩy lùi hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả Mọi hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng giả được phát hiện đều phải xử lý nghiêm theo pháp luật Những vụ nghiêm trọng phải kịp thời đưa ra xét xử nhằm răn đe, giáo dục chung

1.2.1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh

Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là quản lý toàn xã hội Nội hàm của quản lý nhà nước thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hoá, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi một quốc gia qua các giai đoạn lịch sử Xét về mặt chức năng, quản lý nhà nước bao gồm 3 chức năng: thứ nhất, chức năng lập pháp do các

cơ quan lập pháp thực hiện; thứ hai, chức năng hành pháp (hay chấp hành và điều hành) do hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đảm nhiệm; và thứ ba, chức năng tư pháp do các cơ quan tư pháp thực hiện

Theo nghĩa rộng, có thể hiểu: Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

Trong quản lý nhà nước thì bao gồm quản lý hành chính nhà nước, do

đó quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp được hiểu: Quản lý hành chính nhà nước

là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các

13

quá trình xã hội và hành vi hoạt động của công dân, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật

tự, an ninh, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của công dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Qua những phân tích trên, ta có đưa ra khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh như sau: Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và hành vi hoạt động của công dân trên địa bàn tỉnh,

do các cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn cấp tỉnh tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ phòng chống hàng giả, duy trì ổn định phát triển kinh tế

- xã hội, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn cấp tỉnh

Trên cơ sở khái niệm chung này, quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh thuộc chức năng, nhiệm vụ của Cục Quản lý thị trường cấp tỉnh là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước do Cục Quản lý thị trường cấp tỉnh thực hiện đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và hành vi hoạt động của công dân trên địa bàn tỉnh để thực hiện chức năng, nhiệm vụ phòng, chống hàng giả, duy trì ổn định phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh

Từ định nghĩa này có thể thấy rằng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh có những đặc điểm như sau:

Trước hết, chủ thể quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa

bàn cấp tỉnh là Cục Quản lý thị trường tỉnh Trong phạm vi chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn của mình Cục Quản lý thị trường tỉnh có trách nhiệm thực hiện

14

và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong công tác phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh

Thứ hai, quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả mang tính quyền

lực nhà nước là hệ thống thể chế, chính sách liên quan đến quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các chủ thể có liên quan Đồng thời cũng dựa vào tình trạng

xã hội liên quan đến hoạt động này Tình trạng xã hội bao gồm trình độ dân trí, ý thức xã hội được tạo lập trên cơ sở truyền thống, văn hóa, kinh tế, chính trị của quốc gia tại những thời điểm khác nhau và sự tác động của các xu thế quốc tế hóa về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,…

Thứ ba, đối tượng quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả bao gồm

các tổ chức, cá nhân là công dân Việt Nam hoặc tổ chức, cá nhân người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có hành vi mua bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ hàng giả trên địa bàn tỉnh

Thứ tư, quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả rất rộng, liên quan

đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp buôn bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ hàng giả và chịu ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động này

Thứ năm, mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả không

chỉ phòng ngừa, ngăn chặn việc sản xuất, buôn bán hàng giả, mà còn hướng tới mục tiêu chung của toàn xã hội nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của các sở, ngành, chính quyền địa phương và toàn xã hội để phòng, chống hàng giả có hiệu quả nhằm xây dựng nước Việt Nam ổn định và phát triển

1.2.2 Sự cần thiết tăng cường quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh

Hàng giả là một trong những mặt trái của nền kinh tế thị trường, có tác động và ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Do đó, cần có sự quản lý của nhà nước để hạn chế những tác động, ảnh hưởng tiêu cực của tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả qua đó

15

đảm bảo cho các hoạt động của nền kinh tế quốc dân phát triển ổn định, bền vững và đúng định hướng Tăng cường quản lý nhà nước về phòng và chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài của các cơ quan nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn thể người dân trên địa bàn tỉnh để duy trì ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trên nhiều mặt

Thứ nhất, góp phần quan trọng trong việc cụ thể hóa những chủ trương

của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về phòng chống, hàng giả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Thông qua việc triển khai và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về đấu tranh phòng, chống hàng giả trong thực tiễn cuộc sống trên địa bàn tỉnh

Thứ hai, tạo lập, duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh cho các

doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và thu hút các nguồn lực trong nước và nước ngoài để đầu tư phát triển, lành mạnh hóa môi trường kinh doanh và đầu

tư trên địa bàn tỉnh

Thứ ba, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp, cá

nhân sản xuất kinh doanh chân chính, qua đó khuyến khích việc đầu tư nghiên cứu áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ, sáng tạo, tinh thần phục vụ cho

sự phát triển, bảo vệ lợi ích cho các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính Đồng thời, giúp cho các nhà sản xuất kinh doanh biết được nguy cơ của hàng giả để có các giải pháp kịp thời phòng chống, có các biện pháp tự bảo vệ hàng hóa, thương hiệu của mình trên thị trường, góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế trên địa bàn tỉnh

Thứ tư, bảo vệ người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh tránh mua phải hàng

giả nhằm hạn chế thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của mình khi tiêu dùng sản phẩm hàng hóa Tạo niềm tin của người dân với

cơ quan quản lý nhà nước trong công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả trên thị trường

1.2.3.1 Xây dựng bộ máy cơ quan quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống hàng giả

Quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả là hoạt động đặc thù, vì bộ máy thực hiện chức năng, nhiệm vụ về phòng chống hàng là phòng ngừa, đấu tranh với những mặt trái của nền kinh tế thị trường, cũng như mặt trái của xã hội Do đó, bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả phải được tổ chức thống nhất, có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa trung ương và địa phương; giữa các bộ, ngành, các địa phương để đáp ứng yêu cầu quản lý, kiểm soát hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả Bộ máy phòng, chống hàng giả bao gồm các bộ, ngành như: Bộ Công Thương, Bộ Tài Chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Ủy ban nhân dân các cấp

Đặc biệt, đóng vai trò quan trọng hiện nay trong công tác phòng, chống hàng giả là Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả từ trung ương đến địa phương

Ở trung ương thành lập Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (trước đây gọi tắt là Ban chỉ đạo 127/TW, nay gọi tắt

là Ban chỉ đạo 389 quốc gia), Trưởng Ban chỉ đạo là Phó Thủ tướng thường trực Chính Phủ và thành viên là đại diện lãnh đạo các bộ, ngành

Cục Quản lý thị trường tỉnh là tổ chức trực thuộc Tổng Cục Quản lý thị trường – Bộ Công Thương, tổ chức bộ máy bao gồm các phòng chuyên môn, nghiệp vụ và các Đội Quản lý thị trường trực thuộc, được tổ chức theo nguyên tắc chung, thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ, có chức năng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về phòng, chống, xử lý các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả theo quy định pháp luật trên địa bàn tỉnh

1.2.3.2 Xây dựng và ban hành các chương trình, kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả

Để thực hiện hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả, các cơ quan hành chính nhà nước phải ban hành và chỉ đạo thực hiện các chương trình, kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả Việc ban hành và

tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả giúp hệ thống hành chính vận động và phát triển theo yêu cầu chung của

xã hội Đồng thời, giúp chủ thể quản lý hành chính nhà nước cũng duy trì sự vận động và phát triển của các đối tượng tham gia vào quá trình kinh tế, xã hội theo mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả đã định trước; thực hiện các chương trình, kế hoạch về phòng, chống hàng giả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước có chức năng, nhiệm vụ phòng, chống hàng giả sẽ tạo nên sự đồng bộ trong việc thực hiện các biện pháp, giải pháp phòng, chống hàng giả cũng như sự phối hợp với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng trong công tác phòng, chống hàng giả

18

Chính phủ ban hành các Nghị quyết, Chỉ thị chỉ đạo các bộ, ngành và chính quyền địa phương triển khai công tác phòng, chống hàng giả trong tình hình mới trong đó phân định rõ trách nhiệm cho Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả xây dựng chương trình, kế hoạch đấu tranh phòng, chống hàng giả trong từng thời kỳ, trong đó giao chỉ tiêu phát hiện, xử lý hàng giả cho các bộ, ngành, địa phương

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các

sở, ban, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp theo chức năng, nhiệm vụ xác định rõ các trọng điểm về hàng giả, như: Tuyến, địa bàn, đối tượng, mặt hàng, phương thức thủ đoạn, tập trung vào các tuyến biên giới đường bộ, cảng biển, cảng hàng không quốc tế, chợ đầu mối, bến xe, ga đường sắt ; các đối tượng chủ mưu, cầm đầu; các mặt hàng thuốc lá, thực phẩm, xăng dầu, khoáng sản, đường, sữa, rượu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, điện tử gia dụng, mỹ phẩm và các thủ đoạn gian lận, để có kế hoạch, biện pháp đấu tranh cụ thể, hiệu quả; kiên quyết không để xảy ra các điểm nóng về sản xuất, buôn bán hàng giả trên địa bàn, lĩnh vực quản lý

Cục Quản lý thị trường tỉnh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ thực hiện tham mưu, đề xuất Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành các chương trình,

kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Đồng thời, thực hiện cụ thể hóa các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo của Trung ương và của Tỉnh để tổ chức triển khai và phối hợp với các cơ quan hữu quan trên địa bàn tỉnh thực hiện công tác phòng, chống hàng giả đảm bảo

có hiệu quả

1.2.3.3 Tổ chức thực hiện phòng, chống hàng giả

Để triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo trong quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả một cách có hiệu quả Các

19

cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh phải được đảm bảo các nguồn lực, điều kiện như:

- Nguồn lực cán bộ, công chức làm công tác phòng, chống hàng giả

Nguồn lực cán bộ, công chức làm công tác phòng chống hàng giả là một trong những nội dung quan trọng trong quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả Nhà nước đảm bảo nguồn lực cán bộ, công chức làm công tác phòng, chống hàng giả ở các cơ quan quản lý nhà nước thông qua việc giao chỉ tiêu biên chế, thực hiện công tác lựa chọn tuyển dụng, bố trí, sắp xếp cán

bộ, công chức theo vị trí việc làm đảm bảo chất lượng và cơ cấu hợp lý để đáp

ứng yêu cầu nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống hàng giả trong tình hình mới

- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức:

Đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện công tác đấu tranh phòng, chống hàng giả có vai trò rất quan trọng Chỉ có đội ngũ cán bộ, công chức có tâm,

có tầm, có bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thông về chuyên môn nghiệp

vụ, có đạo đức trong sáng, chấp hành kỷ luật, kỷ cương, gương mẫu thực hiện văn hóa công vụ thì công tác phòng chống hàng giả mới đạt được hiệu quả

Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng thông qua việc bố trí, sắp xếp cử cán bộ, công chức tham gia các lớp đào tạo trình độ chuyên môn đại học, sau đại học; bồi dưỡng lý luận chính trị; bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm soát viên cao cấp thị trường, kiểm soát viên chính thị trường và kiểm soát viên thị trường để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

- Tổ chức phối hợp giữa các lực lượng chức năng về phòng, chống hàng giả

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương và giữa các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh về phòng, chống hàng giả sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để thực hiện đồng thời các biện

- Tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hàng giả tới người dân,

tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật có vai trò rất quan trọng, là cầu nối để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với mọi người dân, góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật trong xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển Do đó công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, đổi mới về nội dung và hình thức tuyên truyền với sự nỗ lực, phối hợp thực hiện đồng bộ thống nhất của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội và người dân

- Điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện và kinh phí

Muốn triển khai có hiệu quả các hoạt động quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả trên địa bàn tỉnh, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở trung ương và địa phương phải chú trọng quan tâm đầu tư xây dựng, nâng cấp trụ

sở làm việc để công chức, người lao động thực hiện nhiệm vụ phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh

Trang thiết bị kỹ thuật phục vụ hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả như máy tính, thiết bị thông tin liên lạc, ô tô, mô tô, ca nô, công cụ hỗ trợ,… được trang bị đầy đủ, sửa chữa, nâng cấp thường xuyên để

1.2.3.4 Kiểm tra, thanh tra, giám sát nội bộ, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống hàng giả

Nhà nước thực hiện kiểm tra, thanh tra, giám sát về phòng, chống hàng giả dưới hai góc độ chính là: Kiểm tra việc chấp hành pháp luật của tổ chức,

cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa và thanh kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định của pháp luật của các tổ chức, đơn vị trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh

- Kiểm tra, xử lý vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh:

Trong quá trình quản lý, điều hành, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước phải thực hiện thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh Việc thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại phải được tiến hành thường xuyên Thực hiện tốt hoạt động thanh tra, kiểm tra sẽ đảm bảo cho hoạt động của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực hiện đúng quy định của pháp luật và kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm

về sản xuất, buôn bán hàng giả

- Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định của pháp luật của các tổ chức, đơn vị trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh:

Thực hiện thanh kiểm tra, giám sát nội bộ trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ và các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng,

22

chống hàng giả của các đơn vị trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh nhằm đảm bảo việc thực thi pháp luật nghiêm túc, đầy đủ nội dung trong quá trình kiểm tra kiểm soát thị trường và xử phạt các hành vi vi phạm hành chính về sản xuất, buôn bán hàng giả Thông qua công tác kiểm tra, giám sát nội bộ nhằm động viên, biểu dương khen thưởng kịp thời những cá nhân, đơn vị có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống hàng giả, đồng thời kịp thời phát hiện chấn chỉnh ngay các sai sót, yếu kém và phòng ngừa các hành vi tiêu cực có thể xảy ra trong lực lượng trong quá trình triển khai Thực hiện tốt công tác tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo đối với lực lượng Quản lý thị trường trong quá trình kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về hàng giả để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả

Thứ nhất, trong hệ thống tổ chức bộ máy của Cục Quản lý thị trường có

sự thống nhất không, có bị mâu thuẫn, chồng chéo về chức chức năng, nhiệm

vụ giữa các bộ phận hay không, có cồng kềnh, nhiều tầng nấc, đặc biệt là cấp trung gian

23

Thứ hai, chức năng, nhiệm vụ của Cục Quản lý thị trường có chồng

chéo, chồng lấn với các cơ quan khác trong việc phòng, chống hàng giả hay không Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước của Cục Quản lý thị trường có tạo

ra sự phối hợp chặt chẽ, đầy đủ giữa các cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện hoạt động phòng, chống hàng giả trên địa bàn tỉnh; có đảm bảo nguyên tắc một công việc, một vấn đề trong phòng, chống hàng giả do một cơ quan chịu trách nhiệm hay không

Đánh giá trên cơ sở tiêu chí về tính đồng bộ, tinh gọn, hiệu quả cho chúng ta thấy rõ được mức độ hoàn thiện của tổ chức bộ máy các cơ quan trong cả hệ thống cơ quan nhà nước nói chung và từng cơ quan quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả từ trung ương đến địa phương

1.2.4.2 Tiêu chí đánh giá về xây dựng và ban hành các chương trình,

kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng, chống hàng giả

Các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng, chống hàng giả nhìn dưới góc độ văn bản hành chính nói chung với tính chất là phương tiện quan trọng để cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước về phòng chống hàng giả trên địa bàn tỉnh Văn bản hành chính về phòng và chống hàng giả chỉ phát huy giá trị tích cực trên cơ sở các tiêu chí cụ thể:

- Số lượng văn bản được ban hành đã đáp ứng được yêu cầu công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả; bao quát được các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn phòng, chống hàng giả trên địa bàn cấp tỉnh

- Đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả trong quá trình triển khai thực hiện văn bản trong điều kiện thực tế trên địa bàn tỉnh của các sở, ngành, Cục Quản

lý thị trường

- Các văn bản được ban hành đã đảm bảo tính đầy đủ, kịp thời để điều chỉnh các quan hệ xã hội trong công tác phòng, chống hàng giả

- Tiêu chí đánh giá đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức thông qua số lượng cán bộ, công chức được cử đi đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn; bồi dưỡng lý luận chính trị, an ninh quốc phòng, nghiệp vụ chuyên ngành hàng năm

- Tiêu chí phản ánh về sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong phòng, chống hàng giả thể hiện thông qua việc hỗ trợ lực lượng lẫn nhau, trao đổi thông tin trong công tác phòng, chống hàng giả đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, tránh chồng chéo trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ giữa các sở, ngành trên địa bàn tỉnh và các lực lượng chức năng các tỉnh, thành phố

- Tiêu chí phản ánh về tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng chống hàng giả thông qua việc quán triệt các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo về phòng, chống hàng giả đến cán bộ, công chức; số lượng văn bản pháp luật được tuyên truyền phổ biến; số lượng người dân, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh được tuyên truyền phổ biến kiến thức về hàng giả

- Tiêu chí đánh giá về cơ sở vật chất và kinh phí được đánh giá thông qua việc đầu tư xây dựng trụ sở làm việc; phương tiện xe ô tô, mô tô, máy in,

25

máy tính, công cụ hỗ trợ đã được trang bị trên tổng số các phòng chuyên môn, các Đội Quản lý thị trường và trên tổng số cán bộ, công chức của Cục Quản lý thị trường; kinh phí đảm bảo về chế độ, chính sách, chi phí nghiệp vụ phát sinh,… nếu các trang thiết bị, kinh phí đáp ứng đầy đủ thì công tác phòng, chống hàng giả đảm bảo đạt kết quả cao và người lại sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động công tác của các cơ quan, đơn vị

1.2.4.4 Tiêu chí đánh giá hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát nội

bộ, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về phòng chống hàng giả

- Tiêu chí đánh giá phản ánh kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về hàng giả:

+ Kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của các cơ quan, đơn vị có chức năng phòng, chống hàng giả thông qua số vụ việc được kiểm tra, xử lý trên các địa bàn trọng điểm; các đường dây, ổ nhóm sản xuất, buôn bán hàng giả được triệt phá trên cơ sở thống kê, so sánh số vụ việc phát hiện, bắt giữ, xử lý hàng năm của lực lượng chức năng

+ Khả năng nắm bắt thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu về hoạt động sản xuất, kinh doanh, các kho hàng, địa điểm tập kết, phát luồng hàng hóa để kịp thời kiểm tra, xử lý vi phạm thông qua số liệu các vụ việc được kiểm tra đột xuất triển khai hàng năm

+ Đánh giá thông qua số vụ việc kiểm tra, xử lý vi phạm theo hành vi

vi phạm như hàng giả về chất lượng, đo lường; giả về nhãn mác, bao bì; giả

về sở hữu trí tuệ và tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả đã được phát hiện, xử lý

- Tiêu chí đánh giá kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát nội bộ và giải quyết khiếu nại, tố cáo về hàng giả thông qua:

+ Việc triển khai thực hiện chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo, cũng như thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao đã kịp thời, nghiêm túc;

26

+ Quy trình, trình tự, thủ tục triển khai kiểm tra, xử phạt vi phạm về hàng giả đã đúng quy định của pháp luật thông qua việc thanh kiểm tra hồ sơ

vụ việc kiểm tra, xử lý với số vụ việc thiếu sót, vi phạm;

+ Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác phòng, chống hàng giả đã kịp thời, nghiêm túc, đầy đủ thông qua việc số đơn thư khiếu nại

tố cáo của tổ chức, cá nhân đã tiếp nhận và giải quyết

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả

Trong thực tiễn quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả có rất nhiều nhân tố gây tác động ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả nhưng có thể khái quát qua hai nhân tố cơ bản là nhân

tố bên trong và nhân tố bên ngoài

1.2.5.1 Vị trí địa lý, điều kiện kinh tế - xã hội

- Địa hình và vị trí địa lý là nhân tố khách quan nhưng có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả, Chẳng hạn, Vĩnh Phúc thuộc vùng Đồng bằng Sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ và vùng thủ đô Hà Nội với nhiều tuyến giao thông quan trọng: Quốc

lộ số 2A, tuyến đường sắt và đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, liền kề cảng hàng không quốc tế Nội Bài là môi trường lý tưởng thu hút các hoạt động đầu

tư sản xuất, kinh doanh, xúc tiến thương mại, vận chuyển, trung chuyển hàng hóa qua địa bàn với lưu lượng lớn do đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc kiểm soát hoạt động vận chuyển, buôn bán hàng giả

- Quản lý nhà nước luôn mang tính kế thừa và chịu sự tác động của các yếu tố xã hội như văn hóa, truyền thống, tập quán, thói quen,… Ví dụ, tâm lý làng xã, dòng họ trên thực tế thường có sự chi phối, ảnh hưởng đối với công tác phòng, chống hàng giả, chẳng hạn như có một bộ phận người dân có hành

1.2.5.3 Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách của Nhà nước về phòng, chống hàng giả

Trong thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ ban hành nhiều văn bản, chính sách quan trọng về phòng, chống hàng giả Việc ban hành các văn bản pháp luật về phòng, chống hàng giả và các văn bản hướng dẫn thi hành là cơ

sở cho các cơ quan chức năng của nhà nước trong chức năng, nhiệm vụ quản

lý nhà nước về phòng, chống hàng giả

Hiện nay, mặc dù hệ thống các văn bản do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành (dưới dạng văn bản quy phạm pháp luật, văn bản cá biệt, ) để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống hàng giả tương đối hoàn chỉnh nhưng chưa bao quát được các vấn đề phát sinh liên quan đến công tác phòng, chống hàng giả trong thực tế Văn bản pháp luật hướng dẫn việc xác định, xử lý vi phạm về hàng giả còn chồng chéo gây khó khăn cho cơ quan nhà nước trong quá trình thực hiện; chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả chưa

28

đủ sức răn đe; chưa có cơ chế, chính sách đặc thù trong công tác phòng, chống hàng giả

1.2.5.4 Công tác phối hợp trong công tác phòng, chống hàng giả

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả thì phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý các cấp có vai trò quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả Để công tác phòng, chống hàng giả có hiệu quả cần có cơ chế phối hợp trong công tác phòng, chống hàng giả giữa các cấp, các ngành, các địa phương với nhau trong việc trao đổi, chia sẻ thông tin, cơ sở dữ liệu về các đối tượng sản xuất, buôn bán hàng giả, các phương tiện vận chuyển hàng giả

Hiện nay, có nhiều cơ quan hành chính nhà nước có chức năng quản lý

và thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về hàng giả như cơ quan quản lý thị trường; thanh tra chuyên ngành Khoa học - Công nghệ, Văn hóa, Thể thao và

Du lịch, Y tế; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Cảnh sát kinh tế, Ủy ban nhân dân các cấp, cùng cơ quan hải quan kiểm soát hàng nhập khẩu, Do đó, thực hiện tốt công tác phối hợp giữa các cơ quan, các cấp, các ngành, các địa phương sẽ tác động tích cực và mang hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước

về phòng, chống hàng giả, còn nếu không nó sẽ tác động ngược lại

1.2.5.5 Năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ công chức nhà nước

Đội ngũ cán bộ công chức làm công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả là những người trực tiếp tham gia xây dựng các chương trình,

kế hoạch, văn bản về phòng, chống hàng giả Năng lực, trình độ của các cán

bộ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng các văn bản Do

đó, đội ngũ cán bộ công chức làm công tác quản lý đòi hỏi phải có tư duy khoa học, khả năng nghiên cứu và am hiểu các văn bản chính sách pháp luật của nhà nước, có kinh nghiệm thực tế trong công tác phòng, chống hàng giả

29

Bên cạnh đó, ngoài việc tự nghiên cứu, học tập, bổ sung kiến thức thì trong quá trình công tác, đội ngũ cán bộ công chức nhà nước phải thường xuyên được kiểm tra, đánh giá lại năng lực và trình độ chuyên môn Trên cơ

sở đó, cơ quan quản lý cử các cán bộ công chức tham gia các khóa đào tạo, tập huấn để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và tổ chức các chương trình tọa đàm, trao đổi nhằm chia sẻ kinh nghiệm thực tế

Cùng với việc tự nghiên cứu, bổ sung kiến thức thì đội ngũ cán bộ công chức cũng phải tự rèn luyện, tu dưỡng bản thân, nâng cao bản lĩnh chính trị để không thể hiện ý chí chủ quản, không cửa quyền, tham ô, tham nhũng trong giải quyết công việc

Như vậy, năng lực, trình độ của các cán bộ công chức là yếu tố quan trọng góp phần vào thành công trong công tác quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả Do vậy, việc đào tạo con người nói chung hay đội ngũ cán bộ công chức nói riêng cần được quan tâm, chú trọng

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho Vĩnh Phúc

Trong quá trình nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả ở một số địa phương như Thành phố Hà Nội, tỉnh Thái Nguyên, tỉnh Tuyên Quang, tỉnh Phú Thọ học viên nhận thấy Thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ là hai địa phương tiếp giáp với tỉnh Vĩnh Phúc đã đạt được nhiều kết quả tốt trong hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả mà có thể học hỏi áp dụng cho địa phương, cụ thể:

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống hàng giả của Cục Quản lý thị trường Thành phố Hà Nội

Cục Quản lý thị trường Thành phố Hà Nội cùng với Cục Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh là một trong hai Cục có kết quả đấu tranh phòng, chống hàng giả cao nhất trong cả nước về số vụ kiểm tra, bắt giữ, xử