Máy tính điện tử ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XX, Nó tồn tại và phát triển song song với sự phát triển của kỹ thuật điện tử, các thế hệ máy tính về sau được cải tiến ngày một tinh vi hơn, có tốc độ xử lí nhanh hơn, kích thước nhỏ gọn hơn, tiêu tốn ít năng lượng hơn và đã làm nên một cuộc cách mạng trong lĩnh vực xử lý, tính toán, điều khiển tự động…. Như vậy cần phải có một chương trình phần mềm đảm bảo việc giải quyết các vấn đề nói trên. Đó chính là các hệ điều hành máy tính. Hệ Điều Hành là một tập hợp các phần mềm của hệ thống điều khiển mọi hoạt động của máy tính và tạo môi trường giao diện giữa người sử dụng Và máy tính, chúng ta hiểu biết và nắm vững nguyên lý hoạt động của hệ điều hành để từ đó có thể khai thác, nắm bắt được những nguyên lý cơ bản và nguyên tắc làm việc tốt của một hệ điều hành máy tính tổng quát, từ đó để làm việc tốt với các hệ điều hành cụ thể trên thực tế, hiểu và xử lí được các vấn đề xảy ra trong hệ thống. Cho đến nay đã có rất nhiều các Hệ Điều Hành được đưa vào sử dụng như HĐH Windows98, Windows 2000, Winxp…nhưng việc tự xây dựng cho mình những phần mềm thương hiệu Việt Nam đang trở nên một vấn đề cấp bách.Trước tình hình đó người ta đã xây dựng nên các Phần mềm mã nguồn mở, nó được xem là một giải pháp hữu hiệu nhất ở nước ta hiện nay vì một mặt có chi phí rẻ hơn so với các phần mềm truyền thống, mặt khác rất dễ nâng cấp, cải tiến (do cung cấp mã nguồn kèm theo). Từ vai trò,và từ nhu cầu thực tế không thể thiếu của hệ điều hành trong hệ thống máy tính, trên nguyên tắc hiểu biết, nắm vững nguyên lý hoạt động, các giai đọan phát triển, các vấn đề phát sinh khi sử dụng hệ điều hành mã nguồn mở như thế nào? Nhóm quyết định tìm hiểu và phân tích Hệ Điều Hành Linux
Trang 1BÁO CÁO THẢO LUẬN HỌC PHẦN MẠNG MÁY TÍNH VÀ TRUYỀN THÔNG
ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX
Nhóm:
Lớp HP:
Giáo viên hướng dẫn:
Hà Nội, tháng 05 năm 2019
Trang 2Đề tài: Tìm hiểu hệ điều hành linux
LỜI MỞ ĐẦU
Máy tính điện tử ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XX, Nó tồn tại và pháttriển song song với sự phát triển của kỹ thuật điện tử, các thế hệ máy tính về sauđược cải tiến ngày một tinh vi hơn, có tốc độ xử lí nhanh hơn, kích thước nhỏ gọnhơn, tiêu tốn ít năng lượng hơn và đã làm nên một cuộc cách mạng trong lĩnh vực
xử lý, tính toán, điều khiển tự động… Như vậy cần phải có một chương trình phầnmềm đảm bảo việc giải quyết các vấn đề nói trên Đó chính là các hệ điều hànhmáy tính
Hệ Điều Hành là một tập hợp các phần mềm của hệ thống điều khiển mọihoạt động của máy tính và tạo môi trường giao diện giữa người sử dụng Và máytính, chúng ta hiểu biết và nắm vững nguyên lý hoạt động của hệ điều hành để từ
đó có thể khai thác, nắm bắt được những nguyên lý cơ bản và nguyên tắc làm việctốt của một hệ điều hành máy tính tổng quát, từ đó để làm việc tốt với các hệ điềuhành cụ thể trên thực tế, hiểu và xử lí được các vấn đề xảy ra trong hệ thống
Cho đến nay đã có rất nhiều các Hệ Điều Hành được đưa vào sử dụng như HĐHWindows98, Windows 2000, Winxp…nhưng việc tự xây dựng cho mình nhữngphần mềm thương hiệu Việt Nam đang trở nên một vấn đề cấp bách.Trước tìnhhình đó người ta đã xây dựng nên các Phần mềm mã nguồn mở, nó được xem làmột giải pháp hữu hiệu nhất ở nước ta hiện nay vì một mặt có chi phí rẻ hơn so vớicác phần mềm truyền thống, mặt khác rất dễ nâng cấp, cải tiến (do cung cấp mãnguồn kèm theo)
Từ vai trò,và từ nhu cầu thực tế không thể thiếu của hệ điều hành trong hệthống máy tính, trên nguyên tắc hiểu biết, nắm vững nguyên lý hoạt động, các giaiđọan phát triển, các vấn đề phát sinh khi sử dụng hệ điều hành mã nguồn mở nhưthế nào? chúng em quyết định tìm hiểu và phân tích Hệ Điều Hành Linux
Đề tài bao gồm các phần như sau:
Phần I: Mở Đầu
Phần II: Nội Dung
Phần III: Cài Đặt
Kết luận và Hướng phát triển
Tài liệu tham khảo
Trang 3Phần I Mở Đầu
1 Lý Do Chọn Đề Tài
Thường ngày chúng ta đã quá quen với hệ điều hành Windows cũng như quáquen lập trình trên hệ điều hành này Windows có thể nói là một Hệ Điều Hànhkhá "hoàn hảo", dễ sử dụng, với rất nhiều tiện ích đáp ứng gần như mọi yêu cầucủa người dùng Vậy thì tại sao chúng ta lại phải tìm đến một Hệ Điều Hành mớinhư Linux ? Điều đó liệu có thực sự cần thiết không? Nhất là đối với sinh viên nhưchúng ta,những người mới chập chững bước vào con đường làm tin học ? Câu trảlời là CÓ bỡi vì:
Trước tình hình đó, việc tự xây dựng cho mình những phần mềm thươnghiệu Việt Nam đang trở nên một vấn đề cấp bách Phần mềm mã nguồn mở đượcxem là một giải pháp hữu hiệu nhất cho bài toán bản quyền ở nước ta hiện nay.Phần mềm mã nguồn mở một mặt có chi phí rẻ hơn so với các phần mềm truyềnthống, mặt khác rất dễ nâng cấp, cải tiến (do cung cấp mã nguồn kèm theo) Chính
vì thế, phát triển phần mềm mã nguồn mở chúng ta có thể tận dụng được nhữngcông nghệ tiên tiến có sẵn trên thế giới, cải tiến cho phù hợp với người Việt Nam,tiết kiệm được rất nhiều công sức so với việc phát triển từ đầu Linux là một HĐH
mã nguồn mở như vậy!
2 Mục Đích Của Đề Tài :
Windows ngày càng đòi hỏi nhiều sức mạnh phần cứng sau mỗi phiên bản(95, 98, 2000, Me, XP, etc.) Nếu bạn muốn dùng Windows, bạn cần nâng cấp máytính thường xuyên Nhưng chúng tôi thấy đó là một sự lãng phí Dĩ nhiên, nhiềungười rất cần tốc độ cao cho công việc của họ Nhưng với hầu hết mọi người, lướtweb, đọc và trả lời thư diện tử, soạn thảo văn bản và xử lý bảng tính; không có lí
Trang 4do gì để nâng cấp máy mỗi 2 đến 3 năm cả Lí do gì khiến máy tính của bạn khônglàm được những gì bạn cần so với hồi bạn mới mua máy 5 năm về trước ?
Linux chạy hoàn toàn tốt trên các máy tính cũ, trong khi Windows XP có thểkhông cài được, hoặc bạn phải đợi 20 giây sau mỗi click chuột Dĩ nhiên, Linuxkhông thể biến máy tính 12 năm tuổi của bạn chạy nhanh như máy mới, nhưng nó
sẽ chạy rất tốt và cho phép bạn làm những công việc hàng ngày một cách hiệu quả.Chính chiếc máy tính đang chạy Website này khá cũ
3 Linux và vấn đề học tập trong sinh viên chúng ta :
Thực tế, việc tìm hiểu và nghiên cứu các phần mềm mã nguồn mở nói chung
và Linux nói riêng đem lại cho sinh viên rất nhiều lợi ích Bỏ qua những giá trị vềkinh tế, việc tìm hiểu Linux trước hết đem lại cho chúng ta một cái hình rộng hơn
về tin học Bạn không còn chỉ bị bó buộc trong Windows và việc viết các phầnmềm trong Windows VD: Học Linux khiến bạn hiểu rõ hơn thế nào là Cấu trúcfile : Trong Linux không dùng hệ thống định vị file FAT thường thấy trong Doshay Win mà dùng ext2, từ đó đó bạn hiểu thêm về cách tổ chức thông tin trên đĩa
Từ chỗ có một cái nhìn rộng hơn, bạn sẽ hiểu sâu hơn và ngay cả việc phát triểncác ứng dụng trên Windows cũng sẽ có hiệu quả hơn Linux và các phần mềm mãnguồn mở cung cấp cho bạn mã nguồn của chương trình Rất nhiều trong số cácchương trình này được viết bởi những lập trình viên nhiều kinh nghiêm và đã đượccộng đồng mã nguồn mởtrên toàn thế giới kiểm thử Vì thế mã của các chươngtrình này chứa đựng một lượng khối kiến thức rất tinh túy hoàn toàn đáng để bạn
4 Những ưu điểm kỹ thuật nổi bật của Linux :
Kinh tế, đó là một đặc điểm không thể bỏ qua của Linux (ít nhất là đối vớinước ta hiện nay) Tuy nhiên đối với Linux đó vẫn chưa là tất cả Hệ Điều Hànhnày còn rất nhiều ưu điểm khác mà không một hệ điều hành nào có Chính nhữngđặc điểm này mới là nguyên nhân khiến cho Linux ngày càng trở nên phổ biếnkhông chỉ ở Việt Nam mà cả ở trên thế giới
* Linh hoạt, uyển chuyển :
Như chúng tôi đã trình bày ở trên, Linux là một HĐH mã nguồn mở nên bạn
có thể tùy ý sửa chữa theo như mình thích.(miễn là bạn có đủ kiến thức!!!) Bạn cóthể chỉnh sửa Linux và các ứng dụng trên đó sao cho phù hợp với mình nhất Việc
Trang 5Việt hóa Windows được xem là không thể nếu như bạn không có sự đồng ý và hỗtrợ của Microsoft.
Tuy nhiên với Linux thì bạn có thể làm được điều này một cách đơn giảnhơn.( tham khảo thêm Sản phẩm Việtkey Linux đã đoạt giải nhất TTVN 2002) Mặtkhác do Linux được một cộng đồng rất lớn những người làm phần mềm cùng pháttriển trên các môi trường, hoàn cảnh khác nhau nên tìm một phiên bản phù hợpvới yêu cầu của bạn sẽ không phải là một vấn đề quá khó khăn
Tính linh hoạt của Linux còn được thể hiện ở chỗ nó tương thích được vớirất nhiều môi trường Hiện tại, ngoài Linux dành cho server,máy tính để bàn nhânLinux (Linux kernel) còn được nhúng vào các thiết bị điều khiển như máy tínhpalm, robot Phạm vi ứng dụng của Linux được xem là rất rộng rãi
* Độ an toàn cao :
Trước hết, trong Linux có một cơ cấu phân quyền hết sức rõ ràng Chỉ có
"root"( người dùng tối cao) mới có quyền cài đặt và thay đổi hệ thống Ngoài raLinux cũng có cơ chế để một người dùng bình thường có thể chuyển tạm thờichuyển sang quyền "root" để thực hiện một số thao tác Điều này giúp cho hệthống có thể chạy ổn định và tránh phải những sai sót dẫn đến đổ vỡ hệ thống.Trong những phiên bản Windows gần đây, cơ chế phân quyền này cũng đã bướcđầu được áp dụng, nhưng so với Linux thì vẫn kém chặt chẽ hơn Ngoài ra chínhtính chất "mở" cũng tạo nên sự an toàn của Linux Nếu như một lỗ hổng nào đótrên Linux được phát hiện thì nó sẽ được cả cộng đồng mã nguồn mở cùng sửa vàthường thì chỉ sau 24h sẽ có thể cho ra bản sửa lỗi Mặt khác đối với những HệĐiều Hành mã nguồn đóng như Windows, bạn không thể biết được người ta viết
gì, và viết ra sao mà chỉ biết đươc chúng chạy như thế nào Vì vậy nếu nhưWindows có chứa những đoạn mã cho phép tạo những "back door" để xâm nhậpvào hệ thống của bạn thì bạn cũng không thể biết được Đối với người dùng bìnhthường như chúng ta vấn đề này có vẻ như không quan trọng nhưng đối với một
hệ thống tầm cỡ như hệ thống quốc phòng thì vấn đề như thế này lại mangtính sống còn Các nhân viên an ninh không được phép để lộ một kẽ hở nào, dù lànhỏ nhất vì nó liên quan đến an ninh của cả một quốc gia.Và một lần nữa các phầnmềm mã nguồn mở nói chung và Linux nói riêng lại là sự lựa chọn số 1
Trong Linux mọi thứ đều công khai, người quản trị có thể tìm hiểu tới mọingõ ngách của hệ điều hành Điều đó cũng có nghĩa là độ an toàn được nâng cao
Được thiết kế ngay từ đầu cho chế độ đa người dùng, Linux được xem làmột hệ điều hành mạng rất giá trị Nếu như Windows tỏ ra là một Hệ Điều Hànhthích hợp với máy tính Desktop thì Linux lại là hệ điều hành thống trị đối với cácServer Đó là do Linux có rất nhiều ưu điểm thỏa mãn đòi hỏi của một hệ điềuhành mạng: tính bảo mật cao, chạy ổn định, các cơ chế chia sẻ tài nguyên tốt Giaothức TCP/IP mà chúng ta vẫn thấy ngày nay chính là một giao thức truyền tin củaLinux (sau này mới được đưa vào Windows)
Trang 6Tính chất này hoàn toàn trái ngược với Windows Mỗi khi có một phiên bảnWindows mới ra đời thì bao giờ kèm theo đó cũng là một cơn khát về phần cứng vì
Hệ Điều Hành mới thường không hỗ trợ các thiết bị quá cũ
5 Một vài nhược điểm cố hữu của Linux:
Dù cho hiện nay Linux đang có tốc độ phát triển nhanh hơn hẳn Windowsnhưng khách quan mà nói so với Windows, Linux vẫn chưa thể đến với người sửdụng cuối Đó là do Linux vẫn còn có những nhược điểm cố hữu
* Đòi hỏi người dùng phải thành thạo
Trước kia việc sử dụng và cấu hình Linux được xem là một công việc chỉdành cho những chuyên gia.Hầu như mọi công việc đều thực hiện trên các dònglệnh và phải cấu hình nhờ sửa trực tiếp các file Mặc dù trong những phiên bản gầnđây, các Hệ Điều Hành Linux đã có những cải tiến đáng kể, nhưng so vớiWindows tính thân thiện của Linux vẫn còn là một vấn đề lớn Đây là một trongnhững nguyên nhân chủ yếu khiến Linux mặc dù có rất nhiều đặc tính kỹ thuật tốtnhưng vẫn chưa đến được với người dùng cuối
* Tính tiêu chuẩn hóa:
Linux được phát hành miễn phí nên bất cứ ai cũng có thể tự mình đóng gói,phân phối theo những cách riêng Hiện tại có khá nhiều bản Linux phát triển từmột nhân ban đầu cùng tồn tại như: RedHat, SuSE, Knoppix Người dùng phải tự
so sánh xem bản nào là phù hợp với mình Điều này có thể gây khó khăn chongười dùng, nhất là những người còn có kiến thức về tin học hạn chế
* Số lượng các ứng dụng chất lượng cao trên Linux còn hạn chế
Mặc dù Windows có sản phẩm nào thì Linux cũng gần như có phần mềmtương tự.(VD: OpenOffice trên Linux tương tự như MSOffice, hay GIMP tương tựnhư Photoshopv v ) Tuy nhiên chất lượng những sản phẩm này là chưa thể so sánhđược với các sản phẩm viết cho Windows
* Một số nhà sản xuất phần cứng không có driver hỗ trợ Linux
Do hiện nay Linux chưa phổ biến bằng Windows nên nhiều nhà sản xuấtkhông hỗ trợ các driver chạy trên Linux Tuy nhiên bạn vẫn có thể tìm thấy cácdriver này do ai đó trong cộng đồng mã nguồn mở viết Linux có một số nhượcđiểm mang tính cố hữu như vậy nhưng bạn vẫn có thể chạy được một số chương
Trang 7trình Windows trên nên Linux thông qua chương trình WINE.( một chương trìnhgiả lập để chạy các ứng dụng Windows trên Linux) Do đó bạn có thể tận dụngđược các ưu điểm của Windows lẫn Linux Ngoài ra bạn vẫn có thể cài đặt songsong Linux và Windows trên cùng một máy tính cá nhân, như bạn vẫn thường càichung WinXP và Win98.(chú ý là do hệ thống file khác nhau nên một số filecủa Linux, Windows không đọc được) Như vậy cũng có nghĩa là các nhược điểmcủa Linux cũng đã phần nào được giải quyết
sẽ dần dần trở thành một trong những hệ điều hành hàng đầu trên thế giới
Phần II Nội Dung
1 Lịch Sử Linux:
Vào năm 1991, Linus Torvald, chàng sinh viên năm 2 trường đạihọc Helsinki, Phần Lan, thoạt đầu chỉ với ý nghĩ là vui đùa đã có ý tưởng làphát triển một hệ điều hành cho phép mọi người có thể cùng tham gia pháttriển chung với mình (Chúng tôi nghĩ anh chàng này ban đầu có ý muốn lật
đổ Microsoft, nhưng sức mình thì không nổi nên đã rất thông minh nghĩ đến việccộng tác cùng với cộng đồng thề giới và để làm được điều đó, anh đã công bố mãnguồn của mình cho mọi người và mong muốn mọi người có thể đóng góp ý kiến,phát hiện lỗi và phát triển nó ngày càng tốt hơn)
Công việc đơn giản nhưng đã làm nên điều kì diệu, vào năm đó cộng độnglập trình viên trên thế giới trên hệ thống mạng thông tin newsnet đã nhận được mộtthông điệp từ Linus Torvald như sau :”Hiện nay tui đang phát triển 1 hệ điều hành
mô phỏng nền Unix cho phép mọi người có thể sửa đổi riêng theo ý mình, chỉ với
ý thích cá nhân, chứ không vì mục đích sinh lợi, tôi sẽ rất biết ơn cho mọi sự đónggóp và góp ý của mọi người” Và cứ như thế hàng ngàn hàng ngàn đóng góp, pháthiện lỗi từ cộng động thế giới được gửi tới để hoàn thiện hệ điều hành Sau khiLinux đã tương đối khá hoàn chỉnh với version đầu tiên, Linux vì để bảo đảm rằngsản phẩm này sẽ free đến cho tất cả mọi người nên đã đăng kí bản quyền cho Linux(có quyền phân phối và sử dụng nhưng không được sữa đổi) và đã đặt sản phẩmcủa mình dưới điều khoản GPL (là 1 điều khoản nhằm bảo đảm và ràng buộc mọingười khi sử dụng 1 phần mềm free để phát triển sản phẩm riêng cho mình thì sản
Trang 8phẩm đó cũng phải free và mã nguồn sẽ được cung cấp cho mọi người) LinusTorvald (tác giả của hệ điều hành Linux)
2 Khái Niệm Linux
Linux là phần nhân, phần lõi (kernel) của hệ điều hành -> Hệ điều hành là gì
? thì các bạn có thể lấy Windows 98, 2000 của Microsoft làm một ví dụ Hệ điềuhành về bản chất cũng là một phần mềm trên máy tính, nhưng ở cấp độ hệ thống,quản lý bộ nhớ và việc thực hiện các chương trình,quản lý các thiết bị của máy tính
và cung cấp một số dịch vụ và phần mềm cơ bản cho máy tính, các bạn có thể hìnhdung rằng là nếu không có một hệ điều hành thì bạn chẳng thể làm được gì vớimáy tính, không thể viết chương trình được, chẳng thể chạy được nốt các phầnmềm ứng dụng như Word, Photoshop vv và tức nhiên là các game nữa và phầnnhân phần lõi của hệ điều hành là phần chính yếu để:
- Quản lý bộ nhớ (các chương trình khi chạy cần được cung cấp bộ nhớ đểthực thi và việc quản lý bộ nhớ nhằm tránh các chương trình tranh giành vùng nhớlẫn nhau, và thực hiện một cách có trật tự và pháp luật)
- Quản lý các thiết bị (nếu bạn từng lập trình thì khi bạn muốn in ra mộtstring trên màn hình thì chỉ dùng đơn giản cái hàm printf của C, thực chất côngviệc in ra màn hình rất phức tạp thế nhưng phần nhân đó đã làm hết mọi việc giùmbạn và bạn chỉ có đơn giản là gọi hàm printf để làm công việc đó)
- Quản lý files, lưu trữ là một công việc quan trọng và phần nhân đãđơn giản hóa phần này bằng việc tổ chức nó thành các file khác nhau, mộtđọan văn bản lưu dưới một file, một đọan film lưu dưới một file v.v Thếnhưng phần nhân thiếu đi các dịch vụ căn bản và các phần mềm ứng dụng.BiểuTượng Linux
3 Một số Lệnh Linux
Sau khi bạn đăng nhập, các lệnh 'ls' (dùng để xem nội dung một thư mục) và'cd' (thay đổi thư mục) sẽ rất có ích Nhưng phải làm gì nếu bạn cần trợ giúp Lệnhyêu cầu trợ giúp trong Linux là 'man' (viết tắt từ chữ manual) Phần lớn các lệnhtrong Linux đều có một trang hướng dẫn sử dụng tương ứng Những lệnh này đượcxác định trong một biến môi trường (giống như biến của DOS) - trong trường hợpnày được gọi là $MANPATH (lưu ý rằng Linux phân biệt chữ thường và chữ hoa).Khi bạn cần có hướng dẫn về một lệnh nào đó, chẳng hạn như lệnh 'ls', hãy gõ:man ls tại dòng lệnh của Linux
Để nắm bắt được vấn đề, nhấn phím spacebar khi xuất hiện dòng chữ tại cuối màn hình Bạn cũng có thể xem hướng dẫn bằng cách tham khảo nội dungtrong thư mục /usr/doc
-more-3.1 Thoát khỏi Linux:
Chỉ người dùng là root mới có thể thoát khỏi (shut down) Linux Giốngnhư Windows, bạn không được tắt máy tính để thoát khỏi hệ điều hành (HĐH) bởilàm như vậy bạn sẽ bị mất dữ liệu nằm trong bộ nhớ nhưng chưa được ghi lên đĩa
Trang 9cứng, và có thể gây hư hại các tập tin hệ thống Những người dùng, kể cả bạn,đang truy cập tới máy này để lấy dữ liệu (chẳng hạn như thông qua mạng) sẽ bịngắt khỏi kết nối Đáng ngạc nhiên là quá trình shutdown và tuỳ chọn restart trongLinux dễ dàng và nhanh hơn Windows.
Bạn thực hiện shutdown Linux bằng lệnh 'halt' hay 'shutdown' và khởi độnglại bằng lệnh 'reboot' Nhưng nhớ chỉ làm như vậy khi bạn là người dùng hệ thốngđơn Sau này chúng ta sẽ bàn tới trách nhiệm của người quản trị hệ thống khi thựchiện shutdown máy
3.2 Làm việc với tập tin và thư mục:
Các lệnh này rất giống lệnh tương ứng trong DOS bởi thực chất, DOS lặp lại
ý tưởng của Unix Tuy nhiên, sự khác biệt cơ bản là bạn phải gõ: mkdir <tên thưmục> thay vì chỉ đơn thuần 'md' Tương tự, lệnh để xóa thư mục là 'rmdir'
Lệnh xóa tập tin trong Unix được xác định rất rõ ràng và không thểđảo ngược lại được Nhưng điều này không hẳn như vậy trong Linux, bởi phần lớncác nhà cung cấp Linux đều sử dụng dấu phòng hộ (life-saving alias – có nghĩa làđánh dấu những tập tin bị xóa, chỉ khi người dùng ra lệnh xóa hẳn thì Hệ ĐiềuHành mới thực sự xóa) Linux sẽ hỏi là bạn có chắc chắn muốn xóa tập tin haykhông trước khi loại bỏ hẳn nó Một khi đã xóa, Linux không cung cấp khả nănghồi phục lại, tập tin mất hoàn toàn
Nếu cần copy tập tin, bạn gõ:cp <filename1> <filename2>
Các hệ Unix truyền thống sẽ ghi đè lên tập tin hiện hữu cùng tên màkhông hỏi lại, nhưng Linux lại đưa ra tham số 'cp -i' để yêu cầu bạn xác nhận lạitác vụ trước khi thực hiện ghi đè.Lệnh chuyển (move) và đổi tên (rename) tập tin là
mv Bạn có thể chuyển một tập tin sang thư mục khác, đồng thời đổi tên tập tin đó,gõ: mv <filename1> <filename2>
Bạn cũng có thể biết được máy tính của mình hoạt động như thế nàobằng cách gõ lệnh 'ps' tại dấu nhắc hệ thống Thao tác này cho bạn biết những
gì đang chạy trên máy của bạn Khi muốn biết có bao nhiêu khoảng trống còn lạitrên đĩa cứng, bạn gõ 'df' Lệnh 'du' báo cho bạn biết kích thước chiếm dụng bởicác tập tin trong thư mục hiện hành
Để hiển thị nội dung một tập tin, bạn gõ: cat <filename> Nhưng nếu tập tinquá lớn, bạn phải thay bằng lệnh: more <filename> Và bạn sẽ đọc nội dung tập tintheo từng trang, nhấn phím spacebar để xem
trang tiếp
Sử dụng Midnight Commander Một khi đã vào hệ thống, bạn có thể muốnbiết có những tập tin nào trong thư mục của mình Thông thường, bạn sẽ dùng lệnh'ls'.Trước khi học thêm các lệnh khác, bạn nên biết một chương trình nhỏ rất hữudụng được gọi là Midnight Commander Đây là một tiện ích giống như NortonCommander được dùng phổ biến trong DOS Chương trình rất dễ sử dụng Nó
Trang 10được cài ở hầu hết các máy chạy Linux Bạn gõ 'mc' để khởi động MidnightCommander và sẽ nhìn thấy một màn hình tương tự NC
Trong kỳ tiếp, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về chương trình này
Nhìn "bề nổi" thì cấu trúc và cách tổ chức file của Linux cũng khôngkhác DOS/Windows và các Hệ điều hành khác là mấy Chỉ có một điểm khác biệtlớn mà bạn cần phải chú ý là cấu trúc thư mục của Linux KHÔNG phân chia thànhcác ổ đĩa
3.3 Làm quen với cấu trúc file của Linux:
Nhìn "bề nổi" thì cấu trúc và cách tổ chức file của Linux cũng không khácDOS/Windows và các Hệ điều hành khác là mấy Chỉ có một điểm khác biệt lớn
mà bạn cần phải chú ý là cấu trúc thư mục của Linux KHÔNG phân chia thành các
ổ đĩa Cho dù bạn có bao nhiêu ổ đĩa thì tất cả đều bắt đầu từ một thư mục gốc cótên là / Sau đó là đi vào các thư mục con, mỗi ổ đĩa của bạn sẽ được "map" (ánhxạ) vào một thư mục con riêng biệt (thư mục nào thì còn tuỳ vào phiên bản củaLinux và cũng tuỳ bạn qui định)
Thêm 3 điểm khác biệt nhỏ nữa mà bạn cần phải để ý là:
- Trong đường dẫn của Linux, các thư mục được phân cách nhan bằng
ký hiệu / (trong khi với DOS/Windows là ký hiệu \);
- Và các tham số của lệnh trong Linux được bắt đầu bằng dấu trừ (-) (VD: l) trong khi với DOS/Windows là ký hiệu / (VD: dir /a); các tham số của Linux cóthể được dùng kết hợp với nhau (VD: ls -al, ls -ls )
ls Cuối cùng, Linux khác với Windows ở chỗ Linux phân biệt chữ hoa và chữthường, trong Linux abc và Abc là khác nhau
3.4 Một số phím và tổ hợp phím bạn cần biết
Ctrl-C: bạn hãy nhớ kỹ tổ hợp phím này Trong trường hợp bạn cảm
thấy "có cái gì đó bất ổn" xảy ra, hay là chương trình bạn chạy không chịu dừng thìbạn hãy thử nhấn tổ hợp phím này 99% chương trình của Linux chạy trên chế độtext đều có thể được/bị kết thúc bằng tổ hợp phím này
Ctrl-Alt-Del: tương tự như trong DOS Tổ hợp phím này sẽ khởi động
lại máy tính
Ctrl-D: khi một chương trình yêu cầu bạn nhập dữ liệu từ bàn phím, bạn
có thể nhấn tổ hợp phín này để báo cho chương trình biết là quá trình nhập dữ liệu
đã kết thúc Tổ hợp phím này sẽ gởi tín hiệu EOF (End Of File) đến chương trìnhNếu nhấn Ctrl-D mà không thấy "xi nhê", bạn thử gõ vào EOF (ba chữ cái E, O vàF) rồi nhấn Enter (phím Enter)
ESC: đây là phím Esc ở góc trái, phía trên của bàn phìm, trước khi
nhấn Ctrl-C để kết thúc chương trình, bạn hãy thử nhấn ESC trước xem sao
ENTER: đây là phím Enter trên bàn phím, chắc là tôi khỏi phải giới thiệu về
chức năng của phím này nữa chứ nhỉ?
3.5 Một số lệnh căn bản của Linux:
Trang 11Các lệnh được trình bày sau đây chúng tôi sẽ cố gắng so sánh nó vớimột lệnh tương tự trong DOS để nếu như bạn đã biết qua các lệnh của DOS rồi thì
sẽ dễ hiểu hơn Còn nếu bạn chưa từng biết qua các lệnh của DOS? Cũng khôngsao, bạn sẽ biết được thêm cùng 1 lúc các lệnh của Linux và DOS
Chú ý, đây là các lệnh trong chế độ text và được gõ từ bàn phím Cáclệnh phải được gõ chính xác (vì Linux phân biệt giữ chữ hoa và chữ thường!) Và
dĩ nhiên là sau khi gõ xong một lệnh thì bạn đừng quên nhấn Enter để Linux bắtđầu thực hiện lệnh đó
Lưu ý thêm là những gì chúng tôi ghi giữa 2 ngoặc nhọn (< và >) là bắt buộcphải có, giữa hai ngoặc vuông ([ và ]) là tuỳ chọn (không bắt buộc)
Đây có lẽ là lệnh mà bạn cần phải nhớ kỹ (đừng bao giờ quên) Lệnhnày tương tự như lệnh Help trong DOS
Man sẽ hiển thị các thông tin chi tiết về cộng dụng, cách dùng và cú pháp
của một lệnh khác (dĩ nhiên là các thông tin đều bằng tiếng Anh)
Cú pháp: man <tên_lệnh_khác>
Ví dụ: man ls
Và bạn hoàn toàn có thể gõ man man để hiển thị các thông tin giúp đỡ
về chính lệnh man!
Lưu ý: để thoát (kết thúc) lệnh man, bạn hãy gõ vào ký tự hai chấm ( sau đó
gõ tiếp ký tự q Nếu không thành công, bạn hãy nhấn phím ESC và thử lại lần nữa.Bạn cũng có thể nhấn Ctrl-C để thoát khỏi man
ls lệnh này tương tự như lệnh dir trong DOS Ls sẽ liệt kê danh sách tất cả
các file và thư mục nằm trong một thư mục mà bạn chỉ định
Cú pháp chung: ls [tham_số] [thư_mục]
Nếu như bạn cung cấp phần thư_mục thì ls sẽ liệt kê các file trong thưmục hiện tại
Ví dụ:
ls
ls –a
ls –al /usr
Một số tham số của ls như sau:
-a: liệt kê tất cả các file, kể cả file ẩn, là những file mà tên bắt đầu bằngdấu chấm (.)
-A: liệt kê tất cả các file, kể cả file ẩn, nhưng không liệt kê và , đây tên củathư mục hiện tại và thư mục cha trong Linux
-l: liệt kê chi tiết về file (bao gồm các thông tin như thời gian tạo,kích thước, thuộc tính )
Bạn hãy tự mình tìm hiểu thêm về các tham số khác của ls nhé! (dùngman ls) Và đừng quên dùng man cho các lệnh tiếp theo
Trang 12cd lệnh này tương tự như lệnh cd trong DOS Dùng để chuyển tới một
pwd lệnh này tương tự như lênh cd (không có tham số) trong DOS Lệnh này
sẽ hiển thị lên màn hình cho bạn biết là bạn hiện đang ở thư mục nào
cp tương tự như lệnh copy của DOS, dùng để chép file hoặc thư mục từ
nơi này đến nơi khác