Vấn đề tha hóa lao động trong tác phẩm " Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844"

Nghiên cứu về vấn đề Đảng với cuộc vận động phụ nữ trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968 có ý nghĩa lớn lao góp phần vào công tác nghiên cứu lịch sử đấu tranh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Mã số: 60 22 56

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.NGƯT Ngô Đăng Tri

Hà Nội – 2012

DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT BCH : Ban Chấp hành

CNXH : chủ nghĩa xã hội

CT : Chỉ thị

ĐH : Đại hội ĐHĐB : Đại hội đại biểu HLHPN : Hội liên hiệp phụ nữ HLHPNGPMN: Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam MNVN : Miền Nam Việt Nam

PGS : Phó Giáo sư

TW : Trung ương

TS : Tiến sĩ

UB : Ủy ban UBND : Ủy ban nhân dân VGP : Vùng giải phóng XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thắng lợi của nhân dân ta trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước là một trong những trang chói lọi nhất của lịch sử dân tộc, là một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX Đây là một cuộc chiến tranh yêu nước, cách mạng quý báu Vấn đề lực lượng cũng như phương pháp tập hợp lực lượng cách mạng là một vấn đề lớn rất được Đảng ta quan tâm, trong đó có vấn đề vận động, lãnh đạo phụ nữ đấu tranh Vì vậy, việc nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng với phụ

nữ cả nước nói riêng và phụ nữ miền Nam trong thời kỳ kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước là một đề tài lớn, hấp dẫn đối với nhiều học giả trong nước và quốc tế

Ngay từ khi thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 1930), Đảng và Bác Hồ đã rất coi trọng công tác vận động phụ nữ Lời dạy của Lênin “Phụ nữ tham gia nhiều hay ít vào một cuộc cách mạng quyết định sự thành công của cuộc cách mạng ấy” đã trở thành phương châm trong công tác vận động phụ

nữ của Đảng Trong lời kêu gọi nhân ngày Phụ nữ lao động quốc tế (8 - 3 - 1935) đã nêu rõ Đảng coi nhiệm vụ vận động phụ nữ tham gia cách mạng để giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và tự giải phóng là một nhiệm vụ của Đảng, đồng thời chỉ cho phụ nữ đường lối đấu tranh giải phóng cho giai cấp mình là con đường đánh đổ đế quốc, làm cách mạng xã hội chủ nghĩa

Ở miền Nam, sau phong trào Đồng khởi (1959 - 1960), quán triệt Nghị quyết TW lần thứ 15, Đảng bộ địa phương đã đứng lên lãnh đạo nhân dân tự giải phóng và vùng giải phóng được hình thành nhiều nơi ở miền Nam như Trà Vinh, Bến Tre, Bà Rịa, Vũng Tàu đến các tỉnh Vĩnh Long, Cần Thơ, Long Xuyên, Đồng Tháp Mười Trong suốt các thời kỳ kháng chiến vùng giải phóng trở thành nơi hậu phương trực tiếp vô cùng quan trọng của ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Cùng với đó, công tác vận động các tầng lớp phụ nữ miền Nam nói chung và phụ nữ trong vùng giải phóng được Đảng ta hết sức chú trọng

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thành công đã chứng tỏ đường lối đúng đắn của Đảng, trong đó có thắng lợi của cuộc vận động phụ nữ tham gia vào đấu tranh cách mạng và khẳng định đây là yếu tố quan trọng của kháng chiến Chính vì vậy, đây là một vấn đề lịch sử có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

sâu sắc Nghiên cứu về vấn đề Đảng với cuộc vận động phụ nữ trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968 có ý nghĩa lớn lao

góp phần vào công tác nghiên cứu lịch sử đấu tranh của nhân dân miền Nam Việt Nam và toàn bộ lịch sử Việt Nam Nó góp phần làm sáng tỏ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào phụ nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam đồng thời khẳng định sự đúng đắn trong đường lối lãnh đạo của Đảng không chỉ đối với phong trào phụ nữ mà còn đối với cách mạng cả nước nói chung Mặt khác, một lần nữa nó góp phần to lớn đối với việc nhìn nhận vị trí, vai trò của phụ nữ trong xã hội

Trên cơ sở nhận thức được tính cấp thiết của đề tài và được sự hướng dẫn

của PGS.TS.NGƯT Ngô Đăng Tri, chúng tôi chọn đề tài “Đảng với cuộc vận động phụ nữ trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968” làm Luận văn Thạc sĩ Lịch sử

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong nhiều năm gần đây vấn đề Đảng với cuộc vận động phụ nữ nói riêng và vấn đề vai trò của phụ nữ với đấu tranh cách mạng đã được nhiều nhà khoa học và nhiều tác giả quan tâm

Đầu tiên phải kể đến đó là những công trình tìm hiểu và giới thiệu về các phong trào đấu tranh chung của phụ nữ cả nước cũng như phụ nữ của từng vùng,

từng địa phương như: Những nét sơ lược về phong trào phụ nữ từ ngày thành lập Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Nxb phụ nữ, 1961; Nguyễn Thị Thập (Cb) (1980), Lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam (tập 1), Nxb Phụ nữ; Lê Hải Triều (Cb), Nguyễn Tiến Hải, Lê Thị Xuân (2007), Phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và công cuộc giải phóng đất nước, Nxb Văn hoá Thông tin…

Những công trình này chủ yếu giới thiệu về hoạt động của Hội LHPN các tỉnh và

Các công trình nghiên cứu trực tiếp đến cuộc đấu tranh của phụ nữ miền

Nam: Tác phẩm Truyền thống cách mạng của phụ nữ Nam Bộ thành đồng (Tổ

sử phụ nữ Nam Bộ biên soạn), xuất bản năm 1989, Giáo sư Trần Văn Giàu hiệu đính, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ xuất bản Tác phẩm đã trình bày một cách tương đối đầy đủ về tư tưởng cách mạng và phong trào đấu tranh cách mạng của phụ nữ Nam Bộ từ buổi đầu dựng nước đến khi kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Các tác giả đã đưa nhiều tư liệu ghi lại các sự kiện lịch sử về đấu tranh chính trị của phụ nữ, từ đấu tranh đòi thi

hành Hiệp định Giơnevơ, chống “tố cộng”, “diệt cộng”, chống gom dân, lập

ấp chiến lược đến vị trí của “Đội quân tóc dài” trong phong trào Đồng khởi (1960) Năm 1999, Nxb Đà Nẵng cho ra mắt bạn đọc cuốn Phụ nữ Nam Trung

Bộ trong sự nghiệp kháng chiến, cứu nước (1930 - 1975), do hội Liên hiệp

phụ nữ Việt Nam và tập thể cán bộ lãnh đạo phong trào phụ nữ khu, Tỉnh Hội phụ nữ Nam Trung Bộ sưu tầm và biên soạn Công trình đã nêu những tấm gương, những sự kiện tiêu biểu phản ánh tương đối đầy đủ về các lĩnh vực hoạt động của phong trào phụ nữ Nam Trung Bộ từ khi thành lập Đảng (1930) đến khi kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1975) Vấn đề đấu tranh của phụ nữ miền Nam cũng được đề cập đến trong các bài viết, các báo cáo tổng kết, bảng tóm tắt thành tích của phụ nữ, trong các bài phát biểu đánh giá về vai trò của phụ nữ

Gần đây nhất, khi tìm hiểu về phong trào phụ nữ ở miền Nam chúng ta

không thể không kể đến công trình luận án tiến sĩ của Vũ Thị Thuý Hiền “Phụ

nữ miền Nam trong đấu tranh chính trị thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975)”, Luận án Tiến sĩ Lịch sử, Hà Nội, 2004 Luận án đã tập

trung đi sâu nghiên cứu và trình bày về phong trào đấu tranh chính trị của phụ

nữ miền Nam mà chủ yếu là trong các đô thị trong suốt thời kỳ 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ khi bắt đầu đến ngày toàn thắng

Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu này chỉ đơn thuần nghiên cứu về các vấn đề riêng lẻ, chung chung mà chưa đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng về công tác vận động phụ

nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam cũng như chưa tổng hợp một cách

hệ thống cuộc đấu tranh của phụ nữ trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ (1961 - 1968)

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu sự lãnh đạo, chỉ đạo công tác phụ vận của Đảng trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968 để khẳng định thắng lợi, nêu lên hạn chế và rút ra những kinh nghiệm nhằm góp phần phục

vụ công tác vận động phụ nữ của Đảng trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Tập hợp hệ thống tư liệu các quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác vận động phụ nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam và những tài liệu liên quan đến đề tài

Trình bày những chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác vận động phụ nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam và quá trình chỉ đạo thực hiện các quan điểm, chủ trương đó của Đảng trong thời kỳ 1961- 1968

Nêu lên những thành tựu, những hạn chế của Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác phụ vận ở vùng giải phóng miền Nam thời kỳ 1961- 1968 và nguyên nhân của các thành công, hạn chế đó

Rút ra những kinh nghiệm chủ yếu về công tác vận động phụ nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam của Đảng thời kỳ 1961 - 1968 nhằm phục vụ lĩnh vực công tác này hiện nay của Đảng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về vận động phụ nữ

ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968

Quá trình chỉ đạo thực hiện công tác vận động phụ nữ ở vùng giải phóng của Đảng trong các giai đoạn chống “chiến tranh đặc biệt” (1961 - 1965) và

Về không gian: Ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam

5 Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

Cơ sở lý luận của luận văn là quan điểm vận động quần chúng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn là phương pháp lịch sử, phương pháp logic, sự kết hợp hai phương pháp ấy và một số phương pháp khác như phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê, so sánh,

Nguồn tư liệu chủ yếu để thực hiện luận văn là các văn kiện Đảng các cấp Trung ương, địa phương, nhất là văn kiện Đại hội, các Nghị quyết của BCH

TW Đảng, của Trung ương cục miền Nam, các khu ủy; các Nghị quyết Đại hội Hội nghị BCH của Hội LHPN Việt Nam, Hội Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam, các bài viết và nói của Hồ Chí Minh, các bài viết và nói có liên quan khác của các vị lãnh đạo của Đảng

Luận văn cũng chú trọng sử dụng nguồn tài liệu gốc là các báo cáo về tình hình phụ nữ, phong trào phụ nữ miền Nam trong những năm kháng chiến chống

Mỹ cứu nước; các hồi ký của các cán bộ lão thành cách mạng của Hội LHPN Việt Nam, những người trực tiếp làm công tác phụ vận, từng tham gia cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ (1954 - 1975) Những sách, tạp chí, luận văn, đề tài nghiên cứu về lịch sử phụ nữ Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975 cũng là nguồn tài liệu quan trọng được khai thác, tham khảo trong quá trình thực hiện luận văn

6 Đóng góp của đề tài

Nêu lên quan điểm, chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo công tác vận động phụ

nữ của Đảng trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam thời kỳ 1961- 1968,

thể hiện qua các văn kiện Đảng, các bài viết và nói của các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng

Trình bày phong trào phụ nữ ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam trên

cơ sở thực hiện đường lối chủ trương của Đảng thời kỳ 1961 - 1968, qua đó làm nổi bật vai trò, sự đóng góp của phụ nữ vùng giải phóng đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

Đánh giá, nhận xét về thành công, hạn chế trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác vận động phụ nữ của Đảng ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam và đúc rút các kinh nghiệm lịch sử để vận dụng vào thực tế công tác phụ vận hiện tai Góp thêm nguồn sử liệu phục vụ công tác nghiên cứu về lịch sử Đảng, lịch

sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nói chung và lịch sử phong trào phụ nữ nói riêng

Chương 3: Đánh giá chung và các kinh nghiệm chủ yếu

NỘI DUNG

Chương 1: ĐẢNG VỚI CUỘC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ TRONG

VÙNG GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN CHỐNG

“CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT” CỦA ĐẾ QUỐC MỸ (1961 - 1965) 1.1 Vài nét về công tác vận động phụ nữ của Đảng trước năm 1961

và chủ trương vận động phụ nữ của Đảng ở vùng giải phóng miền Nam Việt Nam giai đoạn 1961 - 1965

1.1.1 Vài nét về công tác vận động phụ nữ của Đảng trước năm 1961

Do hoàn cảnh đất nước luôn có giặc ngoại xâm đe dọa, cùng với nam giới, phụ nữ Việt Nam là người trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu Chị

em đã thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, chí căm thù giặc sâu sắc, luôn biết đặt “nghĩa nước trên tình nhà”, gắn bó quyền lợi của mình với vận mệnh của dân tộc Trải qua mấy ngàn năm lịch sử, phụ nữ Việt Nam đã thể hiện truyền thống toàn dân đánh giặc, cả nước một lòng “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” Lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc đã xuất hiện và ghi danh biết bao tấm gương phụ nữ anh hùng như Hai Bà Trưng, Bà Triệu,

nữ tướng Bùi Thị Xuân… - những người có khả năng tập hợp lực lượng và chiến đấu tài giỏi, góp phần bảo vệ nền độc lập dân tộc, hình thành truyền thống anh dũng chống ngoại xâm của phụ nữ Việt Nam

Sinh ra và lớn lên trên một quê hương giàu truyền thống cách mạng, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là người hiểu rõ hơn ai hết về truyền thống đấu tranh, anh dũng và đức hi sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam Khi trở thành người cộng sản đầu tiên, Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng tiên tiến nhất của thời đại, vận dụng sáng tạo vào cách mạng Việt Nam, khẳng định con đường duy nhất đúng đắn để đánh đổ thực dân phong kiến là con đường cách mạng vô sản Khi nói về vai trò của người phụ

nữ với cách mạng, Người đã chỉ rõ: “Phụ nữ Việt Nam chiếm số đông trong nhân dân lao động không những bị áp bức về dân tộc, về giai cấp mà họ còn

bị giáo lý phong kiến kìm hãm trói buộc nên họ có tinh thần đấu tranh cách mạng mạnh mẽ Có phụ nữ tham gia thì cách mạng mới thành công, mặt khác,

chỉ khi nào cách mạng thành công, dân tộc được độc lập, giai cấp được giải phóng, thì phụ nữ mới được giải phóng” [102; tr 31]

Người còn chỉ ra và nhấn mạnh mối quan hệ khăng khít giữa sự nghiệp

giải phóng phụ nữ với giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp: “giải phóng phụ nữ phải gắn liền với giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp” và “giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp cũng là con đường giải phóng phụ nữ”

Tin tưởng ở khả năng cách mạng của phụ nữ nên ngay từ những ngày còn hoạt động cách mạng ở nước ngoài, đồng chí đã viết nhiều sách báo để chuyển về nước, mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo những cán bộ đầu tiên cho phong trào cách mạng Việt Nam, trong đó có cán bộ phụ nữ Hai đại diện nữ được Người trực tiếp đào tạo là bà Lý Phương Thuận và bà Lý Phương Đức Truyền thống đấu tranh bất khuất chống giặc ngoại xâm của phụ nữ Việt Nam được phát huy mạnh mẽ từ khi có Đảng lãnh đạo (năm 1930) Ngay từ những ngày đầu mới thành lập, Đảng đã đề ra phương châm, phương pháp vận động phụ nữ và coi đây là nhiệm vụ cần kíp của Đảng:

“Lực lượng cách mạng của phụ nữ là một cái lực lượng trọng yếu Nếu quảng đại quần chúng phụ nữ không tham gia vào cuộc đấu tranh cách mạng thì cách mạng không thắng lợi được Bởi vậy công tác trong quần chúng phụ nữ không phải là một cái nhiệm vụ phụ thuộc của Đảng; công tác ấy là cái nhiệm vụ lớn và rất trọng yếu”[28; tr 188]

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, được Đảng giáo dục, tổ chức và rèn luyện, phong trào phụ nữ ngày càng phát triển Nhiều chị em phụ nữ đã thoát ly gia đình, tham gia hoạt động cách mạng, bất chấp sự truy lùng, đàn áp của đế quốc, phong kiến như các chị: Nguyễn Thị Minh Khai, Hoàng Thị Ái, Nguyễn Thị Thập…

Sống dưới chế độ thực dân và phong kiến, chị em phụ nữ nước ta bị nhiều tầng áp bức bóc lột Điều đó làm cho chị em ngày càng hiểu rõ rằng sự nghiệp giải phóng phụ nữ gắn chặt với sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng các giai cấp lao động Phụ nữ Việt Nam ngày càng nhận rõ rằng chỉ có

cấp mới có thể giải phóng phụ nữ Chính vì vậy, trong công cuộc giải phóng dân tộc và kháng chiến chống thực dân Pháp, chị em phụ nữ luôn là lực lượng

đi đầu trong các cuộc mít tinh, biểu tình đòi giảm sưu thuế, đòi tự do dân chủ trong phong trào 1930 - 1931 và phong trào 1936 - 1939 Thời kỳ khởi nghĩa giành chính quyền (1939 - 1945) chị em hăng hái gia nhập Mặt trận Việt

Minh, tập hợp lực lượng giai cấp mình trong đoàn phụ nữ cứu quốc, phổ biến

chủ trương, đường lối của Đảng, qua đó phong trào phụ nữ ngày càng lớn mạnh và trưởng thành, cùng toàn dân làm nên thắng lợi của cách mạng tháng Tám, giành chính quyền về tay nhân dân Trước những vận hội mới của đất nước, Đảng ta đã kịp thời đưa ra những chủ trương mới về công tác tổ chức với nhiều hình thức khác nhau để bênh vực quyền lợi chung cho các lớp dân

chúng và riêng cho phụ nữ như: “Hội phụ nữ dân chủ”, “Hội phụ nữ giải phóng”, “Hội phụ nữ tân tiến”, “Hội phụ nữ hỗ trợ”… Ở những địa phương

có nhiều tổ chức phụ nữ với các tên gọi khác nhau thì lập ra “Phụ nữ liên hiệp hội” để thống nhất lại Bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chị

em vừa là lực lượng chủ yếu trong lao động sản xuất để đảm bảo nhu cầu lương thực của nhân dân và của chiến trường vừa tích cực tham gia chiến đấu

và phục vụ chiến đấu, chăm sóc thương bệnh binh… Những đóng góp của các tầng lớp chị em phụ nữ đã góp phần to lớn vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954)

Sau kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc và sau Hiệp định Giơnevơ,

đế quốc Mỹ nhảy vào miền Nam Việt Nam, âm mưu chia cắt và xâm lược miền Nam Việt Nam với nhiều hình thức và thủ đoạn Ngay từ tháng 6 -1954,

Mỹ đã đưa Ngô Đình Diệm về chuẩn bị thành lập chính quyền bù nhìn thân

Mỹ ở miền Nam Việt Nam và tăng cường lực lượng quân sự của Mỹ ở miền Nam nhằm phá hoại hiệp định Giơnevơ, biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới, thành căn cứ quân sự của Mỹ Sau khi đã gạt Pháp ra khỏi miền Nam, đế quốc Mỹ đã sử dụng chính quyền Ngô Đình Diệm tập trung mũi nhọn vào đàn áp phong trào cách mạng miền Nam, ráo riết tiến hành những biện pháp đánh phá phong trào cách mạng miền Nam và khủng bố dã

man đối với nhân dân miền Nam Từ sau Hiệp định Giơnevơ, Mỹ - Diệm tiến hành các chiến dịch đàn áp, khủng bố hết sức dã man phong trào cách mạng với trọng tâm là vùng tự do và căn cứ kháng chiến cũ Từ năm 1955, Mỹ -

Diệm liên tiếp mở các chiến dịch “tố cộng” “Chống cộng” trở thành quốc

sách của chính quyền Diệm Trong những năm 1955 - 1959, Mỹ - Diệm liên tục tiến hành những đợt đánh phá ác liệt vào những vùng có phong trào cách mạng của quần chúng phát triển mạnh, những vùng căn cứ kháng chiến cũ như: Trị Thiên, khu V, chiến khu Đ, Đồng Tháp Mười, Cà Mau… Đạo luật 10/59 được chính quyền Diệm thi hành - đặt máy chém ngay tại quận, huyện

để chặt đầu bất cứ ai mà chúng nghi là “việt cộng”, thà “giết nhầm còn hơn

bỏ sót” hết sức dã man

Cách mạng miền Nam đã trải qua những năm, tháng khó khăn nhất, trong

đó phụ nữ miền Nam liên tiếp phải đương đầu với những thách thức nghiêm trọng Phụ nữ miền Nam là đối tượng của chính sách “tố cộng”, “diệt cộng” của Mỹ - Diệm Trong các đợt “tố cộng”, “diệt cộng”, chị em phải chịu những tra tấn cùng cực cả về thể xác lẫn tinh thần Chúng tổ chức những đợt ly khai, những “tuần lễ ly dị chồng, từ con”, cưỡng ép những chị em có chồng đi tập kết phải li dị chồng, những người có con đi tập kết phải từ con Chúng liên tiếp tiến hành những cuộc khủng bố bắt giữ hàng vạn chị em, tra tấn chị em bằng những hình thức man rợ, thậm chí cưỡng hiếp, phá hoại danh tiết buộc chị em khai báo, đầu hàng, phản bội Tổ quốc Dưới ách cai trị Mỹ - Diệm, chị

em phụ nữ miền Nam thực sự trở thành nạn nhân của những chích sách khủng

bố dã man và đê tiện Chị em mang trên mình không chỉ những nỗi đau thể xác do tra tấn, tù đày mà còn mang trên mình những vết thương tinh thần do tang thương, chia lìa, xa cách khiến lòng căm phẫn với chế độ Sài Gòn ngày càng sâu đậm

Tiếp nối truyền thống đảm đang, anh dũng, bất khuất của phụ nữ Việt Nam, phụ nữ miền Nam nước ta bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước với tinh thần quyết tâm cao, luôn sẵn sàng cùng toàn dân đứng lên đấu

như chị em phụ nữ toàn quốc đang phải chịu chung nỗi đau mất nước Họ đã nhanh chóng biết tập hợp nhau lại để đấu tranh Giữ vững tinh thần độc lập, tự chủ, nhanh trí và sáng tạo, phụ nữ miền Nam đã vùng lên đấu tranh với khí thế tức nước vỡ bờ Các tổ chức Đảng và quần chúng ở miền Nam đã từng bước chuyển từ đấu tranh chính trị đòi thi hành Hiệp định Giơnevơ thành đấu tranh chính trị có vũ trang chống lại âm mưu thâm độc của kẻ thù Trong tình hình chung của đất nước, thời gian từ sau năm 1954 đến trước năm 1961, tuy Đảng

ta chưa có chủ trương cụ thể và riêng biệt nào cho cuộc đấu tranh của phụ nữ

ở miền Nam giai đoạn này song tầng tầng, lớp lớp chị em phụ nữ miền Nam cùng các tầng lớp nhân dân khác vẫn luôn giơ cao ngọn cờ đấu tranh khi thời

Thực hiện chủ trương của Đảng và dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, phong trào đấu tranh của nhân dân miền Nam thời kỳ này tập trung vào các mục tiêu chính trị Phụ nữ miền Nam là lực lượng nòng cốt, xung kích, tham gia tích cực vào các phong trào đấu tranh Nổi bật nhất trong đấu tranh của chị

em phụ nữ miền Nam trong những năm từ 1954 đến 1961 là các phong trào đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Giơnevơ, đòi Hiệp thương Tổng tuyển cử Thực hiện theo chủ trương của Đảng, các cấp hội phụ nữ đã phân công cán bộ đến từng gia đình để tuyên truyền, giải thích, vận động chị em Cũng theo chủ

trương của Đảng, các đoàn thể phụ nữ cũng như các tổ chức quần chúng khác chuyển phương thức hoạt động dưới hình thức bán công khai, hợp pháp, nửa hợp pháp như: Tổ nữ công gia chánh, Tổ vần công, đổi công, Tổ trợ sản, Nhóm chơi họ… Các hoạt động đấu tranh chính trị công khai cũng được đông đảo chị em phụ nữ miền Nam tham gia tiêu biểu như cuộc mít tinh của 50.000 đồng bào Sài Gòn - Chợ Lớn diễn ra vào ngày 1 - 8 - 1954, trong đó phần

đông là chị em phụ nữ; phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn có đông đảo

chị em phụ nữ giữ vai trò quan trọng; những cuộc mít tinh, bãi công, bãi thị đòi hiệp thương tổng tuyển cử cũng diễn ra liên tục tại các thành phố, thị xã như Cần Thơ, Mỹ Tho, Châu Đốc, Sa Đéc, Huế… trong đó chị em phụ nữ luôn giữ vai trò nòng cốt, thu hút nhiều tầng lớp khác tham gia

Bước vào năm 1959, trước sự phát triển của cách mạng miền Nam, Mỹ - Diệm ngày càng tăng cường khủng bố, đàp áp điên cuồng nhân dân miền Nam bằng nhiều biện pháp man rợ Tình thế cách mạng miền Nam buộc chị em phụ

nữ và nhân dân toàn miền Nam vùng lên đấu tranh lật đổ ách thống trị Mỹ - Diệm

Trong tình thế cách mạng miền Nam chuyển biến mạnh mẽ, Nghị quyết

15 TW Đảng ra đời đã đáp ứng được yêu cầu và khí thế cách mạng tức nước

vỡ bờ, tinh thần nhất tề đứng lên của nhân dân miền Nam Hội nghị Ban Chấp hành TW Đảng lần thứ 15 đã nhấn mạnh và vạch rõ phương hướng phát triển

của cách mạng miền Nam là: “… Theo tình hình cụ thể và yêu cầu hiện nay của cách mạng thì con đường đó là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc và phong kiến, dựng lên chính quyền cách mạng của nhân dân” [30; tr 82]

Để thúc đẩy phong trào đấu tranh chính trị và huy động ngày càng đông đảo các tầng lớp phụ nữ tham gia vào đấu tranh cách mạng, ngày 20 - 3 -

1959, Xứ ủy Nam Bộ ra Chỉ thị về tăng cường công tác vận động phụ nữ,

trong đó nhấn mạnh: “Phải đặt công tác phụ vận là một trong những công tác vận động quần chúng quan trọng vào bậc nhất của Đảng” [138; tr 177].

Dưới ánh sáng Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 TW Đảng, cuối năm 1959, đầu năm 1960, nhân dân miền Nam đã vùng lên khởi nghĩa đồng loạt, phá tan ách kìm kẹp của địch, giành quyền làm chủ ở nhiều thôn, xã trên toàn miền Nam, chính quyền tự quản của nhân dân được thành lập ở 1.383 xã trong tổng

số 2.627 xã, vùng giải phóng được hình thành và ngày càng mở rộng, nối liền Tây Nguyên đến miền Tây Nam Bộ và đồng bằng Liên khu V

Tại Bến Tre, ngày 17 - 01 - 1960, cuộc đồng khởi của quần chúng nhân dân xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày đã rung tiếng chuông báo hiệu và lôi kéo sức mạnh trỗi dậy của nhân toàn tỉnh đứng lên phá thế kìm kẹp Chỉ sau một thời gian ngắn, nhân dân các huyện Mỏ Cày, Minh Tân, Thanh Phú đã nổi dậy làm tê liệt chính quyền ngụy ở nông thôn, thành lập UBND tự quản Chỉ sau một tuần lễ đồng khởi, nhân dân Bến Tre đã diệt 300 tề điệp ác ôn, diệt và bức rút hơn 47 đồn bốt, phá nhiều “khu trù mật”, giành quyền làm chủ ở hàng chục xã, phá thế kìm kẹp ở nhiều xã Trong đồng khởi chị em phụ nữ vô cùng phấn khởi, nô nức tham gia hiến kế đánh địch bằng nhiều cách linh hoạt Phụ

nữ tham gia chặt cây, đào đường, bao vây, bức hàng địch Lực lượng phụ nữ được tổ chức thành đội ngũ có tiền quân, có hậu bị, có liên lạc, tiếp tế, với khí thế tiến công của hàng nghìn các bà, các mẹ, các chị, không một thứ vũ khí, không một tấc sắt Ngày 20 - 4, phần lớn binh lính địch rút khỏi ba xã thuộc

huyện Mỏ Cày Quân địch kinh hãi, gọi đội quân các má, các chị là “Đội quân búi tóc” Và như vây, lần đầu tiên ở Bến Tre và trong toàn miền Nam, đội

quân chính trị bao gồm toàn phụ nữ, được tổ chức, chuẩn bị chu đáo, được chỉ huy thống nhất như một đoàn quân xuất trận Trong cuộc đồng khởi ở huyện

Mỏ Cày (Bến Tre), vai trò của phụ nữ nổi lên cao nhất với “ba mũi giáp công”, đánh địch bằng quân sự, binh vận và chính trị Trong hầu hết các cuộc đấu tranh, lực lượng đấu tranh chính trị của phụ nữ đều hình thành 3 bộ phận: lực lượng đấu tranh trực diện, lực lượng tiếp viện và lực lượng hậu cần

Phong trào “Đồng khởi” (1959 - 1960) thực chất là cuộc nổi dậy khởi

nghĩa của nông dân miền Nam chống ách thống trị của đế quốc, trong đó một

bộ phận không nhỏ là phụ nữ nông dân vùng lên đấu tranh có vũ trang phối

hợp Thắng lợi của cuộc đồng khởi Bến Tre với việc giải phóng được nhiều

xã ấp, buộc địch phải lùi bước đã khẳng định sức mạnh của một đội quân mới

rất hùng hậu mà Mỹ - Diệm gọi đó là “Đội quân búi tóc” Phong trào đấu

tranh chính trị của thời kỳ Đồng khởi là một phong trào cách mạng rộng lớn

với khí thế mạnh mẽ chưa từng có Khi cuộc “Đồng khởi” nổ ra và những

năm sau này đã diễn ra hàng loạt các cuộc đấu tranh quy mô lớn của phụ nữ các vùng nông thôn kéo ra thị xã, thị trấn, trực diện tấn công các cơ quan nguỵ quân, nguỵ quyền làm địch vô cùng hoảng sợ Với lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, chị em phụ nữ miền Nam Việt Nam không lùi bước trước họng súng của kẻ thù, liên tiếp tiến hành những cuộc biểu tình, tấn công trực diện vào cơ quan chỉ huy của kẻ thù Tiêu biểu như: Những cuộc đấu tranh của hàng ngàn, hàng vạn quần chúng ở ngã ba Chim-chim (Mỹ Tho), Cao Lãnh (Kiến Phong), Trà Củ (Trà Vinh), Đầm Dơi (Cà Mau) và tại thị xã Cần Thơ, do các chị: Thái Thị Kiều, chị Bé, bà Bướm, chị Trương Thị Sinh đi đầu cầm cờ, biểu ngữ bị địch bắn chết trước giờ ngã xuống miệng vẫn không ngừng hô hào đoàn biểu tình dũng cảm tiến lên Người phụ nữ Việt Nam đôn hậu, đảm đang, những khi đứng trước kẻ thù xâm lược, lòng dũng cảm, ý chí chiến đấu của các bà, các mẹ, các chị đã bừng sáng, là tấm gương cho các thế

hệ phụ nữ Việt Nam sau này Từ trong phong trào đấu tranh chính trị thời kỳ Đồng Khởi đã sản sinh ra hàng vạn chiến sĩ ưu tú, hàng ngàn cán bộ lãnh đạo xuất sắc Bên cạnh những tấm gương sáng chói chủ nghĩa anh hùng cách mạng của chị Kiều, chị Sinh, chị Bé, bà Bướm đã dũng cảm hi sinh, chị Trần Thị Trâm và bà má Thạch Thị Thanh vừa là những chiến sĩ thi đua của phong trào chính trị, vừa là những cán bộ tài giỏi đã từng tham gia lãnh đạo hàng ngàn cuộc đấu tranh và đã bị địch bắt giam hàng trăm lượt nhưng vẫn kiên cường bất khuất trước mũi lê, họng súng của quân thù

Tại các vùng đã được giải phóng, phong trào đấu tranh lôi cuốn hàng triệu phụ nữ tham gia Chị em hăng hái đấu tranh chống lấn chiếm, bảo vệ vùng giải phóng, xây dựng chính quyền cách mạng, phong trào du kích chiến

đấu, chiến đấu bằng vũ khí thô sơ: bắn cung, tên ná Lực lượng nữ dân quân

tự vệ, nữ du kích phát triển mạnh mẽ, một số tỉnh có Trung đội nữ như tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Tây Ninh Các xã giải phóng đều có tiểu đội nữ du kích chiến dũng cảm, lập nhiều thành tích, tiêu biểu như đơn vị của chị Út Tịch, chị Tô Thị Huỳnh

Trong khí thế sôi nổi của phong trào “Đồng khởi”, ngày 20 - 12 - 1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời Cũng từ đó: “Đội quân tóc dài” - lực lượng đấu tranh 3 mũi kiên cường của phụ nữ miền Nam vững bước tiến lên Phong trào “Đồng khởi” ở miền Nam đã “Đánh dấu một bước phát triển nhảy vọt quan trọng, chuyển cách mạng miền Nam sang thế tiến công, phát triển cao trào cách mạng ra khắp miền với sự kết hợp cả hai hình thức đấu tranh chính trị và đấu tranh quân sự” [18; tr 51]

Như vậy, trước năm 1961, cụ thể là trước khi Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, trên cơ sở nắm rõ tình hình diễn biến của chiến tranh ở miền Nam cũng như việc nhận thức sâu sắc tinh thần và khí thế đấu tranh của chị em phụ nữ, TW Đảng đã chú trọng đến công tác vận động quần chúng phụ nữ tham gia vào đấu tranh cách mạng Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào đấu tranh của chị em phụ nữ miền Nam, nhất là phong trào đấu tranh chính trị đã góp phần tạo ra bước chuyển mới của cuộc chiến đấu của nhân dân ta trong sự nghiệp đấu tranh chống Mỹ cứu nước, đưa cuộc chiến đấu từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công và hơn ai hết, trước vận mệnh của dân tộc và của giới mình, chị em phụ nữ miền Nam Việt Nam hiểu rằng, chỉ có cầm súng đứng lên mới giải phóng được giai cấp, giải phóng được dân tộc Phong trào đấu tranh của phụ nữ miền Nam từ năm 1954 đến trước năm

1961 trở thành bước chuẩn bị lực lượng và rèn luyện tinh thần cho phụ nữ miền Nam Việt Nam trong cuộc chiến đấu mới Đánh giá về vai trò của phụ nữ miền

Nam trong giai đoạn này, đồng chí Lê Duẩn đã viết: “Một nét độc đáo của cách mạng miền Nam là đã sản sinh ra “Đội quân tóc dài”, một lực lượng cách mạng mạnh mẽ và hùng hậu chứng minh khả năng cách mạng vô cùng to lớn của phụ

nữ nước ta”[20; tr 171]

Trong giai đoạn này, lực lượng phụ nữ luôn đi đầu trong các cuộc đấu tranh, nổi bật là đấu tranh chính trị, nhất là trong các cuộc đấu tranh chống đàn áp, khủng bố, chống tố cộng, diệt cộng Bất chấp sự đàn áp, khủng bố hết sức dã man của kẻ thù, chị em đã kiên quyết đấu tranh bảo vệ Đảng, bảo vệ cơ sở cách mạng Vai trò và tinh thần đấu tranh của chị em phụ nữ miền Nam thời kỳ này

được các cấp ủy miền Nam đánh giá bằng khẩu hiệu “Còn phụ nữ là còn Đảng”

Tuy nhiên, phong trào đấu tranh của chị em phụ nữ trong giai đoạn này còn chưa thật đều khắp, có nơi, có chỗ còn chưa động viên, tập hợp được đông đảo các tầng lớp phụ nữ tham gia Một trong những nguyên nhân quan trọng của những hạn chế này đó là ở nhiều địa phương miền Nam, các cấp ủy Đảng chưa nhận rõ khả năng to lớn của phụ nữ trong đấu tranh nên thiếu chủ động tuyên truyền vận động, giáo dục chị em

1.1.2 Chủ trương vận động phụ nữ của Đảng trong vùng giải phóng miền Nam Việt Nam giai đoạn chống “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ (1961

- 1965)

Từ năm 1961, trước sức tấn công mạnh mẽ của quân và dân miền Nam,

trực tiếp và mở đầu bằng cao trào “Đồng khởi” (1959 - 1960), trước nguy cơ

sụp đổ của chế độ thực dân kiểu mới ở miền Nam, đế quốc Mỹ đã bị động

thay đổi chiến lược từ tiến hành “chiến tranh đơn phương” chuyển sang thực hiện chiến lược “chiến tranh đặc biệt”

“Chiến tranh đặc biệt” là một bộ phận quan trọng của chiến lược toàn cầu phản cách mạng của đế quốc Mỹ mang tên chiến lược “phản ứng linh hoạt” Chiến lược “phản ứng linh hoạt” do Tổng thống Mỹ Kenơđi đề ra bao gồm ba loại chiến tranh: “chiến tranh đặc biệt”, “chiến tranh cục bộ” và

“chiến tranh tổng lực” Mục đích của “chiến tranh đặc biệt” là chống lại phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới Đế quốc Mỹ tiến hành “chiến tranh đặc biệt” ở miền Nam nước ta với âm mưu dùng miền Nam Việt Nam

làm nơi thí điểm để đàn áp phong trào giải phóng dân tộc, áp đặt ách cai trị thực dân kiểu mới của Mỹ ở Đông Nam Á và trên thế giới Đặc điểm của

ngụy làm công cụ tiến hành chiến tranh, với sự viện trợ về quân sự của Mỹ, do

Mỹ tổ chức, trang bị vũ khí kỹ thuật, huấn luyện và chỉ huy

Nội dung cơ bản của “chiến tranh đặc biệt” là càn quét, dồn dân, lập

“ấp chiến lược” trên quy mô lớn ở tất cả các vùng theo chiến thuật “tát nước”, bắt cá Trước những cuộc đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang mạnh mẽ

và dồn dập của nhân dân miền Nam, Mỹ - Diệm tiến hành âm mưu “bình định miền Nam” trong vòng 18 tháng với việc thực hiện dồn dân, lập “ấp chiến lược” - một hình thức tập trung dân cực kỳ tàn bạo và thâm độc nhằm tách nhân dân ra khỏi lực lượng cách mạng Từ tháng 8 - 1961, chính quyền Diệm

ra lệnh mở chiến dịch xây dựng nông thôn, gom dân lập ấp chiến lược trên toàn miền Nam, với dự định lập 17.000 ấp chiến lược Để thực hiện được âm mưu này, Mỹ - Diệm đã sử dụng nhiều hình thức khác nhau và tùy theo từng vùng Mỹ - Diệm tiến hành càn quét, khủng bố hết sức dã man “đạp lên oán hờn, bắn giết không thương tiếc” để đánh phá các cơ sở cách mạng Trong

tình thế miền Nam sau phong trào “đồng khởi”, nhiều vùng đã được giải

phóng, Mỹ - Diệm thực sự lo sợ nguy cơ lớn mạnh của cách mạng trong các vùng giải phóng Chính vì vậy, trong năm 1962, chúng đã mở hàng loạt các cuộc hành quân càn quét và bình định lớn vào những vùng giải phóng như các cuộc hành quân đánh vào Bến Cát và một phần tỉnh Tây Ninh, các vùng thuộc tỉnh Bình Định và Phú Yên Chúng ra sức tăng cường viện trợ, đẩy mạnh đàn

áp, khủng bố phong trào cách mạng của nhân dân ta Chúng không từ một thủ đoạn nào để uy hiếp, khủng bố tinh thần đấu tranh của phụ nữ Cùng với nhân dân, đời sống của phụ nữ miền Nam vô cùng cực khổ cả về vật chất và tinh thần Với chiến lược “chiến tranh đặc biệt” nhân dân và phụ nữ miền Nam lại đứng trước những khó khăn và thách thức lớn

Để đối phó với chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ,

Đảng ta đã chủ trương chuyển cuộc đấu tranh cách mạng ở miền Nam sang giai đoạn mới - giai đoạn tiến hành chiến tranh cách mạng Trong những thời điểm cụ thể, trước những diễn biến của tình hình cách mạng miền Nam, Đảng

ta đã kịp thời đề ra những chủ trương, đường lối, chỉ đạo thích hợp với cuộc đấu tranh của quân và dân ta ở miền Nam

Ngày 24 - 1 - 1961, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng đã

ra chỉ thị về phương hướng và nhiệm vụ công tác trước mắt của cách mạng miền Nam Về các hình thức và mức độ đấu tranh, Bộ Chính trị xác định:

“… Đến nay, do lực lượng so sánh đã thay đổi, cần phải chuyển hướng phương châm đấu tranh: Đẩy mạnh hơn nữa đấu tranh chính trị, đồng thời đẩy mạnh đấu tranh vũ trang lên song song với đấu tranh chính trị, tấn công địch bằng cả hai mặt trận chính trị và quân sự Tùy lực lượng so sánh giữa ta và địch, tình hình cụ thể ở mỗi vùng mà đề ra phương châm công tác và hình thức đấu tranh cho thích hợp; Ở các vùng rừng núi lấy đấu tranh quân sự làm chủ yếu và đề ra nhiệm vụ tiêu diệt sinh lực địch để mở rộng thêm căn cứ và xây dựng lực lượng của ta Ở các vùng đồng bằng, đấu tranh chính trị và đấu tranh quân sự có thể ngang nhau tùy tình hình cụ thể từng nơi ở đồng bằng mà cân nhắc mức

độ giữa hai hình thức và mức độ tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch Ở các vùng đô thị lấy đấu tranh chính trị làm chủ yếu, gồm cả hai hình thức hợp pháp và không hợp pháp [31; tr 158]

Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã chỉ rõ Nhiệm vụ công tác trước mắt

ở miền Nam là: Ra sức xây dựng mau chóng lực lượng của ta về cả hai mặt

chính trị và quân sự, tập hợp đông đảo lực lượng cách mạng trong Mặt trận dân tộc giải phóng, phát động một phong trào đấu tranh mạnh mẽ của quần chúng, tích cự tiêu hao sinh lực địch, bảo tồn và phát triển lực lượng ta, làm tan ra chính quyền và lực lượng địch trên một phạm vi ngày càng rộng lớn, tiến lên làm chủ rừng núi, giành lại toàn bộ đồng bằng, ra sức xây dựng cơ sở

và đẩy mạnh đấu tranh chính trị ở đô thị, tạo mọi điều kiện và nắm giữ thời cơ thuận lợi để đánh đổ chính quyền Mỹ - Diệm, giải phóng miền Nam [31; tr 159]

Bản Chỉ thị nhấn mạnh:

“Phải theo phương châm: Khéo tổ chức, khéo che giấu lực lượng lãnh đạo của Đảng, lực lượng nòng cốt của quần chúng… Phải nắm vững phương châm giữ vững và phát triển phong trào, đấu tranh lâu dài với địch, cố tránh tiêu hao lực lượng nhất là lực lượng Đảng và quần chúng nòng cốt” [31; tr 161-162]

Cuối năm 1960, Hội nghị lần thứ 3 của Trung ương Đảng đã được tiến hành Hội nghị đã chỉ ra yêu cầu phát triển và những nhiệm vụ đối với các đoàn thể quần chúng Đối với tầng lớp phụ nữ, Đảng luôn xác định phụ nữ là một lực lượng vô cùng to lớn và quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc và trước tình hình mới, vai trò của chị em phụ nữ càng được Đảng chú trọng Ngày 11 - 1 - 1961 Ban Bí thư TW Đảng đã ra Nghị quyết số 29-NQ/TW về tổ chức lại Đảng đoàn Phụ nữ và cử đồng chí Nguyễn Thị Thập làm Bí thư

Từ ngày 8 đến ngày 11 tháng 3 năm 1961, ĐH đại biểu phụ nữ Việt Nam lần thứ III đã được tiến hành tại Thủ đô Hà Nội Đại hội đã đề ra 3 nhiệm vụ lớn cho phong trào phụ nữ Việt Nam là: Tăng cường đoàn kết tham gia cách mạng xã hội chủ nghĩa, đưa sự nghiệp giải phóng phụ nữ ở miền Bắc lên trình

độ cao hơn, sâu sắc và triệt để hơn; kiên quyết cùng toàn dân đấu tranh giành hòa bình thống nhất nước nhà; tăng cường đoàn kết hữu nghị với phụ nữ thế giới đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Đại hội đã phát động phong trào thi đua “5 tốt” với 5 nội dung:

- Đoàn kết sản xuất tiết kiệm tốt

- Chấp hành chính sách tốt

- Tham gia quản lý tốt

- Học tập chính trị, văn hóa, kỹ thuật tốt

- Xây dựng gia đình nuôi dạy con tốt [119; tr 22]

Đại hội đã bầu Ban chấp hành TW Hội gồm 76 Ủy viên, Ban Thường trực

TW Hội gồm 16 ủy viên Đồng chí Nguyễn Thị Thập tiếp tục được bầu làm Hội trưởng Phó Hội trưởng là các đồng chí Hoàng Thị Ái, Lê Thị Xuyến, Hà Thị Quế, Nguyễn Thị Thục Viên, Hà Giang Đại hội và việc phát động phong

trào thi đua “5 tốt” với nhiệm vụ kiên quyết cùng toàn dân đấu tranh giành

hòa bình thống nhất nước nhà đã tác động và thúc đẩy tinh thần đấu tranh, thi đua của đông đảo tầng lớp chị em phụ nữ ở miền Nam

Trong bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ĐH phụ nữ toàn quốc lần thứ III (ngày 9-3-1961) Người rất quan tâm đến vấn đề đoàn kết Người

nói: Phụ nữ ta cần phải đoàn kết chặt chẽ chị em các dân tộc, lao động chân tay và lao động trí óc, phụ nữ miền Bắc và phụ nữ miền Nam Cần đoàn kết với phụ nữ các nước phe ta và phụ nữ tiến bộ thế giới để đấu tranh cho mục đích chung là hoà bình thế giới và chủ nghĩa xã hội

Nói về trách nhiệm làm chủ, Người nhấn mạnh: Mỗi một người và tất cả phụ nữ ta phải hăng hái nhận lấy trách nhiệm của người làm chủ đất nước, tức là phải ra sức thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm để xây dựng nước nhà, xây dựng chủ nghĩa xã hội [53; tr 294 - 295] Những lời nói

của người đã trở thành nguồn động viên cỗ vu lớn lao chị em phụ nữ ở cả hai miền Nam Bắc thi đua chiến đấu, sản xuất, tiết kiệm phục vụ cho sự nghiệp cao cả của dân tộc

Đầu năm 1961, xuất phát từ yêu cầu thực tế của cách mạng miền Nam

và nguyện vọng chính đáng của đông đảo chị em phụ nữ, Đảng chủ trương thành lập Hội LHPN giải phóng và Hội mẹ chiến sĩ toàn miền Nam Ngày 8 -

3 - 1961, Hội Liên hiệp phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành

lập Hội là ngọn cờ tập hợp, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp phụ nữ trong Mặt trận dân tộc thống nhất, tiến hành đấu tranh chống đế quốc Mỹ và tay sai Sự

ra đời của Hội chính là sự phản ánh một cách khách quan vai trò, nguyện vọng của phụ nữ miền Nam trong việc thực hiện nhiệm vụ giải phóng miền Nam, đồng thời giải phóng phụ nữ Là con đường duy nhất của phụ nữ miền Nam đoàn kết chặt chẽ lại trong một tổ chức cùng với nhân dân kiên quyết đấu tranh đánh đổ đế quốc Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam được thành lập đã tạo niềm vui, khí thế mới cho các tầng lớp phụ nữ miền Nam Đây là một sự kiện có ý nghĩa vô cùng lớn lao đối với tiến trình phát triển của

lớp phụ nữ miền Nam luôn sẵn sàng tham gia cách mạng Ban Chấp hành lâm thời Trung ương Hội đã họp và ra Nghị quyết khẳng định:

“… Chú trọng xây dựng thực lực, xây dựng tổ chức phụ nữ, Hội mẹ chiến sĩ, giáo dục, động viên hội viên và phụ nữ, xây dựng tình đoàn kết tương trợ trong thôn xóm, huấn luyện lực lượng “Đội quân tóc dài” chỉ huy các cuộc đấu tranh chính trị trực diện, tiến công quyết liệt địch bằng ba mũi giáp công ở cả ba vùng chiến lược, hỗ trợ đắc lực quân giải phóng…” [68; tr 278]

Hội LHPN giải phóng miền Nam Việt Nam chính là Mặt trận đoàn kết các tầng lớp phụ nữ, tập hợp hàng triệu phụ nữ từ nông thôn đến các đô thị, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp phụ nữ yêu nước, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, động viên phong trào phụ nữ miền Nam đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng phụ nữ Hội LHPN giải phóng miền Nam Việt Nam

ra đời vào giữa lúc cách mạng miền Nam chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công chiến lược Vì vậy, Hội giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc giác ngộ và động viên các tầng lớp phụ nữ toàn miền Nam, từ nông thôn đến thành thị, từ đồng bằng đến rừng núi, cùng toàn dân tộc anh dũng tiến lên đấu tranh giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà

Ngay từ khi được thành lập, Hội đã công bố Chương trình hành động và

nêu rõ: “Kêu gọi toàn thể phụ nữ miền Nam hãy mau gia nhập hội, cùng nhau đấu tranh giải phóng cuộc đời nô lệ của mình và giải phóng hoàn toàn miền Nam” [61; tr 4]

Bản Chương trình kêu gọi:

Hỡi toàn thể chị em phụ nữ miền Nam thân mến!

Dưới chế độ độc tài phát xít Mỹ - Diệm, phụ nữ miền Nam chúng ta với truyền thống cách mạng lâu đời, quyết không để cho bọn chúng đè đầu cưỡi

cổ nữa Chúng ta đòi hỏi phải được giải phóng Trước mắt chúng ta có con đường duy nhứt là đoàn kết chặt chẽ lại trong một tổ chức, cùng với nhân dân kiên quyết đấu tranh đánh đổ chế độ phong kiến tàn bạo của Mỹ - Diệm ở miền Nam

Đồng thời, Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên

bố gia nhập vào Mặt trận giải phóng miền Nam Việt Nam với mục đích phấn đấu :

1) Đoàn kết với các giai cấp, các lực lượng cách mạng trong Mặt trận, kiên quyết đấu tranh giải phóng nhân dân miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, trước mắt là đánh đổ chế độ gia đình trị, độc tài, phát xít lệ thuộc Mỹ của Ngô Đình Diệm

2) Thành lập ở miền Nam một chính phủ liên minh dân tộc và dân chủ bao gồm các đại biểu các giai cấp, các tầng lớp, các giới, thực hiện nam nữ bình đẳng và bình quyền, bảo đảm các quyền độc lập, tự do dân chủ, cải thiện đời sống cho mọi tầng lớp nhân dân

3) Thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình trung lập và hữu nghị tiến tới hòa bình thống nhất đất nước

Thực hiện theo chủ trương của Đảng, việc thành lập Hội Liên hiệp phụ

nữ giải phóng miền Nam Việt Nam vào ngày 8 - 3 - 1961, giữa lúc cuộc chiến đấu của nhân dân miền Nam đang bước sang giai đoạn mới là một thắng lợi trong việc động viên và đoàn kết phụ nữ toàn miền Nam trong phong trào giải phóng dân tộc Từ khi Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam

ra đời, trở thành một thành viên trong Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam,

tổ chức phụ nữ được xây dựng và phát triển nhanh chóng khắp mọi nơi Hội thực sự là nơi kết nối giữa Đảng với đồng bào phụ nữ miền Nam, giữa phụ nữ miền Nam với phụ nữ miền Bắc Dưới sự chỉ đạo của Đảng, hoạt động của Hội đã đem lại hiệu quả to lớn trong quá trình vận động chị em tham gia đấu tranh cách mạng

Ngay sau ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam

Việt Nam, phong trào thi đua “5 tốt” được đề ra tại ĐH Đại biểu phụ nữ toàn

quốc lần thứ III đã trở thành phong trào điểm thôi thúc các tầng lớp chị em phụ nữ toàn miền Nam và đã được phát động khắp miền Nam thành phong

trào thi đua “Phụ nữ 5 tốt” với nội dung: “Đoàn kết đấu tranh chính trị, vũ

thương binh tốt; Học tập văn hóa chính trị, chuyên môn tốt; Rèn luyện tư cách đạo đức tốt” Mục tiêu của phong trào nhằm đoàn kết các tầng lớp phụ nữ đấu

tranh chống áp bức, bóc lột, khủng bố và đánh đổ chế độ độc tài Mỹ - Diệm

TW Hội Liêp hiệp phụ nữ Việt Nam, TW Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam đã lên tiếng qua Đài phát thanh Giải phóng phát động

phong trào “Phụ nữ 5 tốt” trên khắp miền Nam Phong trào thi đua “Phụ nữ

5 tốt” là phong trào phụ nữ thi đua được phát động đầu tiên trong kháng chiến

chống Mỹ, cứu nước

Tiếp đó, tháng 2 - 1962, Bộ Chính trị TW Đảng đã họp hội nghị bàn về những công tác trước mắt của cách mạng miền Nam Bộ Chính trị đã đề ra chủ trương hoạt động trước mắt của ta ở miền Nam lúc này là: Kiên quyết đẩy mạnh đấu tranh chính trị, quân sự, giành và giữ thế chủ động, đẩy địch và thế

bị động hơn nữa, tích cực xây dựng lực lượng về mọi mặt; ra sức phát kế hoạch Stalây - Taylo, mở rộng hơn nữa phong trào giải phóng dân tộc, tăng cường chặt chẽ hơn nữa khối đoàn kết toàn dân… tiến lên giành những thắng lợi to lớn hơn nữa Nghị quyết của Bộ Chính trị khẳng định vai trò của phụ nữ trong công tác cách mạng miền Nam Bộ Chính trị xác định:

“Để phối hợp ba mặt trận đấu tranh phá ấp chiến lược, cần phải biết

tổ chức trước những tổ công tác ngầm, luôn luôn bám sát trong quần chúng, biết khéo léo che giấu Trong công tác này, phụ nữ và phụ lão đóng một vị trí rất quan trọng Có thể tổ chức họ theo lối bà con họ hàng hay trong thôn xóm đã từng ở chung với nhau Nhiệm vụ những người này là luôn luôn giữ vững tinh thần đoàn kết của nhân dân, không khuất phục địch, chống chia rẽ, chống làm gián điệp cho địch, quyết tâm phá ấp chiến lược, giải phóng cho mình và cho dân tộc” [32; tr 152]

Trước những diễn biến mới trong cuộc chiến đấu của nhân dân ta ở

miền Nam chống “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ, từ ngày 6 đến ngày

12 tháng 12 năm 1962, Bộ Chính trị đã họp và đưa ra Nghị quyết Về tình hình, phương hướng và nhiệm vụ công tác trước mắt của cách mạng miền Nam

Trên cơ sở phân tích tình hình cục diện cuộc chiến tranh mà Mỹ đang tiến

hành ở miền Nam Việt Nam cũng như những thắng lợi và trưởng thành của nhân dân ta trong đấu tranh cách mạng, nghị quyết đã đưa ra nhiệm vụ trong thời gian tới ở miền Nam là:

“Động viên chính trị toàn dân, tiến hành một cuộc chiến tranh toàn diện và trường kỳ, hết sức mở rộng lực lượng quân sự và chính trị, phát động du kích chiến tranh rộng khắp tiêu hao tiêu diệt nhiều sinh lực địch, đánh bại kế hoạch ấp chiến lược của địch, trước mắt làm thất bại kế hoạch tấn công của địch trong năm 1963, giữ vững và phát triển lực lượng của ta, mở rộng vùng căn cứ và vùng giải phóng” [32; tr 822]

Nghị quyết cũng đã động viên nhân dân toàn miền Nam, trong đó có đội

ngũ chị em phụ nữ thực hiện tốt nhiệm vụ “làm tốt công tác xây dựng căn cứ

và các vùng giải phóng”, đi liền với việc tăng gia sản xuất, tự cấp tự túc, đảm

bảo cung cấp và quan tâm tới đời sống của nhân dân trong VGP

Ngày 5 - 5 - 1961, Xứ ủy Nam Bộ ra chỉ thị “về công tác vận động phụ nữ” Chỉ thị nêu rõ: Phong trào chiến tranh chính trị chống lại những âm mưu,

thủ đoạn mới của Mỹ - Diệm ở miền Nam, trong đó phụ nữ là lực lượng cách

mạng hùng hậu mà tiêu biểu là “đội quân tóc dài” có sức chiến đấu bền bỉ,

dẻo dai chống lại các hoạt động quân sự phát xít của địch Chỉ thị tổng kết, đánh giá cao vai trò, vị trí, và khả năng chiến tranh, tinh thần dũng cảm của phụ nữ miền Nam, đặc biệt trong phong trào Đồng khởi ở miền Nam

Về phương hướng vận động: Cần động viên tất cả các tầng lớp phụ nữ từ nông thôn tới thành thị tham gia phong trào đấu tranh chính trị, binh vận, chủ yếu nhất là chiến tranh trực diện chống Mỹ - Diệm; vận động chị em đẩy mạnh sản xuất, tham gia xây dựng các tổ chức cách mạng của giới nữ và của giai cấp công nông; chấn chỉnh ban phụ vận các cấp, đào tạo thêm cán bộ nữ về phát động tư tưởng phải đứng trên lập trường giai cấp, dân tộc nhưng phải thích hợp với giới, hình thức và phương pháp phải mềm dẻo với thái độ và phong tục tập quán Công tác phụ vận phải chú trọng đặc biệt nâng cao đời sống phụ nữ, thiếu niên nhi đồng Vận động phụ nữ vào Nông hội, vào tổ chức hội Phụ nữ Giải

kiện có thể tổ chức BCH huyện hoặc tỉnh, chú ý tổ chức và cải tiến lề lối làm việc của Ban phụ vận các cấp

Ngày 22 - 6 - 1963, Ban Binh vận Trung ương Cục Miền Nam ra chỉ thị chủ trương đẩy mạnh công tác binh vận, địch vận và phá ấp chiến lược đề cập công tác phụ nữ Chỉ thị nêu rõ: Các lực lượng vũ trang giải phóng phải tích cực làm công tác binh vận phục vụ cho các công tác trung tâm của Đảng trong

đó có công tác phụ nữ, phải tuyên truyền tư tưởng bại trận, tư tưởng bất mãn

và đào ngũ trong quân đội Diệm Thực hiện chủ trương của TW cục miền Nam về phá ấp chiến lược của địch, ngay từ đầu năm 1962 khu uỷ miền Đông

đã thành lập Đoàn chỉ đạo chống phá ấp chiến lược Bến Tượng trong đó có các cán bộ phụ nữ do đồng chí Nguyễn Trọng Tâm làm trưởng đoàn

Thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Xứ ủy Nam

Bộ đã cụ thể hóa những chủ trương của Đảng nhằm phát động một phong trào

đấu tranh chính trị mạnh mẽ trong quần chúng, trong đó vai trò của phụ nữ miền Nam luôn giữ vai trò chiến lược quan trọng đối với toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước [139; tr 259]

Trong giai đoạn 1961 - 1965, trước tình hình mới của cuộc chiến tranh, nhất là khi đế quốc Mỹ tiến hành ở miền Nam Việt Nam chiến lược chiến

tranh mới - “chiến tranh đặc biệt”, Đảng ta càng nhấn mạnh hơn nữa vai trò

của việc động viên toàn dân tham gia vào cuộc chiến đấu Trong những chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phụ nữ luôn là một lực lượng cách mạng được đặc biệt chú trọng và coi đây là một lực lượng góp phần vào thắng lợi cuối cùng của chiến tranh Sự quan tâm, động viên của Đảng đã động viên cao nhất tinh thần tầng tầng lớp lớp chị em phụ nữ ở miền Nam nói chung và chị

em phụ nữ trong các vùng giải phóng nói riêng, biến tinh thần ấy thành sức mạnh thực hiện nguyện vọng cứu nước, cứu nhà

1.2 Quá trình chỉ đạo công tác vận động phụ nữ của Đảng giai đoạn

1961 - 1965

1.2.1 Đảng tổ chức, chỉ đạo phong trào phụ nữ chiến đấu bảo vệ và mở rộng vùng giải phóng miền Nam Việt Nam giai đoạn 1961 - 1965

Dưới ánh sáng của Nghị quyết hội nghị Trung ương lần thứ 15, cuối năm 1959 đầu năm 1960, nhân dân ta ở miền Nam đã vùng lên tiến hành

“đồng khởi”, đập tan bộ máy chính quyền địch ở cơ sở, giành chính quyền về tay nhân dân Quán triệt Nghị quyết hội nghị Trung ương lần thứ 15, Đảng bộ các huyện, xã đã đứng dậy lãnh đạo nhân dân nổi dậy giải phóng nông thôn, giành chính quyền về tay nhân dân Như vậy, bước sang năm 1961, bên cạnh một số chiến khu vẫn tồn tại từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, hầu khắp các tỉnh ở miền Nam được giải phóng như: Trà Vinh, Bến Tre, Bà Rịa, Vùng Tàu đến các tỉnh Vĩnh Long, Cần Thơ, Long Xuyên, Đồng Tháp Mười… hình thành vùng giải phóng rộng lớn, nối liền Tây Nguyên đến miền Tây Nam Bộ và đồng bằng Liên khu V Đây là thắng lợi to lớn của quân và dân miền Nam sau “đồng khởi”, nó chứng tỏ khả năng thắng Mỹ ở miền Nam song thắng lợi này cũng đặt ra cho nhân dân và phụ nữ miền Nam những nhiệm vụ mới - chiến đấu để bảo vệ và tiếp tục mở rộng vùng giải phóng Đầu tháng 10 - 1961, Trung ương Cục miền Nam đã họp hội nghị lần thứ nhất Hội nghị đã đi sâu nghiên cứu phương châm đấu tranh, đề ra 10 công tác

cụ thể nhằm thực hiện những Nghị quyết của Bộ Chính trị Trung ương Đảng,

trong đó có nhiệm vụ sau đây: Tăng cường vận động binh lính và sĩ quan trong quân đội địch, coi đây là một công tác có tính chất chiến lược cần quán triệt trong suốt quá trình cách mạng

Dưới ngọn cờ của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam,

phụ nữ miền Nam đã phát huy cao độ khả năng đánh địch bằng 3 mũi giáp công, liên tiếp giáng cho địch những đòn lợi hại mà chúng không thể nào đỡ nổi Thực hiện Nghị quyết của Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam, tại các địa phương, nhiệm vụ quan trọng của các cấp Hội phụ nữ là xây dựng lực lượng phụ nữ trở thành lực lượng chủ yếu, giữ vai trò nòng cốt trong đấu tranh chính trị, đồng thời tham gia xây dựng lực lượng vũ trang, giữ vững thành quả của phong trào đồng khởi và mở rộng vùng giải phóng Nhiều nơi trên toàn

miền Nam, ở các vùng nông thôn đã tiến hành huấn luyện lực lượng “Đội

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hội liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam, trong các VPG, các cán bộ phụ nữ đã trực tiếp tham gia phong trào ở từng địa phương để vận động, tổ chức, sắp xếp lực lượng phụ nữ tham gia xây dựng vùng giải phóng và đấu tranh chống chế độ Mỹ và chính quyền Sài Gòn Trước mỗi nhiệm vụ, mỗi cuộc đấu tranh, chị em đều được phổ biến yêu cầu, mục đích, kế hoạch chính và phụ theo từng bộ phận sinh hoạt, học tập về tình hình nhiệm vụ, phương châm đấu tranh của Đảng, xây dựng tình thương yêu đoàn kết nhất trí trong đấu tranh, phân biệt giữa bạn và thù, tranh thủ đoàn kết mọi lực lượng, xiết chặt hàng ngũ chiến đấu với kẻ thù

Với “chiến tranh đặc biệt”, Mỹ và chính quyền tay sai coi các VGP là

cái gai trên con đường bình định miền Nam, thành lập “ấp chiến lược” Vùng giải phóng là nơi mà sự giằng co giữa ta và địch diễn ra rất quyết liệt Hơn lúc nào hết các khu giải phóng thuộc miền Nam Việt Nam cần phải huy động lớn nhất, tối đa nhất sức mạnh thì mới có thể chống trả lại được âm mưu và thủ đoạn của kẻ thù Chính vì thế, sức mạnh chiến đấu của chị em phụ nữ lại càng được nhân lên gấp bội

Khi Mỹ và tay sai ra sức gom dân, dồn dân, lập “ấp chiến lược” thì phong trào chống dồn dân, chống gom dân được đẩy lên ở mức quyết liệt thu hút

đông đảo chị em phụ nữ tham gia Chị em cùng với bà con tự tay đốt nhà cửa, phá nhà cửa, kiên quyết không vào ở trong các ấp chiến lược (như má Thạch Thị Thanh xã Châu Điền - Trà Vinh) Trong phong trào đấu tranh chống địch gom dân, lập ấp, chị em phụ nữ miền Tây Nam Bộ không ngần ngại xông

thẳng vào kẻ thù "Đánh ẩu đả với lính giành giật lại đồ đạc, phá dây kẽm gai, san bằng bờ đê, nhổ trụ sắt, ngang nhiên kéo về ruộng vườn cũ sản xuất, biến

ấp chiến lược thành ấp chiến đấu” [119; tr 13] Trước họng súng của kẻ thù

chị em không hề run sợ mà còn sẵn sàng đánh địch bằng mọi thứ vũ khí mình

có trong tay, kể cả những thứ vũ khí thô sơ nhất Chị em còn thể hiện sự sáng tạo mưu trí trong chiến đấu với kẻ thù Dùng lực lượng tại chỗ phá lộ, phá rào, phá bờ đê, đắp mô đắp ụ chống đốn cây phá vườn rất quyết liệt, nhiều chị vác dao rượt chém lính, mạng đổi mạng với nó, có chị lại ôm gốc cây không cho

đốn, chống rải chất độc phá hoại mùa màng, chị em kéo nhau hàng năm, bảy trăm, 1 ngàn 2 ngàn chị, kẻ ôm lúa chết, vàng úa, người ôm dây dưa, dưa hấu, bầu bí thối, mỗi người 1 tang vật, có người bưng cả rổ miếng bom pháo kéo nhau đi trực diện tố xã, quận, tỉnh đòi phải bồi thường Có chị ném dưa thúi vào đầu bọn Mỹ, rượt lính Mỹ, hai chị đi sản xuất bên cồn gặp Mỹ và một tên ngụy đi chơi, chị bắt thằng Mỹ nhét đất sét vào họng nhấn nước nó chết luôn Cũng trong phong trào chống gom dân, chị em phụ nữ đã dũng cảm bằng mọi biện pháp như chiến đấu cản đầu xe lôi nước, níu cánh trực thăng, bịt nòng đại bác Tiêu biểu như cuộc đấu tranh của chị em phụ nữ xã Nhị Long, Trà Vinh, chị em cản đầu xe M113, không cho vào vườn dỡ nhà dân, chị em bao vây nó buộc nó phải ở ngoài đồng suốt 52 ngày Chị em phụ nữ xã Thời Thanh, Cần Thơ đã cùng giang tay cản một đoàn xe lôi nước không cho càn xuống ruộng lúa sắp chín buộc chúng hai lần phải gãy cuộc càn Chị em xã Tân Hưng Cà Mau, Vị Thanh Cần Thơ hàng 300 chị kéo cánh trực thăng không chở tài sản của mình đi ra khu gom dân, không cho chồng con chúng bắt đi lính [119; tr 14]

Riêng tại tỉnh giải phóng Tây Ninh, dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, các cấp hội phụ nữ ở đây đã lãnh đạo quần chúng phụ nữ đấu tranh quyết liệt Khi địch tiến hành càn quét, gom dân, có gần 5.000 chị em phụ nữ gồng gánh tài sản lùa trâu bò ra chặn viện, bức hàng, bức rút bẻ gãy các cuộc càn quét của địch

Trong năm 1961, phong trào đấu tranh của đội quân tóc dài Mỹ Tho cũng diễn ra sôi nổi Cuộc đấu tranh chống Mỹ và tay sai tiến hành cào nhà, gom dân lập khu trù mật ở Mỹ Phước Tây là một cuộc đấu tranh tiêu biểu không những tác động trong huyện mà còn ảnh hưởng trong tỉnh Mỹ Tho và khu 8 Tại Cai Lậy có đội quân tóc dài dày dặn kinh nghiệm, vận động 28 xã làm lực lượng xung kích đấu tranh trực diện Toàn huyện có khoảng 10.000 chị em tham gia Nội dung khẩu hiệu đấu tranh phong phú, đa dạng: đòi chấm dứt cào nhà, gom dân, không bắn pháo vào nhà dân, không bắt lính, tăng lương cho

Được sự lãnh đạo của TW Đảng và của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, trực tiếp là Hội LHPN giải phóng miền Nam, phong trào đấu tranh bảo vệ và mở rộng VGP của chị em phụ nữ trong các VGP diễn ra quyết liệt Quán triệt Nghị quyết của TW Đảng, hơn ai hết, chị em phụ nữ trong các vùng giải phóng hiểu rằng đè bẹp được quốc sách “ấp chiến lược”

là đè bẹp được chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ và chính quyền tay sai và chỉ có như vậy mới bảo vệ được các vùng đã giải phóng Chị em trở thành lực lượng hùng hậu trên các mặt trận, đặc biệt là vùng nông thôn giải phóng, nơi mà quân địch luôn dòm ngó Ngay trong năm 1961, chị em phụ nữ miền Nam VGP đã hăng hái tham gia phong trào chống, phá “ấp chiến lược” khi có điều kiện đến Trong phong trào này, phụ nữ là lực lượng quan trọng tại chỗ, dùng “ba mũi” tiến công địch liên tục Từ rừng núi đến đồng bằng, từ

bà mẹ già đến em gái nhỏ đều đánh giặc bằng mưu trí sáng tạo, bằng đủ các

vũ khí tự tạo Các chị và các mẹ cùng đồng bào ngày đêm ra sức phá lỏng, phá rã tiến tới phá banh, phá dứt điểm từng ấp chiến lược một và nhất tề vùng lên cùng với lực lượng vũ trang phá vỡ hàng mảng ấp chiến lược trong toàn miền Nam Ở các vùng yếu, do vị trí công khai, hợp pháp của mình, chị em còn tham gia tích cực ở các công tác như làm trinh sát, tình báo, che dấu cán

bộ, mật giao với binh sĩ, góp ý chiến đấu võ trang trong các khu ấp chiến lược

Quân dân phối hợp với phụ nữ Cà Mau kết hợp ba mũi giáp công liên tiếp giành thắng lợi to lớn trên mặt trận quân sự, lực lượng vũ trang, tiến công đập tan hai chi khu Cái Nước, Đầm Hơi cùng một lúc, kế tiếp là cụm cứ điểm Chà

Là, Phó Sinh, Hòa Thành và hành loạt các trận khác, hỗ trợ quần chúng nổi dậy Hàng ngàn gia đình phá ấp chiến lược trở về với ruộng vườn Trong đó phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong tất cả các trận đánh Năm 1961, có 3.387 cuộc đấu tranh chính trị trực diện với 37.305 lượt người tham gia Năm 1962, sáu lần tổ chức đưa lực lượng ra thị xã Cà Mau và tổ chức 5.344 cuộc đấu tranh, với 59.315 lượt người tham gia

Theo tinh thần “một tấc không đi, một ly không rời”, trong cuộc đấu

tranh chống lập ấp, chị em kiên quyết bám đất giữ làng trong các vùng nông thôn giải phóng, kiên quyết giành giật với kẻ thù từng mảng ruộng, từng thước vườn, đánh địch bằng đủ mọi thứ vữ khí, đánh lẻ tẻ, đánh du kích Tinh thần đấu tranh và những cuộc đấu tranh của các chị đã góp phần buộc địch phải co cụm lại không dám dồn dân lập ấp một cách vô tội vạ Được sự lãnh đạo của các cấp hội phụ nữ do Hội LHPN giải phóng chỉ đạo, cuộc đấu tranh của chị

em phụ nữ trong các vùng giải phóng miền Nam diễn ra hết sức sôi nổi, quyết liệt Trong các cuộc đấu tranh ấy không thể không kể đến cuộc đấu tranh của chị em trong vùng giải phóng Cai Lậy (Mỹ Tho) Cuộc đấu tranh của 5000 chị

em phụ nữ cùng nhân dân tại ngã ba Chim Chim lộ 4 vào đầu năm 1961 chống gom dân lập ấp buộc địch phải lùi bước Trong đấu tranh, nhiều gương các chị phụ nữ hi sinh anh dũng như trường hợp chị Cao Thị Nguyên bị lọt vào tay địch, chị giữ vững khí tiết, không khai báo một lời

Cuộc đấu tranh của chị em phụ nữ Tây Ninh cũng diễn ra rất quyết liệt Khi địch tiến hành khoanh dân ở thị trấn Trảng Bàng, chị em phụ nữ đã tiến công địch bằng 3 mũi giáp công gây cho địch vô vàn khó khăn Năm 1962, địch tiếp tục tiến công vào vùng nông thôn của ta, chị em phụ nữ ở đây đã vùng lên cùng với nhân dân nổi dậy chống lại, cùng với nhân dân trong ấp, chị

em phá được 53 ấp chiến lược, giải phóng 414 thôn với 400.000 dân, giành quyền làm chủ

Trong năm 1961, ở Mỹ Tho, mười ngàn chị em, mười trung đoàn ra trận, hừng hực khí thế tấn công Vũ khí là những tấm khẩu hiệu, những lá đơn truyền tay Chị em phụ nữ trong vùng giải phóng Tây Ninh cũng sôi nổi tham gia công tác vũ trang Tại các tỉnh Bình Dương, Phước Thành, Biên Hoà, có

161 chị vào du kích xã, 300 chị vào tự vệ mật Có 1.386 chị trong các ngành

từ khu ra đến huyện thay chân nam giới ra tiền tuyến, có 33.000 chị tham gia phá hoại địch, dân công vận tải, tải thương, xây xã chiến đấu, đào địa đạo và

có đến 75.000 chị em nổi dậy phá ấp chiến lược, giữ gìn và mở rộng vùng giải

Tiếp tục tinh thần đấu tranh và thực hiện theo sự lãnh đạo của Hội LHPN giải phóng, chỉ trong vòng một năm năm 1963, đã có tới 1.223 ấp chiến lược của địch ở Nam Bộ bị phá tan Những kết quả đạt được tuy chưa phải là thắng lợi hoàn toàn nhưng nó chứng tỏ vai trò của chị em phụ nữ trong đấu tranh, chứng minh chủ trương vận động chị em phụ nữ của Đảng là đúng đắn và phù hợp với tình hình cách mạng miền Nam

Trong phong trào đấu tranh phá “ấp chiến lược”, không thể không kể đến cuộc chiến đấu của chị em phụ nữ cùng với nhân dân Mỹ Tho trong trận Ấp Bắc (diễn ra vào 2 - 1 - 1963) để bảo vệ các huyện đã được giải phóng như Cai Lậy, Châu Thành, nơi được chọn là căn cứ cách mạng của tỉnh ủy Mỹ Tho Địch tập trung đến 2000 quân do nhiều tướng lĩnh chính quyền Sài Gòn

và cố vấn Mỹ trực tiếp chỉ huy, tiến hành càn quét dã man vào Ấp Bắc Ngay trong ngày địch tiến hành càn quét, chị em phụ nữ đã cùng với nhân dân ở đây đồng loạt tấn công địch ở khắp nơi Trước sức mạnh đấu tranh của nhân dân

ta, cuối cùng địch phải lui xa tìm chỗ ẩn nấp Trong trận Ấp Bắc này, phối hợp với quân và dân, chị em phụ nữ đã đánh giặc bằng cả vật lực và trí lực tạo nên một lực lượng tổng hợp, khẳng định sức mạnh và tầm quan trọng của hậu phương tại chỗ, vùng giải phóng trong chiến tranh

Sau chiến thắng Ấp Bắc, tháng 4 - 1963, Mặt trận dân tộc giải phóng

miền Nam phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trên

toàn miền Nam theo phương châm:

“Bao vây bức rút, bức hàng Đứng dậy chống càn giải phóng nông thôn”

Chị em phụ nữ trong các vùng giải phóng phấn khởi thi đua đứng lên đấu tranh chống địch càn quét, bảo vệ và mở rộng vùng giải phóng

Trong cuộc đấu tranh này, chị em trong VGP phối hợp với chị em bên trong ấp, nhất là nữ thanh niên cùng với nhân dân nổi dậy phá rào, giải tán các bộ máy kìm kẹp, các tổ chức bán võ trang, đấu tranh kéo về chỗ cũ Chị

em phụ nữ đã cùng nhân dân toàn miền Nam tạo nên sức mạnh tổng hợp đấu tranh chống lại những cuộc hành quân càn quét của Mỹ - nguỵ, trong đó đấu

tranh vũ trang và đấu tranh du kích trở thành một thứ vũ khí lợi hại làm khiếp vía quân thù Tiêu biểu như cuộc đấu tranh chống càn của phụ nữ Quảng Nam trong năm 1963 Khi địch mở cuộc càn quét “Lam Sơn 7”, “Lam Sơn 8”, đánh phá hai xã Phước Ngọc, Phước Lãnh, căn cứ địa Phước Sơn, Phước Cẩm, Phước Hà, vùng tây Quế Sơn và vùng thấp các huyện Phước Sơn, Trà

My nhằm đốt phá kho tàng lấn chiếm vùng giải phóng, chị em tự nguyện khẩn trương tham gia bố phòng, rào làng chiến đấu, đặt hầm chông, gài thò, đào hầm trú ẩn, phục vụ cho du kích bộ đội chiến đấu khi địch liều lĩnh tràn đến địa bàn Trong trận chống càn, xã đội phó Trần Thị Lợi xã Sơn Lợi đã nêu tấm gương chiến đấu dũng cảm kiên cường Địch đổ quân lên Nhụ Sơn, Lợi cùng tổ công tác xã bám đánh liên tục Khi xạ thủ trung liên bị thương, Lợi cõng đồng đội ra phía sau rồi quay lại bám chiến hào tiếp tục chiến đấu,

bẻ gẫy trận càn của địch, lập thành tích xuất sắc

Từ cuối năm 1963 trở đi, tình hình miền Nam có những biến chuyển nhanh chóng có lợi cho ta, không có lợi cho địch cả về chính trị, quân sự, ở cả

ba vùng chiến lược Như vậy, tính đến cuối năm 1963, quốc sách hàng đầu của Mỹ là việc thành lập “ấp chiến lược” về căn bản bị thất bại và cùng với

nó, các vùng giải phóng được hình thành ở nhiều nơi trên khắp miền Nam, tạo

ra một cục diện đảo ngược so với những gì mà đế quốc Mỹ và tay sai mong muốn khi bắt đầu thực hiện quốc sách “ấp chiến lược”

Bước sang những năm 1964 - 1965, cuộc đấu tranh của quân dân miền Nam chống chiến lược “chiến tranh đặc biệt” đã thu được nhiều thắng lợi quan trọng, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của chị em phụ nữ toàn miền

Nam Trong thế thua từ quốc sách “ấp chiến lược”, Mỹ đưa ra kế hoạch “bình định” miền Nam trong 2 năm 1964 - 1965 Từ tháng 2 - 1964, địch tập trung

đánh phá các tỉnh Long An, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh… với hi vọng

“bình định” vùng giải phóng trong 12 tháng, lập những khu dồn dân quy mô lớn, chúng lập thêm được 100 ấp chiến lược ở đồng bằng, lấn chiếm 1 nửa số dân vùng giải phóng và gom dân 200 làng ở miền núi khiến cho phong trào

ác liệt và dùng nhiều thủ đoạn mua chuộc dụ dỗ để tập trung dân Quân và dân

ta ở miền Nam vẫn giữ vững tinh thần, quyết tâm đè bẹp công cuộc “bình định” tiến lên đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ

Âm mưu, thủ đoạn của địch không làm nhụt ý chí chiến đấu của chị em phụ nữ mà phong trào đấu tranh của các chị, các mẹ ngày càng lên cao Được

sự lãnh đạo trực tiếp của TW Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam, chị em phụ nữ trong vùng giải phóng cầm súng đứng lên đấu tranh chống Mỹ - nguỵ Chị em đã đoàn kết nhau lại cùng với toàn quân, toàn dân tranh thủ thời cơ liên tục tấn công địch, ra sức phá ấp chiến lược, giành lại nông thôn, đồng bằng và miền núi, ra sức chống địch càn quét, lấn chiếm xây dựng căn cứ rừng núi và vùng nông thôn giải phóng, mở rộng diện tích tiêu hao, đẩy mạnh phong trào du kích chiến tranh, đấu tranh chính trị và binh vận Tiêu biểu như cuộc đấu tranh của chị em phụ nữ Bến Tre, Trà Vinh, Long An Chỉ tính riêng trong năm 1964, có 1.169.845 lượt chị em tham gia gây dựng

xã chiến đấu, tải thương phục vụ chiến trường, 520.359 lượt chị em phá ấp chiến lược, có 13.793 nữ du kích, 28.164 nữ tự vệ và 272 chị em vào địa phương tập trung, 4.366 chị phụ trách các khu chiến đấu, 6.367 chị tòng quân (khu 2,3), 197 chị đặc công (khu 2) và có 500 bà mẹ đi trinh sát 3.643 lần [118; tr 2]

Trong quá trình đấu tranh cách mạng, chị em phụ nữ ngày càng thấy rõ bản chất xâm lược và tội ác của kẻ thù, chính vì vậy, chị em ngày càng nhận thức rõ hơn nhiệm vụ cấp thiết của mình là tích cực tham gia hơn nữa vào công tác đấu tranh vũ trang, đấu tranh du kích, xây dựng xã chiến đấu và bảo

vệ xóm làng đã giải phóng Chị em tích cực hưởng ứng và tham gia đông đảo các công tác như xây dựng xã chiến đấu, phá hoại, đào địa đạo, trồng cây gây rừng, tạo chướng ngại vật, tham gia chống phá ấp chiến lược, gia nhập các lực lượng quân đội… Đấu tranh du kích trong thời gian này thực sự trở thành vũ khí sắc bén và được các chị, các mẹ sử dụng hiệu quả Số lượng phụ nữ tham

gia phong trào đấu tranh du kích ngày càng đông đảo Theo Báo cáo tình hình phụ nữ miền Nam từ năm 1960 đến năm 1963 ở T1: tính đến tháng 9 - 1962,

số lượng phụ nữ tham gia các mặt công tác võ trang tính chung là 18.860 chị

và một số Hội mẹ chia ra ở các tỉnh Bà Rịa: 2.122 chị tham gia phá hoại, phá

ấp chiến lược, xây dựng xã chiến đấu có 25 mẹ Tây Ninh có 300 chị tham gia phá hoại trong 12 cuộc (ở Gò Dầu có 50 mẹ) Bình Dương có 1.933 lượt phụ

nữ tham gia phá hoại trong 55 cuộc Ở Biên Hoà có 2.959 chị tham gia phá hoại, 382 chị tham gia xây dựng xã chiến đấu Trong đợt công tác võ trang quý 3 - 1963, có một số chị em được bầu là chiến sĩ xuất sắc như: Phước Thành 3, Bình Dương 31 nữ thanh, 6 trung nữ, 16 má và 5 em thiếu nhi được lãnh phần thưởng

Tính đến tháng 6 - 1963, T2 có trên 3.134 chị em vào các tổ chức dân quân du kích tự vệ (nhiều hơn hết là Long An có 1.257 nữ tự vệ và 172 nữ du kích) Có chị trong Ban quản sự xã (Long An 13, Kiến Tường 16, Kiến Phong 6, Định Tường 3), và hàng chục vạn phụ nữ tham gia xây dựng xã chiến đấu

T3 tính đến cuối năm 1963, có 6.633 phụ nữ tham gia phong trào dân quân tự vệ và có những đơn vị rất rành về tam đại kỹ thuật, cá nhân chiến đấu như trong đội dân quân ở Mỹ Phước, tiểu đội dân quân ở Vĩnh Phú ném lựu đạn rất giỏi Ở An Biên, Rạch Giá có một số chị em xã kích rất hay

T4 vùng nông thôn giải phóng tính đến tháng 6 - 1963, trong một số xã giải phóng đã có 10.427 phụ nữ tham gia xây dựng xã chiến đấu, vót 8.846.645 chông (có 19 mẹ từ 55 đến 65 tuổi ở xã An Nhơn tây quận Củ Chi tham gia rất tích cực) Riêng quận Củ Chi có 112 phụ nữ tham gia tự vệ bí mật (tổ chức 29 tổ) trong số có 62 bà già [113; tr 25 - 26]

Phong trào tham gia chiến tranh du kích, tiêu diệt lực lượng địch của chị

em phụ nữ trong vùng giải phóng diễn ra sôi nổi trên khắp miền Nam Ở nhiều nơi thuộc vùng nông thôn giải phóng, vùng đồng bằng và rừng núi, chị

em đã hăng hái và tích cực thực hiện đúng vai trò, nhiệm vụ của mình là chiến sĩ trong tổ chức võ trang chiến đấu Trong vùng giải phóng, chị em hăng hái đấu tranh chống lấn chiếm, bảo vệ xóm làng, bảo vệ vùng giải

du kích phát triển mạnh mẽ, một số tỉnh có Trung đội nữ như tỉnh Bến Tre, Bình Dương, Tây Ninh Các xã giải phóng đều có tiểu đội nữ du kích chiến đấu rất dũng cảm Nhiều đội nữ du kích đã lập thành tích lớn, nổi tiếng nhất

là đơn vị của chị Út Tịch, đội nữ anh hùng Tô Thị Huỳnh

Chị em cùng với anh em du kích tự vệ xây dựng bãi chiến đấu, đắp mô, tạo công sự, gài lựu đạn đạp lôi, cưa cầu, bố trí chiến đấu thật sự khi giặc vào láng càn quét Ngoài ra chị em còn làm nhiệm vụ tình báo, trinh sát nắm tình hình địch để một mặt thông tin cho nhân dân, mặt khác cùng với chị em phụ

nữ tham gia đấu tranh chính trị, chống càn Ở Định Tường (T 2), đặc biệt có 2 chỉ huy đội du kích chiến đấu với địch ở trận trong 1 ngày và còn nhiều chị

em đã thiết thực chiến đấu võ trang lập nhiều thành tích rất tốt, như một số phụ nữ Khơ Me (An Giang) tự gài chông giết giặc trong một trận đã làm địch chết, bị thương 16 tên, 3 phụ nữ ở một xã của Bến Tre (trong đó có 1 phụ nữ công giáo) tự gài chông trong một cuộc càn làm địch thiệt hại 6 tên Ở một xã khác của Bến Tre, trong một trận càn gồm hàng ngàn quân địch, có 30 phụ nữ cùng dân quân tự vệ bố trí chiến đấu bằng chông xã chiến đấu, làm cho địch không dám đi sâu sục sạo trong vườn, không dám rượt bắt gà, vịt bảo vệ được

số cán bộ bất hợp pháp, kết quả đánh địch chết tại chỗ 7 tên, sụp hầm chông

bị thương 58 tên, bẻ gãy cuộc càn của địch

Ở miền Tây Nam bộ, phong trào chiến tranh du kích được phát triển sôi nổi, đều khắp trong các tỉnh Bênh cạnh việc đào hầm chông, tấn công địch, chị em phụ nữ tích cực lượm ê tuy, đạn lép, mua ống túp cho công trường xã

ấp làm súng trang bị cho du kích (xã ấp đều có công trường, tự tạo ra súng đạn, làm đạp lôi, rèn chông sắt mã tấu, làm súng ngửa trời để giết giặc, quần chúng tự trang bị vũ khí cho dân quân du kích ở xã ấp mình) Chị em tích cực tham gia phục vụ tiền tuyến, tiếp tế tải thương, đi dân công, phá hoại, chuyển hàng qua các lộ chiến lược Có trên 10.000 nữ dân quân tự vệ ở các xã ấp Chị em miền Tây khi trực tiếp tham gia chiến đấu cũng rất dũng cảm, mưu trí và đạt nhiều thắng lợi, tiêu biểu như: nữ du kích xã Lương Hoà (Trà Vinh), nữ du kích xã Lương Tân (Cần Thơ) Trong năm 1963 đến năm 1965,

miền Tây có 40 xã có đội nữ du kích xã từ tiểu đội đến 1 trung đội Tham gia nhiều trận đánh diệt nhiều địch như đội nữ du kích xã Lương Hoà - Trà Vinh

do Tô Thị Huỳnh lãnh đạo đã đánh trên 300 trận trong năm 1963 - 1964 Riêng Tô Thị Huỳnh tham gia trên 200 trận, diệt trên 1 trăm tên địch Du kích này với lực lượng quần chúng bao vây đồn bót xã tháng trời để bức hàng, bức rút đồn bót, phá ấp chiến lược đưa dân về chỗ cũ

Hàng triệu chị em phụ nữ miền Tây hăng hái tham gia lực lượng võ trang đánh giặc, chỉ tính riêng trong hai năm 1963 - 1964 miền Tây có 40 xã có xã đội phó là nữ, 2 phần 3 ấp đội có nữ, 10 trung đội địa phương quận nữ - 95% phụ nữ tham gia phong trào nhân dân du kích chiến tranh bằng mọi hình thức:

có trên 10 triệu lượt người vót trên 30 triệu mũi chông, trồng 10.000 cây gây rừng Trên 10.000 phụ nữ ở trong các đội dân công, tiếp tế tải thương, giao thông liên lạc và các công tác phục vụ tiền tuyến Có 2 nữ anh hùng quân giải phóng là Tô Thị Huỳnh và chị Út Tịch, người mẹ 6 con còn đánh giặc, 2 chiến

sĩ thi đua là cô Thạch Thị Sơn và Kiên Thị Nhẫn (Trà Vinh), 100 chiến sĩ thi đua võ trang ở các tỉnh [119; tr 20]

Hưởng ứng việc Hội Liên hiệp phụ nữ giải phóng phát động phong trào tòng quân, đông đảo các tầng lớp chị em phụ nữ đã tham gia tòng quân và ở

hầu khắp các T Theo Báo cáo tình hình phụ nữ miền Nam từ năm 1960 đến năm 1963 thì "Ở 12 tỉnh đến nay đã có trên 10.000 nữ thanh tòng quân, nhiều

nhất là Bến Tre Ở T3, tỉnh Cà Mau có 600, Cần Thơ 700 chị tòng quân, và trong một đợt vận động tòng quân ở xã Thanh Hoá, có 80 chị em kí tên tòng quân, xã Tân Thuận hơn 40, xã Long Thanh 43 Có nơi trong một xóm dài 2000m có 11 nữ thanh tòng quân nên nhìn chung đã có tác đụng động viên phong trào thanh niên tòng quân sôi nổi, mạnh mẽ Các T khác phong trào phụ

nữ tòng quân và tham gia du kích tự vệ cũng rất đông đảo” [113; tr 27] Tất cả

chị em phụ nữ tham gia tòng quân đều có tinh thần chiến đấu tốt, tích cực công tác, hăng hái học tập, cố gắng chịu đựng gian khổ, vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ

Phong trào địa đạo của chị em phụ nữ ở khắp các xã VGP lên rất mạnh Tất cả các má, các chị lớn tuổi đều tham gia rất nhiệt tình Ngoài ra còn có phong trào tự tạo vũ khí đánh giặc rất sôi nổi Phụ nữ đào hố đinh và đổ xi măng làm bàn chông đinh đánh giặc Cùng với nam giới, phụ nữ tích cực tham gia các công tác đào địa đạo, xây dựng căn cứ của ta, phá hoại cơ sở địch và đạt nhiều thành tích Ở T1 và T4, đặc biệt có công tác địa đạo chiến nối liền từ xã này đến xã khác, dài cả mấy chục cây số như: Gia Định, Bình Dương, đông đảo phụ nữ trong các vùng giải phóng (kể cả các bà mẹ) đều tích cực đóng góp công sức mình tuỳ theo khả năng Theo báo cáo 6 tháng đầu năm 1963 của T4, ở một số vùng nông thôn giải phóng có 1.960 phụ nữ đóng góp 866 ngày công để lo cơm nước phục vụ nhân công đào địa đạo, xây dựng xã chiến đấu Với tinh thần quyết tâm chống địch, bảo vệ xóm làng, chị

em luôn luôn tỏ ra hăng hái, phấn khởi trong công tác

Ở T2 và T3, đặc biệt có công tác đào kênh, đắp cản chân tàu địch, trồng cây gây rừng, xây dựng căn cứ, tạo chướng ngại vật chống xe lội nước chị

em cũng tham gia rất đông Được biết ở Kiến Tường và Kiến Phong, tự tay phụ nữ đã trồng được 36.271 cây các loại và gieo hàng trăm công (1 héc ta:

10 công) hột tràm và điên điển trong một mùa nước, đặc biệt có mấy con kênh dài hàng chục cây số do chị em phụ nữ đào Năm 1962, ở T2, tính chung có hàng trăm ngàn lượt phụ nữ tham gia công tác này Ở T3 có 300 phụ nữ tham gia đắp cản Vĩnh Long mà nữ thanh là lực lượng xung phong, lấy thân mình chặn đứng dòng nước chảy xiết để nhân dân đắp cản Ở Châu Thới, đào một con kênh làm chiến tuyến có 400 phụ nữ tham gia Ở Trà Vinh, trong một tháng hơn 600 phụ nữ tham gia phá hoại Đặc biệt là đi dân công của chị em dân tộc, trung bình mỗi năm đi 100 ngày, có chị có con nhỏ cũng mang theo

Quán triệt và thực hiện Nghị quyết của Đảng, của TW Cục miền Nam, Ban Binh vận miền Nam và được sự lãnh đạo trực tiếp của các cấp hội phụ

nữ, công tác binh vận được đông đảo chị em tham gia và đạt nhiều kết quả

Công tác binh vận thời kỳ này được kết hợp chặt chẽ với đấu tranh chính trị