QUY TRÌNH xây DỰNG, tổ CHỨC dạy học vợ CHỒNG a PHỦ, NGƯỜI lái đò SÔNG đà với CHỦ đề đất nước, CON NGƯỜI tây bắc

Qua việc tìm hiểu đất nước, conngười Tây Bắc trong hai văn bản, học sinh có cái nhìn tổngquan, biết cảm nhận những vẻ đẹp của thiên nhiên, phong tụcTây Bắc, cuộc sống và phẩm chất của nh

QUY TRÌNH XÂY DỰNG, TỔ CHỨC DẠY HỌC VỢ CHỒNG A PHỦ, NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ VỚI CHỦ ĐỀ ĐẤT NƯỚC, CON

NGƯỜI TÂY BẮC

-Xây dựng kế hoạch thực hiện chủđề

Để tiến hành dạy học một chủ đề dạy học, trước tiên ngườidạy cần xây dựng một bản kế hoạch dự kiến chi tiết của chủ đề.Qua kế hoạch ấy sẽ xác định được thời lượng cần thiết thực hiệnchủ đề, những nội dung cần thiết nào của chương trình sẽ phục

vụ cho chủ đề dạy học Xây dựng kế hoạch chính xác sẽ giúpquá trình dạy học chủ đề chủ động hơn và là tiền đề để xâydựng những bước tiếp theo Một mẫu kế hoạch dạy học chủ đềthường đảm bảo các yêu cầu:

+ Thời gian thực hiện

+ Những nội dung trong chủ đề

+ Sự chuẩn bị của giáo viên, học sinh cho chủ đề học tập+ Ý nghĩa xây dựng chủ đề học tập

Sau khi xây dựng tốt kế hoạch chung, giáo viên sẽ căn cứvào đó để xây dựng kế hoạch chi tiết cho tiến trình tổ chức dạyhọc chủ đề của mình Trong đề tài này, chúng tôi lựa chọn đề tài

dạy học là Đất nước, con người Tây Bắc và tiến hành làm rõ chủ đề thông qua hai tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” ( Tô Hoài),

“Người lái đò Sông Đà” ( Nguyễn Tuân) Để có thể tiến hành tổ

chức dạy học tốt hai tác phẩm theo hướng chủ đề về đất nước,con người Tây Bắc, chúng tôi cố gắng cân đối thời gian và lựachọn hình thức dạy học phù hợp, lên kế hoạch cho sự chuẩn bịcủa cả thầy vàtrò

-Xác định thời gian thực hiện chủđề

Đối tượng dạy học của chúng tôi là học sinh lớp 12 huyện Yên Lạc, các em học sinh còn khá bỡ ngỡ khi tiếp xúc và làm quen với những phương phápdạy học mới Do đa số các em còn khó khăn nên điều kiện cơ sở vật chất như máy tính, máy in các

em chưa có hết nên chúng tôi dự kiến thời gian dạy học chủ đề

sẽ là:

+ Thời gian chuẩn bị ở nhà: 2 tuần

+ Thời gian dạy trên lớp: 5 tiết

Khái quát Tây Bắc

Vợ chồng A Phủ

Người lái đò Sông Đà

Tổng kết chủ đề

Đất

con

người

Tây Bắc

1/2 tiết 2 tiết 2 tiết 1/2 tiết

-Xác định nội dung chủ đề dạyhọc

Chủ đề Đất nước, con người Tây Bắc thực ra là một chủ đềkhá rộng trong văn chương Tuy nhiên trong phạm vi đề tài,chúng tôi chỉ tiến hành dạy chủ đề ấy thông qua hai văn bản là

“Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài và “Người lái đò Sông Đà”

của Nguyễn Tuân trong chương trình Ngữ văn12

Trong quá trình tổ chức dạy học chủ đề, chúng tôi cũng cótiến hành tích hợp những kiến thức Lịch sử, Địa lý, GDCD đểhướng học sinh đến những năng lực, phẩm chất cầnthiết

Khi tiến hành dạy hai tác phẩm “Vợ chồng A Phủ, Ngườilái đò Sông Đà” với chủ đề đất nước, con người Tây Bắc, ngoàituân thủ nguyên tắc loại thể của từng văn bản, chúng tôi cố gắng

đi sâu tìm hiểu những phát hiện, phản ánh mới mẻ của hai tácgiả về Tây Bắc Mỗi một vùng miền luôn mang lại cho mỗi văn

nghệ sĩ những cảm thức nghệ thuật riêng chính bởi vậy trong

“Vợ chồng A Phủ”, chúng tôi chú ý tới những khám phá của TôHoài trong việc phản ánh cuộc sống bất hạnh của người dân laođộng miền núi cực nhọc dưới ách áp bức, bóc lột của bọn thựcdân chúa đất, những vẻ đẹp thiên nhiên

Sông Đà”, chúng tôi cố gắng làm rõ những chất vàng mườicủa thiên nhiên, con người Tây Bắc thông qua hai hình tượngchính là sông Đà và ông lái đò Qua việc tìm hiểu đất nước, conngười Tây Bắc trong hai văn bản, học sinh có cái nhìn tổngquan, biết cảm nhận những vẻ đẹp của thiên nhiên, phong tụcTây Bắc, cuộc sống và phẩm chất của những con người Tây Bắctrong những thời điểm hoàn cảnh khác nhau để từ đó HS biếtđối sánh, nhìn nhận vấn đề trong mối quan hệ đa chiều

-Sự chuẩn bị của giáo viên, học sinh cho chủ đề họctập

Giảng dạy của mỗi giáo viên cũng có thể coi là một nghệthuật, nhất lại là giảng dạy bộ môn Ngữ văn Để công việc giảngdạy đạt hiệu quả, lôi cuốn được niềm yêu mến của học sinh với

bộ môn, người GV cần say mê nghiên cứu, tích cực tìm tòi vàquan trọng là cần có một sự chuẩn bị công phu Việc chuẩn bị

lên lớp của GV cũng giống như việc tập luyện, chuẩn bị tâm thếcủa người nghệ sĩ ra sân khấu diễn Nếu chuẩn bị tốt, GV cótâm thế sẵn sàng trong mọi tiết học, tự mình làm chủ kiến thức

và không bị mất bình tĩnh trước mọi tìnhhuống

Bất cứ một nhiệm vụ học tập nào của học sinh đều cần sựchuẩn bị công phu của cả giáo viên và học sinh Sự chuẩn bị tốt

sẽ tạo tâm thế tốt khi bước vào giờ học Giáo viên có thể truyềntải hết những thông điệp mà nội dung bài học yêu cầu, học sinh

có thể tự tin và chủ động khi lĩnh hội tri thức Để chuẩn bị chodạy hai tác phầm “Vợ chồng A Phủ” và “Người lái đò Sông Đà”

với chủ đề đất nước, con người Tây Bắc, chúng tôi đã phân

công cho học sinh chuẩn bị những vấn đề cần thiết cho việc họctập, giáo viên chuẩn bị cơ sở vật chất cũng như nghiên cứu thật

kĩ bài dạy để quá trình tiến hành diễn ra đạt hiệuquả

-Sự chuẩn bị của giáo viên cho chủ đề họctập

Trước khi tổ chức dạy học dạy hai tác phầm “Vợ

chồng A Phủ” và “Người lái đò Sông Đà” với chủ đề đất nước,

con người Tây Bắc, chúng tôi cần chuẩn bị những công việc

như sau:

- Trước tiên, chúng tôi tìm hiểu về lớp mình sẽ giảng dạychủ đề học tập Chúng tôi cần nắm bắt được kết quả học tậpchung của lớp, những học sinh đặc biệt, thái độ học tập của lớpvới bộ môn Ngữ văn như thế nào Từ đó có thể đề ra những yêucầu, mục tiêu cho phù hợp với đối tượng HShơn.

- Nghiên cứu kỹ chương trình, nội dung tài liệu học tậpliên quan đến hai tác phẩm định giảng dạy trong chủ đề Chúngtôi cần thu thập, lựa chọn tài liệu cho từng tiết học, phươngpháp, phương tiện dạy học và những hình thức dạy học thíchhợp Nghiên cứu kĩ về vùng đất Tây Bắc của đất nước qua sách,báo và tiến hành rà soát lại chương trình xem đã có những tácphẩm nào viết về vùng đấtnày

- Tìm hiểu những phương tiện dạy học có ở trường để tiếnhành tổ chức những phương pháp phùhợp

- Chuẩn bị những tài liệu học tập liên quan đến thực tiễnhọc tập của học sinh, phù hợp với điều kiện cụ thể của địaphương, không đặt ra những yêu cầu quá sự chuẩn bị của họcsinh nơi thựcnghiệm

- Xây dựng những khối lượng kiến thức nội dung cần

cung cấp cho HS trong chủ đề học tập, đảm bảo dung lượngkiến thức ấy không quá nhiều với khả năng tiếp nhận của họcsinh nhưng cũng không quá sơ sài với chuẩn yêu cầu kiến thứccủa Bộ.

- Xác định trình tự cụ thể những vấn đề cần trình bàytrong khi tổ chức, tránh khônglogic

- GV cần chuẩn bị, xác định hệ thống các bài tập vận dụngtheo các mức độ yêu cầu cho HS rèn luyện ở lớp và ở nhà Đồngthời đề ra những hướng giải quyết cho HS có thể thực hiệnnhững nhiệm vụ học tập một cách hiệu quả nhất

- Dựa vào kế hoạch giảng dạy của cá nhân, kế hoạch họctập của nhà trường để soạn giáo án và chuẩn bị lên lớp cho phùhợp Mỗi tiết học, giáo viên cần xác định lượng kiến thức đủ,hợp lý cũng như những phương pháp lên lớp sao cho hiệuquả

- GV cần có cái nhìn đoán định trước những suy nghĩ,những tình huống, những cách trả lời cũng như tâm lý của HStrong từng tiết học để dự định những cách xử lý thích hợp, tránhbối rối, lúng túng khi những tình huống bất ngờ xảyđến

- Cần suy nghĩ biện pháp để phát huy cao độ tính tích cực,

độc lập, sáng tạo của học sinh trong tiết học nhằm hình thànhcho họ năng lực, phẩm chất tự lực để họ có thể học tập liên tục,học tập suốt đời.

Ở trường chúng tôi, do đặc thù vẫn là một trường ở huyệnnông thôn nên cơ sở vật chất cũng chưa cho phép nên chúng tôi

sử dụng các phương tiện dạy học là máy chiếu, máy tính, bàngđen, giấy A0, giấy A4, bút màu

Giáo viên cần có sự chuẩn bị chu đáo như vậy để việc thựchiện tổ chức dạy học đạt hiệu quả cao nhất

-Sự chuẩn bị của học sinh cho chủ đề họctập

Để chuẩn bị cho một nội dung học tập, nhiệm vụ của HS làđọc các tài liệu trước liên quan đến bài học ấy Trả lời các câuhỏi trong SGK để đánh giá mức độ bản thân hiểu bài đến đâu.Nếu những câu hỏi nào còn khó khăn có thể tham khảo thêm tàiliệu, hỏi giáo viên hay bạn bè Các nhóm được phân công nhiệm

vụ cụ thể để tìm hiểu và làm rõ rồi có thể trình bày cho cả lớpcũng như GV biết những lượng thông tin nhóm mình chuẩn bịđược

Mỗi nhóm tự phân công từng cá nhân sưu tầm tư liệu hìnhảnh phục vụ cho chủ đề học tập được giao nhiệm vụ hoàn thành.

Có như vậy HS mới chủ động hơn trong việc xây dựng và tiếpthu bài mới

Để tổ chức dạy học hai tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” và

“Người lái đò Sông Đà” với chủ đề đất nước, con người Tây

Bắc, chúng tôi hướng dẫn HS những công việc cần chuẩn bị

trong 1 tuần ở nhà trước khi tiến hành học chủ đề trên lớp như sau:

a.Đọc văn bản, tài liệu liênquan

GV yêu cầu HS ở nhà đọc thật kĩ hai văn bản trong SGK.Khi đọc sách giáo khoa, học sinh cần thực hiện các công việc sau:Đọc âm vang và cả đọc thầm để tưởng tượng; đọc và ghi lạinhững cảm nhận, những ấn tượng ban đầu về tác phẩm; đọc đểtìm nội dung chính, xác định những kiến thức cơ bản trọng tâm

GV yêu cầu mỗi HS cần đọc đi đọc lại thật nhiều lần để ngấm vănbản

Ngoài văn bản SGK, GV hướng dẫn HS có thể tìm hiểutrên mạng hoặc sách để đọc trọn vẹn văn bản chứ không phải

chỉ là đoạn trích trong SGK HS có thể xem phim “Vợ chồng APhủ” được sản xuất năm 1987 Thêm vào đó, GV yêu cầu HSđọc những văn bản, bài báo, sách liên quan đến thiên nhiên, đấtnước, con người Tây Bắc.

b.Ghi chép trong và sau khiđọc

GV yêu cầu HS không chỉ đọc văn bản thành tiếng mà cần

có cách ghi chép phù hợp để hiểu văn bản hơn

+ HS cần ghi chép ngắn nhất bằng cách đọc kỹ toàn bài nêu ý chính

+ Chia bài thành những đề mục nhỏ và đặt đầu đề cho từngphần chú ý tính thống nhất

+ Gạch trong sách những câu văn hay, có giá trị hay nhữngchi tiết, câu văn khó hiểu cần giảng giải

+ Tóm tắt là quá trình HS ghi lại những ý cơ bản của văn bảnmình được đọc Trong SGK luôn có những câu, những đoạn,những từ ngữ thâu tóm nội dung tư tưởng của văn bản Do đó, HScần phát hiện nhanh, nhận dạng tốt những từ ngữ ấy và ghi nhớnhững từ khóa để có thể tóm tắt chochính xác

+ Ghi chép những kiến thức đọc được liên quan đến chủ đề.

c.Tổng hợp quá trình chuẩn bị của HS trong từngnhóm

HS sẽ được GV phân công trong các nhóm tìm hiểu cácnội dung của bài học nên sau khi mỗi thành viên đã đọc văn bản

và những tài liệu liên quan, các HS cần ngồi cùng nhau và hoànthành các nhiệm vụ được giao trước khi đến lớp Quá trình tổnghợp cần có sự thống nhất của tất cả các thành viên trong nhóm

HS ghi kết quả làm việc của nhóm mình ra giấy A0 hoặc chuẩn

bị PoewPoint để trình chiếu thuyếttrình

HS trong mỗi nhóm cần bầu ra nhóm trưởng, thư ký để từ

đó nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho từng thành viên trongmỗi nhiệm vụ học tập Mọi công việc HS các nhóm cần hoàn tấttrong 2 tuần ở nhà

trình về thông tin tìm được Những việc ấy thực sự có ý nghĩaquan trọng vì giúp HS rèn tư duy và khả năng hợp tác với nhau.

Dạy học chủ đề giúp HS được làm việc nhiều hơn, tích cựchơn trong giờ học và quan trọng các em không phải lĩnh hộikiến thức một cách thụ động mà trái lại được bổ sung kiến thứcchonhau

Nếu trước đây HS chủ yếu học đơn lẻ theo từng tác phẩm

và ít chú trọng tới mối liên hệ giữa hai hay nhiều tác phẩm thìqua việc dạy “Vợ chồng A Phủ, Người lái đò Sông Đà”, HS cócái nhìn tổng thể hơn Đồng thời cũng bồi đắp tình yêu quêhương đất nước, tinh thần dân tộc trong mỗiHS

Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ và hình thành các năng lực, phẩm chất hướngtới

“Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình cấp học là

các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng của các môn học mà học sinh cần phải và có thể đạt được sau từng giai đoạn học tập trong cấp học Chuẩn kiến thức, kĩ năng ở chương trình các cấp học đề cập tới những yêu cầu tối thiểu về kiến thức, kĩ năng mà học sinh (HS) cần và có thể đạt được sau khi hoàn

thành chương trình giáo dục của từng lớp học và cấp học Các chuẩn này cho thấy ý nghĩa quan trọng của việc gắn kết, phối hợp giữa các môn học nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của cấp học.”[8,Tr2]

Trước mỗi bài học hay mỗi chủ đề học tập, giáo viên cầnxác định rõ những kiến thức,kĩ năng và năng lực, phẩm chất mà

HS cần đạt được sau quá trình học tập GV cần xác định chuẩnxác để định hướng những hoạt động học tập tiếp theo một cáchlogic, đạt hiệu quảcao

Chuẩn kiến thức cần đạt khi dạy chủđề

Khi dạy hai tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” và “Người lái đò

Sông Đà” với chủ đề Đất nước, con người Tây Bắc, GV cần xác

định những chuẩn kiến thức như sau:

- Thấy được bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hiện ra dướingòi bút của các nhà văn vô cùng sống động, vừa nên thơ trữtình nhưng cũng có lúc lại hùng vĩ, dữdội:

+ Trong “Người lái đò Sông Đà” là “hình ảnh con sông

Đà hiện lên như một nhân vật sống động, có cá tính, có tính cách: vừa hung bạo vừa trữ tình, vừa dữ dội vừa đầy chất

thơ”[52,Tr189] Đó còn là những cảnh sắc núi rừng Tây Bắc

đầy riêng biệt với cảnh đá dựng vách thành hay cảnh hai bờsông đầy thơmộng…

+ Trong “Vợ chồng A Phủ” là hình ảnh thiên nhiên Tây Bắc

trong cảnhsắc mùa xuân tươi đẹp, có chút hoang vu nhưng vẫn đầysức sống, đầy thơ mộng

- Hiểu được cuộc sống, phong tục, vẻ đẹp phẩm chất củanhững con người TâyBắc:

+ Trong “Người lái đò Sông Đà” là hình ảnh người laođộng cần mẫn, tài hoa trong công việc chèo đò, vượt thác Họtoát lên khí chất của người nghệ sĩ ngay trong nghề nghiệp cơcực, vất vả và nguyhiểm

+ Trong “Vợ chồng A Phủ”, học sinh hiểu được “cuộc

sống cơ cực ,tối tăm của đồng bào các dân tộc thiểu số dưới ách áp bức, kìm kẹp của thực dân và chúa đất thống trị; thấy quá trình vùng lên tự giải phóng của họ dưới sự lãnh đạo của Đảng” [53,Tr4] Đồng thời HS còn thấy được những hủ tục,

phong tục đậm nét của người dân Tây Bắc

- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật trong mỗi tác

phẩm và tấm lòng của mỗi nhà văn gửi gắm trên mỗi trangvăn:

+ Trong “Vợ chồng A Phủ”, Tô Hoài đã thành công “với

cách khắc hoạ tính cách nhân vật, sự tinh tế trong nghệ thuật diễn tả nội tâm, sở trường trong quan sát những nét lạ trong phong tục sinh hoạt, nghệ thuật kể chuyệnlinh hoạt, lời văn tinh

tế giàu chất thơ” [53,Tr8] Từ đó thấy được tấm lòng nhân đạo

sâu sắc của nhà văn thể hiện, cái nhìn lạc quan của Tô Hoàitrong việc đem đến ánh sáng cách mạng cho người dân lầm than

để họ được sống là mình với những ước mơ giản dị, chânchính

+ Trong “Người lái đò Sông Đà”, HS thấy “được sự độc

đáo, tài hoa uyên bác, sự giàu có của chữ nghĩa Nguyễn Tuân

và phần nào phong cách nghệ thuật của nhà văn qua đoạn trích Từ đó cảm nhận được tình yêu quê hương đất nước, yêu con người của nhà văn tài hoa.” [53,Tr190]

Chuẩn kĩ năng cần đạt khi dạy chủđề

Sau khi học xong hai tác phẩm với chủ đề “ Đất nước, con người TâyBắc”, HS sẽ được rèn những kĩ năng:

+ Kĩ năng đọc hiểu văn bản văn xuôi theo thể loại bút kí

+ Kĩ năng đọc hiểu văn bản văn xuôi theo thể loại truyện ngắn

+ Kĩ năng tự nhận thức về vẻ đẹp con người lao động trong

công việc xây dựng đất nước; kĩ năng tư duy sáng tạo: phân tích, bình luận

+ Kĩ năng tổng hợp vấn đề

+ Kĩ năng hoạt động nhóm, trình bày, thuyết trình, động não

+ Kĩ năng liên hệ, đối sánh vấn đề

Những thái độ cần hướng tới choHS

GV cần hướng HS đến tình yêu quê hương đất nước, vừa

tự hào về vùng đất hào hùng, tươi đẹp của dân tộc Đồng thời

HS có thái độ cảm thông, yêu thương, trân trọng những conngười vùng cao TâyBắc

HS có thái độ nghiêm túc trong nhìn nhân, đánh giá vấn

đề Bồi dưỡng lòng yêu mến văn chương nơi sâu thẳm tâm hồnmỗi HS, giúp các em nhận ra giá trị đích thực của văn chươngchân chính là hướng con người đến với Chân

Thiện -Mĩ.

Những năng lực, phẩm chất cần hướngtới

Qua việc dạy hai tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” và “Người

lái đò Sông Đà” với chủ đề đất nước, con người Tây Bắc, GV

cần hình thành cho HS các năng lực, phẩm chất cốt lõi

- Năng lực cần hìnhthành

Tự chủ: Sau khi học xong 2 tác phẩm theo chủ đề về đất

nước, con người Tây Bắc, HS có ý thức tự lập Tự lực; Tự khẳngđịnh và bảo vệ quyền, nhu cầu chính đáng; Tự kiểm soát tìnhcảm, thái độ, hành vi của mình; Tự định hướng; Tự học, tự hoànthiện bản thân

Hợp tác: Trong quá trình học tập, HS được làm việc nhóm,

được giao lưu và hợp tác với nhau nên mỗi cá nhân sẽ xác địnhmục đích, nội dung, phương tiện và thái độ giao tiếp; Thiết lập,phát triển các quan hệ xã hội, điều chỉnh và hóa giải cácmâuthuẫn……

Sáng tạo: HS biết nhận ra ý tưởng mới; Phát hiện và làm

rõ vấn đề; Hình thành và triển khai ý tưởng mới; Đề xuất, lựachọn giải pháp phù hợp HS có sự sáng tạo trong việc lên ý

tưởng, trình bày vấn đề và phát hiện ra những điều mới mẻ trên

cơ sở sự tư duy, phản biện của bảnthân

Sử dụng ngôn ngữ: HS biết lựa chọn ngôn ngữ cho phù

hợp và tăngkhả năng sử dụng ngôn ngữ Tiếng Việt

-Phẩm chất cần hướngtới

Nhân ái, khoan dung: Sau khi HS biết yêu thương mọi

người, yêu quý quê hương, biết trân trọng những cảnh sắc, conngười quê hương Học sinh biết yêu thương tất cả mọi người,đặc biệt là những con người cùng khổ trong xã hội, giúp đỡ tất

cả mọi người, hướng đến Chân - Thiện -Mĩ

Trách nhiệm: HS có tinh thần Tự nguyện; chấp hành kỷ

luật; tuân thủ pháp luật; bảo vệ nội quy, pháp luật Sống cótrách nhiệm với quê hương, gia đình

Xây dựng bảng mô tả các cấp độ tư duy cho chủđề

Các cấp độ tư duy trong dạy học sẽ giúp phân loại HS theomức độ nhận thức để từ đó có phương pháp dạy học cho từngđối tượng nhấtđịnh

Bản chất các cấp độ tư duy trong dạyhọc

- Nhận biết là học sinh có thể ghi nhớ các khái niệm cơbản trong bài học, có thể nêu ra được những vấn đề ấy khi GVyêu cầu Đây là mức độ đơn giản nhất mà HS cần đạt đượctrong một giờhọc.

- Thông hiểu thực chất là học sinh hiểu các khái niệm cơbản trong bài học, có khả năng vận dụng chúng một cách đúngđắn, giống như cách mà giáo viên đã truyền giảng hoặc đã làmtương tự HS hiểu bản chất vấn đề được truyền thụ, không ghinhớ máymóc

-“ Vận dụng ở cấp độ thấp là học sinh có thể hiểu được

khái niệm ở một cấp độ cao hơn “thông hiểu”, tạo ra được sự liên kết logic giữa các khái niệm cơ bản và có thể vận dụng chúng để tổ chức lại các thông tin đã được trình bày.Các hoạt động tương ứng với vận dụng ở cấp độ thấp là: xây dựng mô hình, trình bày, tiến hành thí nghiệm, phân loại, áp dụng quy tắc (định lí, định luật, mệnh đề…), sắm vai và đảo vai trò,

…”[44]

- “Vận dụng ở cấp độ cao có thể hiểu là học sinhcó thể sử

dụng cáckhái niệm về môn học - chủ đề để giải quyết các vấn

đề mới, không giống với những điều đã được học hoặc trình

bày trong sách giáo khoa nhưng phù hợp khi được giải quyết với kỹ năng và ki ến thức được giảng dạy ở mức độ nhận thức này Đây là những vấn đề giống với các tình huống học sinh sẽ gặp phải ngoài xã hội.”[44]

-Xác định và mô tả các mức độ nhận thức của chủđề

Xây dựng bộ câu hỏi định hướng theo các mức độ yêu cầu của chủđề

Khái quátcâu hỏi định hướng bàihọc

Việc dạy học theo chủ đề có những đặc trưng nhất định

và việc thiết yếu không thể thiếu của dạy học chủ đề là hìnhthành bộ câu hỏi định hướng bài học cho học sinh chuẩn bị bàicũng như hướng dẫn HS lĩnh hội tri thức Từ hệ thống câu hỏiđịnh hướng, GV sẽ phân công nhiệm vụ cho HS chuẩn bị và sắpxếp, phân công công việc trong nhóm sao cho phù hợp Hệthống câu hỏi định hướng bao gồm 3dạng:

Câu hỏi khái quát: Đây là những câu hỏi bao trùm nộidung kiến thức của toàn bộ chủ để, khơi gợi, dẫn dắt đến mụcđích, ý nghĩa của chủ đề Câu hỏi khái quát có thể có mối liên

hệ với nhiều lĩnh vựckhác.

-Câu hỏi bài học: Là câu hỏi gắn với nội dung bài học.Dạng câu hỏi này rất sát thực với bài dạy Những câu hỏi bàihọc sẽ luôn kích thích trí tò mò, sự tưởng tượng phong phú vàkhả năng sáng tạo tài tình của học sinh trong tất cả các vấn đề

Câu hỏi nội dung: Đây là dạng những câu hỏi có nhữngnội dung cụ thể nhằm phục vụ làm rõ cho những câu hỏi bài họcbên trên Chính những câu hỏi này tạo nên dàn bài cho nội dungbài học trở nên mạchlạc

Khi dạy học “ Vợ chồng A Phủ” và “ Người lái đò SôngĐà” với chủ đề đất nước, con người Tây Băcs, bộ câu hỏi địnhhướng vô cùng quan trọng

Những câu hỏi định hướng khi dạy « Vợ chồng A Phủ Người lái đò Sông Đà » với chủ đề đất nước, con người Tây Bắc

Bất kể dạy học một đơn vị kiến thức nào đi chăng nữađiều quan trọng chính là hệ thống câu hỏi định hướng cho bàihọc ấy có phù hợp hay không Trong dạy học tích cực, đặt câuhỏi được coi là vấn đề trọng tâm, chủ đạo để phát huy tính tích

cực của học sinh sao cho thích hợp GV đưa rađược nhữngcâuhỏi tình huống, có tính kích thích cao khả năng sáng tạo của họcsinh sẽ gây hứng thú cho HS trong giờ học và khiến HS yêuquý, trân trọng, có khát khao mong muốn tìm hiểu những vấn đề

mà mình đang được học Mỗi loại câu hỏi khác nhau sẽ hìnhthành ở học sinh những năng lực tư duy khác nhau Để giảngdạy “Vợ chồng A Phủ” và “Người lái đò Sông Đà”, xưa naychúngta thường quen bóc tách từng tác phẩm, chính bởi vậymuốn học sinh có thểhiểu tổng quan về chủ đề đất nước, conngười Tây Bắc trong hai tác phẩm,giáo viên cần có những câuhỏi định hướng để HS tiếp cận văn bản bằngphương pháp mới.Trong phạm vi đề tài chúng tôi chú trong đặt ra một số câu hỏi

- Câu hỏi khái quát

Mỗi câu hỏi khái quát cần học sinh phải có tư duy mạchlạc, có khả năng tổng hợp nhiều kiến thức để làm rõ Giảng dạyhai tác phẩm trên theo chủ đề đất nước, con người Tây Bắc,chúng ta cần xây dựng hệ thống một số câu hỏi khái quát nhưsau:

Câu hỏi Mục đích hướng đến

Tại sao văn

Nếu thiếu đi văn

» Văn chương là món ăn tinh thần vô

giá giúp con người hiểu biết về thế giới,bồi đắp những tình cảm tốt đẹp ở mỗi

cá nhân.

Đặcbiệtvănchươnghướngmỗichúngtatới những giá trị thẩm mĩ cao cả

cách phản ánh hiệnthực rất riêng

Vùng đất Tây

Bắc đã đi vào

văn chương dân

tộc từ xưa tới

nay như thếnào?

HS phát hiện ra từ xưa đến nay đã córất nhiều tác phẩm văn chương cùngmiêu tả, khám phá về mảnh đất TâyBắc anh hùng Đặc trưng của vùng núicao được miêu tảrất tiêu biểuBằng hiểu biết

của bản thân em

hãy lý giải vì sao

nhà thơ Chế Lan

Viên lại viết “

Bởi Tây Bắc cảnh sắc nên thơ, thấmđượm trữ tình, con người Tây Bắc thìchân thành, hồn hậu với những phẩm

chất cao quý đáng ngợica

-Câu hỏi bàihọc

Sau khi đặt ra những câu hỏi khái quát để dẫn vào chủ đềhọc tập, GV cần có những câu hỏi bài học để hướng vào chủ đềmình đang dạy GV có thể biến những câu hỏi bài học của mìnhthành những nhiệm vụ học tập cho HS làm việc nhóm, trình bàyhay thảo luận Qua đó đánh giá mức độ chuẩn bị, hiểu bài vàkhả năng tư duy của từng học sinh