LÝ THUYẾT vật lý 12 THEO CHUYÊN đề mới NHẤT P2

Cách tạo ra tia X Ống Rơn-Ghen là một ống tia âm cực gồm 3 điện cực - Anot : Nối với cực dương - Catot : Nối với cực âm - Đối âm cực AK được làm bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn,khó

Trang 1

I Phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại

- Mô tả thí nghiệm phát hiện tia hồng ngoại và tử ngoại

- Đưa mối hàn của cặp nhiệt điện:

+ Vùng từ Đ  T: kim điện kế bị lệch

+ Đưa ra khỏi đầu Đ (A): kim điện kế vẫn lệch

+ Đưa ra khỏi đầu T (B): kim điện kế vẫn tiếp tục lệch

+ Thay màn M bằng một tấm bìa có phủ bột huỳnh quang  ở phần màu tím và phần kéo dài của quang phổ khỏi màu tím  phát sáng rất mạnh

- Vậy, ở ngoài quang phổ ánh sáng nhìn thấy được, ở cả hai đầu đỏ và tím, còn có những bức xạ mà mắt

không trông thấy, nhưng mối hàn của cặp nhiệt điện và bột huỳnh quang phát hiện được

- Bức xạ ở điểm A: bức xạ (hay tia) hồng ngoại

- Bức xạ ở điểm B: bức xạ (hay tia) tử ngoại

II Bản chất và tính chất chung của tia hồng ngoại và tử ngoại

1 Bản chất

- Tia hồng ngoại và tia tử ngoại có cùng bản chất với ánh sáng thông thường, và chỉ khác ở chỗ, không nhìn thấy được

2 Tính chất

- Chúng tuân theo các định luật: truyền thẳng, phản xạ, khúc xạ, và cũng gây được hiện tượng nhiễu xạ, giao thoa như ánh sáng thông thường

III Tia hồng ngoại

1 Cách tạo

- Mọi vật có nhiệt độ cao hơn 0K đều phát ra tia hồng ngoại

- Vật có nhiệt độ cao hơn môi trường xung quanh thì phát bức xạ hồng ngoại ra môi trường

- Nguồn phát tia hồng ngoại thông dụng: bóng đèn dây tóc, bếp ga, bếp than, điôt hồng ngoại…

BÀI GIẢNG: TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI

CHUYÊN ĐỀ: SÓNG ÁNH SÁNG

MÔN: VẬT LÍ LỚP 12

THẦY GIÁO: PHẠM QUỐC TOẢN – GV TUYENSINH247.COM

Mặt Trời

A

M

Đ

H

T

B

Đỏ Tím

A

B

Trang 2

2 Tính chất và công dụng

- Tác dụng nhiệt rất mạnh  sấy khô, sưởi ấm…

- Gây một số phản ứng hoá học  chụp ảnh hồng ngoại

- Có thể biến điệu như sóng điện từ cao tần  điều khiển dùng hồng ngoại

- Trong lĩnh vực quân sự

IV Tia tử ngoại

1 Nguồn tia tử ngoại

- Những vật có nhiệt độ cao (từ 2000oC trở lên) đều phát tia tử ngoại

- Nguồn phát thông thường: hồ quang điện, Mặt trời, phổ biến là đèn hơi thuỷ ngân

2 Tính chất

- Tác dụng lên phim ảnh

- Kích thích sự phát quang của nhiều chất

- Kích thích nhiều phản ứng hoá học

- Làm ion hoá không khí và nhiều chất khí khác

- Tác dụng sinh học

3 Sự hấp thụ

- Bị thuỷ tinh hấp thụ mạnh

- Thạch anh, nước hấp thụ mạnh các tia từ ngoại có bước sóng ngắn hơn

- Tần ozon hấp thụ hầu hết các tia tử ngoại có bước sóng dưới 300nm

4 Công dụng

- Trong y học: tiệt trùng, chữa bệnh còi xương

- Trong CN thực phẩm: tiệt trùng thực phẩm

- CN cơ khí: tìm vết nứt trên bề mặt các vật bằng kim loại

V.Vận dụng

Câu 6 Chọn câu đúng Tia hồng ngoại có

A Bước sóng lớn hơn so với ánh sáng nhìn thấy B Bước sóng nhỏ hơn so với ánh sáng nhìn thấy

C Bước sóng nhỏ hơn so với tia tử ngoại D Tần số lớn hơn so với tia tử ngoại

T ả i Đáp án A

Tia hồng ngoại có bước sóng lớn hơn so với ánh sáng nhìn thấy

Câu 7 Chọn câu đúng Tia tử ngoại

Trang 3

A Không có tác dụng nhiệt B Cũng có tác dụng nhiệt

C Không làm đen phim ảnh D Làm đen phim ảnh nhưng không làm đen mạnh bằng ánh sáng nhìn thấy

T ả i Đáp án B

Câu 8 Giả sử ta làm thí nghiệm Y-âng với hai khe cách nhau một khoảng a = 2mm, và màn quan sát

cách hai khe D = 1,2m Dịch chuyển một mối hàn của cặp nhiệt điện trên màn D theo một đường vuông góc với hai khe, thì thấy cứ sau 0,5mm thì kim điện kể lại lệch nhiều nhất Tính bước sóng của bức xạ

Ph n pháp Áp dụng công thức tính khoảng vân i D

a





Cách iải Chỗ đặt mối hàn mà kim điện kế lệch nhiều nhất, chính là một vân sáng, vậy: i = 0,5mm

3

0,5.2

0,833.10 0,833

1, 2.10

ia

D

Câu 9 Trong một thí nghiệm Y-âng, hai khe F1, F2 cách nhau một khoảng a = 0,8mm, khe F được chiếu sáng bằng bức xạ tử ngoại, bước sóng 360nm Một tấm giấy ảnh đặt song song với hai khe, cách chúng 1,2m Hỏi sau khi tráng trên giấy hiện lên hình gì? Tính khoảng cách giữa hai vạch đen trên giấy

Ph n pháp Áp dụng công thức tính khoảng vân i D

a





Cách iải Ta chụp ảnh được một hệ vân giao thoa, gồm các vạch thẳng, đen, trắng xen k song song và

cách đều nhau Vạch đen ứng với các vân sáng

=> Khoảng cách giữa hai vạch đen trên giấy:

0,36.10 1, 2.10

0,54 0,8

D

a

Trang 4

1 Định nghĩa

Bức xạ có bước sóng từ 10-8 m đến 10-11 m ( ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại) được gọi là tia X hay tia Rơn-Ghen Có 2 loại tia X là

- Tia X cứng ( có bước sóng ngắn)

- Tia X mềm ( có bước sóng dài hơn)

2 Cách tạo ra tia X

Ống Rơn-Ghen là một ống tia âm cực gồm 3 điện cực

- Anot : Nối với cực dương

- Catot : Nối với cực âm

- Đối âm cực AK được làm bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn,khó nóng chảy, chịu được nhiệt độ cao, được nối với anot và có dòng nước nhỏ chảy qua để làm nguội

Ống cu-lít-giơ

Là một ống thủy tinh, bên trong là chân không, gồm một dây nung bằng vonfram FF’ dùng làm nguồn electron và hai điện cực

- Một catot K bằng kim loại, hình chỏm cầu để làm cho các electron phát ra từ FF’ đều hội tụ vào anot A

- Một anot A làm bằng kin loại có khối lượng nguyên tử lớn và điểm nóng chảy cao, được làm nguội bằng một dòng nước khi ống hoạt động

BÀI GIẢNG: TIA X VÀ BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG

THẦY GIÁO: VŨ THẾ ANH – GV TUYENSINH247.COM

Trang 5

- Dây FF’ được nung nóng bằng một dòng điện Người ta đặt giữa anot và catot một hiệu điện thế cỡ vài chục kilovon

- Các electron bay ra từ dây nung FF’ sẽ chuyển động trong điện trường mạnh giữa anot và catot đến đập ào A là cho A phát ra tia X

3 Tính chất của tia X

- Tính chất đáng chú ý của tia A là khả năng đâm xuyên

Tia X đi xuyên qua được giấy, vải gỗ thậm chí cả kim loại Tia X đễ dàng đi xuyên qua tấm nhôm dày vài centimet nhưng bị lớp chì dày vài milimet chặn lại Do đó người ta thường dùng chỉ để làm màn chắn tia X Tia X có bước sóng càng ngắn thì càng xuyên sâu, tức là càng cứng

- Tia X có tác dụng mạnh lên phim ảnh, làm ion hóa không khí

- Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất

- Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện với hầu hết các kim loại

- Tia X có tác dụng sinh lí mạnh: hủy diệt tế bào, vi khuẩn …

4 Công dụng của tia X

- Trong công nghiệp: Tìm khuyết tật trong các vật đúc bằng kim loại, các vết nứt, các bọt khí bên trong

…

- Trong giao thông: Kiểm tra hành lí của hành khách đi trên máy bay

- Trong phòng thí nghiệm : Nghiên cứu thành phần và cấu trúc của các vật rắn

II Bài tập vận dụng

Ví dụ 1: Câu 9 mã đề 001 – Đề minh học 2019

Khi nói về tia X, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Tia X là dòng hạt mang điện B. Tia X không có khả năng đâm xuyên

C. Tia X có bản chất là sóng điện từ D. Tia X không truyền được trong chân không

Hướng dẫn giải chi tiết

Ta có:

+ Tia X: Là sóng điện từ có bước sóng ngắn (10-8

- 10-11m) + Tính chất, đặc điểm của tia X:

- Tính chất nổi bật và quan trọng nhất là khả năng đâm xuyên Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng lớn (càng cứng)

- Làm đen kính ảnh

- Làm phát quang một số chất

- Làm ion hoá không khí

- Có tác dụng sinh lí

=> A, B, D – sai.C – đúng

Trang 6

Chọn C

Ví dụ 2: Câu 5 mã đề 202 – Đề thi THPT QG 2019

Tia X được ứng dụng

A. Sấy khô,sưởi ấm B. Trong đầu đọc đĩa CD

C. Trong chiếu điện, chụp điện D. Trong khoan cắt kim loại

Tia X được ứng dụng trong chụp điện và chiếu điện

Chọn C

Tia X có bản chất là

A. Dòng các pozitron B. Sóng điện từ C. Sóng âm D. Dòng các eletron

Tia X có bản chất là sóng điện từ

Chọn B

Tia X có bản chất là

A. Dòng các hạt nhân 24He B. Sóng cơ C. Sóng điện từ D. Dòng các eletron

Tia X có bản chất là sóng điện từ

Chọn C

Ví dụ 5: Câu 26 mã đề 201- Đề thi THPT QG 2018

Một ống Cu-lít-giơ (ống tia X) đang hoạt động Bỏ qua động năng ban đầu của các êlectron khi bứt ra khỏi catôt Ban đầu, hiệu điện thế giữa anôt và catôt là U thì tốc độ của êlectron khi đập vào anôt là v Khi hiệu điện thế giữa anôt và catôt là 1,5U thì tốc độ của êlectron đập vào anôt thay đổi một lượng

4000 km/s so với ban đầu Giá trị của v là

A. 1,78.107 m/s. B. 3,27.106 m/s C. 8,00.107 m/s D. 2,67.106 m/s

- Bước sóng nhỏ nhất của tia Rơnghen:=> 1 2

2

E



- Động năng của electron khi đập vào đối catốt (đối âm cực) :

2 2

0

d

mv mv

U là hiệu điện thế giữa anốt và catốt; v là vận tốc electron khi đập vào đối catốt

v0 là vận tốc của electron khi rời catốt (thường v0 = 0);

m = 9,1.10-31 kg là khối lượng electron

Trang 7

- Công của lực điện : 1 2

2

e U  mv

Áp dụng bảo toàn năng lượng ta có

Chọn A

Một ống Cu-lít-giơ (ống tia X) đang hoạt động Bỏ qua động năng ban đầu của các êlectron khi bứt ra khỏi catôt Ban đầu, hiệu điện thế giữa anôt và catôt là U thì tốc độ của êlectron khi đập vào anôt là 4,5.107 m/s Khi hiệu điện thế giữa anôt và catôt là 1,44U thì tốc độ của êlectron đập vào anôt là

A. 3,1.107 m/s. B. 6,5.107 m/s. C. 5,4.107 m/s. D. 3,8.107 m/s

Tốc độ của êlectron đập vào anôt là

.1, 44 1, 44 4,5.10 1, 44 5, 4.10 /

Chọn C

Một ống Cu-lít-giơ (ống tia X) đang hoạt động Bỏ qua động năng ban đầu của các êlectron khi bứt ra khỏi catôt Ban đầu, hiệu điện thế giữa anôt và catôt là 10 kV thì tốc độ của êlectron khi đập vào anôt là v1 Khi hiệu điện thế giữa anôt và catôt là 15 kV thì tốc độ của êlectron đập vào anôt là v2.Lấy me = 9,1.10−31 kg và e = 1,6.10−19 C Hiệu v2 – v1 có giá trị là

A. 8,4.105 m/s. B. 4,2.105 m/s C. 1,33.107 m/s. D. 2,66.107 m/s

Hiệu v2 – v có giá trị là :1 2 1 7

2 1

1,33.10 /

Chọn C

Ví dụ 8: Trong một ống Rơn – ghen, cường độ dòng điện qua ống là 0,8mA và hiệu điện thế giữa anot

và catot là 1,2kV Đối catot là một bản plantin có diện tích 1 cm2

và dày 2mm, có khối lượng riêng

21.10 /

D kg m và nhiệt dung riêng c p 0,12kJ kg K/ Nhiệt độ của bản plantin tăng thêm 5000

C trong khoảng thời gian

0,12.10 21.10 1.10 2.10 500 252

Trang 8

Số e tới đối âm cực AK trong 1s n e I

e

 => Trong t(s): t n e t.I

e



Động năng của mỗi e khi tới AK

2

e

Theo định luật bảo toàn chuyển hóa năng lượng

 

0,8.10 1, 2.10

AK

Chọn A

Trang 9

Câu 1 Trong mạch điện xoay chiều gồm R, L, C mắc nối tiếp đang có cộng hưởng Nếu tăng tần số của hiệu điện thế xoay chiều áp vào hai đầu mạch thì:

A Cường độ dòng điện qua mạch tăng

B Hiệu điện thế hai đầu R giảm

C Tổng trở mạch giảm

D Hiệu điện thế hai đầu tụ tăng

Câu 2 Cho đoạn mạch RLC nối tiếp có UL = UR = UC/2 thì độ lệch pha giữa hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch với dòng điện qua mạch là:

A u nhanh pha π/4 so với I

B. u chậm pha π/4 so với i

C u nhanh pha π/3 so với i;

D u chậm pha π/3 so với i;

Câu 3 Cùng một công suất điện P được tải đi trên cùng một dây dẫn Công suất hao phí khi dùng hiệu điện thế 400kV so với khi dùng hiệu điện thế 200kV là:

A Lớn hơn 2 lần

B Lớn hơn 4 lần

C Nhỏ hơn 2 lần

D Nhỏ hơn 4 lần

Câu 4 Một máy phát điện xoay chiều một pha có phần rôto là một nam châm điện có 10 cặp cực Để phát ra dòng xoay chiều có tần số 50 Hz thì vận tốc góc của rôto phải bằng:

A 300 vòng/phút

B 500 vòng/phút

C 3000 vòng/phút

D 1500 vòng/phút

Câu 5 Hiệu điện thế giữa hai đầu một đoạn mạch điện xoay chiều là: 100 2 sin 100

6

cường độ dòng điện qua mạch là: 4 2 sin 100

2

  Công suất tiêu thụ của đoạn mạch đó là:

Câu 6 Điều nào sau đây là SAI khi nói về máy biến thế?

A. Máy biến thế là thiết bị cho phép thay đổi điện ápcủa dòng điện xoay chiều

B. Máy biến thế hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ

C. Máy biến thế chỉ dùng đối với dòng điện xoay chiều một pha

D. Máy biến thế nào cũng có cuộn dây sơ cấp và cuộn dây thứ cấp

Câu 7. Trong mạch điện xoay chiều gồm R, L, C mắc nối tiếp thì:

A Độ lệch pha của uR và u là π/2

B Pha của uL nhanh hơn pha của i một góc π/2

C Pha của uC nhanh hơn pha của i một góc π/2

D Pha của uR nhanh hơn pha của i một góc π/2

BÀI GIẢNG: KIỂM TRA MỘT TIẾT GIỮA HỌC KÌ II

THẦY GIÁO: PHẠM QUỐC TOẢN – GV TUYENSINH247.COM

Trang 10

Câu 8 Hãy chọn câu đúng.Để tạo một hệ sóng dừng giữa hai đầu dây cố định thì độ dài của dây phải bằng

A. một số nguyên lần của bước sóng

B. một số nguyên lần của nửa bước sóng

C. một số lẻ lần của nửa bước sóng

D. một số lẻ lần của bước sóng

Câu 9 Trên một sợi dây dài 2m đang có sóng dừng với tần số 100 Hz, người ta thấy ngoài 2 đầu dây cố định còn có 3 điểm khác luôn đứng yên Vận tốc truyền sóng trên dây là:

Câu 10 Chỉ ra câu SAI: Âm LA của một cái đàn ghita và của một cái kèn có thể cùng

A. tần số

B. cường độ

C. mức cường độ

D. đồ thị dao động âm

Câu 11 Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sóng cơ học?

A. Sóng âm truyền được trong chân không

B. Sóng dọc là sóng có phương dao động vuông góc với phương truyền sóng

C. Sóng dọc là sóng có phương dao động trùng với phương truyền sóng

D. Sóng ngang là sóng có phương dao động trùng với phương truyền sóng

Câu 12 Câu nào dưới đây là SAI? Dao động điện từ có những tính chất sau:

A Năng lượng của mạch dao động gồm có năng lượng điện trường tập trung ở tụ điện và năng lượng từ

trường tập trung ở cuộn cảm

B Năng lượng điện trường và năng lượng từ trường cũng biến thiên tuần hoàn cùng pha dao động

C Tại mọi thời điểm, tổng của năng lượng điện trường và năng lượng từ trường được bảo toàn

D Sự biến thiên điện tích trong mạch dao động có cùng tần số với năng lượng tức thời của cuộn cảm và tụ

điện

Câu 13 Câu nào dưới đây là SAI:

A Sóng ngang là sóng có phương dao động trùng với phương truyền sóng

B Sóng dọc là sóng có phương dao động trùng với phương truyền sóng

C Sóng âm thanh là một sóng cơ học dọc

D. Sóng trên mặt nước là một sóng ngang

Câu 14 Sóng cơ học không truyền được trong môi trường nào sau đây

A. Chân không B. Chất lỏng C Chất rắn D. Chất khí

Câu 15 Điều kiện có sóng dừng trên sợi dây có hai đầu cố định là:

A. l = (2n + 1)/2 B. l = n/2 C. l = n/2 + /4 D. (2n + 1) 

Câu 16 Độ cao của âm là một đặc tính sinh lý phụ thuộc vào:

A. tần số âm

B. vận tốc âm

C. biên độ âm

D. năng lượng âm

Câu 17 Dòng điện xoay chiều có cường độ: 2 sin 50

6

  Dòng điện này có:

A. Tần số dòng điện là 50Hz

Trang 11

B. Cường độ hiệu dụng của dòng điện là : 2 2A

C Cường độ cực đại của dòng là 2A

D Chu kỳ dòng điện là 0,02 s

Câu 18 Cường độ dòng điện trong một đoạn mạch có biểu thức: 5 2 sin 100

6

  Ở thời điểm t =

1/50(s), cường độ trong mạch có giá trị:

Câu 19 Số đo của vôn kế và ampe kế xoay chiều chỉ:

A. giá trị tức thời của hiệu điện thế và cường độ dòng điện xoay chiều

B. giá trị trung bình của hiệu điện thế và cường độ dòng điện xoay chiều

C. giá trị cực đại của hiệu điện thế và cường độ dòng điện xoay chiều

D. giá trị hiệu dụng của hiệu điện thế và cường độ dòng điện xoay chiều

Câu 20 Cho dòng điện xoay chiều i = I0 sin t (A) chạy qua mạch gồm R và cuộn dây thuần cảm L mắc nối tiếp thì:

A. uL sớm pha hơn uR một góc /2

B. uL cùng pha với i

C. uL chậm pha với uR một góc /2

D. uL chậm pha với i một góc /2

Câu 21 Khi cộng hưởng trong mạch điện xoay chiều gồm R, L, C mắc nối tiếp xảy ra thì biểu thức nào sau

đây SAI?

A. cos = 1 B. ZL = ZC C. UL = UR D. UAB = UR

Câu 22 Cho một đoạn mạch điện xoay chiều gồm 2 trong 3 phần tử R, cuộn dây thuần cảm L, hoặc tụ C mắc nối tiếp Hiệu điện thế giữa hai đầu mạch và cường độ dòng điện trong mạch có biểu thức:

100 2 sin 100

3

  ); i 10 2 sin 100 t 6 A



  Hai phần tử đó là hai phần tử nào?

A. R và L

B R và C

C. L và C

D. R và L hoặc L và C

Câu 23 Động cơ điện là thiết bị:

A. biến đổi cơ năng thành điện năng

B. biến đổi điện năng thành cơ năng

C. biến đổi nhiệt năng thành điện năng

D. biến đổi nhiệt năng thành cơ năng

Câu 24 Trong mạch dao động LC lý tưởng thì năng lượng nào bảo toàn?

A. Năng lượng điện trường

C Năng lượng điện từ

B. Năng lượng từ trường

D. Năng lượng cảm ứng

Câu 25 Câu nào dưới đây là SAI về tính chất của sóng điện từ?

A. Sóng điện từ truyền được cả trong chân không

B Khi truyền, sóng điện từ không mang theo năng lượng

C. Khi sóng điện từ lan truyền, các vectơE

vàB luôn vuông góc nhau

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	1,64 MB