Đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử cấp THCS

Muốn đổi mới phương pháp dạy học trước tiên phải đổi mới về mặt ý thức  Nhiều giáo viên có quan niệm sai lầm rằng, đổi mới phương pháp ở trường phổ thông là “nhóm” và “bài tập”, nếu kh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÁI NGUYÊN

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG T.H.C.S

I Muốn đổi mới phương pháp dạy học

trước tiên phải đổi mới về mặt ý thức

 Nhiều giáo viên có quan niệm sai lầm rằng, đổi mới

phương pháp ở trường phổ thông là “nhóm” và “bài tập”, nếu không có hoạt động nhóm thì không phải là đổi mới

 Trong một bài học lịch sử không phải bài nào cũng có

thể sử dụng được hoạt động nhóm; câu hỏi thảo luận nhóm nên tập trung vào những nội dung kiến thức khó, đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ, trao đổi rút ra kết luận

VD: Khi dạy lịch sử lớp 9, bài 29 cả nước trực tiếp chiến đấuChống Mĩ cứu nước(1965-1973), giáo viên có thể cho học

Thảo luận câu hỏi sau đây

biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới

 C.T.Đ.B được tiến hành bằng quân đội tay sai dưới sự của cố vấn Mĩ thực hiện mưu đồ dùng người Việt trị người việt C.T.Đ.B mục tiêu vừa diệt quân chủ lực vừa bình định miền Nam Lực lượng tham chiến đông gồm cả Mĩ và trư hầu Nguỵ Trong đó Mĩ giữ vai trò quan trọng

Chiến lược chiến tranh cục

bộ và chiến tranh đặc biệt

có điểm gì giống và khác

nhau ?

 Nhiều giáo viên có quan niệm sai lầm rằng Đ.M.P.P.D.H

ở đây là hỏi đáp càng nhiều thì càng đổi mới

 Đ.M.P.P.D.H ở đây không phải là tạo ra 1 PP khác với cái cũ, để loại trừ cái cũ, mà trên cơ sở kế thừa cái cũ phát triển cái mới tiến bộ hơn

 Quan niệm về đổi mới PPDH nói chung,

dạy học ở trường THCS nói riêng

Bản chất của đổi mới PPDH :

+ Chuyển từ mô hình dạy học lấy GV làm trung tâm

sang mô hình dạy học lấy HS làm trung tâm

+ Hoặc chuyển từ PPDH “thầy nói trò nghe, thầy đọc

trò chép sang PPDH phát huy tính tích cực, độc lập

nhận thức của học sinh, dưới sự tổ chức, hướng

dẫn, điều khiển của giáo viên”

Theo các đồng chí đổi mới phương pháp dạy

học ở đây là gì?

I Muốn đổi mới phương pháp dạy học trước tiên

phải đổi mới về mặt ý thức

II Đổi mới phương pháp dạy học ở đây là

đổi mới đồng bộ

Các hình thức

đổi mới

Nội dung chương trính, sách giáo khoa

cơ sở vật chất

Đổi mới môi trường dạy học và thiết bị dạy học

Đổi mới

kiểm tra,

đánh giá

Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng giáo viên

Đổi mới

cơ chế quản lý

III-HƯỚNG DẪN SOẠN GIÁO ÁN LỊCH SỬ THCS

1 Một số yêu cầu cơ bản đối với một giáo án lịch sử

* GA là kế hoạch của 1 tiết lên lớp, trong đó nêu rõ các bước chủ yếu trong công việc của GV và HS ở trên lớp; đồng thời nêu vắn tắt nội dung và phương pháp của công việc đó.

Như vậy, GA bao gồm không chỉ nội dung, PPGD mà cả cách tổ

chức hoạt động của GV và HS, giống như một bản thiết kế của GV

về bài giảng (có thể 1,2,3 cột nhưng phải thể hiện được họat động của GV và HS).

- Thứ nhất: Cần xác định loại bài, vị trí của bài trong khoá trình để

có nội dung và phương pháp giảng dạy cho phù hợp

- Thứ hai: Xác định rõ mục tiêu (mục đích, yêu cầu) của bài học

gồm các yếu tố: kiến thức, tư tưởng và kĩ năng

- Thứ ba: Xây dựng đề cương và viết giáo án.

2 Gợi ý cấu trúc giáo án

* Quan niệm về cấu trúc giáo án

- Quan niệm hiện nay: Cấu trúc giáo án không nhất thiết phải tuân thủ theo trình tự 5 bước lên lớp như trên mà tuỳ theo điều kiện

cụ thể về đối tượng HS, cơ sở vật chất, nội dung bài học mà vận dụng sao cho linh hoạt, sáng tạo, mềm dẻo, không cứng nhắc và máy móc

- Quan niệm cũ: GA phải đầy đủ, đảm bảo các bước lên lớp, trình tự các bước lên lớp:

+ Ổn định lớp + Kiểm tra bài cũ + Giảng bài mới

+ Củng cố bài + Dặn dò HS

III Vận dụng các phương pháp dạy học

theo định hướng đổi mới

 Để việc sử dụng đồ dùng trực quan được thống nhất có hiệu quả nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của HS trong học tập bộ môn theo quan điểm đổi mới dạy học,xin được nêu 1 số gợi ý

về sử dụng Đ.D.T.Q trong danh mục thiết bị tối thiểu

đã được ban hành để dạy học lịch sử

Khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu tranh

ảnh lịch sử, giáo viên cần chú ý rèn cho

học sinh những kĩ năng sau

A-phương pháp sử đồ dùng trực quan

trong S.G.K

Các kỹ năng

Quan sát, nhận xét

Quan sát, nhận xét

Mô tả, tường thuật

Mô tả, tường thuật

Phân tích, nhận định đánh giá rút

ra bài học lịch sử

Phân tích, nhận định đánh giá rút

 Các bước làm việc với Đ.D.T.Q

A-phương pháp sử đồ dùng trực quan trong S.G.K

Cho học sinh quan sát Đ.D.T.Q

để xác định một cách khái quát

nội dung cần khai thác

GV đặt câu hỏi, nêu vấn đề và

tổ chức hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung kiến thức cần khai thác

Học sinh trình bày kết quả

GV nhận xét bổ xung ý kiến trả lời của học sinh, hoàn chỉnh nội dung kiến thức cung cấp cho học sinh

Bước 1

Bước 3

Bước 4

Bước 2

VD1: khi dạy bài 12,

Theo em con cừu này có điểm nào khác với những con cừu mà em đã biết?

Em có nhận xét gì về con cừu trong ảnh?

Theo em con cừu này có điểm nào khác với những con cừu mà em đã biết?

Me và dolly trang Dolly va con

Cừu Dolly

được ra đời vào

thời gian nào?

Em hiểu thế nào

về phương pháp sinh sản

vô tính?

Em hiểu thế nào

về phương pháp sinh sản

vô tính?

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

 Đầu tiên các nhà khoa học lấy ra 1 tế bào từ tuyến sữa của con cừu mẹ đang mang thai Đây là 1 TB bình thường không

có khả năng sinh sản

 Nuôi dưỡng TB trong cơ thể mẹ 6 tháng tách nhân dự phòng

 Tiếp theo các nhà khoa học lấy ra 1 TB trứng chưa thụ của con cừu mẹ khác, loại bỏ nhân tế bào bên trong,đồng thời đổi nhân TB tuyến sữa của con cừu mẹ thứ nhất

 Sau đó phóng điện , kích hoạt thành một phôi thai nhỏ bé,

sau đó cấy ghép phôi thai này vào trong tử cung của con cừu

mẹ thứ ba

 Như vậy cừu ĐOLi là con đẻ của con cừu mẹ cung cấp gen nhân TB tuyến sữa.Nó có hình dáng giống hệt mẹ, 2 người mẹ sau chỉ là người mẹ đẻ thuê mà thôi

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

VD2:Khi dạy lịch sử lớp 8 , bài 17:Châu Âu giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, mục 1 cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933) giáo viên có thể sử dụng niên biểu và sơ đồ sau

Hình 62: Sơ đồ so sánh sự phát triển của sản xuất thép

Giữa Anh và Liên Xô trong những năm 1929-1931

Qua sơ đồ em có nhận xét gì về tình hình sản xuất ở Liên Xô và Anh trong những năm 1929-1931? Tại sao lại có sự khác nhau đó?

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

BẢNG THỐNG KÊ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP CỦA LIÊN XÔ VÀ THẾ GIỚI TƯ BẢN CHỦ NGHĨA TỪ NĂM 1928 ĐẾN NĂM 1932 TÍNH THEO %

Xô tính theo % so với các

nước TBCN?

Em có nhận xét gì về sản xuất công nghiệp của Liên

Xô tính theo % so với các

 Việc sử dụng tranh ảnh chân dung nhân vật lịch

sử có ý nghĩa rất lớn trong việc giảng dạy và học tập lịch sử ở trường phổ thông.Tạo biểu tượng về một nhân vật lịch sử ở trường phổ thông là một nhiệm vụ rất quan trọng của việc dạy học lịch sử

Chú ý

 Khi sử dụng chân dung các nhân vật lịch sử, chúng ta cần hướng sự quan sát của các em không chỉ ở việc miêu tả bề ngoài (áo quần ), mà cần chú ý phân tích nội dung , tính cách hành vi, vai trò của nhân vật đó, như tuổi ấu thơ…để làm cho HS hứng thú, óc tò mò, có thái

độ đúng đắn

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

VD3: Khi dạy bài 18 Đảng cộng sản Việt Nam ra đời trong

SGK Lịch sử lớp 9 , Giáo viên sử dụng hình 31

Em hãy trình bày những hiểu biết của em về trần Phú?

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

 Trần Phú 1-5-1904-Quảng Ngãi-Mồ côi-Sống nhờ họ hàng giúp đỡ Được học tại trường Quốc học Huế, và học rất giỏi nuôi hoài bão lớn.

 Ông từng tham gia hội Phục Việt—Tân Việt cách mạng đảng.8-1926 sang TQ liên lạc với Hội VNCMTN và trở thành hội viên của tổ chức này

 1927 Đại Học Phương Đông -TN xuất sắc-Trần Phú từ nga về Hương cảng , Tại đây TP gặp NAQ, bí mật về nước hoạt động tại 90 hàng Bông HN.Tại đây ông viết bản luận cương chính trị nổi tiếng

 10-1930 tham gia hội nghị BCHTU đảng -Tổng bí thư—

về Sài Gòn 19-4-1931 ông bị giặc bắt……

1- Sử dụng tranh,ảnh sơ đồ, chân dung nhân vật lịch sử

2-Phương pháp sử dụng bản đồ lược đồ

 Việc khai thác tranh ảnh lược đồ theo hướng phát huy tính tích cực trong học tập của học sinh,

là yêu cầu quan trọng

VD:Khi dạy bài 26-Bước phát triển của cuộc kháng chiến toàn quốc toàn quốc chống thực dân Pháp (1950-1953) , giáo viên sử dụng hình 47-lược đồ chiến dịch biên giới thu đông 1950 như sau:

 Chiến dịch Biên giới thu đông 1950

 Sơ đồ chiến dịch biên giới thu đông 1950

Ta chọn ĐK làm hướng tấn công đầu tiên vì ĐK nằm giữa đường số 4 , cách CB 45 km, cách Thất khê 25 km, có 7 vị trí kiên cố như 1 bức tường vững chắc bao bọc.Đồn ĐK lại có hàng chục lô cốt sát mặt đất , nắp hầm dày 1m, có hầm ngầm tường cao, hào sâu, dây thép gai bao vây xung quanh….

Dựa vào lược đồ hình 47, em hãy trình bày diễn

biến chiến Dịch Biên giới thu-đông 1950?

3-Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lich sử

 Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập

Bác Hồ tham gia chiến dịch Biên

giới thu- đông 1950

Em hãy quan sát tình hình chiến trường Đơng Dương đầu năm 1954 và cho biết

kế hoạch Nava đã được thực hiện như thế nào ?

?

TRUNG QUỐC

Sài Gòn

Trùc quan qui íc

MA XA CHU XET

1.NIU HĂM XAI

1

NIU OOC

CA RÔ LAI NA BẮC

CA RÔ LAI NA NAM GIOOC GI A

PEN XIN

VA NI A

3 CON NET TI CUT

MA XA CHU XET

1.NIU HĂM XAI

1

NIU OOC

CA RÔ LAI NA BẮC

CA RÔ LAI NA NAM GIOOC GI A

PEN XIN

VA NI A

3 CON NET TI CUT

3 2 2 RỐT AILEN

Chăn nuôi

C.Tr thủ công N.M đóng tàu

Đồn điền

BẢN ĐỒ CÂM

BẢN ĐỒ CÂM

Các thuộc địa miền Bắc, miền Trung phát triển mạnh kinh tế công- thương nghiệp với những công trường thủ công, xưởng đóng tàu có qui mô lớn.

Các thuộc địa miền Nam, kinh tế nông nghiệp phát triển mạnh với những đồn điền, trang trại lớn.

PEN XIN

VA NIA

BÔXTƠN 16-12-1773

Nhân dân Bôxtơn tấn công tàu Anh, ném xuống biển gần 350 thùng chè

 TD Anh cho đóng cửa cảng.

PHI LA ĐEN PHI A

Tháng 10-1774, Đại hội lục địa I ra

“Tuyên Ngôn về quyền hạn và khiếu nại”.

BẢN ĐỒ CÂM BẢN ĐỒ CÂM

VIẾC GI NI A

YOOC TAO 19-10-1781

XA RA TÔ GA 17- 10- 1777

Quân cách mạng giành thắng lợi ở

chiến tranh 5000 quân Anh bị bắt làm tù binh Lực lượng cách mạng không ngừng ̣ lớn mạnh.

Chiến thắng Yooc tao đã đánh tan hi vọng cuối cùng của quân Anh Hơn 8000 quân Anh bị bắt

và phải đầu hàng

BẢN ĐỒ CÂM BẢN ĐỒ CÂM