Tìm hiểu những bước phát triển ngôn ngữ trẻ em từ 1 đến 6 tuổi

Tu 1- 6 tuoi là thòi gian tré bàt dàu hình thành va phàt trién ngòn ngi Tré em hoc nói thòng qua su tiép xùc vói nguòi lón va vói càc tré em khà< Vièc hình thành va phàt trién ngòn ngù c

MUC LUC

Phàn ma dàu

Trang

Chuong 1 Dan luàn mot so vàn de ve ngón ngù tré em 11

1 L Mot so khài niém ve ngón ngù tré em 11 1.2 Nhùns dièm gións: nhau va khàc nhau cùa no:òn nsù tré

em trong dòi chiéu vói nhùng khài niem co ban cùa ngón ngù chung 14 1.3 Ve qua trình hình thành va phàt trién ngón ngù cùa tré

1.4 Mot so huons nghién cùu chung va huon^ nghièn cùu

cùa luàn àn ve ngón ngù tré em 0 0

Vài net ve giai doan tién ngón ngù

Giai doan ngón ngù (tré tu 1 nam tra lén) Nhùng buóc phàt trièn ve tu vung cùa ngón ngù tre em Viet Nam

Su \uàt hièn nhùn^: tir dàu tièn

NhOng birac phàt trièn ngòn ngù cua tré xét ve lircmg

NhCrrig buóc phat trièn ngón ngù cùa tré xét ve chat

Tièu kèt ptìàn tir vung '^

Chuong 3 Nhùng buóc phàt trièn ve ngù phàp K

3.1 Khà nàng nam bàt càc loai càu xét theo càu trùc V^

3.2 So luang, phàn loai, ty le càu dùng sai i^

3.3 Khà nàng su dung càc loai càu xét theo muc dich phàt

ngòn 12 3.4 Vài dac dièm cùa ngón ngù tré em +3

Z.5 Mot so bien phàp giùp tré phàt trièn ngòn ngù ìA

K é t l u a n 14

Chù thich 1-5

Tài lièu tham khào 4^

Ma dàu

1 Muc dich, y nghla cùa luàn àn

l L Ngón ngù là phuong tién giao tiép quan trong nhat cùa con ngu< trong xà hòi: Tré em mai sinh ra chua thè nói dugc ngay Muón nói duo muón su dung dugc ngón ngù de giao tiép vói moi nguòi, tré phài trai qua qi trình hình thành va phàt trièn ngòn ngù

Tu 1- 6 tuoi là thòi gian tré bàt dàu hình thành va phàt trién ngòn ngi Tré em hoc nói thòng qua su tiép xùc vói nguòi lón va vói càc tré em khà< Vièc hình thành va phàt trién ngòn ngù cho tré ó lùa tuoi này là mot nhièm \ hét sue quan trong va càp thièt cùa còng tàc giào due boi vi ngòn ngù là cor

cu de tu duy, nò dóng vai trò rat lón trong vièc phàt trién tri tue va càc qi trình tàm ly khàc

Usinxki dà nói :" ngón ngù là co so cùa moi su phàt trién tri tue va k? tàng cùa moi kién thùc Tàt cà moi su hiéu biét déu bàt dàu tu ngòn ngù, thòr qua ngòn ngù va lai tró lai ngòn ngù."

Phàt trièn ngòn ngù cho tré a lùa tuoi màm non là mot trong nhùng vìi

làm càn thiét dàu tièn trong vièc boi duóng giào due thè he tuong lai va thi hièn lai Bàc day: " Vi Igi ich muòi nam trong cày, vi Igi ich tram nàm tròr nguòi."

Vi vay dà tu làu Uy ban Bào ve Bà me Tré em Trung LTong dà co chuar trình nghièn cùu thè lue tré em tàm ly tré em trong dò co gàn voi vièc nghit cùu ngòn ngù Nguòi viét luàn àn này ngay tu khi con hoc dai hoc dà chù y dt ngón ngù tré em vói luàn vàn tot nghièp cua mình Va hon hai mirai nàm qi vàn lièn tue nghièn cùu, tìm hiéu càc vàn de ve ngón ngù tré em nèn dà li chon de tài là :

Tlm hièu nhung buóc phàt trièn ngòn ngù tré em tu 1 - 6 tuoi."

Trèn tu lièii ngòn ngù cua tre em a noi thanh Ha N ò i j

1.2- Trén thè giai de tài nghièn cùu ngòn ngù tré em tu 1 - 6 tuoi r dugc quan tàm chù y va dugc nghièn cùu duói nhiéu góc dò khàc nhau

ò Lièn Xò co nhiéu tàc già nghièn cùu càc vàn de ngón ngù tré em ni Shakharovich.A.M., A.A.Leontev, L.S.Vygotsky, Tikhieva, Rubmsk Ganperin ò My co càc tàc già nhu Halliday.M.A.K, BIoom.L.,

a Phàp co cac tàc già nhu Lewis.M.M., Sinciair.H.,

a nuoc ta tu nàm 1972 - 1986 truòng Dai Hoc Tòng Hgp Ha Nói co tha: già vào chuong trình nghièn cùu ve ngòn ngù tré em Hàng loat càc bài viét ci

cac giào su, phó giào su ve ngòn ngù tré em nhu :

- Giào su Le Quang Thièm voi bài viét :" Dàu hiéu cùa vièc nàm rù ò t nhò thè hièn qua lai nói."

- Giào su Doàn Thièn Thuàt vói bài :" Nhùng cu lièu ban dàu ve ngc ngù tré em Viét Nam lùa tuoi vuòn tré 24- 36 thàng."

- Giào su Bùi Khành Thè voi bài :" Nhùng ghi chép'vé ngòn ngù cùa m^

em bé 25 thàng va vàn de nghièn cùu ngòn ngù tré tha Viet Nam."

Va hàng loat càc luan àn tot nghièp cùa sinh vièn khoa Ngù Vàn di ve e tài nàv nhu :

- Luàn àn cùa Nguyén Mùih Chàu vói de tài :" Mot vài cu lièu neon n^ tré ò sàa dình va nhà tré lùa tu6i lén 2- 3."

- Luàn àn cùa Luu Thi Lan tìm hièu ve vàn de :" Nhùng dàc trung m

phàp trong càu nói cùa tré tu 1- 3 mòi."

- Luàn àn cùa Le Danh Khiém ve vàn de :" Tàc dòng n2:òn nsù ci nhùng nguòi xung quanh dói vói tre em." i lùa mòi vuòn tré )

- Luàn àn c3.o càp nhu luàn an phó cièn sì cua Nguvén Huy Càn vè:"Qt

trình hình rhành va phat tnèn tiéng noi tre em Viet Nam rù l- 3 mòi."

Lièn tiép a tap chi nghièn cùu giào due cùa vièn Khoa hoc Giào due ce

nhùng bài viét ve neon n2;ù tre em truóc mòi hoc

Nhìn chung, vàn de ngòn ngù tré em dugc càc nhà khoa hoc quan tàn trèn nhiéu mat Co nhà khoa hoc nghièn cùu ve mói lièn quan giùa tàm ly vi ngón ngù, co nhà khoa hoc nghièn cùu càu trùc dac biét cùa ngòn ngù tré em Mot so nhà khoa hoc khàc lai nghièn cùu càc yéu tó tàc dòng, ành huòng dèi qua trình hình thành va phàt tiièn ngòn ngù cùa tré

Càc còns trình nghièn cùu ngòn ngù tré em do Uv ban Bào ve Bà me Tn

em Trung uong de xuong lai thièn ve nghièn cùu càc chuàn phàt trièn ngòn ngi nhàm tao nèn thuóc do cho vièc xàc dinh su phàt trién bình thuòng hay khòns binh thuòng dói vói mot em bé nào dò Luàn àn này ve càn bàn dugc hìnl thành theo xu huòng cùa càc nhà khoa hoc trong nuòc

1.3 Luàn àn này nhàm dua ra nhùng so lièu cu thè ve su phàt trièn ngòi ngù cùa tré tu 1-6 mòi Nò dugc dùng làm co so cho vièc diéu chình va bièi soan chuong trình phàt trién ngòn ngù cho tré em lùa mòi nhà tré, màu giào bièn soan càc sàch dùng trong càc truòng su pham dào tao co giào nhà tré, mài giào Trong luàn àn co kién nghi mot so phuong phàp boi duòng phàt triéi ngòn ngù cho tré a càc lùa mòi nèu trén

1.4 Luan àn tìm hiéu càc buóc phàt trién cùa tré chù yéu ve mat tu vun;

va ngù phàp De cho chuong trình mièu tà dugc toàn dien, nguòi viét co de cà] deh ngù am nhung khóng phài là trong tàm

Ve càn bàn nguòi viét co gang dua ra càc so liéu va càc dù kién d chùng minh su phàt trièn ve lugng cùng nhu su phàt trién ve chat trong cà phàn ma luàn àn dà de càp dén

1.5 So vói càc còng trinh klìàc trong nuòc va ngoài nuóc, luàn àn da d càp dén nhiéu vàn de ngòn ngù tré em Viét Nam nhu tu vung, ngù phàp cua tr

tu 1- 6 tuoi

Nhìrng két qua cùa còng trinh này sé góp phàn soi sàng dugc mot so va

de thuòc ly luan dai cuong cùa ngón ngù hoc Nhùng cu lièu cùa ngòn ngù tr

em Viet Nam se dóng góp thèm nhùng bang chùng cho nhùng luàn diém thuò ngòn ngù hoc dai cuong Dóng thòi nhùng két qua nghièn cùu này se góp phà vào vièc giào due ngòn ngù cho tré em ó càc nhà tré, truòng màu giào va gi dình Mat khàc, nhùng két qua nghièn cùu dò cùng sé tao co sa cho viècnghiè cùu ngòn ngù bènh ly

Qua trình tiép thu ngòn ngù cùa tré là qua trình ngugc lai vói qua trìn mat ngón ngù cùa nhùng nguòi bènh màc chùng "thàt ngòn".(aphasic)

Nhùng cu liéu cùa ngòn ngù tré em se giùp cho càc bàc sT thàn kin nghièn cùu khà nàng phuc hói ngòn ngù cho càc nguòi bènh

Nhùng thành qua cùa luan àn này cùng dóng góp cho vièc giào due ngò ngù cho nhùng tré càm diéc Thuc té hoat dòng trong nhùng nàm qua cùa Vie Cam diéc Tmng uong da chùng tò diéu dò

2 Phuong phàp nghièn cùu cùa luàn àn :

2.1 De dàp ùng dugc yéu càu nghièn cùu ve su phàt trién ngòn ngù tr

em, nguòi viét dà phài theo dói mot so tré em qua càc thòi ky, bòi vi chi tré] mot dói tugng nhàt dinh mai co thè co dugc tu liéu dóng nhat va dàm bào eh' vièc rùt ra dugc càc nhàn xét dàng tin cày

Thuc hièn còng vièc này nguòi viét dà theo dói hai con cùa chinh mình:

Chàu Bùi Lan Anh - smh ngày 9/12/1975

Chàu Bùi Thg Thach Làm - sinh ngày 1/8/1989

Nhùng so liéu cùa chàu Thach Làm dugc dem dói chiéu vói chàu Lai Anh Rat may man chàu thù nhàt là gài va chàu thù hai lai là trai Càch nghiè; cùu này dugc goi là nghièn cùu (theo chiéu) doc

Tuy nhièn, su quan sàt ày chi co già tri khi dugc dem dói chiéu mot càc: khàch quan hon tue là dugc dói chiéu so sành trèn mot dien ròng hon vói nhié^ dói tugng hon Muón vay chùng tòi dà phài co mot su kièm tra trèn nhiéu de tugng mai khàc nhau Càch nghièn cùu này dugc ggi là nghièn cùu theo chié ngang Chùng tòi dà su dung tu liéu va so liéu cùa Uy ban Bào ve Bà me Tr

em Tmng uong va Vièn Nghièn cùu Tré em tnióc mòi hoc, cu thè là ó mòi nàr tuoi so lugng càc chàu dugc nghièn cùu là 30 em va càch nhau 3 thàng mgt

Càc tu liéu này do càc càn bò trong nhóm nghièn cùu ngòn ngù cu phóng nghièn cùu nuòi day tré thuòc Uy ban Bào ve Bà me Tré em Tmng uon

do Luu Thi Lan làm chù nhièm de tài :

1 ChéThuy Nhu 5 Nguyén Thanh Bmh

2 Le Thi Due 6 Nguvén Mv Lòc

3 Phùng Thi Tuòng 7 Nguyén Thi Thao

4 Mai Ngoc Lièn 8 Luu Thi Lan Tién hành quan sàt va ghi chép tai càc nhà tré sau day :

- Nhà tre Kim Lièn, quan Dóng Da

- Nhà tré Hoa Hong, quàn Dóng Da

- Nhà tré Xi nghièp Dugc phàm II, quàn Hai bà Trung

- Nhà tré Khu Tap thè truòng Dai hoc Tòng hgp, quàn Hai Bà Trung

- Nhà tré 20/10, quan Hoàn Kiém

- Nhà tré 147 Nguyén Thài Hoc, quàn Ba Dình

- Nhà tré so 4 Hoàng Diéu, quan Ba Dình

- Nhà tré Nguyén Biéu, quan Ba Dình

Càc nhà tré này góm nhiéu loai co qui mò lón nhó va tùih chat cùng

khàc nhau Nhà tré co quan, xì nghièp, nhà tré duòng phó nhà tré khu tap thè

truòng hoc a bón quàn nói thành Ha Nói Ngoài ra con co mot so chàu dugc theo dói a già dình Nhùng chàu này khòng di nhà tré

Tu liéu ngòn ngù tré em lùa mòi tu 4 - 6 tuoi do càc càn bò nhóm nghièn cùu ngón ngù tré em Vièn Nghièn cùu Tré em tmóc mòi hoc ghi chép góm co càc dóng chi :( va cùng do Luu Thi Lan làm chù nhièm de tài )

1 Nguyén Thu Lan

2 Hoàng Thu Huong

3 Nguyén Sinh Thào

4 Luu Thi Lan

va mot so còng tàc vièn là càn bò cùa Vièn co con trong dò tuoi de tài dang nghièn cùu

Càc tu liéu này dugc quan sàt ghi chép trirc tiép tai mot so tmòng màu giào sau day :

- Truòng màu giào Viét - Bun, quàn Hai Bà Tiung

- TnJÒng màu giào Sao Mai, quàn Hai Bà Trung

- Tmòng màu giào 20/10 quàn Hoàn Kièm

- Truòng màu giào 1/6, quàn Ba Dình

- Tmòng màu giào so 1, khu An Dirong, quàn Ba Dình

- Tmòng màu giào Hoa Sen, quàn Ba Dình

Sau day là danh sàch mot so tré ma chùng tòi dà tièn hành nghìén cùu (e day mòi lùa thàng chùng tòi ghi 3 chàu thuc té so lugng chàu dugc nghièn cui con lón hon)

1 Nguyén Tièn Minh - 13 thàng

8 Pham Quynh Bich Thuy - 18 thàng

9 Tiét Thi Thanh Huong - 18 thàng

10 Nguyén Toàn - 21 thàng

11 Pham Quynh Chàu - 21 thàng

12 Nguyén Kim Thanh - 21 thàng

13 Nguyén Thuy Dung -24 thàng

14 Pham Thanh Tùng - 24 thàng

15 Nguyén Thuy Ha - 24 thàng

16 Le Ngoc Mùih - 27 thàng

17 Pham Bach Duong - 27 thàng

18 Nguyén Lan Anh - 27 thàng

19 Nguyén Huyén Nga - 30 thàng

20 Pham Huy Thàng - 30 thàng

21 Nguyén Thuy Trang - 30 thàng

22 Nguyén Anh Tuàn - 33 thàng

23 Le Quynh Hoa - 33 thàng

24 Tran Dan Thanh - 33 thàng

31 Nguyén Hong Nhung - 48 thàng

32 Tmong Thu Trang - 48 thàng

33 Dò Duy Hoàng - 48 thàng

34 Nguyén Quóc Viét - 51 thàng

35 Nguyén Mai Lan - 51 thàng

36 Truòng Thuy Linh - 51 thàng

37 Luong Hong Hanh - 54 thàng

44 Nguyén Ngoc Phuong - 60 thàng

45 Trinh Phan Tuàn - 60 thàng

46 Luong Anh Vù - 61 thàng

47 Nguyén Thu Phuong - 61 thàng

48 Nguyén Tùng Anh - 61 thàng

49 Nguyén Nhu Nam - 64 thàng

50 Nguyén Tuàn Anh - 64 thàng

51 Nguyén Tùng Anh - 64 thàng

52 Pham Thu Hién - 66 thàng

53 Le Khành Vàn - 66 thàng

54 Nguyén Due Anh - 66 thàng

55 Nguyén Quang Anh - 69 thàng

56 Dò Duy Thinh - 69 thàng

57.- Pham Ngoc Thài - 69 thàng

58 Giang Tmng Kién - 72 thàng

59 Nguyén Trong Dùng - 72 thàng

60 Nguyén Hùu Anh - 72 thàng

61 Bùi Lan Anh - 1 thàng dén 72 thàng

62 Bùi Tho Thach Làm - 1 thàng dén 72 thàng

2.2 Luàn àn su dung phuong phàp nghièn cùu lièn ngành

Ngón ngù va W duy quan hevói nhau rat chat che, chùng tao thành mot thè thóng nhàt khòng thè tàch ròi Nghièn cùu ngòn ngù gàn lién vói nghièn cùu tu duy Mòi mot su kién ngòn ngù dugc giai thich bai su phàt trièn tàm sinh ly cùa tré ó mot lùa tuoi nào dò, tré chi phàt àm dugc càc àm nhàt dinh: [m], [b], [d] ma chua thè phàt àm dugc àm [w] vi ly do sinh ly tré chua thè uón trón mòi

Ve tu vung : Tré duói ba mòi dùng càc tu ma nghia cùa no co tình chat khài quàt : quàn ào, bành keo, don dep chua dùng voi nghia ma nò biéu thi là

vi khà nàng khài quàt cùa tré con co nhùng han che nhàt dinh Mat khàc chùng tòi cùng quan tàm dén su phàt trién ngòn ngù cùa tré gàn lién vói xà hòi

Nhùng tré song trong diéu kién giào due khàc nhau, mòi tmòng khàc nhau co nhùng vón tu khàc nhau Vi vay luan àn này chù yéu nghièn cùu ngòn ngù trong mói tuong quan vói càc bò món khoa hoc khàc nhu : Tàm ly hoc va

xà hói hoc, do dò phuong phàp ma nguòi viét di theo phàn nào mang tình chài lién ngành

Trong khi nghièn cim de co duoc nhùng nhàn xét khàch quan chùng tò

dà su dung phuong phàp thòng kè Chùng tòi dà tinh theo ty le ^6 khi de cà[: dén tùng mat cùa vàn de Theo phuong phàp này, W lièu thòng kè càn phài dai dugc mot so lugng dàng tin cày thi nhùng ty le % kia mai co già tri

Chùng tòi dà khào sàt tòng so càu nói cùa càc chàu lùa tuoi tu 1- 3 1^

14.506 càu va a lùa tuoi tu 4- 6 tuoi là 84.232 càu

3 Bó Clic cùa luan àn

Do muc dfch va nhièm vu cùa luàn àn nhu dà trình bay ó trèn, nèn cai trùc luan àn cua chùng tòi dugc trình bay thành 3 chuong ngoài phàn mo dai

va két luan Nhùng y kién de nghi cùa nguòi viét ve vàn de giào due ngòn ngC cùa tré dugc trình bay xen kè trong càc chuong trén Cu thè luàn àn góm co :

Chuong 1 : Dan luan ve ngòn ngù tré em

Chuong 2 : Nhùng dac diém phàt trién ve ngù àm va tu vung trong

ngòn ngù tré em Viet Nam

Chuong 3 : Nhùng buóc phàt trién ve ngù phàp trong ngòn ngù

tré em Viét Nam

Phàn nói dung

chuong 1

Din luàn : M o t so v à n d e ve n g ò n n g ù tré e m

1.1 Mot so khài niém ve ngòn ngù tré em

Theo càch hiéu thòng thuòng, tré em dugc sinh ra va lón lén trong xà hòi loài nguòi Hàng ngày tré dugc nghe tiéng nói cùa nhùng nguòi xung quanh nói chuyén, trao dòi vói nhau va vói tré Dan dàn tré hièu dugc tiéng nói va biét nói

Qua trình hoc nói cùa tré dugc dièn ra cùng voi su hoàn thièn dàn cùa su phàt trién sinh ly va tàm ly tré Tré càng lón thi nhu càu hiéu biét ve thè giai xung quanh càng tàng, nhu càu trao dói cùa tré vói moi nguòi càng nhiéu Chinh nhùng nhu càu ày dòi hòi tré phài tiép thu nàm bàt va su dung lòi nói ( ngón ngù ) nhu mot phuong tién giao tiép quan trong Qua trình hoc nói cùa tré cùng chình là qua trình hình thành va phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré Va ngòn ngù tré em là tat cà nhùng tu, nhiing càu nói ma tré o càc lùa tuoi dùng de giao tiép vói moi nguòi

Trong ngòn ngù tré em co mot so khài niém ma chùng tòi thay càn thiét phài làm sàng tó ó luàn àn này

/ Giai doan tién ngòn ngù

2 Giai doan ngòn ngù

3 Tu co tình chat thii dóng

4 Tu co tinh chat chu dòng

•

5 Am bap be

6 Ani bap be co nghia

7 Giao tiép

1.1.1 Giai doan tién ngón ngù

Giai doan tién ngòn ngù thuòng dugc hièu là giai doan tmóc khi dùa tré dùng càc ky hièu ngòn ngù de giao tiép ó giai doan này, phuong tièn giao tiép cùa tré chù yéu là cu chi, net mat, hành dòng cùa tay hoac thàn thè tré, càc hoat dòng phàt àm, càc àm bap be cùa dùa tré

1.1.2 Giai doan ngón ngù

Là giai doan tré bàt dàu biét dùng càc ky hièu ngòn ngù de giao tiép Giai doan nàv ó tré bàt dàu xuàt hièn càc tu dàu tién, càu dàu tién Chùng duoc tré su dung vào muc dfch giao tiép Dàn dàn ngòn ngù cùa tré dugc hình thành

va phàt trién phong phù lén

/ 1.3 Tu co tình chat thu dòng

Dò là càc tu biéu thi càc su vat, hành dòng tré hiéu dugc khi ta nói :

- Chi cho co (bàc, chù j cài

hoac thuc hièn dugc yéu càu cùa co

Là nhùng tir ngù ma tre co the tu y nói ra Mòi tu déu là nhùng tfn hiéu

co tinh chat hai mat :

- Biéu hièn : àm thanh

- Dugc biéu hién : nghia cùa tu

1.1.5 Am bap be

Mot so nguòi cho ràng tiéng àm bap be là nhùng tó hgp àm tiét (Lennoberg - 1967), nguòi khàc lai cho dò là nhùng àm "man nguyén" va phàn biét chùng vói nhùng "tiéng kéu khòng man nguyén" (Lewis - 1967)

Chùng tòi dóng y vói tàc già Nguyén Huy Càn cho ràng tiéng bap be dò

là nhùng cau tao àm tiét thuàn tièn dói vói bò mày phàt àm, dugc càh tao mot càch tu nhièn tnióc càc kich thich tmc tiép nhàm biéu hién nhu càu giao tiép cùa tré Tiéng bap be cùa tré em Viét Nam xuàt hién khoàng tu 9 thàng tuoi

1.1.7 Giao tiép

Theo A.A.Leontev- 1974, giao tiép là qua trình xàc lap va duy tri hoat dòng trao dòi truc tiép hay giàn tiép va co tình muc dich thòng qua mot phuong tién nào do giùa nhùng nguòi co lién quan voi nhau ve mat tàm ly

1.2 Nhùng diém gióng nhau va khàc nhau cùa ngòn ngù tré em

trong dói chiéu vói nhùng khài niém co bàn cùa ngòn ngù

Nhu vay là ngòn ngù cùa tré cùng chình là càc àm, càc tu, càc loai càu nói ma tré tiép thu dugc tu he thóng ngòn ngù chung, thóng qua lòi nói cùa moi nguòi trong xà hòi dén vói tré, dugc tré o càc lùa tuoi su dung de giao tiép vói moi nguòi xung quanh Song, so vói ngòn ngù chung thi ngòn ngù cùa tré con thò so va don giàn, nhung lai mang nhùng net rat néng cùa tré ma ta khòng tìm thày trong ngòn ngù cùa nguòi lón Chàng han, khi nhat rau vói me, me bào nhat bò nhùng cài là già này di Bé chi vào nhùng cài là non ò nggn rau hòi :

"Thè cài là tré day à me"

hoac khi thay qua tao rgi vào khe cùa bé nói :" Nò di vào day rói, qua tao to làm."

Tu I - 6 tuoi là thòi ky ma tré dang hình thành va phàt trièn ngòn ngù vói càc buóc phàt trién khàc nhau trén càc mat ngù àm, or vamg va ngù phàp Do

dò viéc tri giàc àm thanh cùa tu, phàt àm càc tu cùa tré, dugc phàt trién va hoàn chinh dàn theo su phàt trièn khà nàng nhàn thùc cùa tré ve càc su vàt, hièn

tugng ma tu ngù biéu thi va su hoàn thièn cua bo mày phàt am Chàng han tre a

lùa tuoi nào dò chi co thè phàt àm dugc mot so àm này ma chua thè phàt àm dugc nhùng àm khàc Mat khàc, ò mòi lùa mói tré co dugc mot so lugng tu nhàt dinh So lugng ni cùa tré dugc tàng lén theo thàng mòi, nàm tuoi cùa tré Song so vói nguòi lón thi vón tu cùa tré con it hon rat nhiéu Vièc hièu nghia càc tu cùa tré con rat han che : Phàn lòn tré mói chi hiéu dugc càc tu ma nghia cùa nò biéu thi nhùng su vàt, hành dòng cu thè, nhùng dac dièm, tinh chat cùa nhùng su vàt, hién tugng co thè càm nhàn dugc bang càc giàc quan Con dói vói càc tu co tinh chat trùii tugng, co tinh khài quàt cao, hoac biéu thi su vàt mot càch tòng thè, hav biéu thi nhùng khài niém thi tré hièu duoc rat it hoac là chua hiéu gì Tuy nhièn tré vàn su dung nhùng tu dò mot càch mày móc theo vàn canh hoac tuong tu nhu vàn cành ma nguòi lón dùng de giao tiép vói tre

Ve ngù phàp : Càc càu nói trong ngòn ngù cùa tré phàn lón là càc càu don Càu phùc hgp dugc tàng dàn theo lùa mòi cùa tré nhung chù yéu vàn là càu phùc hgp dàng lap (góm nhiéu càu don nói tiép nhau) Ngoài ra khi muón dièn dat mot su vièc, hién tugng co lién quan dén nhau tré mòi chi nèu dugc càc su vàt, su vièc rói dem dat canh nhau ma chua biét dùng càc tu biéu thi mói quan he dò :

Mòi bó àn com dói bung ( khòng thi )

Vi vày, ngòn ngù tré em càn phài dugc nghièn cùu de co bièn phàp giùp cho tré phàt trién tiép càn dàn dén he thòng ngòn ngù chung mot càch tòt nhàt,

de tré co thè su dung dugc ngòn ngù theo dùng chùc nàng cùa nò Ngòn ngù là phuong tién giao tiép quan trong nhàt cùa con nguòi trong xà hòi va ngòn ngù

là còng cu de thè hién va phàt trièn tu duy

1.3 Ve qua trình hình thành va phàt trièn ngòn ngù cùa tré

1.3.1 Tré em mai sinh ra chua thè nói dugc ngay De co thè nói dugc

tré phài tiép thu hoc nàm tiéng me de, hình thành va phàt trién khà nàng ngòn ngù Su hình thành va phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré dugc càc nhà nghièn cùu xem xét, nhìn nhàn tu nhiéu góc dò khàc nhau

Theo Bates, Nguyén Huy Càn :" Su phàt trién ngòn ngù cùa dùa tré di tu thap dén cao va co su kè thùa làn nhau giùa càc giai doan."

( Bates- 1976, Nguyén Huy Càn- 1990) Nguyén Huy Can cho ràng :"Có thè tìm thày nguón góc cùa su phàt trién ngòn ngù ò càc giai doan tmóc."

Tàc già Kak-Hamodich cho ràng :" Su phàt trién ngòn ngù dièn ra theo tùng thòi ky rièng bièt va phù hgp voi càc giai doan nhàt dinh cùa lùa mói."

Theo J.Lendez; A.M.Shaknazovich thi "su phàt trién ngòn ngù a dùa tré khòng phài là su mó ròng càc càu trùc bàm sinh, là cài tuong ùng voi ngù phàp phó quàt cùa N.Chomsky Vièc hoc nàm ngón ngù ò dùa tré cùng khòng phài

là hành vi hoc tap co tinh mày móc theo so do S - R ( kich thich phàn ùng ) cùa truòng phài tao smh, thuc chat là dem dóng nhàt chuong trình cùa mày tinh vói hoat dòng phùc tap là lòi nói cùa con nguòi." (A.M.Shaknazovich; J.Lender, 1978)

Leontev cho ràng :" Su phàt trién cùa lòi nói (ngòn ngù) cùa tré em tmóc hét là su phàt trién cua phuong thùc giao tiép."

Con L.S.Vvgotskv cho ràng :" Bàn chat su phàt trièn cùa ngòn ngù nhàm muc dich giao tiép va nhàn thùc va tàt nhièn su phàt tnèn ngòn ngù cùa dùa tre khóng chi thuàn my dira trén su phàt trièn cùa khà nàng nhàn thùc cùa dùa tré."

Chùng tòi dóng v vói quan dièm cùa càc tàc già nói trén ve su hình thành

va phàt trién khà nàng ngòn ngù cùa tré nhìn tu nhiéu góc dò

Càc quan diém này sé là co so ly thuyét cho chùng tòi khi di vào nghièn cùu càc buóc phàt trién ngón ngù tré em tu 1- 6 mòi

1.3.2 Mot so càc nhà nghièn cùu ngòn ngù tré em khàc cho ràng trong

qua trình phàt trièn cùa khà nàng ngòn ngù, khà nàng bàt chuóc cùa tré chiém

vi tri quan trong trong vièc hoc nàm tiéng me de Chùng tòi khòng hoàn toàn thóng nhàt vói y kién này Theo su quan sàt va trèn tu liéu thuc té cua mình, chùng tòi thay ràng trong qua trình hình thành va phàt trièn khà nàng ngón ngù cùa tré, tré khóng chi bàt chuóc.lap lai hoàn toàn nhùng gì tré tiép nhàn dugc ó nguòi lón ma co su chuyén dòi de tra thành cùa tré Do dò dà tao nèn nhùng net rat rièng biét, dòc dào trong ngòn ngù tré em ( chùng tòi se phàn tich ky vàn de này ó càc chuong sau )

Vièc tré bàt chuóc nguòi lòn phàt àm càc tu va lap lai chùng mot càch hoàn toàn a nhùng lùa thàng tu 12 -17 thàng, 18 thàng là rat càn thiét Bàt chuóc phàt àm nhu vày sé làm cho bò mày càu àm cùa tré co diéu kién phàt trièn tòt hon, dóng thòi sé thùc day nhanh qua trình hình thành càc tu chù dòng

ò tré Tré bàt chuóc ngòn ngù cùa nguòi lòn là de dat tói mot cài gì dò cho su phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré Chùng tòi dóng y vói y kién cùa càc tàc già cho ràng : Khà nàng bàt chuóc cùa tré chi là càc véu tó thùc dàv trong vièc hoc nàm ngòn ngù cùa tré Con yéu tó tmng tàm cùa vièc hoc nàm ngòn ngù cùa tré là khà nàng tòng hgp hoà, thao tàc tòng hgp hoà

Diéu này dugc thè hién rat rò trong qua trình nàm bàt càc tu cua tre De nàm bàt mot tu nào dò, chàng han nhu tu "ào", lue dàu tre tri giàc su vàt nàm

bàt càc dà'u hiéu bé ngoài cùa nò nhu hình dàng chung, c6.c bó phàn de nhàn

biét Sau dò hình thành a tre nhùng hiéu biét chung ve su vàt va phàt trién khài niém Tré dà co nhùng hièu bièt day dù hon ve cài ào nhu : cài ào co thè co hình dàng nhu thè này, ào co tay ào, co cùc ào, co ào va chùc nàng su dung cùa nò :ào de màc, cùc ào de cài cho ào khòi bi mot Tré nàm dugc nghia cùa

tu, xàc dinh dugc mói quan he giùa ky hiéu va su vàt Su hièu bièt cùa tré ve su vàt, hièn tugng càng day dù bao nhiéu thi tré hiéu nghia cùa tu biéu thi su vat

dò càng sàu sàc va co tình khài quàt bay nhiéu

1.3.3 Ve cac yéu tòtdc dóng dén su'phat trién ngòn ngù cua tré

Su phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré chiù ành huòng tàc dòng cùa càc véu tó sau :

1.3.3.1 Yéu tò co tinh vàt chat nhu : Su phàt trién cùa thàn kinh sinh

ly, su hoàn thièn cùa bò mày phàt àm , tai nghe

Càc yéu tó vat chat này co tàc dòng ành huòng truc tiép dén qua trình hình thành va phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré Diéu này dugc thè hién rò

ò trong chinh bàn thàn qua trình phàt trièn ngòn ngù cùa tré Mot diéu ma ai cùng co thè nhàn thày dugc dò là tré em mai sinh ra chua thè nói dugc ngay màc dù tu nhùng ngày dàu tièn bé dà dugc song trong mòi tmòng ngòn ngù, dugc tiép xùc vói tiéng nói yéu thuòng cùa nguòi me va nhùng nguòi thàn trong già dình Dan dàn theo nàm thàng, nào bò cùa tré dugc phàt trièn va hoàn thièn dàn de thuc hién chùc nàng là tmng tàm diéu khièn moi hoat dóng cùa co thè

Càc co quan khàc cùa ca thè co lièn quan dèh hoat dóng nói nàng nhu : bò màv

phàt àm, tai nghe kliòng bi khuyét tàt bàm smh Dò là diéu kién vàt chat thuàn Igi de tre tiép thu, hình thành va phàt trièn khà nàng ngòn ngù Nèu mot trong

nhùng véu tó vàt chat này bi khuyét tàt hoac khòng binh [huòng xAwi : tre bi

diéc bàm sinh thi tré cùng khòng thè nói dugc Diéc bàm smh dàn dén càm Tai tré nèu bi nghénh ngàng cùng ành huòng dén qua trình tiép thu ngon ngù dói vói tré nhàt là ò lùa mòi àu tha này Luòi bi ngàn cùng làm cho tré nói nggng Nào bi tòn thuòng nèu ò vùng tiéng nói, co thè dàn dén bènh thàt ngon

1.3.3.2 Su hình thành va phàt tnèn khà nàng ngòn ngù cùa tré con phu thuòc vào yéu tó thù hai, dò là su phàt trièn ve khà nàng nhàn thùc cùa tré

Nhu moi nguòi déu bièt ngòn ngù là mot phuong tién dùng de nhàn thùc

va hiéu biét làn nhau Tu y nghia này, ngòn ngù gàn lién vói moi qua trình sinh

ly cùa con nguòi, dac bièt là vói tu duy

Nhàn thùc cùa tré dugc phàt tnèn tu nhàn thùc càm tinh dén nhàn thùc ly tình Su phàt trièn khà nàng ngòn ngù cùa tré phu thuòc rat nhiéu vào qua trình phàt trién này

Nhàn thùc cùa tré ban dàu là nhàn thùc càm tinh Thòng qua càc càm giàc, tri giàc tré hièu bièt nhùng thuòc tinh bé ngoài cùa su vàt, hièn tugng Cùng vói vièc nghe va hiéu lòi nói dàn dàn ò tré hình thành nhùng tu dàu tién

So lugng tu cùa tré dugc tàng dàn theo su nhàn thùc cùa tré ve thè giói xung quanh Mat khàc, khi tré nghe va hièu dugc ngòn ngù cùa nguòi lòn, hình thành dugc mot so tu bièt su dung ngòn ngù làm phuong tièn de nhàn thùc thè giói xung quanh thi khà nàng nhàn thùc cùa tré lai phàt trién cao hon tmóc Giò day tré co thè nói tèn càc màu sàc, hình thành càc biéu tugng mai ve càc dàc diém, tinh chat cùa vàt, làm quen vói càc khài niém ve khòng gian va thòi gian, làng nghe va phàn biét càc àm thanh cùa ngòn ngù

Cùng vói su hièu bièt này tré tiép nhàn va hình thành dugc trong vón tir cùa mình càc tu loai khàc nhau Càu nói cua tre dugc nói dai Nhò co ngòn ngù tre lai co thè tìm hiéu nhàn biét su vàt vói nhùng mói Hèn he co tnih qui luàt

giùa càc su vàt va hièn tuong, biét so sành, tòng hop, phàn tfch de hình thành nhùng khài niém so dàng ban dàu, niiung suy doàn don gian

Ngòn ngù va tu duy co quan he vói nhau rat chat che, chùng tao thành mot thè thóng nhàt, khòng thè tàch ròi va nhu nhàn xét cùa mot tàc già :"Mót

su ro ràng trong ngòn ngù là kèt qua cùa mot su tu duy rò ràng Mot y nghi rò ràng nhàì thièt phài co mot hình thùc biéu hién rò ràng."

Nhu vay là su phàt trièn khà nàng nhàn thùc cùa tré dà ành huong tàc dòng dén vièc hình thành va phàt trién khà nàng ngòn ngù cùa tré Va khà nàng ngòn ngù cùa tré dugc phàt trién lai là phuong tièn tòt cho kha nàng nhàn thùc cùa tré dugc phàt trién cao hon

1.3.3.3 Yéu tò thù ba tàc dòng dén su phàt trièn ngón ngù cùa tré là :

Su giao tiép cùa tré vói nguòi lón va hoat dòng tìm hièu cùa tré vói thè giói xung quanh

Nhu moi nguòi déu bièt ngòn ngù khòng phài là bàm sinh De hình thành va phàt trién ngòn ngù tré em phài dugc song trong xà hòi loài nguòi Hàng ngày tré can dugc nghe àm thanh ngòn ngù tiéng me de cùa mình thi dàn dàn mai co thè hình thành va phàt trièn khà nàng ngòn ngù Chùng ta dà dugc nghe càu chuyén ve em bé àn Dò lac trong rùng bi chó sói bàt ve nuòi Khi dugc moi nguòi tìm thày thi em bé hàu nhu khòng bièt nói ma chi biét kéu nhùng tiéng kéu cùa thù rùng Nhu vày là tré càng nhò lai càng càn co su giao tiép ngòn ngù cùa nhùng nguòi xung quanh de giùp tré som chuyén tu giai doan tién ngòn ngù sang giai doan ngòn ngù Dói vói tré su giao tiép cùa tré vói nhùng nguòi xung quanh khòng chi co tàc dóng rat lòn ò giai doan dàu ma trong suót qua trình phàt trién, ò càc buóc phàt trièn tiép theo, lue nào ngòn ngù cua nhùng nguòi xung quanh cùng co vai trò quan trong trong vièc thùc day hoàc kim hàm su phàt tnèn ngon ngù cua tre Nèu tré dugc song giùa nhùng nguòi co trình dò ngòn ngù tòt, thi khà nàng ngòn ngù cùa tré dugc phàt

trièn tòt hon : tré se hoc dugc càch phàt àm chuàn càch nói co tình càm mó ròng tàng thèm vón tu Bièt su dung nhiéu tu ngù hay, co hình anh dep vào trong càu nói Ngugc lai, sé co nhùng hàu qua khòng tòt cho su phàt trièn ngòn ngù cùa tré nèu tré phài song trong mòi truòng ngòn ngù ma nguòi lón nói mot càch tuy tièn, gap dàu nói dò khòng suy nghi

Mat khàc, trong qua trình hình thành va phàt trién khà nàng ngòn ngù cùa tré thi su hoat dòng cùa tré vói càc dói tugng cùa thè giói khàch quan cùng

là mot yéu tó tàc dòng vò cùng quan trong Bòi vi ò lùa tuoi nhò, tré tiép thu nhùng tu ngù gàn lién vói càc su vàt do vàt cuthè Tu ngù là tèn goi cùa càc sir vat, hién tugng Tu ngù va hình ành càc su vàt dugc cùng mot lue di vào trong tri nào cùa tré Tré nhàn thùc càc su vàt, hièn tugng va càc dac diém, tinh chat cùa chùng thòng qua càc càm giàc, tri giàc Tré tiép nhàn dugc càc àn tuong, bièu tuong, khài niém nhò vào tri giàc va càm giàc Ngòn ngù cùa tré duoc phàt trièn dua trèn co so cùa càc àn tugng va bièu tugng này Nèh ta tàch tré ra khòi thè giói cùa càc su vàt, hièn tuong ò tré sé khòng co nhiìng àn tuong, bièu tugng ve càc su vat, hién tugng ngoài thè giói khàch quan Do dò ngòn ngù cùa tré khòng thè phàt trièn dugc Ngugc lai nèu tré càng dugc tiép xùc nhiéu vói càc dò vàt, hién tuong trong xà hòi va thièn nhièn, nhàt là tré duoc hoat dòng voi chùng thi nhan thùc cùa tré ve thè giói xung quanh sé phong phù hon rà't nhiéu, vói càc biéu tugng, àn tugng da dang ve thè giói do vàt Diéu dò se làm cho ngòn ngù cùa tré phàt trièn khòng chi ve so lugng ma nghia cùa tu cùng dugc tré hièu mot càch day dù hon

Hoat dòng tìm hièu càc su vàt là nhu càu trong dòi song cùa tré nhó Chinh nhu càu ày giùp tré luòn luòn tìm tòi thàc màc de hièu bièt ngày eàng nhiéu hon ve càc su vàt, hién tugng va càc mói quan he cùa chùng Tré su dung ngòn ngù tich ciré hon do dò khà nàng ngòn ngù cùa tre dugc phàt tnèn hon

1.4 Mot so huòng nghièn cùu ve ngòn ngù tré em

Vièc nghièn cùu ngòn ngù tré em tu sa sinh cho dén khi vào truòng tièu hoc tu tmóc dèh nay dà dugc tièn hành vói nhiéu huòng khàc nhau

1.4.1 Huong thuàn tuy ngón ngù hoc

Nghièn cùu ngòn ngù tré em theo huòng thuàn tuy ngòn ngù hoc là su mièu tà thuàn my ngòn ngù trình tu xuàt hién nhùng hién tugng ngòn ngù trong lòi nói cùa tré Theo A.A.Leontev huòng nghièn cùu này co khà nàng cung cap cho chùng ta nhùng thòng tin dàng tm cày ve su phàt trièn ve lugng cùa càc yéu tó ngòn ngù nhu mòi quan he qua lai giùa hièn thuc va tinh quy dinh noi tai cùa càc giai doan kè tiép nhau trong su phàt trièn khà nàng ngòn ngù, tue là nhùng yéu tó dinh tình thi huong này khòng thè cho chùng ta thày

rò dugc

Con M.Jakobson cho ràng huòng nghièn cùu chi co thè chi ra càc lièn quan hién tugng hoc ma khòng thè chi ra he thòng ày dugc tao sinh nhu thè nào bòi càc qua trình thàn kinh sinh ly va nào tao sinh ra ngòn ngù nhu thè nào (n) Theo M.Jakobson thi phép phàn tich ngòn ngù thuàn tuy chi co già tri trong vièc day hoc va vói khoa m tu hoc

Theo sinh ly hoc thàn kinh thi su phàt trièn ngón ngù co lièn quan vói su già tàng càc lièn quan trong vò nào va dàc biét vói su* phàt trién tinh lièn két càc té bào sao va càc tè bào hat nhò ( càc té bào thàn kinh thuòc loai hai) Két càu ngòn ngù va su phàt trièn cùa nò dugc xàc nhàn bòi két cau va su phàt trièn cùa nào

Nhu vay thi càc phàn tich thuàn tuy ngòn ngù hoc cùng nhu ve thàn kinh ngòn ngù hoc ve lòi nói cùa tré em sé khòng dua lai nhiéu hièu qua va dàng tin cày ve thuc chat ngòn ngù tré em

1.4.2 Hir&ng nghièn cùu tàm ly - ngòn n^ù hoc

J^y

Day là huong quan trong dugc nhiéu nhà nghièn cìm trén thè giói di theo

tu nhùng nàm 70 cùa thè ky này, trong dò truòng phai tàm ly - ngon ngù hoc

Xò Viét dà dat dugc nhùng thành tuu dàng kè A.A.Leontev là mot trong nhùng nguòi co nhiéu dóng góp trong linh virc nghièn cùu này cho ràng " su phàt trién ngón ngù cùa tré em là su phàt trièn cùa càc phuong thùc giao tiép." Theo A.A.Leontev giao tiép dugc hièu theo mot góc dò mói, khòng phài nhu mot quan diém phò bièn coi dò là "su trao dói", "thòng bào" giùa nguòi này vói nguòi kia hay nhu duói góc dò cùa ly thuyét thòng tm, góc dò cùa diéu khièn hoc va toàn hoc coi dò là mot qua trình ky ma va giài ma A.Leontev xem giao tiép trong mòi quan he tàc dóng qua lai giùa càc thành vièn trong xà hòi, nò là

co che ben trong cùa dòi song xà hòi (II) A.A.Leontev cho ràng mot nhièm \ai giao tiép nhàt dinh dugc dat ra truóc mot em bé va de co thè giài quyét nhièm

vu giao tiép này dùa tré phài co san mot tap hgp nào dò góm nhùng "phuong tièn co bàn" ( nhùng don vi thuòc ngù àm, ngù phàp, tu vung ) Theo A.A.Leontev thi nhùng don vi co m càch là nhùng phuong tién nhu vày là nhùng tu trong ngón ngù cùa nguòi lón va nhùng quy tàc tò chùc chùng thành nhùng don vi lón : ngù va cu Song dùa tré chua dù sue de su dung nhùng phuong tién nhu vày, gióng hét nhu nguòi lòn dùng vi nhùng tra ngai sau day :

1 Trình dò phàt trién tàm ly chung

2 Trình dò phàt trièn cùa su giao tiép

nghia là tinh chat cùa nhùng mói quan he qua lai mang tình xà hòi giùa tré vói nhùng nguòi xung quanh, dac bièt là voi nhùng nguòi lón Dùa tré tài tao mot càch chinh xàc (hoàc ft ra là co tài tao chinh xàc diéu ma khòng thè làm ngay tue khàc ) cài dièn mao àm thanh cùa mot tu va mói lièn he cùa tu dò voi su vàt Cà hai màt này déu do xà hòi truc tiép là nhùng nguòi nói tiéng me de xung quanh cung càp cho dùa tré Dira vào nhùng cu lièu "chuàn muc" nàv dùa tré tao ra cho mình khà nàng ngòn ngù duói àrùr huòng cùa nhu càu giao tiép ma xà hoi dà de xuàt ra cho nò Tuy vào nhùng yéu tó thuòc ve tàm ly

sinh ly ò giai doan dàu cùa tré con xa vói tò chùc tàm ly trong kha nàng ngon ngù cùa nguòi lòn, nhimg dò là mot kièu tiép càn ban dàu, chi co thè bao dàm cho mot su bàt chuóc thò thièn, bàt chuóc mot càch nguyén vàn dói vói lòi nói cùa nguòi lòn

Sau dò voi su phàt trién cùa nhu càu giao tiép dòi hòi phài co mot co che phùc tap hon thi dùa tré sé tiép càn "gàn hon nùa" voi ngòn ngù cùa nguòi lón

Theo A.Leontev, co thè phàn dinh thòi ky co tinh chat khài quàt trèn nguyén tàc ve qua trình phàt trién lòi nói cùa tré em Dò là :

a) Thòi ky tré chua co thè nàm dugc dién mao àm thanh cùa tu, va tré cùng chua nàm duoc mot càch dùng dàn

b) Thòi ky tré nàm dugc dién mao àm thanh nhung khòng nàm dugc nhùng qui luàt két càu ve tò chùc phàt ngòn

e) Thòi ky tré nàm dugc toàn bò nhùng diéu nói trén va nhùng mói lièn

he vói su vat cùa tu, nhung chua nàm dugc su lièn he vói khài niém ma mói chi

là mói lién he vói "tình huòng di kèm"

Tu dò co ba bình dién trong su phàt trién lòi nói cùa tré em :

y nghia cua tu va kèt cau ngù phàp Dò là mot qua trình kèt hgp giùa "cài bàt chuóc" vói "cài sàng tao", giùa nhùng yéu tó thuòc ve chu quan (nhu su phàt trién cùa tàm ly, sinh ly) va nhùng yéu tó khàch quan (nhu diéu kièn song, giào due, mòi tmòng ben ngoài) chù kliòng phài thuòc ve bàm sinh Vièc tré song

trong xà hòi loài nguòi dà khièn cho tre tha hoc nàm dugc tiéng me de va dàn làm chù dugc nò

Nhiéu nhà nghièn cùu tàm ly, sinh ly, giào due tré em nhu Tikhieva, Rubinsky, Cozvigina, Ganperin, dà luòn luòn nhàn manh dén vai tró cùa diéu kièn giào due, mòi truòng xung quanh nhàt là nhùng nguòi gàn gùi chàm sóc tré da co mot ành huòng rat lón dén su hình thành va phàt trièn khà nàng ngón ngu cua tre

Xuàt phàt tu muc dich nghièn cùu ngòn ngù tré em phuc vu cho muc dich giào due, luàn àn cùa chùng tòi di theo huòng nghièn cùu ngòn ngù tré em duói góc dò tàm ly - ngòn ngù hoc vói càc luan dièm nhu trén ve qua trình hình thành va phàt trièn ngòn ngù cùa tré Chùng tòi thóng nhat vói y kién cùa tàc già Nguyén Huy Can cho ràng :"Có thè tìm thày càc qua trình này trén co sa tìm hiéu su phàt trién kè tiép nhau qua càc thòi ky phàt trièn ngòn ngù ò dùa tré, tue là : co thè tìm thày eòi nguón cùa nhùng phàt trién ve khà nàng ngòn ngù cùa dùa tré ò nhùng giai doan tmóc."

Trén co so ly thuyét cùa nhùng luan dièm này, chùng tòi tìm hièu càc

buóc phàt trièn ngòn ngù cùa tré tu 1 - 6 tuoi

De kèt thùc chuong này chùng tòi xin nèu mot so kèt luàn sau :

1 Su phàt trién ngón ngù cùa tré là su phàt trièn tir thap dén cao vói nhiéu buóc phàt trièn khàc nhau Giai doan sau kè thùa va phàt trièn cao hon giai doan tmóc

2 Ngòn ngù cùa tré phàt trièn theo mot so quy luàt chung, song a mòi buóc phàt trièn lai co nhirng dàc dièm rièng Nèu chùng ta nàm dugc nhùng dàc diém phàt trièn này va bièt càch tàc dòng thich hgp thi se thùc day duoc su phàt trièn ngòn ngù cùa tré tién lén nhùng buóc phàt trién mói

3 Su phàt tnèn ngòn ngù cùa tré chiù su tàc dòng cùa nhiéu yéu tó khàc nhau Càn tìm hièu càc yéu tó dò tàc dóng nhu thè nào ò mòi buóc phàt tnèn

trong tùng giai doan cu thè, de co nhùng tàc dòng thich hgp phàt huy dugc tinh

tich ciré cùa càc yéu tó dò dói vói su phàt trién ngon ngù cùa tré

4 Tìm hièu càc buóc phàt trién ngòn ngù cùa tré tu 1- 6 mòi vói càc quan diém ly thuyét dà dugc trình bay ó trén làm co so ly luàn de luàn àn tìm hièu càc buóc phàt trién ngòn ngù cùa tré trong mói quan he nhiéu màt Mòi buóc phàt trién ngòn ngù cùa tré dugc xem xét trong mòi lièn he vói su tiép nhàn ngòn ngù cùa tré vói buóc phàt tnèn tmóc dò, vói càc yéu tò thuòc ve chu quan nhu : su phàt trién ve tàm ly, sinh ly, va nhùng yéu tó khàch quan nhu : diéu kién song, giào due, mòi tmòng xung quanh Tu dò co nhùng dinh huòng giùp cho tré phàt trién ngòn ngù tòt hon

2.1 Mot vài nhan xét so lugc ve càc buóc phàt trién ngù àm cùa

tré em Viet Nam

2A.1 Vài net ve giai doan tién ngón ngù

Theo càch hiéu thòng thuòng thi thòi ky tién ngòn ngù là thòi ky tmóc khi dùa tré dùng ky hièu ngòn ngù de giao tiép, ò thòi ky này tré giao tiép vói moi nguòi bang càc phuong tién khàc nhu: cu chi, net mat, càc van dòng cùa tay, chàn hay thàn thè tré va hoat dòng phàt àm cùa tré

Nghièn cùu ve giao tiép cùa tré ò thòi ky tién ngòn ngù càc tàc già trong

va ngoài nuóc dà co gang tìm hièu càc mói quan he va càc buóc chuyén tu hành dòng cu chi dén ky hiéu( Bates,1976; Halliday 1975: Sunelai 1975; LLozach 1968; Tikhieva 1972; Koltsova 1979 ,)

Dàc biét E.IlSenina(T986) dà tién hành phàn tich co he thóng su phàt

trién cùa càc phuong tièn tién ngòn ngù( cu chi, vàn dòng, càc hoat dòng phàt

àm cùa tré nói tiéng Nga)

ò nuóc ta co mot so tàc già nghièn cùu vàn de này, dac biét tàc già Nguyén Huy Càn trong còng trình nghièn cùu cùa mình da nghièn cùu sàu va toàn dién càc vàn de nhu:

/ Nhùng hành vi giao tiép khài dàu cùa tré em vai nguòi lan

2 SII phat trièn chùc nang cùa càc phuang tièn vàn dòng cùa dùa tré

3 SII hình thành cac phirong tièn vàn dòng

4 SII phat tnén y dinh giao tiép cùa tré

5 SII tién hoa hoat dòng phat am cùa tré

6 Vai trò va dac diém cùa hoat dòng phàt àm

2.1.1.1 Là nhùng nguòi di sau, kè thùa nhiìng két qua nghièn cùu

này, chùng tòi khòng di sàu vào phàn tich ca che hình thành ma trèn co so

quan sàt tré tu bình dién tiép nhan ngòn ngù cùa nhùng nguòi xung quanh va su dung càc phuong tién giao tiép de xàc dinh càc buóc phàt trièn cùa tré, trèn co

so dò biét dugc càch thùc va mùc dò tàc dóng dèh tré cho phù hgp de thùc day qua trình phàt trièn tòt hon

Tu càc tu liéu quan sàt truc tiép theo tùng nhóm tré chùng tòi thay ràng :

tu nhùng thàng dàu tién sau khi Igt long me dugc tiép xùc vói tiéng nói cua nhìrng nguòi thàn nhat là nguòi me, dàn dàn tré tiép nhàn dugc tiéng nói va co phàn ùng lai vói nhiéu càch khàc nhau Lue dàu tré huòng ành màt, quay ve phia co tiéng nói rói dàn dàn bièt dàp lai bang nhùng àm thanh ngàn, àm góc luòi [gù gù]; [gò gò] càc àm màp mày mòi Tré gàu chuyén vói nguòi lòn khi tré gàn hai thàng tuoi Càc àm tré phàt ra ò thòi ky này khòng òn dinh, kho phàn biét va chua co già tri ve màt ngòn ngù vi nò chua thè hièn mot muc dich nào cà Còng trình nghièn cìm cùa N.L.Phigurin va M.P.Dènhixòva cùng cho thày giai docin 2- 4 thàng ò tre co nhùng àm thanh ngàn Co tàc 2;ia cho ràng tre

a nhung thàng dàu tién nàv duòng nhu chua hiéu gì va nguòi lón co thè nói vói tré bàt cu diéu gì Nhùng lòi nguòi me nói vói tré khi chàm sóc bé là mot thù suy nghi thành lòi( co tinh chat dòc thoai) duòng nhu bau khòng khi tàm tình

ma su thàn mat giùa me va bé cho phép nguòi me co thè nói vói tré ve moi diéu

vi dù sao bé cùng chua hièu gì cà

Chùng tòi thày càch ly giài trèn phàn nào co ly nhung theo chùng tòi thi nguòi me co thè nói bàt ky diéu gì vói bé nhung phài vói nhiéu ngù diéu khàc nhau Bòi vi su tiép xùc vói lòi nói co nhiéu ngù diéu khàc nhau cùa nguòi lón dói vói tré sé là yéu tó kich thich phàt trién he phàn tich lòi nói, thinh giàc cùa tré.( theo K.L.Pèsòra), Dan dàn nhùng tré tu 5 thàng trò di bàt dàu nhàn biét dugc ngù diéu cùa gigng nói Cùng mot càu "me yéu bé nào", nèu ta nói vói ngù diéu àu yèm diu dàng tré sé vui ve phàn chàn Con nèu ta nói vói ngù diéu giàn dù tré sé mèu khóc Ngoài càc nguyén àm [a,a]; [e,e], tré 3, 4 thàng tuoi bàt dàu phàt àm thèm dugc càc àm [ba,ba], [ta,ta] Nhùng^àm này chua co nghia, nhung dà co ngù diéu nhàt dinh va tré dùng càc àm dò de làm cho nguòi lòn chù y dén mình

2.1.1.2 Tré tu 7- 9 thàng tuoi dà co chù y nhiéu hon dén moi thù xung quanh Dò là nhiìng tién de thuàn Igi de phàt trièn khà nàng hiéu lòi nói cùa tré Tré chù y dén nguòi lón mòi khi nguòi lòn nói vói tré Co lue tré chàm chù nhìn vào càc ban va nhùng do vat ò xung quanh Dan dàn tré nghe va nhan biét duoc càc do vat quen thuòc Mòi khi nghe me hoac co goi tèn dò vat, tré co thè quay ve phia de dò vàt hoàc chi vào do vat dugc ggi tèn dò

Ve màt phàt àm ò thòi ky này, tré phàt ra dugc nhiéu àm bap be hon Càc am cùa tré là càc day àm tiét khàc nhau:

[ cha cha cha] [chà chà cha] [va va va ] [za za za ]

Càc àm này dà co su thay dói ve àm sàc, cao dò va da co thè phàn biét duoc vói nhau

Tu 7- 9 thàng tuoi ò tré con xuàt hièn mot kha nàng rat quan trong, do là tré biét bàt chuóc nhùng àm thanh do nguòi lòn phàt ra Tuy ràng tré tu 7- 9 thàng tuoi dà tu mình phàt ra dugc mot so àm tiét nhung vièc nhàc lai nhùng

àm tiét theo nguòi lòn dói vói chùng vàn con khó khan nhiéu Do dò ta phài thuòng xuyèn kich thich de phàt trién khà nàng này ò tré Lue dàu cho tré phàt lai nhùng àm ma tré co thè tu nói ra rói dàn dàn tap cho tré phàt àm theo nguòi lòn càc àm ma tré chua tu nói ra dugc

2.1.1.3 Dén 9- 10 thàng tré bàt dàu phàt ra càc àm bap gàn vói càc hoàn cành nhat dinh va trong hoàn cành dò nò dà mang mot y nghia nhàt dinh

Thày co bé bòt chàu muón àn nèn phàt ra àm [màm màm màm] hoàc [màm màm màm ]

Nhu vay là càc àm bap be cùa tré lue dàu chi co tàc dung luyen tap bò mày phàt àm, sau dò tré dà biét su dung càc àm bap be de giao tiép, bòc lo càc yéu càu mong muón cùa tré

Dén cuòi mot tuoi, tré nói bap be khà rò Tré khòng nhiJng nói dugc nhiJng àm thanh bàt chuóc ma da bàt dàu nói dugc nhùng tu don giàn Thòng qua vièc bap be nói, bàt chuóc àm thanh, hiéu lòi nói cùa nguòi lón ma nhiìtig

tu co y nghia dàu tién cùng sé dugc hình thành ò tré

Nhu vay, ò giai doan tién ngòn ngù tré dà trai qua cac buóc:

Bwàc 1 Lue dàu tré tiép nhan lòi nói nhu mot kich thich cùng gióng nhu

moi kich thich khàc M.M.Còsóva cho ràng "trong nhiìng thàng dàu tièn khi tiép xùc vói nguòi lòn tré nhan thùc tiéng nói cùa ho nhu mot thành phàn cùa phùc hgp kich thich( phùc hgp kich thich góm tir thè cùa tré, hoàn cành, hình dang cùa nguòi nói giong va ngù diéu)" (I) trg 282

Bwàc 2 Sau dò tré nhàn biét dugc ngù diéu cua giong nói va co phan

ùng lai bang mèu khóc hay vui ve

Buóc 3 Dàn dàn tre hiéu duoc mot so tu là tèn goi cùa mot so dò vàt

hành dòng quen thuòc trong càu nói ma nguòi lòn noi vói tré hay hoi tre Vi du: "ào dàu", "bé àn chuòi nhé"

Càc àm thanh ma tré phàt ra theo trình tu sau :

Lue dàu là càc àm hgng, àm góc luòi, àm tiét ngàn, àm bàp be, bàt chuóc àm thanh, tu don giàn Nhung nhu thè khòng co nghia là càc àm thanh

ma tré phàt ra thi àm này sé thay thè cho àm kia ngay ma chùng chi thay thè dàn dàn Do dò ta thàv càc àm tiét ngàn vàn tón tai khi tré dà bièt nói càc àm bàp be

Mot diéu càn xem xét là tré hay phàt àm trong hoàn cành nào?

Chùng tòi thày ràng phàn lón cac àm thanh tré phàt ra trong lue tré tiép

xùc nói chuyén vói nguòi lòn hoac là co nguòi lón ò ben

Ngoài ra cùng co nhùng àm tré phàt ra trong lue tu choi mot minh

Giai doan tién ngòn ngù co vai tró rat lòn trong su hình thành va phàt trièn ngòn ngù tré em ò giai doan này tré khòng chi luyèn bò mày phàt àm, luyen tai nghe, tap nhìn nguòi lón nói chuyén vói mình, nhìn do vàt, bàt chuóc phàt àm, hièu lòi nói dò là nhùng yéu tó vò cùng quan trong cho su hình thành

va phàt trièn ngòn ngù ò giai doan sau Giai doan này là mot buóc quan trong trong viéc hình thành nhùng co che phùc tap de chuàn bi tiép tue phàt trièn tiéng nói cùa tré

2.1.2 Giai doan ngón ngù( tré tu l nàm tra lèn)

2.1.2.1 Tu 1 - 2 tuoi, ngù àm cùa tré co nhùng buóc phàt trièn sau : Tré tu 1 nàm trò di nhu càu giao tiép vói moi nguòi xung quanh dà duoc phàt trién Tré khòng chi làng nghe tiéng noi cua moi nguò'i hiéu dugc nhùng càu nói ngàn iihu "bé chào me nào", "bé nàm xuòng di", "ào cua bé dàu" ma con muón biéu hién vói moi nguòi nhùng nhu càu mong muón cùa minh bang lòi nói

Tuy nhièn vièc hièu dugc nghia cùa càc tu, phàt àm dugc chùng va su dung chùng nhu mot phuong tièn giao tièp vàn là hét sue khó khan vói tre 1,2 tuoi nói chung Vón tu cùa tré lue này vàn con rat it, nhung tré khòng chiù im làng ma dà sii dung nhùng àm bàp be de thè hièn nhiéu nhu càu khàc nhau cùa mình Chàng han :

- Ve nhu càu trao dói vói nhùng nguòi xung quanh

[è ày ày ] dua dò choi cho ban

[a a a ] vày ggi ban

[day day day ] chi sàch ò giuòng

[o day day ] chi do choi roi a dat

- Ve nhu càu tinh càm

[ au au a ] nói chuyén vói co

[àu àu àu ] nói chuyén vói ban

Tré nói nhùng àm bàp be này vói net màt, ngù diéu, cu chi rò net dén nói trong hoàn cành nhàt dinh ta co thè hiéu dugc mot càch hoàn toàn Mot tré khàc cuòp dò choi cùa chàu thè là móm thi bé bi bò nói, tay thi bé giù lay dò choi, net màt tue gian nhu muón mach co ban lày dò choi cùa chàu

Tré ò thòi ky này rat thich nói, rat thich phàt àm, tré thuòng bi bò nói trong khi choi Càc àm cùa tré lue này cùng co càu tnic phùc tap hon:

[pàp pàp pap ] [chày chày chày ]

Am bàp be cua tre da co càc àm tièt góm 3 thành phàn: àm dàu - àm chinh - àm cuòi

Ngoài càc àm bap be, ò tré lùa mòi này dà bàt dàu xuàt hièn càc tu dàu tièn Nhùng tu dàu tién cùa tré là nhùng tu co càu àm don giàn, de phàt àm nhu: bà, me, cà, gà

Dóng thòi nhùng or này cùng là tèn ggi cùa nhùng nguòi nhùng do vàt con vàt gàn gùi thàn thiét nhàt dói vói tré

Trong qua trình phàt tnèn, càc àm bàp be va càc tu phàt trièn trong mói quan he qua lai Dén cuòi 2 tuoi thi cac àm bàp be cua tre ducnìg nhu màt di nhuòng chò cho su phàt trién càc tu chù dòng

De phàt trién nhùng tu chù dòng ó tré, giùp tré chuyén tu vièc su dung

àm bap be de giao tiép sang su dung tu chùng ta nèn phàt trièn ò tré khà nàng bàt chuóc lòi nói cùa nguòi lòn Vói tré ò nhìrng thàng dàu 2 mòi ta càn gai giùp tré bàt chuóc phàt àm càc tu don giàn nhu: bà, me, bé, gà, cà

Bàt chuóc phàt àm nhu vày sé làm cho bò mày càu àm cùa tré co diéu kién phàt trièn hon Dóng thòi vói vièc day tré bàt chuóc phàt àm chùng ta phài chù y tòi viéc day tré biét su dung lòi nói De day tré biét su dung lòi nói, nguòi lón phài chù dóng tao hoàn cành de cho tré co nhu càu muón nói : Co mang tói mot do choi dep, co màu sàc hàp dàn cho tré nhìn thay ròi co càt di

ma khòng cho tré choi Nguòi lòn khòng nèn doàn tmóc y cùa tré rói dàp ùng ngay Làm nhu vày tré sé khòng co nhu càu muón nói, khòng co yéu càu nào càn bòc lo va diéu dò sé khòng tòt cho su phàt trièn cùa tré trong giai doan này

2.1.2.2 Tré tu 2 dén 3 tuoi

Tré tu 2 dén 3 tuoi co so lugng tu tàng nhanh, truóc hét là do tré bièt bàt tmóc lòi nói cùa nguòi lòn ò mòi này, tré de tài tao bàt cu tu nào, càu nào, ma tré nghe dugc, nhiéu khi tré chua biét nghia cùa tu do, càu dò là gì

Xét ve he thóng àm vi cùa tiéng Viét duoc xuàt hién trong càc tu cùa tré

ò lùa tuoi này chùng tòi thày :

a) Phu àm dàu :

Càc phu àm dàu cùa tiiéng Vièt déu da dugc xuàt hièn dàn dàn trong cac

tu cua tre 2 dén 3 tuoi, trong dò càc phu àm nhu [b]; {mj; {p} dugc xuàt hién som So di càc phu àm mòi dugc xuàt hién tmóc, tré de dàng phàt àm duoc là

ì mot phàn tré quen bù me nèn càc ca mòi cùa tré dà dugc tàp luvén tot

Tàc già Nguyén Huy Càn lai cho ràng : " Su chuyén dòng cua moi luòu hong, tuong ùng vói su vàn dóng cùa vièc nhai nuòt Két qua cùa nhùng su chuyén dòng này de dàng tao ra càc àm mòi : {m); {b}, {p}" Day cùng là mot càch giài thich

Càc phu àm dugc xuàt hièn nhiéu trong càc tu cùa tré là : {b} ; {m ) ; {d } ; ( t i : Ini'; {e]

Phàn lòn càc phu àm dugc xuàt hién nhiéu trong càc tu cùa tré ò giai doan này déu là càc phu àm dugc xuàt hièn som ò giai doan tmóc Song cùng

co nhiìng phu àm xuàt hién som nhung lai khòng phài là phu àm xuàt hién nhiéu trong càc tu cùa tré: {g}; {p}bói vi càc tu ma tré ò lùa mòi này bièt phai

là nhùng tu biéu thi càc vàt, hành dòng gàn gùi vói tré Ma càc tu dò lai khòng phài là càc tu co phu àm dàu là { g ) ; {p |

Càc phu àm it xuàt hièn là {g}, {ph ), {p}, {r}, { s }

Mac dù càc phu àm dàu cùa tiéng Viét dà dugc xuàt hièn trong càc tu cùa tré tu 2- 3 tuoi, nhung cho tói 3 tuoi tré vàn con màc lòi ngù àm Hàu hét càc phu am dàu chua dugc tré phàt àm dùng hoàn toàn Trong nhiéu tmòng hgp tré phàt àm nhàm phu àm này thành phu àm kia

làm^ nàm khòng-> hòng nhu^ du

- dén pin^ dén bin thù-> xu

that^ chat chàu^ tàu chào-> tao sàng^ thàng

n g ^ nh ngu^ nhu

Trong so càc phu àm dàu thi phu àm jb): [m] dugc tré nói dùng nhàt

b) Am dèm ( Am dèm tran mói)

Trong tiéng Viet àm dem là àm khó phàt àm dói vói tré duói 3 tuoi Càc

tu co àm dem khi phàt àm tré thuòng lugc bò di :

Hoa-> ha Quà^ cà Xoàn^ xàn Hoè-> he Tré chua phàt àm dugc àm này vi ly do sinh ly tré chua uón dugc trón mòi

e) Am chinh

Càc nguyén àm don va nguyén àm dòi déu dà dugc xuàt hièn trong càc

tu cùa tré 2 - 3 tuoi Song co mot so nguyén àm tré duói 3 tuoi nói chua dùng nhu :

éch-> àc chàn^ chun càp-> càp xong^ xàng bùt chì^ bùt chia huou-^hiéu

mou^ rieu Càc nguvén àm duoc tre nói dùng là [a], [u]

Sàu phu àm cuòi dà dugc xuàt hién trong vón tu cùa tré duói 3 tuoi, trong

dò àm [n] là àm cuòi dugc xuàt hién nhiéu nhàt Am [k]; àm [p] xuàt hién it nhàt

Tré co thè phàt àm :

[cùa]^ [cua]

[mò] -> [ma]

Nhung tré lai phàn biét dugc càc tu này

S\l phàt àm con chua dùng cùa tré dugc mot so tàc già nhu

ShaKhnazovich (1981); Fezguson (1975) nhan xét rat dùng ràng dò là biéu hièn cùa su tu diéu chinh hoat dòng phàt àm cùa dùa tré Lue dàu phàt àm chua dùng mot so àm nào dò va làn sau phàt ra dùng hon làn tmóc

Chinh vi su phàt àm con sai léch này cùa tré 2 dén 3 mòi va de giùp tre

tu diéu chinh hoat dòng phàt àm ma dói vói tré a lùa tuoi này ta nén dàc biét chù y tói khàu day cho tré phàt àm dùng De thuc hién dugc diéu này phai phat trién tièp cho tré ky nàng bièt phàn biét càc àm nghe gàn gióng nhau Dòng thòi, phai tàp cho tre biét nghe tiéng nói cua nguòi lòn thòng qua viee cho tre

nghe mot càu chuyén kè, mot doan tho ngàn Theo G.V Pantrukhina bièt nghe

là khà nàng quan trong dóng vai tró to lón trong su phàt trién cùa tré

Chàu Bùi Lan Anh 48 thàng nói :

- Rung rinh mng run

- Tràng tình tràng tun

- Xình xinh xun xun

Bùi Thg Thach Làm 48 thàng :

- Chi Nga chi Ha

- Con chim Con chin

Diéu này cùng thè hién nhùng net riéng biét o tìmg tré trong qua trình phàt àm Dén 5 tuoi tré co thè phàt àm mém dèo càc loai àm cùa tiéng me de hoàc cùa mot thù tiéng nuóc ngoài nào dò ma tré dugc tiép xùc nhu tiéng Nga tiéng Anh (ca hai chàu Lan Anli va Thach Làm déu co thè hàt mot so bài hat bang tiéng Nga va tiéng Anh khà chinh xàc khi càc chàu duoc 5 tuoi va mot so chàu ò lòp màu giào 5 mòi khi hoc ngoai ngù cùng thè hièn rò khà nàng này)

Chinh dàc dièm tri giàc àm thanh nhanh nhày va khà nàng phàt àm mém déo, tu nhièn cua tré ò lùa tuoi nàv ma chùng ta co thè cho tre tu 5 tuoi làm quen va hoc tiéng nuóc ngoài ( nhung chi ò mùc dò nào thòi)

Cho tré nghe càc tu, càc càu, càc bài hòi thoai ngàn vói càc ngù diéu khàc nhau,

Tap cho tré phàt àm càc tu, càc càu ngàn gon de rèn luyen khà nàng phàt

àm chinh xàc

Tap cho tré nghe va tra lòi càc càu hòi ngàn ggn de rèn luyen phàn ùng

va khà nàng giao tièp cùa tré

Dói vói tré ò lùa tuoi này chùng ta khóng nhàt thièt buòc tré phài nhò nghia càc tu va càu trùc ngù phàp vi tré ò lùa tuoi này hoc tu rat nhanh xong cùng chòng quén Chùng tòi nghi cài con dgng lai dói vói tré qua viéc hoc ngoai ngù là tai nghe nhày càm vói tiéng nuòc ngoài, khà nàng phàt àm mém déo, tu nhièn, phàn ùng giao tiép nhanh nhen Va cùng chình tu dac dièm này

ma chùng ta càn thàn trong trong viéc chgn giào vièn day ngoai ngù cho tré ò lùa tuoi ban dàu này Mot trong nhùng yéu càu co bàn dugc dat ra là : giào vièn phàt àm tiéng nuóc ngoài day cho tré phài thàt chuàn

Dèh 6 mòi ve co bàn tré dà phàt àm dùng càc àm trù mot so tmòng hgp tré nói nggng do mày ly do sau : tre nói nggng do khuyét tàt bàm sinh, tré nói nggng do dugc qua nuòng chiéu

Nhìn chung ve màt ngù àm cùa tré tu 1-6 mói dà co nhùng buóc tién dai

Su tién trién ày dién ra duói su tàc dòng cùa càc yéu tó :

- Su phàt trièn cùa tré

- Càc dói tugng tré tiép xùc va hoat dòng (càc do vàt, do choi, do dùng, cành vat trong thièn nhièn )

- "^ìM giao tiép cua tre vói nguòi lòn va càc tre em khàc

Muón giùp tré phàt tnèn tòt chùng ta càn dòng thòi quan tàm phàt trién mói quan he cùa càc yéu tó này