Quan hệ việt nam lào campuchia trong thời kì kháng chiến chống pháp 1945 1954

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐAI HỌC TONG HOP HẢ NÔILuận án Phó Tiến sĩ khoa học Lịch sử Ngưòi hưóng dẫn khoa học: Giáo sư Vũ Dương Ninh Phó Giáo sư, Phó Tiến sĩ Phùng Hứu Phú HÀ NỘI -

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐAI HỌC TONG HOP HẢ NÔI

Luận án Phó Tiến sĩ khoa học Lịch sử

Ngưòi hưóng dẫn khoa học:

Giáo sư Vũ Dương Ninh Phó Giáo sư, Phó Tiến sĩ Phùng Hứu Phú

HÀ NỘI - 1993

MỞ DAU

I * £ 3G H ĨA k h o a HQG v ã ĩ ỉ ự c r i i ĩ í 3ỦA Da" ĩ l i .

1 T ĩ ê t Nam, L a o , CamouC ilia l à b a qu ổc g i a t r ê n b á n đảo

Đôìg Dưo-ng có qúa t r ì n h p h á t t r i I n l i c i i sử l â u đ ò i , v à có m ổ i quưi 'aệ vổ'i a a a u về c á c m ă t c h in h , t r i , k in h , t ế , v ă n h ó a - x ã

Í1Ỏ: Năn t r ê n đ ị a b à n c h iế n lư c c quan t r o n g ồ* k h u vư c Đổng

Nar Ắ , b a nưiró trỏ * tà à n h đ ổ i tư o n g xâm lư o *c c u a c á c t i l e lư c

b ê i n<goài T Ìc h iiln h L l i c h sư đó k h iế n cho b a qu ổc g i a , 'bà dân

tô c sống t r ê n b á u đ à o Dông Dưcrag có a iổ i q u a n hê v ớ i nh.au

t r c a g cu ô o đ ấ u t r a n h , g i ả i ploóng dân t ô c

Tư k h i t à ư c dân Piaáp xâm lu rơ c r à tia ố n g t r i , q u a fl tiê

g iĩ'a xjh.ân dâu b a aưó’o tr o * n ê n m â t t t i i ễ t lacra T r o n g k h i g i a i

c ấ t p h o n g k i ế n cầm q u y ầ n ơ ’oa n ư ớ c D ông Đương dầa dầa đ ầ u

ỉ ià ig , cam tâm la m t a y 3a i cho b o n cướp n ư ớ c t h ì n iiâ a dân Y i ê t Nan, L a o , S s m p u c io ia , đ ã k i ê a q u y ế t đ ứ n g l ê n t i ế n h à u ii c u ộ c

đ ấ t tr a n h , g i ả i p h ó n g dân t ô c Xu h ư ớ n g l i ê n k ế t đ ấ u t r a n h

g iv a niaâiỉ dân b a n ư ớ c ch ố n g kẻ th ù Xafil lư o *c v ì muc t i ê u ckmng

l à đ ô c l â p t ư do n g à y c à n g đ ư ơ c tă n g s ư ờ n g V ơ i sư r a đ ờ i c ủ a Dsug cò n g 3 a n Dôag Dưcrag ( 1 9 3 0) , t in h , 'niaìn c h ín h , t r i c h u y ề n

36Ug m ô t bước a g o ă t m ớ i ‘T ro n g k h i l ã n h đ a o nhân dâa 7 i ê t Nam,

L a c, Cỉam puchia đ ấ u tr a n h , c iiổ n g ttiư c dân P h á p , 9 ả n g c ộ n g s ả ũ

D ôíg Dương và ơhu t i c h Hồ ơ!aí M in h đ ã x â y dựng v a v u n đ ắ p n ê n

t ỉ i h đ o à n ic ế t , m ổ i quan ìiê c a ia n Iư ơ c g iữ a nhiân dan Đ ôn g Đưcrag cùag v ớ i no l ư c k h im g c h i en c ủ a nìiàn dân m o i n ư ớ c , quan ìaê

dokn k ế t , l i ê n m in h c i i i ế n lư ơ c g iữ a n h â n dân b a nư ó’c l à n iiử r ig

Dưòng niaư iịaông ai odủ nhân 3 U' li 30 'nê mât t h i ế t giữa

các quốc ,g ia b' Đông Dưcrag, v a i t r ò v a 7 a g ia ĩa ra ổi quan ìiê

g iũ a nciân dân b a a ư ớ c T i ê t Nam - Lao - J a m p u c h ia , so n g 3ư tiiề u b i ế t v ề qú a t r i n h Liinb tỉa à n h v à p n á t t r i ề n c ủ a m ổỉ quan

'dê n à y ch.ưa n h iề u

2 Tư 3au k r i i c h iế n th ẳ n g g i ạc Mỹ xâm l ư ơ c , v ấ n đề Cam-

p u ch ia trỏ’ tiiành vấn đề n ỗ i côm tro n g iòã 3ổng c a ín à t r i khu

vưc v à th.ế g i ó ã Câu h-ỏi đ ă t r a l à ĩ Trong tin h , h ìn h l i ch sừ

m ớ i, m ổ i quau aệ g i ữ a b a q u ổc g i a Dông Dưong áễ r a 3ao ? L iê n miEh c h iế n lư ơ c g iữ a 'bà dân tô c D ông Dưoĩig đ ã t ừ n g t o n t a i sruổt a ấ y t ì iâ p k ỷ v à có V a i t r ò t o l ớ n t r o n g c u ô c g i ằ i ph-óng dâE t ô c g ia n h , đ ô c lâ p t ư do c ù a ba nưó*c 36 t i ế p t u c như th ế nào ?

T rỗ’ l a i m ô t g i a i đ o a n l i ch sử của m ố i quan à.ê V i ê t Nam-

L a o - C a m p u c h ia ( 1 9 4 5 - 1 9 5 4 ) , c h ư a p h ả i đề t im câu t r a l ờ i

t r ư c t i ế p cho vấn (ỉề n à y , s o n g có t h ề gcri mở 3uy n g h i về

n g u y ê n t ắ c , phư ơng iiư ớ n g t r o n g quan 'aê g iữ a ba nưó*c t r o n g

g ia i đoan l i oil 3Ử 01 O’! 7iêc xem xét nôt oấcìi nghiêm túc,

kn á ch qua_n m o t t h ư c t ế l i ch sử còn góp phần v a c a t r ầ n âm mưu

x u y ê n t a c , phủ n h â u , c t i i a r ẽ m ổ i quan 'aê đoàũ k ế t v o n có g iữ a

n h â n dân 3 nưó’G Dông Dưomg c ủ a bon đ ế quổc và p d kn đÔEg, pnuc

án của minh, v ớ i dy vong góp piaan rsnỏ vào công CU.ÔC n g h iên cứu

t o ló*ũ n ó i t r ê n

n LÌ CH sở NGHÌ3N OJU VkE ĐE

V

T rư ổ’c đ â y » c á c n h à cầm q u y ề n tla ư c dằn v à g i ó i hoc g i a

p h ư ơ n g Tây quen 3U* dyj3g k h -á i n iê m Đ ông Dưcrag t h u ô c Pháp hay

N hững Qăra g ầ n đ â y , m a t 30 chánh, k h á c h , hoe g i ả M ỹ ,

Anh., ô - x t ơ - r â y - l i - a n iiư P i - t ơ A p u - lo * ( Nước Mỹ v à D ong Dương

t ừ Rudcyven đ ế n N Ích Xưa, n h à x u ấ t ban Thông t i n l ý l u â n , H,

1 9 8 6 ) P h ră n g -x o a G io a y -Ô ( T r u n g Quổc v à v i ệ c g i a i q u y ế t c u ộ c

c h i ế n t r a n h Đong Dưcyqg l ầ n th ứ I , nhà x u ấ t ban T liôn g t i n l ý

l u â n , H , 1 9 8 1 ) , U y n -p b ir ế t B Ớ c - s é t ( Tam g i ấ c Trung Quổc -

C a m p u c h ia - V i ệ t Nam, nh.à x u ấ t b a n Thông t i n l ý l u ậ n , H ,1 9 8 6) ,

Q ra n -to * I - v a n - x o * v à K e n - v i n H â u - lâ y (C hân l ý th u ộ c v e a i , n h a

3

-ả n -VAC.-'

ìaổn,; ::âm luO’c ?h.áĩ

J J , V • *> '

■Ầ ; -ÚI 0 J

13 i ú a 3a ;:u’Q*c Jor.-.' JU’CT3,J 7 ' : V • - — • ' *ro ■ ‘lo 20 rfidE lí1 .

; : ổ i .1 C’9 -d.-a n:iần dân b a nu‘ó’c Ti i t am - Lào - 3am o u c h i a

t r o n g cu 3 c lciián.tĩ o h iế n

H o t 30 3h.à 3U’ lìọc y L i in

«*Lc'ni " a r i a s , A ả H id a a ổ ọ , I ? J ia z u S 'jp , i i ? I x a é p

t r o n g các c ô n g t r ỉ n il s g ìii- la iú u V5 l i c i ì 3ỈT aân - l i i ịr. l a i

z ’xa Oa nưóx: T i ê t IT Sin, Lao, J a ra p u o a ia l ã OITC’C đầu Oíiâa t£ch

.aối quan riê lo a n k e t c h i ỉ a Iấ'u á ~ a nìiần dân b a .rù’ó’c 3ông

Dưo’n^ tro n g CUOC kháng c h i '5X1 chong Piiáp, iViỹ ía y vây Van

ciiưa có :nột t á c oaàm aào a i:n iên cứa trự c t i ế p về # - # % quan Liê J #

7 i l t IIam - I»ao - Vamouc i l i a - tr o n g cu ò o i í i ỉ ĩ ỉ g c h i I n c a c n g Piaáp

( 1 9 4 5 - 1 9 5 4 )

ò Đon’ Dưoug, quan '.lê 71 s t ĩaai - Lao - 3ampuc ilia priàn* J 9 0 *•

nào đ ã du’o’c piaản ánh t r o n g c ắ c op j i á o t r i n h , về L i ch sử V i ê t

IT am, Licia sử L a o , L i ch sử dam pucriia, c á c bo gầch L i c i i 3ư

Đang cộng sản T i ệ t ìlam, Lịch sủ’ Qu ân d ộ i rúiân dân T i a t -lain,

i i c t i sử • cuộc • lch-áng c h iế n ch ố n g t iiu ’c ỉâ n ?h.áo •

ò a ức 'ic 'í nấc niiBU nôi tun;-; 0*1 a s% • • tà i a ày à ã ÌU’Ọ'C iề^ •

oập -Iri: t r o r - cá o Vc.a lí i ậ n r 7:a Da23;c o ô n x sàn D ư c n s ( t u

3&a 15 30 á I s 3án 1 9 5 1 ) , oủa 3-8.25 la o - - s s T i s t ~su:i, lả n g

niaân dân cách, ra an ã L à o , 3 ảng ::iaân dân cấ c Í1 m ang S a ra p u cb ia ;

cá c b a i õ ie u Van, piiất b i l u , d i =E mừng, thư tr a o đ ồ i của cá c

v i lã n à lệ ữ ;Dầng, lĩh.à au’O’G v'a piaong trà o oách, mang ỏ’ ba aước

tro n ,- báo c n í b a n\x6‘c tù ’ năn nay ;

Jac 2ÒIĨÍĨ t n n a n^iiicD ÌUU oua ỉa c ' a c ^ i a niiu’ : J i r j a

llu á n Lâm ( u ô t 30 vấn j e troi.:,,g ;q ổ i qUĩưi ạ 5 io a n -cat c ạ ịế n iẫ u

■ — ; - % > * j:X .1 „ <!.c I w J .10 0 V-, -'CO, :^p

r - > - • a l a o c V l: 1 C' 0 * I vi— 5 ĩ J i ^ ) > V '«Í-Ì£LÍ2 il ầ

-.'am — J a n r r a c iiia 0:103;' xàm 1 ’Ù’O’C ọliưoTg 2â:f c u ổ i , % T r y -K i.-*., ,:1Q n

à ầ u t im a iè u v â n de : Gau t i c h H o J i l l M in n v a t in a àoarỉ k e t

G hién đẩu củ a n iiân dân £>ông D ư o uậ, Thôũg b á o k iio a ìaoc sử CIOC,

tậ p 71 , D ạ i 'aọc lồ n g rio’p lia - l ộ i , 197 3 ) , (C hủ n g h ía quoc t l võ 9ằn — nần t a n g t ư tư ở n g cả a l i e n minh b a nưó’C S ổng D U-0T1,3, Ta p

c n í -Lli ch sử D ẳ n g , 30 2 -1 9 8 3 ) ; H oàng 7?n T h á i ( L iê n m inh, đoan

k ế t G h i én đ ấ u Y i ê t ‘ -am - La o - C a m p u c i l i a , N h à

t h a t , Hà H ô i , 1 9 8 3 } ; oU.yen lỉa o Hung ( L ị c h 3ự m o t t h e lcỷ

l i â n .ninh d o a fl k ế t c n iế a đấ u v à to a n tĩa ằ n g c u a a iiá n dân b a nưó’C Dôag Lư o-o g, t r o n g cu ố n : 7Ve l i ch sử V'ln 'ló a b a nước

'ùồnQ ^ư otng, V iên Dông 2ĩam Ắ, ủ y ban khoa h o c x ã k iô i, Hà l ĩ o i ,

1983) » (L iê n minh c h i ế n á á u T i ệ t li am - O am puchia, m ộ t n a ân

t ổ bảo đảm tia ẳ ^ g l o l củ a cách, mạng C a m p u cb ia tx P flg th 0 1 k ỳ

cn ổ n g Pb.áp ( 1 9 4 5 -1 9 5 4 ) t i o n g k ỷ y ế u H ô i n g h i k tio a ho c về

quan 'nê Y i ê t Nam - C a m p u c liia t r o n g l i c à s ư , V iên k h o a ’.10c xã

ia ô i tìĩà n h Db-O Hồ C h í M in h , 19 80) ĩ p ’tiam iỉg u y ê n L o n g - ĩĩg u y e n .ỉào H ùng ( Quan lie 7 i ê t ìlam - C am p uch ia t r o n g t i i ế k ỳ q u a ,

t r o n g : 'TÌm iii ầu l i ch sử - vẩn iióa Campuckiia, lĩ hà 3X1 ấ t ban

kh-oa h o c x ã h o i, H.à H ô i, 19 33) ; ? ’aam lĩg u y ê n Long - ?ham Đức Thành (HÒa b-O’D dân t ộ c ỏ' b a nưó’c D ông D iroĩìg t r o n g 3ự n g h iệ p

g i a i p h ó a g dân t S c , t i ế n bô x ã b-Qi, an n in h , k h u vự c vè ^òa

d ịu quo c 1 8 , Tạp c h í N g h iê u cứu Dông ITam Ẵ , th á n g 1 -1 9 9 0 ) ;

Pilau Tiiu’cng a i e n (7 e alii lu à t l i ê n minh, Da nu’G'c Jong Dưo*ng,

lạ p o td côn g s ầ n , th á n g 2 - 1 9 8 7 ) » Lê ĐÚ’ C Anh (Quân l ô i nhần

h ó a g iữ a b a aưó*c D ong Pu'OTjg t r o f l g ^ i a i à o ạ n m o l , Tap c h í cong 3a n , th á n g 3 - 1 9 8 5 ) ; S in d Nho L iê m (M ộ t v a i ý k i ế n ve quau nệ

7 i ệ t ?<am - Lao - C a m p u ch ia t r o n g b ổ i cảnh, m óã Tap c h i Quan Laê quỗc t ế , th á n g 3 - 1 9 9 1 ) • • • đ ã g iú ? cho ch ú n g t ô i n h ie u t ư

l i ê u v à n h ữ n g niaện x é t quan t r o n g về m ổ i quan hê đ o à n k ế t

c h iế n đấu g iữ a n h â n dân b a nưíýc D ông Dương.

Cắc l u âu kn Dtió t i ế n 31 3ử hoc ìa iê n lư u ỏ’ Tư l i ệ u kho a

b ầ y quan h.ê g iữ a c á c l ư c lư o n g c á c h mang b' Dông D ưoug.

Nnư v â y , ciio đ ế n n a y , c h ư a có m ô t cô n g t r i n h , sử hoc

c h íiỉb triứ c nào t r ự c t i ế p t ì m i i i ề u m ôt o á c ti đ ầ y đủ v à oó hê

ttiổ n g về auan aê 7 i ỗ t Nam - L a o - campu.c i l i a n ó i ch-Ujng, quail

b.ê V i ê t Nam - Lao - C a m p u c iiia t r o a g t h ò i Vcỳ k h á n g c h iế n c iiỗ n g Pháp ( 1 9 4 5 - 1 9 5 4 ) , n ó i r i ê n g

Trên CO’ 30’ kế tb.ừa tiiành qĩia của các niaà nghiên cưu

t r o n g nưó’c n g o à i aưổ’c , ch ú a g t ô i đ in h 'au’o’n g g i a i q u y ế t i ề

t à i l a : t ừ gó c độ 3Ír h o c , t r ĩ n h , b ầ y -not cách, có iiê tiiổ u g

t i ề n đề củ a m ố i au a n h.ê V i ệ t Nam “ Lao - J a m p u c n ia g i a i đ o ạ n

1 9 4 5 -1 9 3 4 , 3ự t a^-5 trỉKOíẩ và v a i t r ò , tá c Ìôiìg của nối 'Uar:

a ê này trc-og CUÔG iCaáng Oiiiễn caố-os triu'c dân P h á p , r ú t r a

m ò t v a i n h ậ n x é t bước đầ u về m o i Qỉx&n l è Y i ê t 'lam - Lao -

Cam pu c i l i a

I I I JAG NOJOH ĩ l / L Ỉ 3 U

-I go à i v i ê c sử dang cá c t a i l i ê u 1-d.ata đ i en c ủ a Mac

AJ3g-gasn, L ê -n in đe làm 30’ 30’ về mặt l ý luân và pìiưcmg ph.áp

n g a i en cứu, t h ỉ nguồn tư l i ê u chủ yếu diro’c ìm a i tiiá c va aử

d u n g đ ề ta ự c d i en đề t à i bao gồm :

1 ơác văn k iê n của Dâng, ĩíh.à hưó*c ị cấ c b à i của lãnh,

tụ ba nưó’c , ttiư từ tr a o đ ỗ i g iữ a c á c lanh, tu và c á c tồ ciiức • •

ỏ’ ba nưó’c

2 M ô t 30 văn bản gốc liijs n lư u g iữ tẹd. T r u n g tâm lư u

t r ữ quốc g i a I , 3eo t à n g Hồ Ghí M in h , 3 ảo tsung Quân đ ô i nhâu

dân V iệ t Nam •

3 c á c c lm y ê o khảo , lu â n v ă í1 của cá c nh-à n g h iê n cứu

V i ệ t Nam, L a o , d a m p u c iiia về g i a i đoạn 1945 — 1954- n ó i r i ê n g ,0 " •

t ù ’ k h i P háp xâm lư ơ c D ông Dưcng đẩu nay n ó i c h u n g

4 ĩãôt 30 tá c pkầm của oác hoe g iả nước n g o a i v i ế t về

ba nưổ’c Dông Dương tiiò ã kỳ cân - a i ổn đai có l i è n quan đến

, v , *

đ e t a i

5 ĩẫôt 3 0 lu ậ n vẫn t ố t n g h iê p đ ạ i hoe của s in h , v iề n

K iio a L i c i i sử T rư ờ n g D ạ i h o c Tồng h.0’0 Ha N ô i, lu ậ B án phó

t i ế n 3 1 3ủ’ hoc lu u tạ.1 Tư l i ệ u khoa Lịch, sử Truông Đ ại ’aoc* • • •

Tồng ho*D -í à lĩ ô i , lu â n án t ổ t agrii ẫp của si-na v iê n T iên quan• - • 7 « * •

h è quoc t ế lưu t ạ i Thư v iê n 'ĩrưò-ng Dạl 1 0G N goai g ia o

-J j-S u , 'l ii - í liic i l l c i ” 0 - 5 C ÌIU ÌI 1Ă z z i 1'3 C-V-T3 t i £ '3 XU.C

du-G’c -in iều các còxig tri-ir* -Igh iê2 c iu oil’ '.:oc c i a các học g i3

-a o va Jampucaxa, cia-a i i i a i tiiac G’JO’C n h ie u t a i l i e u nirc’c

n g o à i, t h i ế u h-ẫn mảng t à i l i ê u icnảo s á t tliurc đ ia và 31TJ tầm

t à i l i ê u ỏ’ h a i n u ớ c lá n g g iề n g DÓ l à n h ù n g lih ó lò i ăn là m hẹn zcẨ dến c i i ấ t lu rc a g của lu â n á n

- 4 V * 'JT o w Ĩ1 VX* V Uj2» i A i ' i l u jTii-'i-T *i Clju

sUan :iê V i e t am - Lao - J a m p u c iia t r or.ẻ th o ’i £ 7 kh á n g

PhuD’n g ohaD ;iê th o n g c ù n g đưo’c 3ử d ụ n g để là m r õ cả qúa

; n u a tò n t ạ i .nay "nao i ý cua moi quan 13 g ia ’a 03 airo’c Jong

Duxrag.

V • 5QNG 'jQP ÌŨỎĨ QUA LUAÌĨ AIT

1 Bong; 22 2 ỵ ề Ẽ2Ắ c iu n g

- Dựng l ạ i n ò t c á c h có hê th o n g , k h á c h qu an qu an -lê

V i ẻ i Jam - Lào - Campucnia tr o n g mòt g i a i .loạn l ị c n 3 Ử từ

1 9 4 5 - 1 3 5 4 ; nèu b â t v a i t r ò của ítiổ i quan lê V i ệ t lĩ am Lao

-Jcii;i C-U.C11IL3 .2a 1' 4 — 3 Ị ^3 'S- >3 -—^6 z SQr — ^*c _ JC’ri c s c -1 ”ic;-fl J’ J8 :iirc*c ic n g Duo’ng ~ ro n g CUỎO iiis n g e n is a O ilwiig “ lire dân

P h á p , t ừ đó c a ỉ r a ."not 30 đặc điểm của m ố i q u a n hê c h iế n lu o 'c

g iữ a n h â n dân ba nu ớc t r o n g g i a i đoạn '9 4 5 - 1 9 5 4

- Sưu tam va k ia a i th á c m ô t 30 t ư l i ê u Ãiớl chư a c o n g bổ niau’ : t h ư t ì r t r a o đ ỗ i g iữ a cá c v i lã n h đạo c á c h mạng ba n ư ớ c ,

m ổt 30 n g n i q u y ế t qu a n t r o n g về quan h.ê c h iế n lư c ’c g iữ a ba nước v à n h ữ n g v à i l i ê u c i i ỉ r õ sư g iú p đõ' củ a V is t Nam v ớ i cách, mạng ỏ’ h a i nu ớc Lao và C a m p u ca ia

V À Ì HÉT VE QUAỈỈ HẸ V ÌẸ T NAM-LAO-CAMPUCHIA

TỦ K H Ỉ PHAP xam LỦỌG đòng DƯỎNG đ e n nam 1945

I 7 Ỉ 3 Ĩ lỉÃ k LÀO GAMPUGHIA 3 1 ĨHỦC p i n PHaP XA.Y1 LƯdc

VÀ DAT ACH THÔNG Ĩ R Ĩ

N gay t ù ’ t h ế k ỷ -CỉI I , c á c g iá o 31 T h iê n chúa g iá o , với

Cây th á n h g i á và c h iế c áo t h u n g đ e n đã tỏ r a l à nh ữ n g ''c h iế n

s ĩ t i ê n p h o n g " ch o "s ư n g h iê p thurc d â n ” Từ nấjn 1 6 2 4, g iá o

s ỉ n g u ờ i Pháp l à A - lế c h - x ă n g 30’ H ố t ( A le x a n d r e de R h o d e s) đa

đ e n V i ê t Nam và ỏ’ l ạ i đ â y 17 nẩm t r o ã để g â y ảnh h u ở n g cho nưó’c P h á p Gha c ố n g u ừ i Pháp l à L u - i So’-v o ’- r o ’i ( L o u is G h e ve -

Năm 1 8 5 5 , I q ’X d ụ n g l ú c ơ a m p u c h ia đang lâ m v à o m ôt io à n

c ả n h k h ó k h ă n do su* o ép và đe d ọ a của X iê m , c h ín h p h ủ Pháp

d ù n g c á c t h ủ đ o ạ n qu â n sự và n g o ạ i g ia o xảo q u y ê t , n g à y 1 1 - 8 -

1 8 6 3 , th ự c d â n Pháp đã b u ô c v u a N ô -rô -đ ô m k ý h iê p ước th ừ a

n h â n 3ự b ả o hô củ a Pháp đ ổ i v ớ i G a m p u c h ia Năm 1 8 6 7 , Pháp gây sức ép c h iế m n o t ba t ỉ n h m i I n Tây Nam K y , đ ặ t cả m ie n này

d ư ớ i c h ế đô th u ộ c đ i a , b i ế n lí am Ky th à n h b à n đạp đ á n h ch iế m

cả nước V i ê t Nam, ơ a m p u c iiia v à L a o Gác h iê p ước năm 1883, 18S4 g iữ a th ự c d â n Pháp v à t r i ề u đành Huế đã l ầ n l ư ơ t th ừ a

n h ậ n q u y ề n "b ả o h ô " củ a Pháp đ ố i vó *i t o à n bô lã n h , t h ổ V i ê t Nam H iê p ư ớc năm 1897 g iữ a N ô -rô -đ ô m v à t o à n q u y ê n PÔI1 -Đu-me ( P a u l D o u m e r) đã tư ớ c đ o ạ t n ố t n h ữ ng q u y ề n h ạ n c ò n l ạ i của

v u a Kho’-m e , t h i ế t lâ p c h ế đô th u ô c đ ia th ư c sư t r ê n đ ấ t nước

C a m p u c h ia Năm 1 8 8 7 , Pháp lậ p L iê n b a n g S ông Dương th u ộ c Pháp gồm V i ỗ t Nam v à C a m p u c h ia Năm 1 8 9 3 , Pháp c h iế m x o n g nước L a o Chúng c h ia nư ớc Lao th à n h 'n a i m iề n (Nam và Bắc L a o ) , aau đó

l ạ i quy Lao th à n h , m ôt " x ứ ” Den nẵm 1899, c h ú n g sáp nh âp là o

v à o L iê n b a n g Đông Dưcrag.

Pháp c h ia Đông ũ ư ơng r a là m nẵm xứ ( 3 ắc K y , Nam K y ,

T r u n g K y , L a o , G a m p u c h ia ) v ớ i các c h ín h s á c h c a i t r i khá c

n h a u về h ì n h th ứ c đ ổ i vó’i m o i xú’ náầm c h ia r i n ộ i oộ từ n g

nưcýc v à g iữ a cá c nư ớc Dông Dưcmg Đứng đầu L i ê n b a n g Dông

Dương l à m ộ t v i ê n to à n q u y ề n th a y m ặ t c h í n h p h ủ Pháp c a i t r ị

S eng Du'O’n o V6 310i m ặ t các c c quan q u y ề n iu*c của t iiu ’c dâ n Pháp ỏ’ Sòng ^ ư o n g đưo’C t h i ế t l ậ p để g iú p v i ê c t o à n q u y ề n , nàam a u c đ iC ii x i ế t c h ặ t ách t r i ổng t r i của Pháp l ê n Dông Dưcmg

và t i ế n hành, b ó c l ô t th u ô c đ ịa Dông ũưcmg nót cácia q u i iũô Thực d â n Pháp đã k ế t hợp rứ iữ ng t h ủ đoạn xả o t r á của "n ề n v ầ n

m in h tu ’ b ả n c h ủ n g h l a " vcýi n h ữ n g "c à ể đô đá n g n g u y ề n rủ a của

t h ờ i t r u n g c ổ " ( 3 5 , 4 0 6 ) , đề VO’ v é t , 'oóc l ọ t sức ngưò’i sức của ỏ’ Đông Duxrag Ghúng đã đầ y n n â n dâ n c á c nư ớc t r ê n bán đảo Sông Dương v à o " t ì n h c ả n h qúa ư k h ố n k h ổ ” ( 8 5 , 4 4 6) v à đ ặ t họ

t r ư ớ c naôt sự lư a c h ọ n l ị c h 3tỉ : m ã i m a i b i a ấ t q u y ề n dộc l ậ p ,

c h ị u k h u ấ t p h u c d u ớ i ách th ố n g t r i của Pháp hoặc v ù n g l ê n

g i ả i p h ó n g d â n t ô c N hân d â n Đ ông Qưomg đã c h ọ n c o n đư ờng th ứ

h a i " B i k h u ấ t p h u c bằ n g v ũ l ự c , b ắ t ’ouôc p h ả i c h ị u đu ng bao

đ iề u nhục n h ã , b i áp b ứ c , bóc l ô t , dân Đông Duxrag k h ô n g th ể

c h ị u n g ồ i y ê n mà k h ô n g ph á g ô n g x le n g của dế quốc th ự c dân

P h á p ” ( 8 6 , 5 4 )

I I PHONG ĨRÀO ĐAU TRAi.m CỦA Ị3HAH DAN ĐONG DỨỎNG

CHONG THỨC DAĨT PHAP XAỈU LỦỎC.

2 ĩẻay t ừ n h ữ n g n g à y đ ầ u b ị xâm lư ọ ’c , "bất ch ấ p âm mưu

v à t h ủ đoạn t à n bạo củ a th ự c d â n P háp , b ấ t c iiấ p t h á i đô đầu

h à n g của g i a i cấ p p h o n g k i ế n Gầm q u y ề n ỏ’ ba nước Đông Dương,

m ô t 30 31 " h u v à n h â n d â n l a o đông ba nuxýc đã t ỏ r õ ý th ứ c

t r á c h n h iệ m và t i n h t h ầ n v i n g h ĩa cả đ ổ i v ớ i v ậ n mệnh của dân

t ô c , đã đứ ng d ậ y đấu tr a n h , c h ổ n g xâm lu x r c DÙ chưa ý thức

m ột cách, t ư g iá c 3ự l i ê n hệ iUật t h i ế t g iữ a n h ả n d â n ba nước

t r o n g ho à n c ả n h l ị c h , sử mcýi, n h u n g cuộc đ ấ u t r a n h oh ố n g m ọt

kẻ t h ù c h u n g , c ù n g htrcrág t ớ i muc t i ế u g i ả i p h ó n g d â n t ô c ,

12

-l ạ i oc 3ụ gan g u i 76 d ia 17 , :r.oi “uưn* icn«i ve v i : .10 9 va

l i e n sử , đã đira ba dân tộ c sc n g t r ê n oán lẩ o Bông Duxrag tim

đ ể n v ó a nh.au, nhò’ c â y n h a u T rê n 3101 mức đô n h ấ t đ i n h , c u ộ c

đẩ u t r a n n củ a n h â n dâ n Dông 3 ư ơ ng g i a i đoạn c u ố i t h ể kỷ X I X

Dứng t r ư ớ c kẻ t h ù xâm lu r c c , n iiâ n d â n Sông Dưcng k h ô n g

c ò n c o n đuxrag nào kh á c l à đứ ng l ê n c h o n g P h á p Đề c h ố n g kẻ

t h ù ch u n g có t i ê m l ự c icinh t ế và qu â n SU’ mạnh, hơn, c h í n h t i n h

t h ầ n y ê u nuức và n h ữ n g m ó i l i ề n hê v ố n có về n h iề u m ặ t đã t r ỏ ’

thành, đông l ư c t h ú c đẩy CUÔG c h i ế n đấu oh.ổng xâm lu o ’C ỏ’ mỗi

n ư ớ c v à l à c h iế c cầ u n ổ i tẹ o r a sự gắn bó t ự n h iê n g iữ a p h o n g

t r à o đấ u t r a n h của nh â n d â n ba nư ớc Đông Duxmg Đ iề u đó g i ả i

t h í c h v ì sao m ột số p h o n g t r à o k h ỏ ả n g h ĩa của n h â n d â n V i e t Nam, Lao h a y C am puchia có 3ự th a m g ia của m ột bộ p h ậ n qu à n

c h ú n g n h â n d â n c á c nước lá n g g i ề n g 3ư p h ổ i à.ọ*p c h iế n đấu

Ị g iữ a n g h ĩa q u â n A- c h a Soa v ớ i n g h ĩa qu ân củ a Be đốc H uân t r ê n

I sự k i ê n t i ê u b iể u s in h động 3 ự i i ê n k ế t c h iế n đấu g iữ a n h â n

d â n ba nước Đông Dương t r o n g đ iề u k i ệ n l i oa sử m óa Tuy c ò n

SO’ k h a i , mang t í n h tư pháx, t h i ế u tổ chức, thiểu lãnh đạo,sự

p h ố i ho’p đấu t r a n h g iữ a cá c piaong t r a o y è u nước ỏ’ ba nước

g i a i đo ạn tù ’ k h i Pháp xâm lư ơ c Dông Dương đến nhữ ng nấm đàu

t h ế k ỷ a X , có t á c d ụ n g c h ia xẻ lự c lư ợ n g đ i c h , gây cà o c h ú n g

•) ' : f_ _ _ , • _,_ _ _,_ _ _ _\ >r_

t r a n h của nh án iả n a o i -luớ c và pn o n g t r à o iấ u “ r a n h cxiung

c ủ a to à n bán iả o Dông DuxD’n g Diaát t r i ể n T ro n g c u ô c đáu tra n h ,

k i ê n cu’O'ng dể t i m c h ọ n c o n đưcmg cứu nuxýc, g i ả i p h ó n g dàn tô c

đ ú n g đ ắ n , n h â n d â n Dông Dương dứng t r u ớ c m ôt th ư c t ế kh á ch

q u a n l à dể ch ố n g kể t h u c h u n g và đưa c u ô c đấu t r a n h đ i đến 'tia ẩn s l o - i , iia ô n g th ể c h ỉ ba n g súc mạnh c ủ a r i ê n g từ n g nuớc uà p h ả i l i ê n k ế t v ớ i nh.au 3u’ t h ấ t b ạ i củ a p h o n g t r a o g i ả i

p h ó n g d â n t ô c ỏ’ m ỗ i nước và c á c ph ong t r à o đấu tra n h , p h ổ i hơp

v ớ i sự x u ấ t h i ệ n của lã n h t u lỉơ-uyẽn Ấ i Quốc - Hồ C h í

M in h , t i n h h ìn h c h x n h t r ị ỏ’ Đông Đương c h u y ể n s a n g m ô t bước

n g o ặ t l ị c h sử md’i Vưo*t qua tầm n h ì n h ạ n ch ế của n h ữ n g ngưò’i

y ê u nước đương t h ờ i , Chủ t ị c h Hồ C h í Minh, dã c h ỉ r a cho dân

tô c V i ệ t ĩ<am v à cá c d â n t ộ c ỏ’ i)ô n g Dương m ột t.r o n g nhữ ng đ iề u

lc iê n qu a n t r ọ n g dể c ô n g c u ộ c g i ả i p h ó n g đ i đ ế n s e t qua l à các

d â n tô c b ị áp bức D iiả i có m o i quan àệ đo àn k ế t v ớ i nh.au, p h ả i

t r ỏ ’ th à n h m ỏt bô piaận k h ă n g k h í t của p h o n g t r à o cách, mạng th ế

g i ớ i , i ỉ h i l u b à i v i ể t củ a Ngưoũ t r o n g những nầra 1920-1926 đa

n ê u l ê n những n ỗ i th ố n g khồ của n h â n dân Dông Đương dư ới ách

th ổ n g t r i t à n bạo của th ự c d â n P h á p Chủ t ị c n Ho C h í M in h cũn g

n h ậ n t h ấ y n g a y t r o n g n h ữ n g ngay đen t ố i sổ n g d ư ớ i á c h th ố n g

t r i của th ự c dân P h á p , n n â n d â n Dông Dương v ẫ n có m ôt sức 3ổng mãnn l i ê t và m òt sức nh ản k h á n g k iê n c u r à g : "Đ ằ n g sau 3ự p h u c

z J l ± xq ■» CU’ C f -1 „-'U'Q 0 ,1 c —' U * J J 1 _■_< n o •■ * 0 3 - L -L I a n < j 3 0 2 , 31ÀC ?

đ a n g gào t i i é t 7a sẽ bu n g nỗ m et cách, gnể góm lc iii t iiò ã CO’ đ ế n " ( 2 5 , 1 0 ) líg a y t ừ n h ũ n g b à i báo lầ u t i ê n h a y t r o n g c á c d ip

p h á t b i ể u t r ẽ n d iễ n đàn công k h a i , Nguyễn Ắ± «uốc đều l ẩ y tu ’

o á c h l à nguò’i Dông Duong đấu t r a n h ch.0 q u y ề n iọ ’i của các dân

tô c b i áp bức ỏ’ th u ộ c đ i a , t r o n g đó có Bông ũưcm g T ạ i đ ạ i

à o i Tua ỏ’ Pháp năm 13 20, N g ư ờ i k ê u g ọ i nhân, d â n th ể g i ớ i g iú p đõ’ t o à n th ể n h ữ n g ngu’O’i đang b ị áp bức b ó c l ộ t ỏ’ th u ô c đ i a ,

g iú p đỡ n h â n dâ n S ông D ương Bên c a n h v i ệ c đấu t r a n il v ạ c h

t r à n bộ m ặ t t à n b ạ o , xả o q u y ê t củ a ta ư c d â n Pháp 0’ 3ông Dương,

N g u ờ i k iê n t r ì v ệ n d ộ n g , t h u y ế t phục - ả n g c ô n g sản Pháp và Quốc t ế c ô n g sản q u a n tâm đầy đủ ho’n nữa đ ế n p h o n g t r à o đấu

t r a n h ỏ’ Dông D ương.

TÙ’ năm 1 9 2 2, t r o n g b à i r,V:ẩ.y 7 n £ h ĩ về v ẩ n đ | th u ỏ c đ i a "

N g u yễ n l i Quốc v i ế t : ,,ế> c a i xứ 3ô n g Duxmg g ià c o i ” , "ĩig ư ò ã

t a k h ô n g h iề u đẩu t r a n h g i a i cấp l à g l , l ir e 1 U’o’ng g i a i cấp

v ô sản l à g ì ” , ’'q u ầ n c h ú n g c ă n b ả n l à c ó t i n h th ầ n b ấ t k h u ấ t " ,

"h ọ muốn g i ả i p h ó n g , n h ư n g ho chưa b i ế t c á c h nào để đ a t đưq’c

a u c d í c h ấ y " ( 8 5 , 2 6- 2 7) ĩĩăin 1 9 2 4, t r ê n d iễ n đàn của D ẹ i h ò i -iuác t ế c ộ n g sả n l ầ n th ứ 7 , iíg irò ã n ó i : "Q uốc t ế c ô n g sản p h ả i

g iú u đõ- 'ao t ỗ chứ c l ạ i , c ằ n p h ả i c u n g cấ p c á n bô lã n h dao cho iiọ và c h ỉ ch o no c o n đường đ i tó ’i cá ch mạng và g i ả i p h ó n g " ( 8 5 , 2 3 1) 3au ì i ạ i l i ô i l ầ n th ứ V của -4uốc t ế cộ n g s ả n , t ạ i

Đ ạ i h ộ i ■•íuốc t ế Công h ộ i đ ỏ , £)ại h ô i thanh, n iê n c ộ n g sản quốc

t ể , D ạ i h ộ i phụ nữ quác t ể và D ạ i h ộ i quốc tế cứu t ế đỏ ,

N guyễn Ẳ i -iu ốc đầu đọc tham lu ậ n I-cêu g o i c á c t ổ chú’c siaj t í ca cực ủ n g hộ v à g iú p dỡ có c iiệ u qủa cuô c đấu t r a n h c á c h mạng

củ a n h â n d â n Dông Duxmg.

2 ' 2 ::;:ậ n th ủ c '.choa .10c vè c o n .luw’n g D h á t t r i ' i n củ a

cách, :nạng £»cng ^u’O'ng, vo’i 3U’ g iú p vlõ’ của n h ữ n g ngu’O’i cô n £

sả n Pháp v à 'tuốc t ế c ò n g s ẩ n , ổ h ủ t i o il Hồ J h í 1*1 i n h đã aurýng

h o ạ t dô ng củ a m in h v à o v i ệ c t r u y ề n bá ch ủ n g ia ĩa iiá c - L ê n in

và thành, lậ p m ôt c h í n h đ ả n g VG s ả n ỏ’ Dông D ương Ngày 3 - 2 -

1 9 3 0 , Dang cô n g s ả n V i ê t Nam đươc th à n h l ậ p T háng 1 0 -1 9 3 0 ,

t r a n h đấu cho đều kiaắp xứ Đông D ư ơ n g " ( 1 4 5 , 8 0 ) sả n g đe r a

b iê n piriáp v ậ n đông cách, mạng v à k h ẩ c phục sự k h ô n g đồng đề u

g iữ a c á c h mạng ỏ’ ba n ư ớ c 2 a n g r a n h iề u n g h ị q u y ế t c h ổ n g l ạ i

âm mưu c h ia r ẽ của kẻ t h ù , t ă n g cư ừ ng q u a n hệ đ o à n k ế t g iữ a

ba d â n tộ c Dông Dưcrag Đang c h ỉ r õ : "Q uàn ch ú n g la o đong

V i ê t Nam đeu l à anh em đ ồ n g g i a i cấo v ớ i c á c b ạ n la o kh.ổ ngLTO’i Cao M iê n , A i L a o V i ê t lí am, L a o , ơ a m p u c h ia đều b i đế quốc áp b ứ c, đều b i b ó c l ô t bỏ’i những đôc q u y ề n t ư b ả n t à i

c h í n h , á lu nam d ư ớ i m ô t bô máy đàn áp th ố n g n h ấ t về c h ín h

t r ị v à quân 3ự của đế qu ố c P h á p " "Vô sản g i a i cấp và t ấ t

cả q u ầ n c h ú n g la o k h ổ b ị áp bức t r o n g ba x ứ đó muốn đánh, đồ

c h ủ n g h ĩa đế q u ố c , l ấ y l ạ i sự độc l â p , đá n h đổ vua quan đ ịa

chủ đe g i ả i p h ó n g cho m ình t h ì không th ề nào đấu tran h , r i ê n g

l ẻ đ ư ợ c " ( 1 4 5 , 1 8 7 ) "N ế u m ột xứ v â n d ộ n g mà h a i xứ kh ò n g tham g ia t h i k h ô n g đánh, đổ du’O’c c h í n à q u y e n oủa đế quốc P h á p " ( 1 4 5 , 1 9 1 ) C h ín h v i l ẽ đ ó , Đảng c h ủ t r u ư n g t ổ chứ c l ạ i lự c

' ? -y * *_

Iư cn g cacii xạng 0’ moi nu’G’c , i i e n ia u “ranii 3acn :nan^

v à p h ổ i -1Ọ’P c u ô c đấu t r a n il c h ố n g th u ’c d â n Pháp của a iiâ n dâ n Đông Duro’n g th e o naôt đ ư ờng l ố i c h u n g T ro n g b ổ i c ả n h c à n tậ p

t r u n g cao đô lir e lu'O’n g Đông Du’O’n g ãể c h ổ n g đế q u ố c , n g a y t ừ

đ à u Đang đã đề cao q u y ề n d â n t ô c t ự q u y ế t Dang " t h ừ a n h ậ n

c h o c á c d â n tô c đưọ’c qu y e n t ư do h o à n t o à n Dang c h ổ n g Ghế

đô th u ô c đ i a , c h ố n g h ế t c á c h ì n h th ứ c t r ự c t i ế p và g i á n t i ế p đem d â n tô c n à y đà n áp v à b ó c l ô t dá n tô c k i a 3au k h i đánh,

đổ đưọ’c á ch đế quốc Pháp r a k h ỏ i xứ Dông Dương r ồ i , c á c dâ n

t ộ c c ó q u y ề n t ự q u y ế t , n g h ĩa l à t ù y th e o ý c h í củ a h ọ , họ muổn th e o L iề n b a n g Gông hò a Xô v i ế t Đông D ương, ào ặc muốn

l ậ p r a nhà nước độc l ậ p , muổn th e o c h ín h , ph ủ nào c ù n g đ ư ợ c ” ( 1 4 5 , 5 3 2 ) Đây l à sự g i ả i q u y ế t m ộ t c á c h đú n g đắn m ố i qu an

hê g iữ a d â n t ô c và qu ốc t ế của s ả n g c o n g s ả n Đông D ư ơ n g

D ư ớ i sự lã r ứ i đạo c ủ a Đang ỏ’ V i ê t Ham, g i a i c a p c ô n g

n h â n v à nh.ân d â n l a o đ ộ n g đã t i ế n hành, m ô t cao t r à o cách, mạng t r o n g n h ữ n g nẵm 1 9 3 0-1 9 3 1 mà đ ỉn h cao l à Xô v i ế t ỉĩg h ê

‘l ĩ n h , ơũng t r o n g t h ờ i g ia n n à y , p h o n g t r à o c á c h m ạng ỏ’ Lao

b ắ t đầ u đu’Ọ’c n h e n nh óm T h á n g 12 năm 1 9 3 0, c ô n g n il â n th ủ y

t h ủ đường s õ n g n g u ờ i Lao v à ngưò’i V i ê t ỏ' V iê n g - c h ă n đã tỗ

ch ứ c b ã i c ô n g đ ò i q u y ề n l c ỵ i C a m p u c h ia , c u ố i năm 1 9 3 1, c á c co* sở Đảng v ầ CO’ sỏ’ q u ằ n c h ú n g được x â y dự ng ỏ’ C ă n g -đ a n , Cra

c h ê , C ô n g -p ô n g -e h à m v a t h ủ đô Phnôm P ê n h Sự r a đò’i c ủ a c á c

CO’ sỏ’ đảng và nìiững h o ạ t đô n g b a n đằu củ a nhũng n g ư ờ i GÔng

s ả n đã có t á c dụng n h ấ t đ i n h đến những GUÔC đấu t r a n h của

n h â n d â n C anapuchia lĩăm 1 9 3 3, nồ r a p h o n g t r à o 3 h o n g “ iiu ế ỏ’

B á t “ tam -b a n g của C a m p u c h ia , t i ế p đó l à p h o n g t r à o d ư ớ i 3'ù

lã n h đạo của A -c h a L ả iế t v à A -c h a P ơ - r i n h

a áo " ằ n g lớ p ãn á n iâ x i Lào lấ u í r a r u i ch ổ n g 'zh.:c ì â n là n C.10

b o n cầm q u y ề n P h á p r ẩ t l o n g ạ i.

Đ ạ i h ộ i Bang c ọ n g sản Đông Duxyng l ầ n th ú ’ nã ấ t ( 3 -1 9 3 5 )

đ á n h d ẩ u th c ’i 1-cỳ đẩu t r a n i i mó'í của p h o n g t r à o cách, n ạ n g ỏ’ Đông Dưcrag lĩg a y tù ’ năm 1 9 3 5, cù n g Toa v iê c th a n h l ậ p xứ Dang bò *’

L a c , Dầng Gỏng 3ẻn Jo n g Dương da t ồ chức n h iê u CO’ 30’ đang và

q u ầ n c h ú n g ỏ’ C asK Jucnia Dầu nấm 1 5 3? , dặc 'ly Hâu - ia n g Cìỉ c á n

30 sa n g J a n ro u c n ia v ậ n d ô ng V iS t '.cièu v'a n iiả n d á n Ja m p u ciiia

s u C ô n g -p ô n g -c iià m đã b ã i cò n g đ ò i tă n g lư ơ n g , g iả m g iò ’ là m và

t ư do n g h iệ p đ o à n T h ông qua cuô c vậja đ ô ng đ ẩ u t r a n h t r o n g

g i a i đ o ạ n 1 9 3 6- 1 9 3 9, s ả n g cộ n g 3an Đông Dương đã đ ộ n g v i ê n ,

g iá o dục q u ần c h ú n g , c ủ n g c ố và p h á t t r i ể n CO’ sở đ ả n g , mở r ô n g

M ặ t t r ậ n d â n c h ủ Sông D ư ong, c h u ẩ n b i m ôt cách t í c h , cư c dể đưa

q u ần c h ú n g v à o n h ữ n g t r ậ n c h iế n đấu mó’i

-‘ i s y ặ'z : r - ' 0 ~ 6 JuO'ria, - a ilg

e o n g 3an J o n g *^uưng i a v a c a r o n g u ; CO' XÒÍĨ1 l a ’O’c cua D iia t X I r

l í h ậ t T h áng 1 1 -1 9 3 9 , M ô i n g h ị T r u n g i'O’n g ò-ảng c ô n g s ả n Đông Dương l ầ n th ú ’ V I đa dư đoán J h â t sẽ ch iế m B ông Du’O’n g , Pháp

sẽ đầu h à n g IT h â t, Dông -OiroTig 36 r o ’i vào t ì n h t r ạ n g "m ô t cổ

n h iề u t r ò n g ” và đề r a sự c h u y ể n h ư ớ n g c h ỉ đạo p h o n g t r à o đấ u

t r a n h Đang, xác đ in h , " p h ả i c ư ơ n g q u y ế t đứng r a lã n h đạo p h o n g

t r à o đẩu - r a n h , khuếch, t r ư ơ n g p h o n g t r à o t h ậ t mạnh mẽ và t o

r ộ n g “ hêra l ê n c h ổ n g đế quốc Pháp và bè l ũ , dư b i những

đ iề u k i ệ n bước t ớ i bạo đ ộ n g là m c á c h mẹn.à g i ả i p h ó n g d â n t ộ c " ( 1 4 7 , 7 2 )

Buôc ~)hẩi k ý c á c H iê p đ in h ch ấ p nn ậ n c á c y ê u sách, của I'Ih ệ t, Pháp " t ự b i ế t k h ô n g đủ 3ức c h ố n g n h a u vó’i N h â t để g iũ ’

n g u y ê n q u y ề n l ơ i của c h ú n g b ê n Đông Dưor.g n ê n c h ú n g đành t ự

n g u y ệ n là m t ê n đày tó ’ " t r u n g t h à n h " cho ìíh ậ t h o à n g t r ê n b a n đảo Đông Dương n à y để g iú p N h ậ t p h á c á c h mạng T ru n g Q u ổ c, dựa v à o 2Ihật đặng đ á i ohó v ó a o á c h mạng Dông D ư ơ n g " ( 1 4 7 ,1 :2 8 )

t r a n h cao đề c h ổ n g P h á p , N h ậ t Căn cú’ vào sự p h á t t r i ề n của

p h o n g t r à o g i ả i ohóng d â n t ỏ c 0’ ba nước Đông Đ ương, H ô i n g h ị

T r u n g ương Bảng l ầ n th ứ V I I I ( 5 - 1 9 4 1 ) t i ế p tụ c đ ặ t n h iê m v ụ

g i ả i ohóng d â n tộ c l ê n hàng dầu và chủ triro ’ng g i ả i q u y ế t v ấ n

đe d â n tộ c ổ’ Dông Đương t r o n g k h u ô n khỗ từ n g n ư ớ c , c ố t " là m sao để đánh th ứ c đưo’c tin h , th ầ n dâ n tô c xưa n a y t r o n g n h â n

d â n " ( 1 4 7 , 2 0 6 } H ô i ig t iỊ q u y ế t đ in h th à n il lâ p V iê ~ Ham doc

la p do ng m in h ( V i ê t .n iiiia ), đe r a n h iệ m v ụ " p n ẫ i : iế t sức g iú p đõ' c á c d â n t ô c ừ liê n , Lao t ồ chứ c r a ơao m iê n độc lậ p đồng

m in h , A i Lao độc lậ p đ ồ n g m in h để sa u đó lậ p r a Bông Dirơng độc l ậ p đ o n g m in h " ( 1 4 7 , 2 C 7 ) H ô i n g h i n h ấ n mạnh r a n g cá c

d â n t ộ c t r ê n b á n đảo Dông Durong đề u c h i u ách th ố n g t r i của

h u ớ n g c h ỉ đạo c h iế n lư ợ c củ a Đang t r o n g th.ò’i g ia n c h iế n t r a n h

t h ế g ió ã th ú ’ h a i đươc đề r a t r o n g c á c H ô i n g h ị T ru n g ircrag V I ,

l ề n " ( 2 2 , Ó 9 ) P hong t r à o đấ u t r a n h của n h â n dâ n ơa m p u ch ia

t u y b ị đ ị c h đàn áp dã man t r o n g như ng năm 1 9 4 1 -1 9 4 3 d ầ n d ầ n

ĐÚng nhu* 2ảng c ô n g s ả n Đông Uưcrag dự đ o á n , t i n h t r ạ n g

/'h ò a h o ã n tam th ò ’i g iữ a h a i t ê n đế quổc P h á p , N h â t chấm d ứ t ,

/

mâu th u ẫ n g iữ a ch ú n g đa g a y g ắ t đ ế n t ộ t đ ộ Ngày 9 / 3 / 1 9 4 5 ,

N h ậ t g ử i t ố i h ậ u t h ư đ ò i Pháp t r a o t ấ t cả q u y ề n h à n h 0’ Dông Dương cho c a ú n g , đồnể th è ’i nồ s ú n g t ấ n c ô n g qu â n P h á p T ro n g nhữ ng n g à y đàu t i ê n của th á n g 3 - 1 9 4 5 , 6 0 0 0 0 qu â n 2-ĩhât đã

2 C

-t i è n aaiiii Jni'cTu ỉoiig Jong Juững, crong lo 0 0 Z4.CCC quản j’

3.C *'*■*/ í cí * \-/O0 CJ lỉcm 0’ am _i.j I tvi'uU CJ^-lc;IZ 0 — Ị > ■ Jov>

auân 0’ Campuchia ( 192 , 119-120) -íUản Pháp chóng CU’ không

n ỗ i , đầu -là n g n h a n h c h ó n g , i.iộ t 30 l í n h P iiáp đó ng gần b iê n

g i o a p h í a Bấc Dông Dương dã c h ạ y s a n g - r u n g wUQC ỗ L a o , q u â n

lỉ h â t v à q u â n Pháp đã chạm t r á n v ớ i n h a u t ạ i Thà K h e c , an ung

p h ầ n i d ’l l l í n h Pháp đã bỏ c h ạ y n g a y t ừ p h ú t đ ầ u , r ú t k h ỏ i t h ị

xã t r ố n v à o r ừ n g rậ m h o ặ c t ụ l ạ i ỏ’ nòt v à i v ị t r í ( 1 9 1, 6 7 2)

Sau k h i l ậ t đổ Pháp để m ô t m ìn h th ố n g t r i Dông Du’o’n g ,

N h ậ t g iỏ t r ò b i p bơm , t u y ề n 00 " t r a o t r ả đôc l ậ p ” ch o V i ê t Ham, L a o , ơ a m p u c h ia ổ ba n ư ớ c, c á c c h ín h q u y ề n t h â n N h ậ t được th à n h l â p 30 máy th ổ n g t r ị của th ự c d â n Pháp ỏ’ Đông

Dưo*ng đu’0’c giũ* n g u y ê n , e ia ỉ có m ô t đ iề u k h á c t r ư ớ c l à g iò ’ đâ y

b ọ n p h á t x í t N h ậ t t h a y Pháp nắm t o à n bộ q u y ề n l ư c v ề m ặt

k i n h t ể , p h á t x í t N h ậ t r a sức b ó c l ô t và cu ớ p đ o ạ t t r ắ n g t r ợ n

m ọ i t h ứ t à i s ả n của Đông Duxrag.

Đang c ô n g 3ẻn Đ ông Duo’n g đã th e o d o i r ắ t s á t t i n h h l n h

B an th ư ờ n g v ụ T r u n g ưoTig Đảng đ i họp n g ay t r o n g đêm N h ậ t đảo

c h in h P h á p lĩg à y 1 2 - 3 - 1 9 4 5 , Dang r a c h ỉ t h i "N h ậ t Pháp b ắ n

n h a u v à hành, đô n g của c h ú n g t a ” , q u y ế t đ ịn ia th a y k h ẩ u h iề u

"đ á n h d u ỗ i lí h â t , Pháp ” b a n g ích ẩu h iê u ’’ đánh, d tu ồ i p h á t x í t

N h ậ t ” , p h á t đông c a o t r à o c h ố n g N h ậ t, gấp r ú t t i ế n t o a tồ n g khỏ’i n g h ĩa g ià n h c h í n h q u y I n t r ê n to à n b á n đảo Đông D u ơ n g

Chớp thò’i CO’ khách quan do ch iến thắng phát x í t của

q u ả n Đồng m in h v à v i ệ c N h ậ t bu ôc p h ả i đàu h à n g B ồng m in h

( 1 4 - 8 - 1 9 4 5 ) , t r ỉ ê t đề th ự c h iệ n c h ả t h ị của Dang c ộ n g s ả n

Đông D ương, t r u n g t u ầ n t h á n g Tám năm 1 9 4 5, nh â n dân V i ệ t Nam

•la I-T-a l ê n lam 'viuòc ; õng sh y l a g n ia ăiarui til ăng l e i io'n.

Lầc :làu t i ă n t r o n g l i e n , 3>1’ CSC d à n tô c t iiu ô c ã i a , cn.in.ri q u y ề n

đã về ta y n h â n d â n c ù n g t iio ’i g ia n n à y , ỏ’ Lao c ũ n g d i ễ n r a

c u ô c Tận dông c á c h mạng g i à n h chính quyền đồng th o ’i vừa t i ế n

à à n n cu ộ c đấu - r a n h Chong sư xâm lir ơ c của P h á p N gà y 1 6/ 6/ 1 9 4 5,

à o n 500 côn g n h â n X I n g h iê p g iẩ y Ơ A P P A d ư ớ i sư lã n h đạo

c ủ a s ả n g bô V iê n g - c h ầ n b i ể u t i n h đ ò i N h ậ t p h ả i t r ả n h à .náy cho

n g u ừ i L a o Từ 2 3/S đ ế n c u ố i t h á n g 9/ 1 9 4 5, c h í n h q u y ề n c á c h

m ạng đươc th à n h l ậ p ỏ’ c á c t ỉ n h V iê n g - c h ă n , Khăm M u ô n , X iê n g

K h o ả n g , Sầm N ưa, P h o n g Xa L y , L u ô n g P ra b ă n g N gày 1 2/ 1 0/ 1 9 4 5,

C h ín h Dhủ lâ m th ò ’i Lao í t - x a - l a r a m ắ t quốc d â n t ạ i V i ê n g -

cia ầ n , t u y ê n b ổ nư ớc Lao độ c l ậ p " t h ủ t i ê u t ẩ t C8 n h ữ n g h iê p ước đã k ý VỚI Pháp t r ư ớ c đ â y , đe r a n h iê m v u th o n g n h ấ t đ ắ t

tu ứ n g Khẵm Mạo v i ế t : "Ke t ừ hôm n a y , t ô i th a t h i ế t h y v ọ n g

r ằ n g t ì n h t h ầ n t h iệ n , g iữ a nư ớc A i Lao va nư ớc của N g à i sẽ

được h o à n h ả o , k h ă n g k h í t h ơ n , vữ n g c h ã i hom trư c ý c b ô i p h ầ n ” ( 4 0 a ) ỉỉg à y 1 4/ 1 0/ 1 9 4 5, C h ín h p h ủ V i ệ t Nam d â n c h ủ c ô n g hòa

c ô n g n h â n C h ín h p h ủ lâ m th ò ’i Lao í t - x a - l a Đẩ g iú p đõ’ n h a u bảo vê và p h á t t r i ể n th à n h qủa c á c ii mạng t r ư ớ c t i n h h ì n h Pháp

c h u ẩ n b i t r ỏ ’ l ạ i xâm lirc rc c á c nư ớc Đông Diro’n g raôt l ầ n n ữ a ,

n g à y 1 6/ 1 0 / 1 9 4 5 đ ạ i d i ệ n h a i c h ín h p h ủ Lao và V i ệ t Nam đã

th ả o lu ậ n và lcý l i i ê p đ in h tu'o’n g t r o ’ vè cá c m ặ t lĩg à v 3 0 / 1 0 /

1 9 4 5 , H iê p đ in h t ổ ch ứ c l i ê n q u á n Lao - T i ê t đươc k ý lc ế t.

3 a n c h ỉ h u y l i ê n q u â n Lao - V i ê t gồm m et 30 c á n bô Lao và

V i ê t d ư ớ i sư c h ỉ h u y của H oàng t h ầ n X u - p h a - n u - v ô n g L iê n qu ân Lao - V i ê t đưo’c x â y dự ng và "đ ư ơ c c h í n h th ứ c xá c lâ p về m ặt Nhà n ư ớ c " ( 1 3 0 , 1 8 )

Sau c á c h iê p đ in h đầu t i ê n đ ặ t n l n móng pháp l ý cho

q u a n h.ê đ o à n k ế t c h iế n đấu c h ổ n g kẻ t h ù c h u n g g iữ a nh â n d â n

ỉa a i nước L a o , V i ê t , ỏ* c á c đ ịa p h ư ơ n g dọc b iê n g i ớ i Lao - V i ê t

c ũ n g c ó n h ĩn g cu ộ c t r a o đ ỗ i và k ý k ế t nhữ ng h iê p ước đ ia

p h ư ơ n g ỏ ỉ la - o ê , t h á n g 1 0 /1 9 4 5 , " ủ y b a n V i ê t - L a o t h â n t h i ê n " đươc thà nh , l ệ p do đ ồ n g c h í N g u yễ n Tam K h ô i là m c h ủ t ị c h ủ y

b a n N h iề u c á n bô được đ ie u t ừ T r u n g ưcmg v à c á c t ỉ n h kh u IV

củ a V i ê t Nam sa n g g iú p c á c b ạ n Lao t r o n g c u ô c đấ u t r a n h g ià n h

c h í n h q u y ề n v à x â y d ự n g c h í n h q u y ề n ỏ’ T r u n g L a o Ngày 1 1 /1 1 /

19 45, ủ y b a n n h â n d â n h u y ê n H ương Sơn (Ha T Ĩn h ) đã c ù n g b a n

c h ỉ huy đ ơ n v i g i ả i p h ó n g q u â n Lao ỏ’ Khăm Muôn họp b à n cách,

g iú p đổ’ l ẫ n n h a u t r o n g v i ê c p h ò n g t h ủ b i ê n g ic ý i h a i nước t r ê n phạm v i đ ia phuxrag m ìn h ( 1 4 0 , 9 8 )

Chua có đ iề u k i ệ n n ỗ i d ậ y g ià n h c h í n h q u y ề n n h ư n h â n

d â n V i ệ t ỉỉam th á n g 'Tam năm 19 45, nh ư nhân d â n Lao th á n g 9 v à

10 năm 1 9 4 5, t r ư ớ c h à n h đ ô n g xâm lư ợ c t r ỏ ’ l ạ i của th ự c d â n Pháp v à t h á i đô đầu h à n g của b ọ n p h ả n đ ô n g , n h â n d â n C am puchia

q u y ế t k h ô n g c h ị u t r ỏ ’ l ạ i c u ô c s ổ n g nô l ê đ i v ù n g d ậ y đứng l ê n

kh á n g c h i ế n MỞ đà u i à n h ữ n g cuô c b ã i c ô n g của c ô n g n h â n ,n h ữ n g

cuôc b ã i khóa của họ c s i n h , nhũng h àn h động b ẩ t họ’p t á c vó’i

Pháp của n h â n dâ n ỏ’ t h ủ đô Phnôra P ê n h T ạ i Phnom PêniL và C ô n g -

p ô n g -c h à ra , h a i ông p á t- s ư c r a v à K ĩm - s a i đã lã n h đạo p h o n g t r à o

* 1 r , 7 v r ' V -r « iLciu CU3 -ill 3-11 1 an f c T1J *-1.031*1 v6 ’ "Ĩ yi. n.-kirLii CL3,H ■!.£ J3

iíam c a o n ^ r h á p xầm l u ‘C’C A iii th u ’c dân -h a p c n iế in Phnom r e n h ,

a s i ong c h u y ể n d ia bàn sang Jhau Doc {-a m 3 3 ) Duo’c ‘) v ban

n h â n dâ n Ham 36 g iú p dỡ, nhữ ng nẽ;irò’i kh á n g c h iế n Ja m p u cn ia

l a p r a *uặt t r â n Kho’-me đôc iậ p v ớ i t r ê n "GO c á n cồ c h iế n s ĩ ,

trỏ’ l ạ i 110a t đông trong nước, bắt liê n lac VỚI những ngu’O’i

y ê u aixó'c ỏ’ 3á t- đ o m - b o o n g ỗ 3 s t- đ o m - b o o n g v à X iêm H iê p c ă n cứ

k h á n g c h iế n đã duo’c x â y d u n g , ỏ A-R anh và Đăng Rếcii, à a i nhóm

v ũ t r a n g lí h á c dưó’i 3ự la n h đạo của òng un va 3áp Xun c u n g

t í c a cư c ì io ạ t đ ọ n g Y i ê t k iề u T h á i Lan g iú p đõ’ n h ữ n g ngưòá

yêu nước ơam puchia tù ’ t r o n g nước s a n g xây dựng 1 ’d’C luxỵng t r ỏ ’

về góp sức và o CUCC kháng c h iế n tro n g nước của nhân dân Cam-

t r ị " ( 1 3 , 4 9 ) IIg à y 1 6 /1 0 /1 9 4 5 , quân Pháp t r ỏ ’ l ạ i c h iế m Cam-

p u c h i a v à b ắ t Ì 0 ’n l i g ọ c T h à n n v ề g i a m ỏ ‘ o à i Q Ò n , 3 8 U đ à y q u a

P h á p , ’’n h ũ n g 'b i = 11 cố : i s p d iễ n r a sau này k h ổ n g cho cả '.la i

b ê n th ir c h à n h c h iẩ n Iư ơ c c n u n g ẩ y ” ( 1 3 , 4 9 )

+ + +

ĩ ĩ h ì n t ổ n g q u á t , m o i quan ;iê 7 i ê t Ham - Lao - C am uuchia

tù’ k h i tiiưc dân -Pháp xầm iu ’0’0 iỉông Duơng đển tho’i g ia n nửa

c u ó i nám 1 9 4 5 , có th ể th ấ y :ìũ.\hz? đ iể n c i ií n h sau :

1 T ru ớ c âm mun và hành, dông xảm lu.’O’c của th ự c dân P h á p ,

-t- ^ -iii '-*■ ^ s 11 J J c 0 — 'Oii.^ -'v-TG'lig, -DO ^Tj'X

ngon CO’ I a nil '180 dan t o e , rúiu nniro’C iãu .lang, c u o i cung trd ’

th à n h , t a y s a i cho b ọ n cư ớp n u ứ c

rù’ sau năm 1 8 8 7 , v ớ i v i ê c Pháp đ ặ t V i ê t ITam và Campu-

c i i i a và o L iê n b a n g 3 ô n g Dương t iiu c c Pháp t ớ i năm 189S ch ú n g

sáp nhập cả Lao v à o L iê n ba n g n à y , c h ia Dông Du’d’ng r a là m 5

x ứ v ớ i 3 ác à c a i t r i k h á c nia au về h ì n h th ứ c d ư ớ i naôt c h ín h

q u y ề n tn ư c d â n th ố n g n h ấ t , t r ê n b á n đảo Dông Dương lchổng cồ n

q u a n hệ g iữ a c á c q u ố c g ia nhà nuứ c đôc lâ p có c h ủ q u y ề n 3au

sâ u s ắ c , m ô t s ố s ĩ p h u đã đứ ng về ph £a nhân, d â n t ổ ohức đấu

tra n h chống xâm luro’c Do yêu Gầu của cuôc c h iế n đấu chống kẻ

t h ù c h u n g , m ô t số p h o n g t r à o đấu t r a n h v à kho’i n g h ĩa đã c ó

TÙ’ k h i Pháp xâm 1 uxrc Dông DuO’n~ iế n c u ố i nám 1945, t r ê n

oan đao iỉong -Lju’O’ng a i m t n a n n .noi quan nẻ giura nỉian d a n ja

nước t r o n g c ả n h c ù n g b i th ự c d â n để quốc xâm iu x r c , c ù n g b ị

p h ố i ào’p c u ô c c h iế n dấu y đ i3 'oàn g iá p g ió ’i g iữ a ba n ư ớ c

T uy c ồ n 30’ k h a i , mang t í n h t ư p h á t , t h i ế u t ổ c h ứ c , t h i ế u

lã n h , đ ạ o , n h ư n g sụ’ l i ê n hê và p h ố i hơp n à y l à b iề u h iê n s in h

đ ô n g t r a n g sử ch ố n g n g o ạ i xâm của ba d â n tô c Dông D ương.

iíăm 1 9 3 0, Đang cô n g sản Bông Dưong r a đò’i 3ẻ n g c ó 3 ứ mênh la n h đạo va t ổ chứ c cu.cc đấu tra n h , để đánh đ u ổ i để qucc Pháp va t a y s a i , g ià n h đôc ì â p ca o ba dâ n t ô c t r ê n b á n đảo Đông Oương. I r o n g qúa t r i n h , lã n h , đạo cách, m ạng, t r ê n GO’ sỏ’

o h á t ìiu y cao đô sức manh của p h o n g t r à o cách, mạng 0’ từ n g n ư ớ c ,

s ả n g c õ n g sả n Sông Du’O’n g và Chủ t i c h Hồ C h í k i n h đã t h i ế t lâ o

v à x â y đắp qu an hệ đo àn k ế t c h iế n lu ư c g iữ a n h â n d â n ba nuức anh em Đây l à m ố i qu a n hê chưa có t i ề n l ê t r o n g l i c h 3ủ’ các

nư ớc Đông Dương v à l à m ôt t r o n g những n h â n t ố CO’ b ả n là m nên

th ắ n g l o ; i c ủ a n h â n d â n Đông Dương t r o n g g i a i đo ạ n c á c h mạng nẩm 1945 v à c á c g i a i đoan t i ế p t h e o

QUÀỈÍ h e V IE T NAM-LAO-CAMPUCHlA TRONG G IA I ĐOAN KHANG CHISN 1945-195 1

Không c h ị u ãề m ất m ôt th u ô c đ ia g ià u có v à có tầ m qu a n

t r o n g c h iế n lu o ’c , n g a y k h i n u ớ c Pháp c ò n b ị 3 ức c h iế m đ ó n g ,

oiaái kháng c i i i ế n liru vo n g sò’ uôn đã có âm mưu t r ỏ ’ l ạ i 3cng

D ương* íỉg ầ y 2 4 / 3 / 1 9 4 5 , n g h ĩa l à c h ỉ 2 tu ầ n sau k h i b i íĩh â t

h ấ t c ẳ n g để đôc c h iể ra Đông D ươ ng, 90’ Crôn đã r a t u y ê n ồ ổ 30’-

r a - đ a - v i n x á c đ ịn h l ạ i c h ủ q u y ề n của Pháp ỏ* Sông D ư ơ n g

Ngày 1 4 /8 /1 9 4 5 p h á t x í t ỉ ỉ h â t dầu nà ng s ồ n g m in h kh ô n g

đ iề u k i ệ n 20 v ạ n q u â n Tưởng G i ớ i Thạch c h u ẩ n b ị t i ế n v à o c á c

v ù n g p h ía bắc v ĩ t u y ế n 16 đề t i ế p nh ận đầu h à n g củ a q u â n N h ậ t Bồng th ò ’i , qu â n đ ộ i Anh sẽ là m n h iệ m v ụ g i ả i g iá p q u â n đ ô i

N h ậ t th e o q u y ể t đ ịn h , của Đong m in h t ạ i v ù n g p h ía nam v ĩ t u y ế n

1 0 Pháp c ũ n g muốn n iiâ n CO’ h ô i N h ậ t dàu hà ng Đồng M in h , r á o

r i ế t v â n đ ộ n g sự ủ n g hộ của A n h , àiỹ để thurc a iệ n kế h o ạ c h t á i

c h iế m Dông Dương, cướp l ấ y th à n h qủa c á c h mạng đưọ’C đ ồ i b â n g

x ư ơ n g máu ®ủa nh â n d â n Đông D ư ơ ng.

2 8

-3 a i io n &#-34; ( -3 5 , -3 2 ) r ạ i - ô - í c y - ò , Lo’-c o ’- l e c đã đư cc ’.'lắc Ẩ c - t o ’ ,

t ư lệ n h q u â n đ ộ i I»'iỹ ỏ’ 'T h á i 3 ìn h Dương t h ỏ a th u ậ n 3ần s à n g ủng

họ k ế h o ạ c h xâm lư ợ c Đông Qu'O’n g củ a P h á p "Mặc đ à u k h ô n g t i n

tư ở n g r a n g Lo’- c o ’- l é c aẽ th à n h c ô n g , v i ê n tư ớ n g Mỹ c ũ n g k h u y ê n

ô n g t a đem n h ie u q u â n s a n g Đông Dương c à n g n h iề u c à n g t o t "

(33, 34).

ỉĩg à y 2 / 9 / 1 9 4 5 g iữ a l ú c 50 v ạ n n h â n d â n s à i GÒn m í t t i n h mừng n g à y Dộc l ậ p , m ô t 30 t ê n Pháp núp t r o n g nhà t h ờ Đức Bà

Phạm Văn Hum, P han 7 ân C hánh, Huynh Phú 3Ồ, N guyễn T h ị 3ưo’n g ,

Hồ V ĩn h K ý b í m ât h.op bà n ỏ’ Tân B Ìn h b à n kế iaoạch gây bao

l o a n , đảo c h i n h , âm mưu d ư ng l ê n raôt "c h ín h ph ủ quổc g ia l i ê n

h i ê p " là m t a y 3 a i cho b ọ n cuớ p n ư ớ c T ro n g k h i c h ín h q u yề n

củ a nước V i ê t Nam móa đa ng p h ả i vừa t i ế n h à n h ch ố n g cuô c c h iế n

t r a n h xâm lir o ’c c ủ a th ự c d â n Pháp v à b ọ n đế qu ốc vừa p h ả i g i ả i

đ ồ n g t ư v ấ n Nam Ky gồm 8 0 t ê n v à g ia o ch.0 N g u yễ n Văn T B in h

l ô i ké o c á c n h à t r í th ứ c tham g i a S ong , m ã i đến th á n g 2 /1 9 4 6 ,

c h ú n g men l ậ p đư ơc H ô i đ ồ n g t ư v ấ n Nam Ky v ẻ n v ẹ n c ó 12 t e n

l à ngưò’i Pháp v à n g ư ờ i V i ê t Nam mang quốc t ị c h P h á p

Bám th e o q u â n Tuxỷng v à o m iề n B ắ c , b o n p h ả n đông âm mưu

l ậ t đổ c h ín h , q u y ầ n của nư ớc V i ê t Nam độc l ậ p Đề p h â n hóa kể

t h ù v à có t h ờ i g ia n c h u ẩ n b i ch o c u ộ c k h á n g c h iế n , c h ín h ph ủ

V i ệ t Nam dâ n c h ủ c ô n g hò a đã c ó m ộ t 30 n h â n nhưcrag Ngày 1 / 1 /

1 9 4 6, c h ín h p h ủ lâ m t h ờ i r a m ắt qu ổc d â n t ạ i t h ủ đô Ha N ô i Thành p h ầ n c h í n h p h ủ lâ m th ò ’i v l CO’ bản v ẫ n n h ư c h ín h phủ lâ m

th ò ’i n g à y 2/ 9 / 1 9 4 5 n h ư n g c ó thê m N g u yễ n H a i T h ầ n , N guyễn Tường

T a m Quốc h ộ i c ũ n g g ià n h 70 ghế kh ô n g qua b ầ u cử ch.0 đ ạ i

b i ể u " V i e t q u ổ c M, " V i ệ t c á c h ".

Sau k h i k ý H iê p đ ịn h 30’ bộ 6/ 3/ 1 9 4 6, th ư c d â n P háp vẫn

dem quân chiếm đóng ỏ’ n h iều n ơ i Chúng n^ang ngược tu y ên bổ

t á c h 2ỉam 30 t h à n h môt xú’ t ự t r i có c h ín h p h ủ , n g h ị v i ê n ,

q u â n đ ộ i , t à i c h í n h r i ê n g nằm t r o n g L iê n o a n g Đông D ương,

lí g à y 24/ 3/ 1 9 4 6, c iiú n g cao r a đò’i c á i g o i là "C h xn h ph ủ Nam

K y t ư t r i " ơ h ỉ m ột n g à y sau k h i Chủ t i c h Hồ C h í M in h l ê n

đ u ờ n g san g th.âm Pháp v à Phạm V ăn Bồng là m t r ư ở n g đ o àn đ ạ i

b i ể u C h ín h p h ủ V i ệ t íỉam đ i dư c u ô c đấm p h á n c h í n h th ứ c 0’ P a­

r i , n g à y 1/ 6 / 1 9 4 6 Đ á c - g i ă n g - l i - ơ đ ổ i " C h ín h p h ủ lâ m th ò * i Nam

Ky t ư t r i ” th à n h "C h ín h p h ủ c ô n g hòa Nam K y t ư t r ị " Ngày

3/ 6/ 1 9 4 6, t h ủ tu x rá g c h ín h p h ủ b ù n h ì n N g u yễ n V ăn T h in h , cam

k ể t bảo vê q u y ề n l ơ i của Pháp ỏ’ Nam 3 0 N gày 1/ 8 / 1 9 4 6 k h i

-K h i quân Tư ởng r ú t về n ư ớ c , b ọ n " V i ê t Nam quổc dân

đ ả n g ” c â u k ế t Vũ’i " D ạ i V i ê t quốc d â n đ ả n g " lậ p KQuổc dâ n

đ ả n g V i ê t Ham” 3 ọ n n à y đã b í m â t họp b à n vó’i Ph-áp âm mưu

là m đảo c h ín h l ậ t đổ c h í n h p h ủ l i ê n h iệ p lâ m th ò ’i V i ệ t Ham Song t ấ t cả c á c k ế h o ạ c h gây b ạ o lo ạ n và đảo c h í n h của b ọ n

p h ả n đ ộ n g da b i p h á t a n Ngay b ọ n t)ù n h ln t a y s a i Pháp cu n g

m ấ t lò n g t i n , mâu th u ẫ n gay g ắ t vcýi n h a u N gày 1 0 /1 1 /1 9 4 -6 ,

t h ủ tư ớ n g o h ín h phủ b ù n h ì n N guyễn Văn T h in h p h ả i t r e o cồ

tư t ử

Tư sau n g à y N h ậ t đảo c h ín h Pháp (9/ 3/ 1 9 4 5) , c h ín h q u y ề n

30

-J a m p u c iiia iio à n to à n t r o n g t a y - ĩ'r iệ t - r o n g c h ín h , th ể quân c iiủ

lậ p h iể n , n g o à i nhà vua và bon quan l ạ i còn có 3ự tham g ia

kỹ n g h ệ , c ô n g a n th ự c sự "c h ả l à m ôt đạo b in h q u a n l ạ i đề

a u ổ t cho h ể t n g â n q ũ i Gao M ie n ” ( 1 3, 4 4 )

Bay t r ò t ự d o v t ư t r i , th ư c d â n Pháp dưng l ê n m ột số

3ác đ ả n g p h á i như đ ả n g T iẩ n DỘ, đ ả n g Phục h ư n g , đ ả ng L iề n

h iệ p quốc g i a , đ ả ng Tự d o , đ ả n g Dân c h ủ T h áng 1 1 / 1 9 4 6 H iệ p

đ ịn h Pháp - C am p uch ia được k ý k ế t Sau k h i k ý v ó a T h á i L a n môt h iê p ước ỏ’ O a - s i n h - t ơ n ( 1 5/ 1 1/ 1 9 4 6) , Pháp c h iế m n ố t 3 á t -

ta m -b a n g , d ặ t C a m p u ch ia h o à n t o à n d u ớ i sự th o n g t r ị của P h á p

G u ố i th á n g 1 2 /19 4-6 , c h í n h p h ủ mcýi đuưc th à n h lậ p d ư ớ i q u y ề n oủa ứ t - t i - v ô n g Pen N Ú t là m 3Ộ t r ư ở n g Nkà n u ớ c , Son San là m 3Ô t r ư ơ n g T a i c h í n h , v à Ghe an Vam là m Bô t r ư ở n g G iá o d u e

Đ i l i ề n v ó a v i ệ c t h i ế t l ậ p c h í n h q u yề n th u ộ c đ ị a , th ự c d â n

P h á p r á o r i ế t xảy dưng m et đ ô i quân xay s a i 4 0 0 0 t ê n do s ì

q u a n Pháp đ iề u k h i ể n

v ớ i 3U’ g iú p đõ’ của A nh, quân Pháp đà c h iế m Pắc s ế ,

Bô l ô v e n , x a - v a - n a - k h é t , Lao Bảo của L a o , ỗ p h í a đ ô ng b ắ c ,

n iiữ n g to á n p h ỉ Pháp - Meo đang h o ạ t đông r á o r i ế t ỏ’ v ù n g

T r ấ n N in h , ổ p h ía b ắ c , quân Pháp t ừ T ru n g Quốc kéo x u ố n g p h ía nam c iĩiể m P hon g Ẩa Ly (2/ 1 9 4 6) cũn g t r o n g t h ờ i g ia n n à y Pháp

v à Tuởng mặc cả vó’i n h a u v à sa u H iê p d in h T r ù n g K hánh ( 2 8 / 2 /

1 9 4 6) , q u ân Tư ởng r ú t đề cho lư c lư ơ n g Pháp c h iế m đ ó n g L a o

q u y ề n l à m ộ t nước t ự t r ị v à l à m ộ t bộ p h ậ n củ a L iê n b a n g Đông

Đ ương và L iê n h iệ p P h á p ” ( 1 9 1, Ó7 7) Ngày 1 5/ 1 2 / 1 9 4 6 c h ín h

q u y ề n Lao b ầ y t r ò t ổ n g tu y ề n c ử Hoàng t h â n Xa v a n na r á t

Mn g ư ò 'i đã t ỏ r a t r u n g th à n h vó’i Pháp t ư n h ữ n g sư k i ê n năm

1 9 4 5 " ( 1 9 1, 6 7 8 ) , đứng r a lậ p c h ín h phủ m ớ i N gày 2 8 /1 2 /1 9 4 6 , Pháp tu y ê n b ổ b in h đ in h x o n g L a o

Như v ậ y , qua 16 th á n g t i ế n hành, c h iế n tra n h Đông D utm g,

th ự c d â n Pháp đã dự ng l ê n c h ín h q u yề n th â n Pháp ỏ’ ơ a m p u c h ia ,

L a o , Nam Bộ V i ê t Ham Từ năm 1 947 t r ỏ ' đ i , Pháp p h ế t thê m m ột

l o ’p son Khấn l ê n cá c c h in h , p h ủ b ù n h in là m c ô n g c u c h ổ n g p h á cách, mạng ỏ’ ba nước Đông Dương.

3 2

-T h á n g 3 /1 9 4 7 , c h ín h phủ Pháp củ’ 3 5 - l a s a iig Dông Du’O’ng

" h a y £ ) á c - g i ă n g - l i - o ’ làm Jao ủ y , th ự c h i ệ n kế a o ạ c h n ó i t r ê n

TÙ’ n g à y 1 5 /3 đến 1 0 /5 /1 9 4 7 , c á i g ọ i l à "Q uốc h ộ i lâ p

h i ể n " của Lao v ớ i 44 đ ạ i b iể u họp v ớ i sư tham dư của n h iề u

c ổ v ấ n Pháp đã b iể u q u y ế t "s ự th ố n g n h ấ t ” của V trơng quốc Lao

v u a c h ỉ đ ị n h , qu ốc h ộ i t ấ n p h o n g Quổc h ộ i lâ p pháp sẽ đưo’c

b ầ u v ớ i n h iê m k ỳ 4 nấ m P h ậ t g iá o được c o i l à qu ốc g iá o đ ư ớ i

sự bảo hô t ổ i c a o của nhà v u a

N h ìn CO’ c ẩ u c h í n h q u y ề n móa, ta t h ấ y c h í n h phủ Lao đuợc

n ô i t r i đầu do n g u ờ i Pháp đ iề u k h iể n " ( 6 , 1 8 )

c ũ n g t r o n g năm 1 9 4 7 , c ă n cứ và o H iế n pháp mo’i , m ọt

"Q uốc h ộ i l â p p h á p ” đã được b à u r a 3 ô - l a , Cao ủ y Pháp ỏ’ Đông Dương đ íc h , t h â n t o a dự b u ổ i họp đầu t i ê n của Quốc h ộ i Lao

( 2 6 / 1 1 / 1 9 4 7 ) cù n g n g a y , vu a S is a v a n g V ông đã nhò’ 3 ô - l a c h u y ể n đến Tổng th ố n g Pháp b ả n cô n g hàm v i ế t n g à y 2 5 /1 1 /1 9 4 -7 x i n cho

V ương qu ốc Lào đ ịa v ị p h ụ th u ô c t r o n g k h ố i L iê n h iê p P h á p

- g à y 1 4 / V 1 > 4 £ , o - r i - ò n , -ồ n g th o n ^ Ocng -lòa Pháp đã c iiu y ề n

đ e n n h à vu a Lao bức c ô n g hàm c h ín h th ứ c ch ấ p n h â n iò ’i đề

n g h ị n à y

Ngày 1 9 /7 /1 9 4 9 Thỏa uức c h u n g g iữ a Gông Liòa Pháp và

V u tra g quốc Lao đã đ litre k ý k ế t t ạ i P a r i Thỏa ước gồm 4 đ iề u

k h o ả n k h ẳ n g đ in h l ạ i raôt l ầ n nữa "c h ủ q u y ề n v à độc l â p " của

V ư ơ ng quốc L a o lĩh u n g ve GO’ b ả n , V ương quác Lao v ẫ n b i hạn

v ớ i L iê n h iệ p P h á p Nước Lao sẽ có lq ’i hcra k h i c á c l ơ i £ch

n à y đuxrc k ế t họ’p h à i h ò a VỚI muc đ í c h t h ị n h v ư ợ n g c h u n g ” ( 1 8 3 , 7 - 8 ) , n ê n c h ấ p n h ậ n t h ố n g n h ấ t t i I n t ê và t h u ế quan

v ớ i c á c quốc g i a l i ê n k ế t kh á c ỏ' Đông Duxrag H a i b ê n P háp, Lao t h ấ y c ầ n p h ả i mỏ’ m ô t H ô i n g h i th ổ n g n h ấ t ỏ’ Đông Dương gồm đ ạ i d iệ n củ a ba q u ốc g ia l i ê n k ế t và đ ạ i d iệ n của Gông hòa Pháp để b à n về m ô t số v i ê c như l i ê n l a c , v i ê c k iể m s ó a t

n g u ờ i nhập c ư , n g o ạ i th ư ơ n g và t h u ế q u a n , kho b ạ c và t r a n g

t h i ế t b ị

C u ố i năm 1S 49, c ì ií n h p h ủ lư u v o n g củ a Lao ỏ’ Băng Cốc

t u y ê n bổ t ư g i ả i t á n ( 24/ 1 0/ 1 9 4 9) , Khám M ao, X uvana Phuma và

xà Tay t r ở về V iê n g Chăn hq’p t á c v ớ i c h ín h , phủ t h â n P h á p Từ

k h i r ú t san g T h á i L a n , C h ín h p h ủ lư u v o n g Lao đa m ấ t dàn v a i

t r o lãnh, đ a o , niiưng v i ê c tu yên bổ tư r i.ả i tá n và not • • • 30 •

t h à n h v i ê n q u a y v ề ào‘p t á c v ó ã ch.ínỉ 1 p h ủ do p h á ũ l ậ p r a l à

k ế t q ủ a c ủ a Gbanh sá ch l ô i k é o v a mua c h u ô c c ủ a t h ư c dân

? iaáp.

T a i C a m p u c a ia , n g à y 6 / 5 / 1 9 4 7 v u a X i - h a - u ú c c ô n g bố bản

t ỉ i ế n ph á p m ó i, xá o đ in h Cam pu c i l i a l à m ô t nư óc quân c h ủ , quổc

g i a t ư t r i t r o n g k:h.ỗi L i ê n 'a iê p Pìaáp v ó i t ư cách Quốc g ia

l i ê n k ế t Vua l à n g ư ò ả l ã n h đao t ể i cao của nhà n ư ớ c H ộ i

đ ồ n g nh.à v u a ( c o n g o i l à H ô i đ ồ n g n g ũ t i ê n ) gồm Ctan t ị c h H ô i

đ ồ n g H o à n g t p c , Thủ tưó*ng n ô i c ấ c , Chủ t ị c h Quổc i i ô i , ơhủ

t i c h H ô i đ ò n g vưcm g q u ổ c , 2 v i s ã i trư o m g 2 môn p h á i tô n

g i á o , Chủ t i c h TÒa áa t ỗ i c a o H ô i đ ồ n g N ô i c ấ c đ ứ n g đầ u l à Thủ tư ó u g do v u a c h i đ i n h Gấc "bp t r ư ở n g do t h ủ ttr á n g đề

n g h i v à v u a d u y ê t y Quổc ta-ôi l â p pbẮp đưo’c bầu v ớ i n h iê m k ỳ

4 nẵfli P ia â t g iá o v à q u ố c g iá o dưóâ sư ủ n g txô t ỗ i Cao c ủ a n h à

t h ứ c , n h ư n g ch u n g q u i v a n g iổ n g n h ư .ngạch, ’bảo ta.0 t r ư ớ c k i a

M o i cô n g v i ê c c ủ a n rià v u a , c h ín h p h ủ đ ề u p h ả i đưg*c 'oên t ò a

-o a iflh , tim e quan., 71 â t thám, niià t ù , quân 3ự mỗi ngành,

l a i c i l i a làm 2 ngạch (raòt n g a c ìi tiiu ô c quyền a g ư ò l Cam DU c il i a ,

môt n g a c n t h u ồ c n g ư ò l ?h.áp t r ô n g c o i ) 7Í àụ như quân sư có

2 nạng l í n h , mót oang th u ô c 31 quan Jam p u ch ia đ i ề u k h i ề n d ề

canh, g á c , g i ữ t r â t t ự t r i a n , m ô t hang do Ph.ắp ò i i huy đ ề

đ i ề u k h i en h o a t đ g n g c h iế n đấu ho ặ c l í n h phòng th ủ Cấc

ngành, cồng c a í n h , y t ế có c á c cổ vấn ?h.áp r i ê n g ciao từ n g

ngành., t r ừ ngành, l e n g h i l à Pháp g ia o ’Toàn to à n cho Campu-

c h i a

Như v â y , t í n h ckLẩt c tiín b quyền G am puchla vào n liữ n g nãn

1 9 4 7 , 1948 kh.ông có g ì ìchác t r ư ó 'c Chính quyền Ceưnpuchia vẫn

c h -ia X i - t i a - n ú c đ ề r a m ôt "co* 30’ 3 U ấ t p h á t " đe 11 t i ế n t ớ i m ộ t• * •

n ền đ ô c l â p hoàn t o a n " ( 1 9 1 , 60 3) COO CamDUcỉiia t r o n g tlaưcrag• •

lư o ’ng v ớ i Piiáp Tháng 9/194-9, X i-a a -n ú c đề n g h i Pi-nkLÔng,

Gao ủ y P hấp ỏ’ Dông Dưcmg chấp n liâ a m ôt sổ đ iề u ka o ằ u cho m ô t

h iê p đ ịn h g iữ a Ph.áp v à C a m p u c h ia , t r o n g đó p r ia i k iiầ n g đ ịc h ,

ca u quyền l ã n h t h ồ , đp c l ậ p c ủ a C a m p u c h ia , ch u yề n g ia o từ n g

bưó’c những v ù n g l ư c lư o n g quân sư Ph.áp đa ng flo a t đ ô n g th à n h ,

nhữ ng "K h u v ự c b in h , đ ịn h " dưó’i 3 ự k iề m 30á t v à c ìa i 'rruy của

Gampuchia (1 9 1 » ốo 3) •

Ngày 8 / 1 1 / 1 9 4 9 , H iề p đ ịn h Pháp - C a m p uch ia đ u ự c k ý k ế t

36

-t a i ? a r i ĩ i s p i i n n gom 20 đ i ề u k h o ản " c ò n g _:aân vưcng ạu ỗ c

0 am pu Cilia 3Ì1U’ l à mòt quổc g i a đ p c l ậ p Quy en nan c ủ a Tương

quốc Jam puciaia cun g c h i 'oan cciế t r ê n l ĩ n h vực n g o ạ i g ia o v à

t à i chanh về quân sự , C a m ụ uch ia có quâu c tộ i r i ê n g dề du y t r i

t r â t t ư an n in a , p h ò n g t h ủ b iê n g i ó á De bao đảm có h iê u qủa

p h ò n g t h ủ c ủ a L iê n iiiê p p h á p , quân đ ộ i củ a L iê n h iê p Pháp sẽ

đ ó n g t r ẻ n lã n h th ổ c ủ a Vương qu ỗ c O a m p u c ìiia G am puchia c ũ n g

th ố n g n h ấ t v ó i P háp v è m ô t l i ô i n g h i v ó i c á c c h in h , phủ 7 i ê t Nam Va Lao ( t i i â n P iiắ p ) đề đ ề r a n h ữ n g q u i đ ịn h , về l o i íc h

ch u n g (1 3 9 , 4 7 - 5 0 )

N g o à i bảa H iê p đ i n t i , Pháp v à G am puch ia còn k ý m ôt 30

a á c th ỏ a ước l i ê u quan t ó i c á c v ấ n đ ề quân s ự , t ư p h á p , v ă n

h ó a , k in h , t ễ - t à i c h í nia T ro n g " T h ỏ a ưó’c bồ x u n g l i ê u quan

đen các Van đ ề quân sụ'" cổ n ó i rõ : Dầ đóng góp aổ ‘n iêu qủa

và o v iệ c ph ò n g t h ủ c ủ a L iê n i i i ê p P h á p , quân đ ô i của L iê n íri êp

Pháp đưọ’C đóng quân và ho a t đpng tr ê n lãnh, thồ Gampuciaia.

N ga y t r o n g t h ò i g ia n h ò a b in h , m ô t ủ y bau tkurcmg t r ư c c ủ a Ban

tìiam muu quân đ ô i bLai nưó'c đưo*c thành l â p đ e ctmầiỉ b i k ế laoach

p iiò rig th ủ c h u n g v à hơp t á c quân 3U’ h.aỉ b ê n T ro n g t h ò i k y

c h iế n tr a n h , to à n bô các phư ơn g t i ê n píaòng t h ủ ào quâc d ô i

C a m p u ch ia và quân đ ộ i L iê n h iê p Pháp lâ p r a 3© cùng đ\ro'c 3ư

d u n g Đầ t& o đ iề u k iê n th u â n l o i cho sư o h ổ i 'acyp t r o n g k h i

x ả y r a c h iế n d ấ u , v i ê c th à n h , l ậ p quân đ ộ i quổc g i a Cam puclaia

c ũ n g sẽ đ ồ n g t h ò i vóá v i ê c tr a i3 g b ị vũ k h í , k h í t à i c ủ a P liá p

n h ư quân à p i c ủ a L iê n à iê p Pháp ( 189 , 5 6 - 5 7 )

ò° V iê t ĩĩam , t ừ sau n g à y c h ín h , phủ bù n h ỉn N guyen 7 ăn

T h in h , b ị đ ồ , t t iư c dân Pháp tìm m o i cách, đ ề dàn x ế p , l ô i k é o ,

du do bọn p hẰn đ p n g , cổ dựng l ê n m ô t c liín ìa phủ bù n h ln ta y

37

-3£± 7e ọ h í a bpn priảr! lô n g 3Ũag ráo r i =t '/ậ2 đ ô n g , tr a n h , thủ

x i n Ph.áp nhiả cao MÔt 30 quyền l ơ i

N gày 6 / 1 2 / 1 9 4 7 , Bảo D ạ i v a B ô - la găp n h a u t a i v in h Ha• * *• • • »

L o n g Sau c u ô c g ậ p n à y , 3a o Đ a i đ ã có những cu ô c g£p m ặ t vó à

N guyen Văn X u â n , Ngô s ì n t i D iê m , T rầ n 7 ân Iiý (1 0 5 & ) N gày

20 / 5 / 19 4 8 , Pháp đ ư a N g u ye n Văn Xuân r a làm th ủ tư ổ u g c h ín h ,

phủ bù n h lũ đ ổ n g ổ’ H a N ộ i ĩỉg u y e n Văn ^ u â n chu ần b i đ ề k ý k ế t

v ó i ph.áp v i ê c x i n cho V i ê t Nam g i a nhập k k ổ i L i ê n h iê p P h á p

N gà y 5 / 6 / 1 9 4 8 , t r u ớ c sư chứng k iế n c ủ a 3ảo 3 a i , B ô - l a v à

N gu yen 7 ân X uân đ ã k ý m ôt b a n tu y ê n bổ c h u n g " c ô n g n h â n nần

đôc lậ p của nưó’c V i ê t Nam", nỈIưổ’C V iê t Nam có quyền t ự do

t iiư c h iê n nền t h o n g n h ấ t v à g i a nhập vào k h o i L i ê n h iê p Pỉoắp1’ Báo N gày M ơ i r a t ạ i H a N ô i n g à y 7 / 6 / 1 9 4 8 đ ã đăng d a n h sách,

nh ân v iê n c h ín h , phủ lâ m th.cn v à h a i đạo 3 ắ c lệ n h , n ê u rõ sư

cần t h i ế t p h a i th à n h lậ p c h íc h , phủ T r u n g ư ơ ng lâ m t h ò à đ ề

th x rc h iệ n SJT th o n g n h ấ t b a pỉaầa V ỉ ê t Nam v à đ ề đ i ề u đ ĩn h v<ỹ±

P h á p sắc lê n h th ứ h a i đ ịn h , rõ hê th ỗ n g t ỗ ch-ức c h ín h phủ v à hành, c h in h

N gày 8 / 3 / 1 9 4 9 , " H iê p ước 3 - l y - d ê đưo*c k ý krết g iữ a Tỗng

th o n g Ph-áp Q - r i - ô n v à Bảo Đ a i t a i P a r i * Theo b ả n bã ê p ư ớ c ,

?h.áp c ô n g nhân Y i ê t Nam đ ô c lâ p n ỉiư ng về n g o a i g ia o V ỉ ề t Ham

c t i i đư ơc đ ặ t đ ạ i d iê n ở T h á i L a n , T ru n g H oa (T ư ở n g G i ổ i T h a c h ),

Ấa Đô v à t ò a th á n h V a - t i - c ă n g , ỏ 0 các nưóxỉ k h á c " v ấ n đ ề bảo vê các quyền l o i c ủ a V i e t Nam sẽ do c á c p h a i bô n g o a i g ia o Pháp

đảm n h iê m ", về quân 3ự, V ỉ ê t Nam có quân đ ô i r i ề n g , do c ác 31

quan n g ư ò i V ỉ ê t c h i h u y như ng do Pháp huấn lu y ê n v à t r ư c t i ế p

d iề u k h i en Quân đ ộ i L i ê n h iê p Pháp đưo’c đ ó n g q u â n , t ự do đ i

l a i t r ê n lã n h , th ồ V i ề t Nam T ro n g t h ờ i b lu h , m ộ t ủ y ’ban n g h iê n

38

-cứu sè lu’G’c t lia n a l â p ìề so á n mò t crru.’o’Eg t r i n h , ph ò n g t h ủ và

c ô n g t á c r r o n g t i i d c k i ế n , u y ban l ó 3e th à n h , bp th.am mưu

c h u n g cho h a i nưó’c về k i n h t ễ t à i c h ín h , đ ò n g b a c Đông Dưoug

ch u n g CÌIO T i ệ t Nam ( c ả Lao v à ơ a m p u c iiia ) sẽ pnu t h u ô c vào

đ ồ n g P la ră n g c ủ a Pỉaáp Tư ba n p h á p đưo’c t ự do k ia h doanh, ỏ’ V i e t Nam V i ê t Nam p iiả i b ồ i th ư ờ n g m o i t à i 3an ch.0 t ư bản Pỉaáp b i

t i a i ê t h a i do c h iế n t r a n h về văn ìiỗ a , V i ê t Nam có quyền t ự d.0

tồ chức c á c trưcrag t i ề u h o e , t r u n g 'aoG v a Cao đki]g niiu’Dg t r o n g

c á c t r ư ờ n g đ ề u p h ả i d a y t i ế n g p h á p ( l 3 3 a )

Ngày 3 0 /1 2 /1 9 4 9 » Pháp k ý i i i ê p đ in h , " t r a o t r ả l ạ i chủ

q u y ề n " cho Bao Đ ạ i v à 3au đó t i ễ n h.ành c á c bưó'c c h u y ề n g ia o

m ô t số CO’ quan ( c h ư 3Ỏ’ Gông a n , sỏ’ la o đ p u g , t r a i g ia m ) c h o

ứ c , B Ì , Luých xăm b u a , H y L a p , Ý , G iổ o c đ a n i , Hon đ u r á t ,

'Thái L a n , Tây Ban N h a , L i ê n b a n g lí am P h i , TÒa th.ánh L a M ã

cô n g nh â n c á c C hính, p h ủ 3ảo Đ a i c ù n g La o và ơ a m p u c iiia

lĩg à y 1 7 / 6 / 1 9 5 0 , Ph.áp t r i ê u tâ p đ a i b i Bu của 3 c h í n il phủ

bù n iiì a sang P a r i họp " H ô i n g h i v i l o i íc h Đông D ư ơ n g " Ngày

3 / 7 / 1 9 5 0 , Quổo ì i ô i P h á p ctauầo y q u y ế t d ịr h th à n h , l â p Bô các

39