Uo vçy, n^blea.. 4n khoag co tham vçag ngiuên cuu, tit.. ih phan te Nbà nuêc va dan gian^ den ket càu eU dàn^ od... Rhodes, arini, iJaron, ravcrnier, Tisani Oboiay, Carreri, richard, B
Trang 1• • • nfcrrrv
Trang 2/ I
\JW\ fMoo
Tr
N/
Trang 3c^
Trang 4%l
\1
Trang 5s o l o a ^ ^ y ^ , ,} t r / ê c uoy d 5 t^ t uu, v«o r ^ t oJ i>àn
v a CJ a 3 c u û " -raaj c $ n c -ioậ c a c l à n t : xn ll:xU:u sU i
Trang 6-'" ^uo c a p huytn h o f o ' l i ^ > iMt không
u<.' u u ^ - t a à a a " aj.^a t u , '^ ^ cho caC toành tb4 r
°**^ ^^'^ ' ^^ v a i c a c - ^ j i i khàc l i , Bçt so
l à r s i ê u - l à n , xS va mçt so 1 t r 3 tbành
v l - t h à n a t b 4 ^ il 3 V l ç t nan» eo nhîhig t b 4 t r a a
l 5 n cnu :;'cu t o n t ^ i c h î nbâ 3 cac b e ^ t d gn» buoa ^ ' " , ao
l à l o ^ i cao ••t t h 4 kbCng tbành»» nhu t r u â n g h ^ w^a Van
ulnh n b r t *> * ^îçi an inâ abiînfç kbàoh pbUd
1- " ;.t ; ^ 5 n phudnt: jôn£ (baaftr) kbo
thi lio*n c ' l à nhilnt-: iiem
obo Va chu you ob^ , t b î d i ç a injo v j t c h t t
• nbau» i etxunr nb2n^ thành t b 4 *o
^h±h- _ ^ vo cua norii-T t h o n Vào tâio Jky ^ l ; ,
ri.-nxr^Nri t r u i î n g y o ahju x é t : ••ibànb pbo t a nbà ce c - t I ç a
Xy.i, jcbon^r thtf t y [i b o t , ' ^ a o n , dudng he.û lun^ i-u.i^,
liàiD b j ^ ua tUE, t s ; '^rii^ Uon De a l / muon îu cC ^c
.'jgoài r a , * , , U t t / 1.5n, tv'•
n b o , - I v bào ' r " ( ) Uuol tbo K;T ,
mgt t a o g i u ^ tbj t r î n îlinb b i n h " c h l 1 ^i r ç t
t j p b ^ r ( r a m a s s i s ) c ' c l o u tr< , cj-'
c ^ - ' -d<^o ^'i- * 'n h;'C t o màu v* "- rh? •• M
oôn hu 1;' ; h i 1* "r ^^ ' ^ tra^i n^-GO
Trang 7^ c ^ ^ ồnh "v / açt oaA chy Ida
t tfp b^p # M icu qu'ia, i; tbànb mçt pho
j, hàng, nLÙi' cac nguâi ân til cào thon làng ag sÂn v^t don ban Ơ dau pho co laçt 0^4 al^^ h: ;c cbûa
i -o, nbSng ai 3 câc làp - nuâ xn, ho^c kL^ _w-i ve troti cuil ngày b$a do du^c, thỵ ^ co tbe ngu 1 ^ , n^i: hàng eui
bç chUa ban dtf^o" () ,
uyen tbanb iJha, tronc cuon "hUc tranb kinb
te 7içt naifl 3 tbe ky AVIi-XVixI* (.ario, 1 , da co y d4nt phân lo^^i cac tlianb tb4 Viçt nam tbành á^a: cac tbànb tfc
- tbành do (villes-citadelles) va eic tbành th4 ^ cù^ pho (villes-marches) :>o co tbe là/^^ ^'^^ phoa^ sy pbJLn lo^i cua eae nba sU bçc doi v5i càc thànu tr4 h^t bàn txi3i ky Toku-gava kai hç cbia ra làai 1 loçii tbànb tb4 - tbàou quach (caBtle-town »,ioka ©achi * thành bg dỵnb) va tbanb tU4 - ba cang (barbour-town * mioato macbi • cànt: tau aỵob) iuyc ri h§ tbon^ cac thành pao va tb4 tran 3 Vigt nam tb3i trung d\
co Dhan nh^ỵc t^p hdn, nhon.;^ ^hu va da d^n^ bdn nhièu
ỵroog Dçt loft cào tbành tb4 trung dç.i Vift nam nbiêtj bỵab nbiou v3 dé, bàn l u ^ an da l^a chjn h^lng long - Ma nçi nbU m^t doi t U ^ g ngbiên cuu c^ wbe^ là co ly do c^
no Tbanp; lonr - f ' , là kiah dơ cua-^uoe gia phon^
kien t\ç quy «roac nbicu tbe ky, là mçt trung tàr eblnb tr4 - kinb te - vti) boa làu dơi, lơn nbat va 00 tan quan trçng ca nu5c i.o Iji co tbe du^c coi nhu nçt thnnh t'\\
trung dfi Viçt n "1 blnh» do là nçt ket eau ho^n chxnh trong dS cà : khu vvo "thành•• va "tbl" deu di t"" 't tmk
trlen bet ntSc eu i ao lidn nûa do v4 tri ^4» ly thu^n ciçn cua no (nui bao bçc, d4i tbe ^8
ho, dau BƠ- v>-ao tbong thuy bç, bon ^.aiMnr tv , ,, ig Ir^ - !à nçi la 00 mjt laojL lien bç "•* L*i.^^v v* r ; ỵ'Vv tr dơi vơi cac d4a phudnt, cbung quanb, 1* ^cx y»j
Trang 8^
^'
< î t b u tmrMm nglài§p r O a s Phy c f a Uo vçy, n^blea
a;: - uà n § i ^ khong c b l l à de cho r i e n t b à n
t t b 4 CIO, ma nhOng dçe diem cua oo eung l à ah2nG nSt cuui;,, aan; iO b i e n ebo ca « ç t bç t h o n r tbành t b 4
^ trxinr: d f l V i ç t nam
-^ 5^x xUiiag l o n g • :à n § i t r o n g 1 * ^ an 1* »$t t ê n , : ttan^r t î n b c h a t q u i u 3 c , t r u ^ è n t hyd r a t b à n b t"n4 này da co khà n h i e u t e n g ç i ktaac nhau (Dông do« D$ng k i n b ,
^ , :5c t b à n h , jfiii: Miàuh -buumiÉgMtt) trtfôc k h i laang t S n
c h i n h t h i e l à vZ n ç i vào Cfe&m l b > l TÎnb q u i u5c va t m y è n -^ t ; — ^ -S cung àp d^ng cho v i ç c jsiôi hqn kbong gitm ngbien
eiîu k h i ctaâng t o i g ç i Thftng lonr - llà n ç i nhu o § t phnn d a t tUdog dOdng v ^ i ddn v4 bành c h l n h cua pb^Pb^ng tHien d d i Le
bo^o phu Hoed d â c d d i îiguyen, bao goa 2 buyçn Th^ xUdng va
t ^ d5c ( s a u l à Vxnb tbuyin) t dp gom o3 khu hoàng
t h à n h , cào pho phu^n^; buon bàn va n ç t so làn^ cbuyen ven do
cuûr v ô i c à c ben càn^ 5 song v^ no l â y , t o n l^^i l à khn
vylc „ -^ t r u n g v ô i a,^ , Inh Ilà : - , - - ^ V ^ a y )e c o i nbu , >
k e t e a u k i n b t e boàn c h l o h khouc: b4 r a n g buçc ;açt eàcb cioy ooo b 3 i nhSnc; d4a £;i3i bànb c h l n h 14cb s u , chun^; t o i x e t eà den l à n g gom Bat t r à n g , bên k i a sGn^j; Hong, von ^Oia k i a t b u ç huyçn Gia l à n , t r i i i,iah b/lc (^MU l à t l n b I-ïCc n i r b )
i'Jiaôn khc t h 3 i g i a n : u ç c nghieon cxîxx ftf l à 3 t b e ky
XVII, XVIII va A I X , cy t h o l à t û k h i Tr4nh TÛng vào Tbang
l o n g d i ç t ilç^c ( l > ' i 2 ) den k h i Ilà n ç i t r d t b à n b ci§t nhu^np, d4
t r o n g t o à n cànb l à g i a i do^n cburi?; boàng cua coc dç '^"^-•
k i e n , v ô i nb3n4j kbà nnng nay s i n b màiri ^ l'^i"^ ^^ t
c ^ ' l » i » lo l à t h 3 i ky t r u 3 : ' ^t < Î ^ BUO^
v a d4nb b i n b cua E ç t t b à n b t h 4 trun,^ d § i i/iv "^^•»
Trang 9r
g
nb3ng trién irçng ci tbe chuyen aang mçt tbàij^ pho c5- -.i
4n khoag co tham vçag ngiuên cuu, tit nxêu ait, xur*^ • * nçi ttÇt câch tồn diçn, dieu JO vir;t Khà nang * tac sxà v-, khuon kbo cho pbêp, N 6 cbl di sàu vào ra$i bàn, chu ye;^, dơ là ket eau kinb te - xa bçi cua
ong nçi, v3i tu càch là oçt thanb thi tpung 4 ^ 't d^n ket eau kinb te cua thành th4, nb2n^ ih phan
te Nbà nuêc va dan gian^ den ket càu eU dàn^ od ehe vi
sV giao lUu d£ng cay tron^^ thành tb^ .^ồi p b ^ vi dơ, luj
an se khong de e^p don Cite m^t kbac nhU oanb quan 040 ly^l kien truc do tb4, dien bien 14cb su cung nbU càc einh ho^t
va cong trlnb v&n boa Ơ mçt fflâe dç nhàt d ^ b va khi cnn %t tbiet, lofn an eơ so ầxih doi ebieu eau truc va oÇ /bat tri 14cb si} cua ihAng long - Ilà nçi vơi mçt so tbànb tb4 kbàc %
tren thê giơi, c'aw yeu là v5i ctc tỵ.ành th4 trung d^i lây J
1 nghXa oua cio tài ngbien euu trudo net va ciiu yeu \\
.ng long ^^if co tbe j o; iJn.M titr hieu ềe d^c diein càu truc vi 140b o3 cua cac thành tb4 trung dgi Viçt na»
va cua xa bçi Viçt nam co truy«n ?ioi cauri^^, ^Jc biçt trong hlnb thai -x* hçi ptonf ^^ ,, j d^nh kbàc là trong ỵảe
dç ban v-r^A, ^ A^u an uJ ^'^ • gơp phan vào viçc tin bleu nùxk
ahan cua tlnb tr^û4, tri trç, l^o hÇLU nt^beo nàn cua
• » - *
nea icinb te dat nUc^c ta tron^; nbun^:: tbe ky qua, txnb t.rçng
do da d^ Içti T: " di lyy i - ubơ cho on t^n m-ny nay vi chua.^ ta dang rhai daU tranh de kh.^iC phyc nbCng di lyy dơ
Cuoi ỏng, lugn an cunt, aonj, Auçc long ^.op vào cơne; v: , tim hieu 14ch ytf va truyen tboa^ cua ïbu dơ uà nçi n*en yeu oua cbung ta aià ^^^ ^y ngu2x Viçt naia O M yeu d'^t nuơc que
hv'- , cho du 3 d4a phuJnèi nào^ aoi il ai cûiit deu caw tbay
co Uûdnr quan ' * thỵcb dang^ v5i l^lg monf.; u3c :'bu ^ ^^
cani>: ngây se cai^ ^ i^Çt t to^ d§p hdn*' nhU idi Ko Chu t4cb dâ d^y
^ j ^ ^ ^ \ Cii^ tleb cac a^uon ^ ^^^^^ *
i
Trang 10•4
A Ï X X X V U
"^^ ' " ^ " '"^ - ^Sûi^Q c-iu vè kinh t f ci
-*c - ua ayx i^roag khoaat: t h à i gian ,, t h i k^ iV]
i<fci€ <litn no l à tact thành t h ; trung dax
V i , t ^ n a « ^^ u.,^t de t à l cho clén n«y chUa o5 t^c elS ni
do cî^p 4 a Bjçt cach c^^ the vè t r ^ c t i c uy nhiSr - " c5 ki
nh ucfn a i c h va l u i n v«n dS nhl iSn m^t njy « ^ i o , hc
a^ cv 3ûg îchia cyib nào _ nhiêu oo l i e n QUWI diu d« t a i ,
Tnlâc h e t t a p h i i km den uhant, i c û bâo Ti^t v^ Thanf
ion, - a n $ i , ^ t r o - - • - ' - -.^^ v i va nn5o dç xnâc nhau Cu£
••^a uja c h i * cua 1„ x tron^j the k^ XV co the coi nhu
l à n dau t i e n da n o i t^p t n « g d«n kinh t« xa h ç i «ua thành
t H này, trong^dè «yc '• k i n h " Sh3 "DU d^a c h i " , chûn
t a dUçfc^biat nç t so tên cac phuônt cua kinh thành, câc aln
thu cône n g û i • nÔnp- nghi^p truyen tU^:.,, cua c i c phuâng „ thco h .„,, va 3 n$t mvTc d§ chi t i ô t hdn
c ' i:"t h^p miou t a n$t ,80 a^t sinh hoçt cua kinh thành, cu«
• ' ^ « ^ n s kinh phoag v$* c h i " (ma n p / 3 i t a vân cho tao p i e l a
La qui i)5n, nhUi.g r ô rang l à da b^ nc:vfdi d â i sau »an d^nh
l , i ) , l à oÇt t à i l i $ u t ô t cho v i ç c t t r hieu klnto tS - xZ \
cua -^e chg tho ky A V I I - I ,
ï r o n e tîio ky XIX, cuôn i j i chi chînh thuc cùa a à niié
•*ûçi nam ohat thonti c h i * co uçt chudng v i é t vo t l n h Ilà n ç i ,
t r o *3 co nhiliig tu l i ç u t ô t vè ^ h * ï h ç xiidug va Vîoh thugiû, tûo a i è n d a t r ' iiành lié n j i ngày na^^ r a con
00 mçt so aaab tron^- thê ky này noi dên cac u^t d^a l y , vân
hoa oua Etat n ç i h o | c cua mçt vùr.^ taaçc ilà n ç i , i c'c c'a
" T a , c h i " , ••Thang long co t i c h khao»', " l i i nç^ , gi",
"iiu n ç i d^ji du*, ••aà Qçi edn xuyên phoag v y c " , , «iua u6
t a co thên mçt ao tvt l i | u hilu i c h ;^c b i ç t cac vun bia Ha
n ç i t r o n g nhîîn 1 ky X7H, i V l l l , XIX, tuj- con khâ r a i
r â c va n ç i dung t ' a uifn, nb " khi <la chîia lïng
c h i t i a t qui bâu noi vS ainh hogtt, d4a vv -^Ç
l o n g - ilà n ç i , tù îô t a co t h ' xcc r.ina , 1,T i->Qt
•o t u l i f u a
Trang 11^0
oua cac giavbS ^m da cvng cap ebo ta 1 u
aV len Kinh" cua Le hOu Trac v? "Vu trung tÙy but»' cua u
iûb 6 n- loftg ^Ke ehy ^ da t'^ ^içn lôn trong mgt B<
hinh ûûa, ^s.w.*e net va «au a&c sinh u^oè; c\^ tbe, cbînh là dl
nb8 vào tic phara gia tri này, f çt ao du ky oi bàn goc vie
bàng cbîî ilan cua mçt so tac già irung " va Nh$t nhu cao
/cuon "An na» ky dM^ cua Pban dînh Kbue (the ky ) , " A n
nila ky trinh** cua ; lai :înh Lan va •'Haa pbiêu ky" cua C ^
dâng thu trgng (the ky XIX) cun^ c ' tact eo ghi nhjn zic
aie vc 45i son;- cua Thanr lonr - V.K nçi dUÔi con e4t cua
tûnts d^^n ^ànr n^^oài , Irou^^ tbe ky /.Vi: va XVIII,
(^co n^AiSi vîa siub ra ^ va l3n len aon^- S ànr ma^ chyc
n?vm nbu aron), tuy khôno i^> Iruri^, di ;.-^ , ortg
^ J^e eb^, nhung dû cung cap cho cbung ta nhieu tu x^yu ^ O D C
•At tbay tai he cS gia tr4 ve tbành th4 tnin^ d^l này Tt*
tronfci càc du ^y do, nçi d' ^ con khA tan nig^n, con co r' "
s\5 liçu cbUa chlnh xae, nbOn con eo va eàcb lanb fAs. eu
phan b4 phonf-; ^Içii, nli.ib' nhîn chun io là nhiîng tài li."
dang-tin c']!^ , chung ta d^nti l&i bç n^t tb$t cua '
long - Ke ch;^ càch day Mor the liy >o là càc du i^ c al^"
notti, Dampier, Rhodes, arini, iJaron, ravcrnier, Tisani
Oboiay, Carreri, richard, Bissachore Trong so cTo, cuon d
ky noi nhien dSn càc n^t kinb te - xa b^i cua quan
chu-.-bînb dan 3 Ke cbÇ nh^t, co le là cuon ".içt chuyen i den x'
^ài nam 16 '• (tronR t^Ir "Du 14cb va khoD pba") cua lai buon ngu^ Dampier,
Tron^ 3 ^y ji/ cuoi cua XIUM X^ „*xyw, xCw v^* x».^
aon j bûp h^ tbành ilà nçi den ichi chunL' bien t' "*
va bai bao ve Lia nçi, gon co c^.c ai ^ ,
cviu ' oie cuon sàcb vi bài iiao c-i ^^n *
Trang 12^ / î
^ ^ ;c hçc _ „ nv, noonal, ergaradec,
jpir in.it^rn T h_,,„^ u:noutier ', d#c bijt
w ^ , U ^" cua vien t i quan
- - ucquard, co û i n ^ bça^kha n h i e u t r a n h anh, lufl
g i à u va cv t h e / Binh dçng ve d d i sons uà n ç i
c u o i t h e ky A I X
rhG fcv X \ , n ç t 80 t à c g i a Phài) c6 uuu^na auju^
o i ^ C w w^^ ww.*£j «yj^ ^aa nhihig a a e h bao v i e t ve Tbang long
-i(2 n ç i e u , bo^c d i a à u vào mçt tngit nab do nhu c à c t a c g i à
h a d r o l l e , Be^iacier, r - o u r r i n , l a s s o n , A » a m b r e àng ke l à
cuon chuyen khao khà conji phu vê i:à n ç i c u o i t b e ky ÏIX eue
i^asson, uoan de " i l à n ç i t r o n g t h è i ky hào bùnlg" xtoat bàn n»
u y - n h i e n , dày c h î l à nhung t ^ l l i ç u t h a n khao, t i e p
l i ç u cua nbihi;^, -_'-V ;.fu5c, chu khonr nhài l à nbîl
-rlx liv-^ aang t î n b chu.*^ *h^n dUdng dgii
c à c isàch bao v i é t ve ilà n ç i eu b i n e t i c n c Viçt quoc
ngxï x u a t b i ç n khâ auçn bdn va hierr î t h d n Cuon eàcb iota
n h a t banc c]u6o n^ eo n o i don nà n ç i cà cbûnr t a ^u^c b i e t
cuon ••Chuyen ^ uc ky nrou Kt l ï ; i ( l u / ) • ' < r a j u t vîn^
v t x u a t bàn t ^ s à i t:on n&à 16 1 ^rong kboon^ ni^a t b e k j
t r 3 Ij^! *nv, "n «'-"" -'*^ -f Q>ii5u c à c aàcb bao v i e t ve ilà
n ç i bàng t i o n ^ «'^V^» ^^^^^ ^'^^ ouon sAcb va b à i bao cua cac
t a o g i a Nguyèn bâ G i l n h , en van ^^^ v>an ke C^lai;: ,
-n luunt;, ^ a c h , -.e ' , in buy
Vu t u "^ So ^^tÇn'Ct - v i n h - h u e * , à n g c^u
y l à c à c cuon " Go t u ^ l/ix"tul::,^ ^-h nà n ç i " (JoSa ; n ) ,
• ' l u o phuâng -y- -j"-i" r AVI,; ^ÇLO I b u y ) , " l i a nçx ' • ^a
( i r a n quoc VU^ng v a Vu vutui a n ) va •*i:u3ng pho l à n ^ i "
(l'guyen v i n h i l x â c , Tran h V> ^&o b i ç t cuon ••I4ch ou thu
d o " c u a mçt t $ p t b o t a c ^xa do vràn buy Liçu chu b i e n ( x u â t
co
A
r'
Trang 13ic trxeu ç i ;, ohi t i e t 3 ohudu ^ ' '»^
^ ^ w w W44UUU,, ^ ^^„ Au^ii an), vma
Gac sach bao viét ve Xhang long - «à nçi
^ -^ -.- pha , c- ita cho vijc nghiên c' , lo
»d ici Bçt cach toàn diçn, cT^c biçt ve cao m^t d^a ly
îuy chien, nhCng khia cçuh vo kinh te - xS t thành này con £t duçc de cçp va cbua dtfÇc n
i^êu cçnh nhûng sàch bao tryc tic,, viu vc j
Ha nçi, bàn lu^n an dS co * «^ ô ~ tu liçu trong
•ac £>QCh bao tiân tiep co laon qu
îrudc het thuçc loçi này, ta phài ké don nu: „;^ _
su, bien niên thi/c lyc, ^_.:i Iç viet bàng Han i.3c cua cac
Vi^t B^ thôag gian oUci - -yo, ^ion triou tçp ky, :çu ii t' aVJcy li/^c, Le qui ky ,, T triau cv'u iien, i^ ; '^ hçi dion, m vaii tiou l^ic, ici nam thvfc l^c, :4ch tri
chtfdn^ l o ^ chi i)çii nam bçi <^ion aV l|, 5 Viçt lujt 1(
cac châ'i bàn a •.S:, lu nh-*hxg tài liçu
0 0k
" % thong^ co dç tin <^\j l5n, -.7t là loi v5i cnc eh'
tbe iç cua Ilbà nu5c phong \ixl:. v>' -'o mç ab tê - xa hji cua ca nUdc noi chung va cua ^ long - à nçi noi rie- \ Tuy nhien, lu;- -/^ tin ve càc ,^t d3i cua tànc l!
binh dan ihAig iOi * nçi trong càc tài li^u này coo kfc^!
ngheo vr> rài r'c
.,_Ag sacb bao cua càc tac cia viet ^I ^
noi ^/ oàe v-^Tn do kinh te - x5 bçi cua Viçt nan'eûn rop ûjc -V / 0 ^^^ ^ trong viçc tîn L:.cu J-C cûu kixib • hçi C' ig lonf: - " ;i ' *" G feacû va bài bao ngbien ^,;au vo ca^ iiovt
va thUdn^ a-^ ' ' » • •
noi vo nijbe dçt ;
Trang 14^ « • P (^rboti , t ^ ^ , V i ç n ) , aghè khair ^
- - - 3 - at: 1 friao tbUdn, a bàn ( I l a u o h u t ) , -.-.j-.-u
- ^ ^ g f « ^'^^'«^"B «Sng r r a r i d n a ) , r.h>7«.g oghS thu cê%g
i M P ^ i P 5 i ^ 4i°ti - - r ^ * \ v-t x - V a g o U r a , w o
••'Wc tr-sr ^ .^ cua Viçt i ua /ào thé xy J./II, " ' s '" ** ^ujfcii tbanh MbS, xxiit bàn t j i ia Ui, i L.i i ^ t co e&ag tong hç? t ô t , trong do cô ahû- jn noi den
'r,>^t kiah t é - x 5 " h / i cua '.hûag lonr - ^ trong ahthkn tto
Ky nay
^âc aàch bao cua càc tà'^ s.xxia\î, \x^x nox
vè eue van de kinb t e - xa hçx x^t a^ ^i t r :
c&ig dâ t.^i y ebo ben l u ^ an n ^ng u' suj u: hl
rat hîîu i c b t vào V- * t r i " , ;àa nbfing cuon sacb va n v4n eue càc tac (:±a n \o' duy , a
buy Le, V boàng i , iir , vU^nh, Vy, ,^., , jn g i a Ben, V:in Tan v v , , mçt 00 van de t h , - - ^ ^ da duçc i{^t rat ^^îrh t e
^ng hoa trong t h ^ i trua-^ d ç i 3 V i ç t naa dà ohat trx en
• 'uc d | nào? v a l t r o cua cac thàno th4 trong ^ sy chuye b i j
kinb t ê - xa h ç i 3 n)rhi^ the ky A V I I , XYIII, AIX ra aao? oh
nghXa t u bàn co ' \ t»} t r ' ' ] "n
V i ç t na:ïn boy ' ' - ^^uy an>3n JO luçn lô v 1*1
cbu?^ li den ket i u ç ^ dut ' t , nb^Jng càc luçin diém :a ngègr
•àng x l c b l ^ i gàn na^u £>a eo y kie.^,cbj rang trong t h 3 i h§
ky trung dçii 3 Viçt nam, neu xna t e hànr ii-^n d i c3 i?^ t
t r i ê n raginb, naUug vân t h i e u mçt chuyt , -,-ja ve c h a t , c^c
thành tb4 eo t-"*' ^ua mçt phong t r à o hifng \''^^ - •*- - 5
t • mçt QÙC oy^ y^êt d4nh, do Jo trong eut; ^ç w^n
3 V i ç t ta.'n, nJ " uao mong oan J a u c u a cl "^ y
*^ _ • —
-0 -0 d i e u >ciçri X , Ofia
nSy a i n h iNt a, ^"^ ^^°^ ^^ ^^^ ' •
3 d à y cin h^- zo n.: , truntr ^bc 'tiU' nZùr n
n g h i ç i v e i ^ - I n h , VCLX ^iO ki* .*- ,r —*/ •
Trang 15^ n V3 l u j n dleœ cSa uhîhls «Hl^i d i t ' co
- -ia h ç i o u mçt thành th4 cy rr^o l à rhdag loue
iam cua nht3n '^ ' • '
w»- w»- - '"'"''-''^ c'^^ ^° **'''•« ^^—' -''• ^^'^" ^ûà w»- 5 hçc hiçn
î>i t o n t h e ffiSi cOng dâ t^ûp î c b 1§n« ké oho v i ç c hc'
thanh lutf ^^, ' , truSc tilc ' a r x , Zagela va •' i
'.;'bién ciu^vu ca« dç ; va tu b l n , rong aè c6 4e c
« i l c hanh t h i trun,, in bien kix^ia U - x i
hçi eu i AÔ dS l à n^ chi dan ' ' i vS r;.t 1^ lu^n coo h
a n ironc- «o c ' o t 4 c Pha kinh 'l'r co 1 a don dé'^tàl
"ik ^ a^3 l à nh^a Sn I càa bç " M bàn", ouôn "Khiînc iji
¥ thôc c5 tru^o <uét t u bàn obi n^hla- c»'ia fi«w, lu$n vi
" uy tàn cûn nné dç phonj' Kién va av
h-c li Ban" CJ .wfih-cln va t a h-c pi»a« •• :v
n^nla t u bàn 5 i;'ff" r.u ; ' é n i n
t l c h aâu sdc ve itût eau idnli t é - xà bçi
t rt^ * • ,
oâo thành Xih^ tn^a, - ^ oAc yV
' cua F i a i tiriaiî cua c
in th4
Trang 16- « l.r « ba dS Chinh tr; va inh té o^a 1 ^ Idn^ !
n ^ ua cac thạ k^ va gii, , ,, ,,, , ^,^ ^ ^ ^ ^ ^ ;
.1 ly - l^ch BU
, t i o n f Viçt Jr.£ c;;/, r,çi, *
~ , V V % „ » • K e K 'It
r t X on t a i 1.1 t e " ,
1-v^ vo cTjnt' b c ỵ c h , dun tx- ,' ' '
^ b 9 , p i a , t:-v ,buy6 à ^ n ^ I c h , ca d a f HK^ ngi? i a p^ J t a.' ,^u i b*x^, ^àu d«ça khào
3at qua cac dÇt thtfc t^ r* c tP ^ r^^, ' ,
-rftn t ơ t n r h i ç p oua «jih ca^ c uçc s i n h ' ^^g
^ - hçc iơnfs hC - j i hçc if rhs.,, ^^t „^n^à lOu t y ỵ f^x <ûo t u l i ç u oSa <^ van hoa uà n ç i va c ỵ c
Vân hoa q u i n , a cà nh ':i c.'c v ; l à o t ành
^'%^"*^ : ^ ^iéu nhlèu vè U c h ^ va ddi c o n
lu^n an xao oinh dUÇc mçt s ơ ton ^ - h i , ,, CUỦR, - \ n tu
liçu^nàj' r é t da d^f, v* not.^: , u u , úu Jch, fay cơ oi^ c5n
flid^ho, l à n Içn giÛa c a i hiçn a ç i va c à i quà khû i i i siỵ 1
chung t o i c ' * ^ ' '
^ iÇC C c „; c;u'.t
• i o u l o ç n ttfûi.g c oa« t i n , de bao d û t i n h cầr c!a
t u l i ^ u
— -w"'» ^'-^^ cong trxuu auu* c:.-ii , , ^'c ^i :*.; ' ^
den de t à i njïtỵior ciỵu '^ ^u^n an t h i hau ni^u r ' tt>
fcrtfSc dT nay a^- nin l a càc ngu'^ç tu 1 * ' e
Trang 17'm dve t r e j ï nhih „ _ ^ _^,^ ^^^ ^ ^ j ^ ^ j
- -LU, -Jjc i l i i u a L y cd «3 l,y u^n kboa h ç c , ve c :è l i à n quan den de t à i n^.u h l n b t h a i xa h ç i phong kien hành t h 4 t r u n g d ^ i , s^ pbàt t r i " * nèn t e hàng
Laa va oV >^^t b i ç * " maia donc t u bàn cbù nghîa t r o
ch^ vïç pbonfi k i e n , t u jm d^ ^ v i ç c ngbien c6u
, n ^ cy t h e : t b à n h t h 4 hane I o n - à nÇi ciîa Viç naw t r o n g nhâfng t h e ky XViï, î va *ho i - i r ;
r a l à t r o n g c à i t a c phom kxnb d i n n , r ^ t I t nbvhi;, ,_y ^^ c
t h e ve eue t h ^ a h t h 4 pbuctof -^-^ 5 eo cô o3 de gxài
t h î o h Khoàng giiîa • -^ ^« , a v i e t ve cào xa h ç i
"'• " -f^4 phuoiH i^uiife, t£.uae ' r » ; Ln^ela eo t b e •
'^J'" ^ ' nioi ohx 3 buoc dku va con Kua ngheo n à n s
; «V it*t cua t r,ix vè xS , 1 ugta t r e n Ing ntsuoa t u l i ç u b c t auc a t ç e c i j i ^^5 hçc
baji g i 3 rtUu tçip va duc kot*
uhxuh VI v ^ , Gvoag >:ni acv a r c c o i trçn,^ :'.Jt i j lu^^n
co i:ba nang t h u y e t p h y c ^ ^J s 5 nb2nf, chfinE e u , d3 k i
c y t h e ^ mjt kbac co c & ^ v^n dyng nbun^; utành tyu l y luç:*
icho.'^ \\(^o v à * ' " " L:içn î ç i n b a t cua g i S i sU hçc
a t e , 1 \ w<^ i - • "
7
I ç so trauK kha £t o: ^ bay cy t h e , d i e u de k co i * •' cox
t r ç n g va chu y KgUÇc l y i , i o chxnh|ilà -^t r.o KPt^lu^
ban dU(?c tono- k e t I c i r>à bàn lugtn i l « t t a n j ^ n i t t>ica, k
Trang 18^ *
i
*i*en aç
'.u^u i-uuoutj auôag a o , paaoag phap nghiên câa va
!.' i ^ a c t ç n ^ d r o n g ban lu^n an i l mç idng phap tong
, da DÇ BÔ3, co gang «5 dyn i è u r thÔni-: t i n tù n h i
V l , , l y i t i n îé t ' bày s\;
Cij < , t l u ^ m oniidn
ien eu.],
o o â t va sy chu,yén o i c n o i a Ak( i, Ch'i I di
Trang 21un^n caun^^j ^uaab icxah
^i l a r à i r kien eo^ 4ài
Trang 22v o i c g n|?vr, ky^ , , vài du^., .Unn
"••t;^« neo, '^^' ' - yii*! u%>u u:iO uua sang cac
-*W- - ' -^^^ ' V 7- ;uc V* iàra) ( 1 6 o 2 ) , ai5a aang
^^Ç u ^' " J i l a ow,) ' , ' i cua 7î _ n
^
7
^ t r '• ( ; , co " <i
va
Trang 23lieu ve
:Q c^nh bç mày
cao quan lieu ^^4
vç ^ rong c' 0
;in co
cçt
r.hiir- voi Idn ce
wt*wwo aune!,, vu ki*.^
Trang 2421
x^^anh, iitiau xa cac
y; xuu:i . ,x u i d n v*i Uarits hoa (nguyçn l i ç u ••
a y ^ ^ K khSi cua tbànb 1 V trong
ky
^ •• • -V ^^J^n cua nou ^ t e uàa u^^a , a a r nt-oai
; r i b î ^ qui Cua v i ç c mh \ , a\^
^ 1 vo cac t» t r ^ va l u u - • • W iî:an t x - ''n V ,y hUn- _, .,„^.j ^ ""^-'^f
Trang 26h ç i ly i ô a , c â c CJty ' ' » donfc ohab- '" ' - go , T,
Trang 27Xa Cuu ^'ju uux \JX '
u^t t a c d\|Bi6 dàngi
••''i^^' ^w -«.«^w a*v,^ •'"* *ia c a o ^uyct;
• r ^^huyèn d i «ca y n ^ hào) troaf
i e a ^ ryxni " ' -,^ -
; oo t b e nbo neo naiu
'' ; a | t : iîn V ' l a n ( K ' / - l va c / ) 3 c f l r j , :.: Ct n d i ^„ ; _
^ "" t;hj.ch, iitfwi Cm
; t b i e n ' '
• XvO '' '- uàois h o a tut *fc»^ v ô k i n h t n à n h
Trang 29a b^ : ha bô trong hdn l>û n^a ( ,™ j
dang ^ nào d^i v5i v :i ,,, ^^Oa knu tron ^^^^ "'^à^n^
é
r - i ' : ' • -f 0
t,x_ia, rc 1 ùo trén L/JI/C t;ï
t h 3 a £ ci^c oi:;-t "dâ-di.'i5û,;«', i^ ^a i,^
Trang 30, bon t-^^ oJ.a ' '"'^'^ cào.dtft d l
d à t a c ^ l o i c o t cua tii.ib 4 < î ^
' 3^4 '^^ t\i\k conf; ^ * ûon n o a
va b ê i v l h^u h é t hç d • ~ GOC, no cân t ç o ne
4 t : - S i l i e n h , va d o i t h o ç i ^ Vc r ' t l ù va vii^ , luôn l u UÇc duy ' va c
d | n
na^ri, t ç o xmn
iSnti ^
t h y c f -xnh lu:; i Sy au tttô
Trang 31JO
^ ûban t o k i a nhân t o -' *
^•^ - 3 nen -S v a i _ ^ an - - - , ^ j ^
, *.w-Aa c h i n h k i e u i^uu^j; *
^ *«•/ -ol esXrin d ê i ^ phan t b à n b cua
4uan i i ê u i^ v a i ' " /et d^nh d c i v 5 i t^
./ûttt V "'a khu v^o t h 4 cua ' ' :>înb d a n *
: h l n b e i k h a e , ig tfgi p^yc biir
t r e n Cd a3 , dô eo dyi ^ vâng ïtïÇt aÇt
tSng l â p qui t ç c t lont, t r 4 t r y c • >
/ ^ u liU xLxau '^ il Ua Xa n tù jy nûac; cua sy ixUng k h 3 i , v* l u e d à u , ta^uib t h 4 aa il
n d i t y * * l ô p ^ ^ va
i l •^_M<y^ -^>^^ " ' '•' j-^ "' -^•-:-i ''^bun^ thf^ ' ^ / — i
A ( l u e bà;>' y-iâ r;^! l à ktpif)) ' ^ • \ , tryio t h u ç c c h l n h (i^aylw t r u n r Udng, ç xUdng vn ^uan^v, duc (tUdng Jiidng v^i! ^^ u^^ vi.Anh ilà n ç i ogà^ n a y , oo them ra§t Q6 ::a tbu^v, ^uyçn *û l i e a )
'^'U v i v o o ^ t r j phu J^hyxir '^a, ce uan bu doan r ê
i, cîUn.r dau me "i, ce • - >
a ç t hç ' <?ô dà /i ;a ^xna c h a t : «., ••
^-ng long t tr: ^ , pho bion cu° :-h\ '5o -(vd^ c'c , , <
v^c quan liàu-^ehlii^i v^ ^ chu yeu baO t:
Trang 33-w-*y -.v.rf dlnh l3 ' oa (." hy) wuu
ebi3u ( * -' iuoc nuu ;jiU vçy, c^ùe wtiaub Jyi
se <-^ îi( ;-; X5n và n:
Trang 34, -^Jn
vôi
Trang 365^.^
>ru3i ttiarifi ^ t g i
nav con 1M1 t r - ' Q,than.h l u ^
.' • • ^'v ^^^ 'U von
«- • ~ ,• û a y co o-.^ ^ ; n nha i « u , v ç y ,:otuiô '- t h d 3 i à v ô n r
Trang 37ré-oy Vi
c.;a bàe a^hiei}
R-^ ; i
^w —
tr9j»g c
t b^u ;.^::;na ^ ^ x a
Trang 39•, V- ,• - % ' •^" ftofc mon) va hai
cUa ben l a i-onr: 1 -m tr* „« • ' '«»i
r l t î - co Ji^-^ -^ - - - ^ a n ^ û t r o n ^ , ê chin
- - riû _,., ,.^ ,0^ j j o ^ thanh niln , ce t r a n
l a n oan \ih% du t a n g cta,a rong duôi t : ,:^
C^ ^ • ' m vua h ç i htfp v5i c i c d^i thàn bln cong '
Viçc idn oua ihà aiv5c .!.i ;;ru5c d i ç r ' \ ^^^^
m , n.!i c ' j , ohàu Vur „ „ _ , f,.-, ' "*^^'* ^ ^^" ^ ' - 1^ ^ i i n ' v ^ a ç
arxax v i
"^ U oau:
'^^ ^^^'^ '*^ o^w ^ vào trieu tûe là , ^ /
Lujcj, vox , #û ' * câc trang bj oh 3, tat
oa deu là* n^i-uai ti :., ^c • va vujt oua
Trang 40, j?iri - * , t » m j , v l hau nhu chieu r ç _ , ,,i„, ^^2
nhu 'I iftî, ^ # v^ ^ ^ «nfi
' ^ '^^^ ^' -^ nhieu cua oiio ig/>f<?
nhau a vao cun^ ,îi?n r^h« v- ^, ^ôn c^a chlnh t h i nhîn r
th^nh ( c ^ n^^* ^, ,^,^ ^ ^ j ^ ^ ^ ^^ ^^ j^^ ^ ^
-'^n I d n , ngu3a t a |>d xu cao t a t c i ûh3ng a i cô • ' ^ i
^wu cuaç Vua nhauE c^c ^ ^hi kh&»g a,ijc''tV
r vao nhiJûe cUt c^ th^T bu5c theo tOn bffc 3 dUdi chan, cilu, de t h, v? ri r.o chd
Can h ê t , c h î con l^ii
l a cho o'ra '"-.I i^jt ••,"
^' ' '*"• ^ ^ <*• -<i ^»i hitog" ( ) , va lau the- tû^t ao
r î n b iJA, c chlng bao l â u ,
<îà XV c vào t a / i.j '
nhfit J^nh o 5 i v5 l$ng l a y ^a o5 aSc t : oi t a i c^
, j-wA r «T i tàm c : u^ca 1.- xa tbànu pho ^' '* O