Vai trò của đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh tỉnh thái nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu

[7] Thực hiện chủ trương công tác chung của Đoàn, nhằm góp phần thực hiện các chương trình, mục tiêu Quốc gia, thời gian qua, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên đã tổ

KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN QUANG KHẢI

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN

VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

HÀ NỘI – 2015

KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN QUANG KHẢI

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN

VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành : BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Mã số : Chương trình đào tạo thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Hoàng Liên

HÀ NỘI – 2015

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi Các thông tin, số liệu được trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Quang Khải

ii

LỜI CẢM ƠN

Luận văn tốt nghiệp cao học được hoàn thành tại Khoa Sau đại học, Đại học Quốc gia Hà Nội Có được bản luận văn tốt nghiệp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Khoa Sau đại học, Đại học Quốc gia Hà Nội, các Quý Thầy Cô đã trực tiếp giảng dạy truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành biến đổi khí hậu cho bản thân tác giả trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn tới Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Liên đã trực tiếp khuyến khích, hướng dẫn, giúp

đỡ tận tình cho tôi trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành

đề tài "Vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái

Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu"

Xin chân thành cảm ơn các cơ sở Đoàn, các cá nhân đã hợp tác, giúp

đỡ, chia sẻ thông thin, cung cấp cho tôi nguồn tư liệu, tài liệu hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu

Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình và những người bạ đã động viên, hỗ trợ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, làm việc và hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 7

1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, SỰ CẦN THIẾT TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 7

1.1.1 Khái niệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 7

1.1.2 Đặc điểm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 9

1.1.3 Tính tất yếu của công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 21

1.2 KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ QUY ĐỊNH VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 24

1.2.1 Khái niệm vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 24

1.2.2 Các yếu tố quy định vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 27

1.3 YẾU TỐ BẢO ĐẢM VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 28

1.3.1 Yếu tố tổ chức bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 28

1.3.2 Yếu tố kinh tế bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 30

1.3.3 Yếu tố xã hội bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 32

iv

Chương 2:THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA 33 ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 33 2.1 THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN 33

2.1.1 Đội ngũ đoàn viên đang sinh hoạt tại các cấp bộ Đoàn trong tỉnh Thái Nguyên 33 2.1.2 Chất lượng chi đoàn, Đoàn cơ sở 36 2.1.3 Đội ngũ cán bộ Đoàn đáp ứng yêu cầu của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong giai đoạn hiện nay 39

2.2 THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA THANH NIÊN VÀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN TỪ 2011 – 2014 41

2.2.1 Đánh giá chung về thực trạng hiểu biết về biến đổi khí hậu trong thanh niên hiện nay 45 2.2.2 Thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 45 2.2.3 Công tác chỉ đạo và thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên 47 2.2.4 Tổ chức Đoàn tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên thông qua các hoạt động tuyên truyền 49

2.3 NHỮNG HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN TRONG VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 50

2.3.1 Những hạn chế trong việc thực hiện vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 50 2.3.2 Nguyên nhân của những hạn chế 51

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM VAI TRÒ CỦA 53ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI

v

NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 53 3.1 NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ BẢO ĐẢM VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 53

3.1.1 Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là một bộ phận của tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho nhân dân 53 3.1.2 Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của tổ chức Đoàn 54 3.1.3 Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên cần được tiến hành thường xuyên và liên tục 55 3.1.4 Trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên, phải coi trọng sự phối hợp chặt chẽ giữa tổ chức Đoàn với các chủ thể liên quan 55

3.2 GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN 56

3.2.1 Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh về mọi mặt, xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn đáp ứng yêu cầu của công tác Đoàn và phong trào thanh niên 56 3.2.2 Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, kiến thức biến đổi khí hậu cho đội ngũ cán bộ Đoàn, nhất là những người trực tiếp tham gia tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 58 3.2.3 Kết hợp chặt chẽ tuyên truyền về biến đổi khí hậu với tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên 59 3.2.4 Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của thanh niên đối với vấn đề biến đổi khí hậu 60

3.2.5 Tăng cường phối hợp giữa tổ chức Đoàn với các ngành liên quan trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 61

3.2.6 Đổi mới, đa dạng hoá các hình thức tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên 62

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 66 TÀI LIỆU THAM KHẢO 69 PHỤ LỤC

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 2.1: Tổng số đoàn viên mới được kết nạp một số năm gần đây 36

Bảng 2.3: Xếp loại đoàn cơ sở, chi đoàn cơ sở một số năm gần đây 39

Bảng 2.5: Kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu của thanh niên 42 Bảng 2.6: Đánh giá mức độ hiểu biết về biến đổi khí hậu của thanh niên hiện nay 42 Bảng 2.7: Đánh giá mức độ chủ động trong tìm hiểu kiến thức về biến đổi khí hậu

Bảng 2.8: Đánh giá mức độ cần thiết của hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí

Bảng 2.9: Đánh giá ý thức tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Biến đổi khí hậu, mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng, là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21 Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đang gia tăng ở hầu hết các nơi trên thế giới, nhiệt độ và mực nước biển trung bình toàn cầu tiếp tục tăng nhanh chưa từng có và đang là mối lo ngại của các quốc gia trên thế giới

Hiện nay trên thế giới, tất cả các quốc gia, tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế đều đang rất tích cực hoạt động nhằm nâng cao nhận thức, phổ biến kiến thức về biến đổi khí hậu cho các nhóm đối tượng khác nhau Điều 6 của Công ước Khung về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc kêu gọi các quốc gia tăng cường công tác đào tạo, giáo dục và nâng cao nhận thức và tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia và tiếp cận các thông tin về biến đổi khí hậu Nghị định thư Kyoto cũng đề xuất các bên liên quan cùng nhau hợp tác cấp quốc gia và quốc tế nhằm xây dựng và thực hiện các chương trình giáo dục đào tạo bao gồm tăng cường năng lực quốc gia, đồng thời điều phối các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu Theo kết quả điều tra của Liên Hợp Quốc, tại các quốc gia trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương thì các nhà quản lý và hoạch định chính sách đã công nhận giáo dục về biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng đứng vị trí thứ hai [4]

Các chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu chỉ có thể thành công nếu như khuyến khích được sự tham gia của các bên liên quan, cộng đồng và doanh nghiệp Kinh nghiệm của Chương trình phát triển Liên hiệp quốc cho thấy các chiến lược hay kế hoạch tuyên truyền đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ giữa chính phủ với tổ chức dân sự xã hội, khối doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và cộng đồng

2

Như vậy, có thể thấy, thông qua các hoạt động nâng cao nhận thức và tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, cộng đồng không những sẽ tích cực hơn trong việc tham gia vào các quá trình ra quyết định và đồng thời có những đóng góp cho các nỗ lực thích ứng và giảm nhẹ với biến đổi khí hậu

Việt Nam là một trong nhiều quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu là trách nhiệm không chỉ của Nhà nước, của chính quyền các cấp mà là trách nhiệm của mọi người, trong đó rất cần vai trò tiên phong, xung kích của thanh niên Quan điểm của Đảng ta về phát triển trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã

hội giai đoạn 2011 – 2020 cũng nhấn mạnh “Phát triển kinh tế - xã hội phải

luôn coi trọng bảo vệ và cải thiện môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu” [7]

Thực hiện chủ trương công tác chung của Đoàn, nhằm góp phần thực hiện các chương trình, mục tiêu Quốc gia, thời gian qua, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức nhiều hoạt động, phát động các phong trào bảo vệ môi trường, tham gia ứng phó biến đổi khí hậu trong cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi

Trong khóa XIII, nhiệm 2012 - 2017, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã có nhiều chủ trương, biện pháp tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho thanh niên Để triển khai công tác tuyên truyền, giáo dục về biến đổi khí hậu cho thanh niên, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã phát động hai phòng trào “Xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ tổ quốc” và “Đồng hành với thanh niên lập

thân, lập nghiệp”, trong đó có nội dung “Xung kích bảo vệ môi trường, ứng

phó với biến đổi khí hậu” để nhấn mạnh hơn nữa vai trò, tinh thần xung kích

của tuổi trẻ trong tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần phát triển bền vững đất nước; thể hiện trách nhiệm của thanh niên trước những vấn đề mang tính toàn cầu

3

Về nội dung tuyên truyền biến đổi khí hậu cho thanh niên, các cấp bộ đoàn tiếp tục tuyên truyền, phổ biến các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến phòng, chống biến đổi khí hậu; các kiến thức, hiểu biết về biến đổi khí hậu; vận động thanh niên tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, phòng, chống biến đổi khí hậu… Hiện nay, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên đang triển

khai Phong trào “Thanh niên tham gia bảo vệ dòng sông quê hương” và Phong trào“Xung kích bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu” Đây

chính là sự dịch chuyển về trọng tâm trong công tác tuyên truyền, giáo dục về biến đổi khí hậu của Đoàn trong nhiệm kỳ 2012 – 2017 [10]

Về hình thức, công tác tuyên truyền biến đổi khí hậu được thực hiện thông qua hoạt động tuyên truyền như mit tinh, ra quân, diễu hành cổ động, diễn đàn, tọa đàm, thi tìm hiểu, phát tài liệu tuyên truyền, căng treo băng zôn,

pa nô, áp phích; thi vẽ tranh, clip, hình ảnh về biến đổi khí hậu; thông qua các hội thi tuyên truyền bảo vệ môi trường, phòng, chống biến đổi khí hậu bằng kịch tương tác, sân khấu hóa…; là những hình thức tuyên truyền, giáo dục trực quan có hiệu quả, tác động mạnh tới nhận thức, tâm lý thanh thiếu niên

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vai trò của

tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong tuyên truyền biến đổi khí hậu cho thanh niên cũng còn một số vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện Ở nhiều địa bàn, đơn vị, có tình trạng cấp uỷ, chính quyền cơ sở mới chỉ quan tâm chỉ đạo tổ chức Đoàn tổ chức các phong trào hành động cách mạng, chưa chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo đội ngũ cán bộ Đoàn thường xuyên lồng ghép tuyên truyền biến đổi khí hậu cho thanh niên trong các hoạt động của Đoàn; còn một bộ phận thanh thiếu niên thiếu hiểu biết về biến đổi khí hậu; thờ

ơ, thiếu trách nhiệm trong phòng chống, ứng phó với biến đổi khí hậu

Trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, có một nguyên nhân là thanh niên chưa được tổ chức Đoàn và các cơ quan liên quan tuyên truyền một cách đầy đủ, thường xuyên và kịp thời về biến đổi khí hậu, để có một trình độ hiểu biết về biến đổi khí hậu nhất định Chính vì vậy, việc không

với thanh niên, tôi chọn đề tài: Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ

Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu làm

luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

2.1 Mục đích

Góp phần làm sáng tỏ vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên Trên cơ sở đánh giá về thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên để xác định phương hướng, đề xuất giải pháp đảm bảo vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho công dân nói chung và cho thanh niên nói riêng là trách nhiệm của toàn xã hội Các tổ chức, cơ quan đơn vị ngoài thực hiện nhiệm vụ giáo dục chung còn có trách nhiệm giáo dục cho các thành viên trong tổ chức, đơn vị mình Cũng chính vì lẽ đó nên có

5

nhiều cơ quan, đơn vị - chủ thể có nhiệm vụ tuyên truyền về biến đổi khí hậu đối với các đối tượng khác nhau, phương pháp, cách thức tiến hành và kết quả đạt được ở các mức độ khác nhau Luận văn này chỉ tập trung chủ yếu vào việc nghiên cứu kết quả, thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn được xây dựng trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh về môi trường và bảo vệ môi trường Phương pháp luận trong nghiên cứu là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin

Quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như:

- Phương pháp xã hội học đi sâu nghiên cứu về quan điểm, tư tưởng, dư luận xã hội của thanh niên, nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên trong công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu của tổ chức Đoàn thời gian qua và nguyện vọng, mong muốn trong thời gian tới

- Phương pháp lịch sử cụ thể xem xét các vấn đề liên quan đến việc thực hiện vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên trong từng thời điểm, hoàn cảnh lịch sử cụ thể

- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh sử dụng trong xử lý các nội dung, số liệu được thu thập, phân tích trong quá trình thực hiện đề tài

- Phương pháp khảo sát thực tế sử dụng trong các vấn đề cần có những thông tin từ thực tế của đội ngũ cán bộ Đoàn và đoàn viên, thanh niên

- Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, người viết cũng tham khảo ý kiến các chuyên gia, cán bộ, đồng nghiệp trưởng thành từ hoạt động thực tiễn, có những kiến giải, đánh giá sát thực về phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên, nhất là về những giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới

5 Những đóng góp về khoa học của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu tương đối có hệ thống về vai trò của

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu, tập huấn, bồi dưỡng cán bộ Đoàn các cấp; tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cán bộ Đoàn và đoàn viên, thanh niên; góp phần thúc đẩy việc đưa các chủ trương, chính sách, chiến lược của Đảng và Nhà nước

về phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu đi vào cuộc sống

Các kiến nghị, đề xuất của luận văn được thực hiện sẽ góp phần tích cực vào việc không ngừng phát huy vai trò của tổ chức Đoàn; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu; nâng cao hiểu biết,

ý thức hành động trong phòng, chống biến đổi khí hậu cho đoàn viên, thanh thiếu niên, phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ, đi đầu trong

sự nghiệp xây dựng và phát triển bền vững của đất nước

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 8 tiết

7

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN

VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN

1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, SỰ CẦN THIẾT TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN

1.1.1 Khái niệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Về bản chất, tuyên truyền là quá trình truyền bá giáo dục, giải thích diễn ra liên tục giữa các chủ thể tuyên truyền và đối tượng tuyên truyền Quá trình truyền bá giáo dục, giải thích ấy có thể hình dung qua nguyên tắc “bình thông nhau” Khi có sự chênh lệch trong nhận thức, hiểu biết…giữa chủ thể

và đối tượng tuyên truyền gắn với mục đích truyền bá, giải thích thì hoạt động tuyên truyền diễn ra Quá trình tuyên truyền vì vậy chỉ kết thúc khi đã đạt được sự cân bằng trong nhận thức giữa chủ thể và đối tượng tuyên truyền…

và đạt được mục tiêu tuyên truyền đã đề ra…

Về mục đích tuyên truyền hướng đến những hiểu biết chung, nhằm thay đổi thái độ, nhận thức, hành vi của đối tượng tuyên truyền và tạo định hướng giá trị cho công chúng; thúc đẩy mọi người hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ đề ra

Tuyên truyền về biến đổi khí hậu là một hoạt động quan trong nhằm nâng cao nhận thức và khả năng phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu; nó tác động trực tiếp hoặc gián tiếp làm thay đổi hành vi của con người trong cộng đồng từ đó thúc đẩy họ tự nguyện tham gia vào các hoạt động phòng, chống biến đổi khí hậu và không những chỉ tự mình tham gia mà còn lôi cuốn những người khác cùng tham gia, tạo ra các kết quả có tính đại

sự tác động của các điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan để hình thành ý thức, tình cảm và hành vi cá nhân Từ những phân tích nêu trên, có thể đưa ra

khái niệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu như sau: Tuyên truyền về biến đổi

khí hậu là hoạt động có định hướng, có chủ định của chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu, tác động lên đối tượng, nhằm hình thành ở họ tri thức, hiểu biết về biến đổi khí hậu, tình cảm, ý thức trách nhiệm và năng lực hành động

để phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu [12]

Như vậy, khái niệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu có ba nội dung chính sau:

Thứ nhất, truyền bá, giáo dục, giải thích nhằm chuyển biến và nâng cao

nhận thức của đối tượng tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Thứ hai, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, từ đó xây dựng thành niềm tin

cho đối tượng tuyên truyền

Thứ ba, những kết quả của hai nội dung trên sẽ thúc đẩy mọi người (đối

tượng tuyên truyền) hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi mọi mục tiêu nhiệm vụ mà công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu đặt ra

Trong khái niệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu nói chung nêu trên, cần cụ thể hóa trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho những nhóm đối tượng tuyên truyền về biến đổi khí hậu khác nhau như: tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cán bộ, công chức, viên chức; tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số; tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho công nhân, cho học sinh, sinh viên; tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho nông dân…Mỗi một đối tượng tuyên truyền về biến đổi khí hậu có chủ thể tuyên

9

truyền về biến đổi khí hậu, có nội dung, hình thức, phương pháp tuyên truyền

về biến đổi khí hậu đặc trưng riêng, phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Thanh niên là một bộ phận của xã hội bao gồm những người từ 16 đến

30 tuổi Đây là lực lượng xã hội đông đảo, trẻ, khỏe, năng động, dễ tiếp thu kiến thức mới, quan tâm đến những vấn đề bức xúc của xã hội, hiện diện trong mọi ngành nghề, lĩnh vực của đời sống xã hội… và họ sẽ là những

“người chủ” trong tương lai, nên rất cần được trang bị đầy đủ những hiểu biết về các nguy cơ, thách thức có thể xảy ra trong tương lai Trong đó, nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu được xem như một lĩnh vực cần đặc biệt quan tâm tuyên truyền, giáo dục Cũng như việc tuyên truyền cho các nhóm đối tượng khác, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên có thể

hiểu một cách khái quát là: Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của các chủ thể nhằm

tác động đến thanh niên, hình thành ở thanh niên tri thức, hiểu biết về biến đổi khí hậu, tình cảm, ý thức trách nhiệm và năng lực hành động để phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu

Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là khâu đầu tiên tạo ra tiền đề nâng cao hiểu biết, ý thức hành động trong phòng, chống biến đổi khí hậu cho thanh niên Tuyên truyền biến đổi khí hậu cho thanh niên là sự chuyển tải thông tin về biến đổi khí hậu một cách rộng rãi, không giới hạn về chủ thể tuyên truyền, đó là những thông tin toàn diện, chung nhất về biến đổi khí hậu, không nhằm vào một đối tượng thanh niên xác định, mà là tất cả thanh niên nói chung

1.1.2 Đặc điểm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

1.1.2.1 Đặc điểm chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên bao gồm hệ thống cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ

10

chức xã hội, nghề nghiệp có liên quan, nhưng chủ yếu, trực tiếp và thường xuyên nhất là đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp - những người thường xuyên gần gũi với thanh niên trong cuộc sống, học tập, lao động và công tác, có điều kiện thuận lợi để thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Các nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã xác định có hai loại chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu là chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp Chủ thể chuyên nghiệp tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là những người mà chức năng, nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếp của họ

là thực hiện các mục đích, nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu như giảng viên về môi trường, biến đổi khí hậu, các báo cáo viên, tuyên truyền viên biến đổi khí hậu, cán bộ ngành môi trường có nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục về biến đổi khí hậu cho nhân dân và thanh niên Chủ thể không chuyên nghiệp tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là những người, tổ chức mà chức năng chính không phải là tuyên truyền về biến đổi khí hậu, nhưng một trong các nhiệm vụ của họ là thông qua hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu, như cán bộ Đoàn các cấp, đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, cán bộ, công chức…

Quá trình tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên thực chất là quan hệ xã hội giữa các chủ thể có trách nhiệm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên, giữa đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp với thanh niên Mối quan hệ này có sự tác động qua lại, song chiều tác động chủ yếu vẫn là sự chi phối của những người tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên với tư cách là chủ thể, nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm, ý thức, hành vi phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu cho thanh niên

Chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên rất đa dạng Thanh niên có thể được tiếp cận kiến thức biến đổi khí hậu từ các cơ quan tuyên truyền; từ mạng internet; được nghiên cứu, tìm hiểu kiến thức về biến

11

đổi khí hậu trong nhà trường; được tuyên truyền qua đội ngũ cán bộ, báo cáo viên, tuyên truyền viên…trong đó có hoạt động của tập thể, cá nhân của Đoàn Thanh niên các cấp

Đối với tổ chức Đoàn tỉnh Thái Nguyên, đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp

từ tỉnh đến cấp huyện, từ cấp huyện đến cơ sở - những người theo chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến, chuyển tải nội dung của các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tài liệu nghiên cứu, phổ biến về biến đổi khí hậu, nhất là cập nhật những chính sách, chiến lược, kế hoạch hành động của Quốc gia, của tỉnh và địa phương liên quan đến phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu

Như vậy, chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là chủ thể không chuyên nghiệp, chủ yếu làm công tác tổ chức các phong trào hoạt động toàn diện trong thanh niên, nhưng đồng thời có một nhiệm vụ quan trọng là tuyên truyền, giáo dục mọi mặt và tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên thông qua các hoạt động thường xuyên, các cuộc họp, hội nghị, sinh hoạt chi đoàn, Đoàn cơ sở định kỳ hằng tháng; thông qua các hoạt động phong trào như diễn đàn, tọa đàm, hội thi hoặc các chương trình hành động cụ thể của thanh niên do Đoàn tổ chức… góp phần thực hiện các mục tiêu của tuyên truyền

về biến đổi khí hậu cho cộng đồng, trong đó có thanh niên

Theo quy định hiện nay, cán bộ Đoàn là những người giữ chức danh bí thư chi đoàn, phó bí thư, bí thư đoàn cấp cơ sở trở lên; những người làm việc trong cơ quan chuyên trách của Đoàn và trực tiếp làm công tác đoàn, hội, đội, phong trào thanh thiếu nhi từ cấp huyện và tương đương trở lên; trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên Quân đội nhân dân Đội ngũ cán bộ Đoàn hiện nay nhìn chung đã được đào tạo cơ bản hơn, được bồi dưỡng thường xuyên hơn các kiến thức về biến đổi khí hậu; có nhiệt tình, trách nhiệm, tâm huyết đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên, tích cực tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên; có tinh thần, thái độ, lối sống và gương mẫu thực

12

hiện các hoạt động bảo vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu, điều đó cũng có tác dụng tuyên truyền về biến đổi khí hậu sâu sắc đối với thanh niên

1.1.2.2 Đặc điểm đối tượng tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Đối tượng trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là những cá nhân thanh niên, nhóm thanh niên Đối tượng trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên cũng giống như đối tượng trong tuyên truyền

về biến đổi khí hậu nói chung, đồng thời, thanh niên có những đặc điểm riêng

về tâm lý, lứa tuổi, suy nghĩ và hành động, là những người trẻ về tuổi đời, có

tư duy năng động, nhạy bén với cái mới, quan tâm đến những vấn đề nóng bỏng, bức xúc của cộng đồng, xã hội; tích cực tham gia các hoạt động tập thể… Tuy vậy, thanh niên là những người đang trong độ tuổi trưởng thành, đa

số dành nhiều sự quan tâm cho nhu cầu học tập, việc làm, lập thân, lập nghiệp, vui chơi, giải trí…những vấn đề thiết thân cuộc sống đã, đang tác động trực tiếp, hiện hữu đến cuộc sống thường ngày; nhất là đối với thanh niên là học sinh, sinh viên trong nhà trường, thanh niên khu vực nông thôn, miền núi và đô thị, do đó cần quan tâm, thường xuyên thực hiện các hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho họ

Thanh niên là lực lượng to lớn trong xã hội, có hiểu biết về khoa học,

kỹ thuật, nhanh nhạy trong tiếp cận tri thức mới, hiện diện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, là những người chủ tương lai của đất nước và cũng là những người thực hiện việc giáo dục, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho các thế hệ tiếp sau…Vì vậy, để đất nước phát triển nhanh về kinh tế - xã hội, đồng thời bảo vệ được môi trường, gắn với phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu thì thanh niên là những người cần được ưu tiên, quan tâm thích đáng trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Trong thanh niên hiện nay, do hoàn cảnh, điều kiện cuộc sống, trình độ nhận thức khác nhau nên từng khối đối tượng thanh niên lại có những đặc thù

13

khác nhau, dẫn đến nội dung, hình thức, phương pháp, cách tiếp cận để truyền tải kiến thức về biến đổi khí hậu cho từng khối đối tượng thanh niên cũng có những điểm riêng, như: thanh niên sống trên địa bàn nông thôn, sau khi học xong trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông thì không đi học tiếp mà ở nhà sản xuất nông, lâm nghiệp hoặc đi lao động làm thuê trong các nhà máy, doanh nghiệp, đời sống có nhiều khó khăn Họ thường có nhận thức hạn chế hơn so với các đối tượng thanh niên khác, việc thực hiện nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho họ thường phải lồng ghép với các hoạt động khác của Đoàn mới không gây nhàm chán, thu hút được sự quan tâm và đạt hiệu quả tốt; thanh niên khối trường học đang tham gia học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và trung học phổ thông, đối tượng này có nhận thức tốt hơn, có nhiều thuận lợi trong tập hợp và xây dựng các chương trình tuyên truyền với số lượng người tham gia lớn, nội dung, hình thức tuyên truyền cũng phong phú, đa dạng và có chiều sâu hơn; thanh niên khối cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang có kiến thức và hiểu biết, đang công tác tại các cơ quan, đơn vị, có điều kiện cập nhật kiến thức biến đổi khí hậu thường xuyên hơn, việc tuyên truyền về biến đổi khí hậu cũng thuận lợi; thanh niên công nhân trong các doanh nghiệp và thanh niên làm nghề tự do là những thanh niên thường có sự thay đổi về nơi làm việc, địa chỉ cư trú, việc làm, rất khó khăn trong vận động, tập hợp và thu hút tham gia các hoạt động do Đoàn tổ chức, điều này cũng gây khó khăn cho việc lồng ghép tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Như vậy, việc tuyên truyền về biến đổi khí hậu đối với từng đối tượng thanh niên cũng cần có những nội dung, hình thức đảm bảo linh hoạt, đa dạng, theo các yêu cầu, mục tiêu tuyên truyền về biến đổi khí hậu đề ra, đồng thời phải phù hợp với suy nghĩ, tâm lý, trình độ nhận thức, thời gian và công việc của từng nhóm, từng đối khối đối tượng thanh niên cụ thể, giúp thanh niên tiếp thu thông tin, kiến thức biến đổi khí hậu được tốt hơn, có như vậy các hoạt động

14

tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên mới đạt hiệu quả

1.1.2.3 Mục đích tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Mục đích tuyên truyền về biến đổi khí hậu là mục tiêu đặt ra đòi hỏi tạo nên cấu trúc bên trong của tuyên truyền về biến đổi khí hậu Mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu phải đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của

xã hội đối với tuyên truyền về biến đổi khí hậu ở từng giai đoạn, trong các điều kiện lịch sử cụ thể

Mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên không ngoài những mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu nói chung, song mục đích tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên có đặc điểm riêng

đó là đối tượng giáo dục là thế hệ công dân trẻ tuổi Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt trong việc góp phần xây dựng thế

hệ chủ nhân hôm nay và tương lai của đất nước có hiểu biết và ý thức hành động phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của Đoàn, mục đích tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên được cụ thể là:

Thứ nhất, cung cấp hệ thống tri thức, hình thành, mở rộng và từng bước

làm sâu sắc những hiểu biết cho thanh niên về thách thức, hiểm họa do biến đổi khí hậu gây ra; trách nhiệm, cách phòng, chống và ứng phó của mỗi người, mỗi địa phương, quốc gia và toàn cầu đối với vấn đề biến đổi khí hậu; những chiến lược, chính sách, kế hoạch của quốc gia, địa phương trong phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu; trong đó mỗi thanh niên với tư cách là công dân – người chủ tương lai cần phải làm gì để tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, chiến lược của Nhà nước đối với vấn đề biến đổi khí hậu; phải hành động thế nào để các chủ trương, chính sách đó đi vào cuộc sống thành công (mục đích nhận thức)

Đây là mục đích hàng đầu, vì chính sự am hiểu về tác hại khôn lường

do biến đổi khí hậu gây ra; sự nhận thức đúng đắn về vai trò của mỗi người và

15

cộng đồng trong phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu là điều kiện cần thiết để thanh niên hình thành nhận thức đúng, từ đó có hành động ngày càng tích cực và trách nhiệm hơn đối với việc phòng, chống biến đổi khí hậu Thực tế đã chứng minh, nếu thanh niên không quan tâm, thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết về bảo vệ môi trường, phòng chống và ứng phó với biến đổi khí hậu thì sẽ thiếu phương hướng, trách nhiệm trong hành vi và những mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu không đạt được

Thứ hai, tuyên truyền về biến đổi khí hậu giúp thanh niên từng bước

hình thành tình cảm, trách nhiệm, ý thức xã hội trong việc bảo vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu (mục đích cảm xúc), từ đó thúc đẩy thanh niên có các hành vi chung tay, góp sức bảo vệ môi trường, phòng, chống biến đổi khí hậu Điều đó rất quan trọng, vì nếu có hiểu biết, kiến thức

về biến đổi khí hậu mà không có ý thức, trách nhiệm trong mỗi hành động cụ thể thì việc tuyên truyền cũng không đạt yêu cầu

Như vậy, cùng với các hoạt động phong trào của Đoàn, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống toàn diện cho thanh niên, thì việc tuyên truyền

về biến đổi khí hậu sẽ góp phần hình thành lớp thanh niên không những có hiểu biết mà còn là những người có trách nhiệm trước những hiểm họa, thách thức mà cộng đồng, quốc gia và toàn cầu phải đối mặt; có ý thức trách nhiệm

và lựa chọn hành động, phương pháp đúng đắn trong việc tham gia từ khâu hoạch định chính sách, đến góp sức triển khai thực hiện các chiến lược, kế hoạch của địa phương, quốc gia về bảo vệ môi trường, giảm nhẹ thiên tai, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu Từ những nhận thức đúng đắn

đó, thanh niên sẽ điều chỉnh hành vi của mình, đồng thời trở thành những tuyên truyền viên tích cực đối với gia đình, bạn bè, người thân và cộng đồng; đặc biệt đối với thiếu niên, nhi đồng và các thế hệ trẻ kế tiếp, làm cho kết quả công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu của Đoàn mang tính rộng rãi, đại chúng, không chỉ tác động trực tiếp đến đối tượng thanh niên mà còn tạo

16

thành mạng lưới tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cộng đồng

Thứ ba, tuyên truyền về biến đổi khí hậu nhằm hình thành động cơ,

hành vi và thói quen bảo vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu cho thanh niên (mục đích hành vi)

Động cơ và hành vi đúng đắn đó là kết quả cuối cùng của quá trình nhận thức về thách thức và tác hại khôn lường do biến đổi khí hậu gây ra đối với cuộc sống của con người, tự nhiên và toàn cầu Đó là đích đến, là mong muốn đạt được của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên Do đó, công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu của tổ chức Đoàn thúc đẩy thanh niên hình thành ý thức tự giác và nhu cầu có những hành động cụ thể của bản thân để góp phần làm cho môi trường trong sạch hơn, giảm thiểu tác hại của biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực ứng phó và thích ứng với biến đổi khí hậu

Thứ tư, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên nhằm giúp nâng cao kỹ năng và năng lực của thanh niên trong tham gia vào chuỗi các hoạt động trong công tác phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu

Như đã nêu ở trên, việc Đoàn thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là giúp thanh niên có kiến thức, hiểu biết cơ bản về biến đổi khí hậu; giúp họ hình thành tình cảm, trách nhiệm, ý thức xã hội từ đó hình thành động cơ, hành vi và thói quen cho thanh niên trong tham gia bảo

vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu cho thanh niên Nhưng để mỗi thanh niên phát huy tốt nhất hiểu biết và khả năng của mình trong công tác phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu thì cần xây dựng cho họ những kỹ năng, năng lực tối thiểu để họ có thể xác định và giải quyết

có hiệu quả các vấn đề về môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu; đồng thời tạo cơ hội, môi trường cho thanh niên tham gia một cách tích cực ở mọi cấp độ trong việc giải quyết những vấn đề này, từ đơn giản là

kỹ năng trong việc tự tìm hiểu, tự bổ sung, nâng cao hiểu biết cá nhân về biến

17

đổi khí hậu, kỹ năng và năng lực tham gia vào mạng lưới tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cộng đồng, mức độ cao hơn là kỹ năng, năng lực tham gia vào quá trình hoạch định, xây dựng chính sách về biến đổi khí hậu

Việc xác định mục đích, ý nghĩa của tuyên truyền về biến đổi khí hậu

có ý nghĩa hết sức quan trọng trong lý luận và thực tiễn của quá trình tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên Sự phân chia mục đích, ý nghĩa đó cũng chỉ mang tính tương đối, giữa chúng có mối quan hệ qua lại trong mối liên hệ thống nhất, từ nâng cao nhận thức, hiểu biết về biến đổi khí hậu đến tính tự giác điều chỉnh thói quen, hành vi mỗi cá nhân Do đó, khi tiến hành tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên phải hướng vào cả bốn mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Có thể nói, việc tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên của tổ chức Đoàn có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, nhằm hình thành một thế hệ trẻ có hiểu biết, kiến thức về biến đổi khí hậu; có ý thức, trách nhiệm hành động để bảo vệ môi trường, có năng lực ứng phó, thích ứng và giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu; đặc biệt là tích cực hành động ngăn chặn các hành

vi gây ra biến đổi khí hậu

1.1.2.4 Đặc điểm nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Nội dung của tuyên truyền về biến đổi khí hậu là sự hình thành ở đối tượng tuyên truyền hệ thống tri thức, hiểu biết về biến đổi khí hậu; ý thức trách nhiệm và thói quen hành động tương xứng với những thách thức, tác hại do biến đổi khí hậu gây ra, được xác định trên cơ sở mục đích, nhiệm vụ và xuất phát từ nhu cầu, đặc điểm của đối tượng tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Nội dung của tuyên truyền về biến đổi khí hậu là yếu tố quan trọng của quy trình tuyên truyền về biến đổi khí hậu, xác định đúng nội dung sẽ bảo đảm tuyên truyền về biến đổi khí hậu có hiệu quả, đạt được mục tiêu tuyên truyền đã đề ra

Đối với tổ chức Đoàn, phạm vi nội dung của tuyên truyền về biến đổi

Từ phạm vi nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu, cán bộ Đoàn cần lựa chọn phương pháp tiếp cận từng đối tượng thanh niên một cách phù hợp Căn cứ vào mục đích, nhu cầu và đặc điểm của đối tượng tuyên truyền, có thể phân định nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu do Đoàn tổ chức thành hai mức độ:

- Mức độ tuyên truyền về biến đổi khí hậu phổ cập cho mọi thanh niên

Ở mức độ này, nội dung kiến thức, thông tin cung cấp cho thanh niên giúp họ

có những hiểu biết tối thiểu về biến đổi khí hậu; giúp thanh niên hình thành ý thức bảo vệ môi trường; điều chỉnh hành vi tích cực; dẫn dắt họ xung kích, tình nguyện tham gia các phong trào, hoạt động bảo vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu do tổ chức Đoàn các cấp tổ chức Đây

là mức độ diễn ra chủ yếu trong quá trình tổ chức các hoạt động tuyên truyền

về biến đổi khí hậu cho thanh niên

- Mức độ tuyên truyền về biến đổi khí hậu chuyên sâu cho cán bộ Đoàn, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên và thành viên các câu lạc bộ,

tổ, đội, nhóm, đội hình thanh niên xung kích tham gia tuyên truyền về biến đổi khí hậu Mức độ này cung cấp những kiến thức rộng và sâu hơn về biến đổi khí hậu, bao gồm cả kiến thức về biến đổi khí hậu và các kỹ năng, phương

19

pháp tuyên truyền hiệu quả…giúp đội ngũ cán bộ Đoàn, báo cáo viên, tuyên truyền viên có năng lực và khả năng thực hiện tốt nhất công tác tuyên truyền của mình Đây là lực lượng nòng cốt, thường xuyên thực hiện các hoạt động tuyên truyền của Đoàn Vì vậy, cần các chuyên gia tham gia tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho đội ngũ này

Từ việc xác định phạm vi và các mức độ về nội dung tuyên truyền biến đổi khí hậu; để đảm bảo tuyên truyền hiệu quả, phù hợp với đặc điểm tâm lý, trình độ nhận thức cho từng đối tượng thanh niên thì cần phối hợp nhiều chủ thể với hình thức, chương trình, mục tiêu khác nhau để hỗ trợ, bổ sung cho nhau, nhằm đạt mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

1.1.2.5 Đặc điểm hình thức tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Các nội dung của tuyên truyền về biến đổi khí hậu không thể tự đi vào nhận thức, tình cảm của thanh niên, mà phải qua những kênh chuyển tải thông tin, là các dạng hoạt động cụ thể của quá trình tuyên truyền về biến đổi khí hậu, phù hợp với khả năng tiếp nhận, mức độ quan tâm của từng đối tượng thanh niên Do đó, hiệu quả của công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu không chỉ phụ thuộc vào việc xác định đúng mục đích, nội dung tuyên truyền,

mà còn phụ thuộc vào việc lựa chọn hình thức tuyên truyền phù hợp về biến đổi khí hậu

Hình thức tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên được hiểu là các hình thức tổ chức hoạt động phối hợp giữa các chủ thể tuyên truyền, nhằm giúp thanh niên lĩnh hội tốt nhất các nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu

và đạt được mục đích của tuyên truyền về biến đổi khí hậu

Tuyên truyền về biến đổi khí hậu của tổ chức Đoàn được tiến hành bằng ba hình thức chính:

Thứ nhất, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là nội dung

bắt buộc trong chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh niên của mỗi cấp

bộ Đoàn; là nội dung bắt buộc trong nhận thức và hành động của mỗi đoàn viên;

20

được coi là tiêu chí đánh giá thi đua khen thưởng đối với các cấp bộ Đoàn; tiêu chí đánh giá, phân loại chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn và đoàn viên

Về nhận thức, đòi hỏi mỗi cán bộ, đoàn viên phải có hiểu biết tối thiểu

về bảo vệ môi trường và phòng, chống, ứng phó với biến đổi khí hậu; nắm được quan điểm, mục tiêu, ý nghĩa, nội dung các nghị quyết, kế hoạch, chương trình hành động của Đoàn tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; nắm được các phong trào, hoạt động của Đoàn tham gia bảo

vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu

Về hành động, hàng năm, mỗi cơ sở Đoàn có ít nhất một công trình, phần việc thanh niên và mỗi đoàn viên, thanh niên tham gia ít nhất một hoạt động bảo vệ môi trường sinh thái, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hâu; các chi đoàn phải lồng ghép nội dung tuyên truyền về biến đổi khí hậu trong các buổi sinh hoạt, hội nghị của chi đoàn; trong triển khai Chương trình

“Rèn luyện đoàn viên” hàng năm, tổ chức cho đoàn viên đăng ký hoạt động, việc làm cụ thể của cá nhân tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu để xem xét, đánh giá chất lượng đoàn viên 6 tháng và cuối năm

Thứ hai, tuyên truyền về biến đổi khí hậu thông qua các phong trào,

hoạt động tập thể của Đoàn Những hình thức tuyên truyền về biến đổi khí hậu cụ thể cho thanh niên của tổ chức Đoàn gồm: tổ chức diễn đàn, thảo luận, toạ đàm về biến đổi khí hậu; tổ chức hội nghị nghe các chuyên gia nói chuyện

về biến đổi khí hậu; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu biến đổi khí hậu; các cuộc thi tuyên truyền bằng hình thức sân khấu hóa, kịch tương tác; thi ảnh, video clip, vẽ tranh về chủ đề bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu

Đây là hình thức tuyên truyền có tính hấp dẫn, lôi cuốn được nhiều đoàn viên, thanh thiếu nhi tham gia Phát huy được tính sáng tạo, năng động của tuổi trẻ, có sức truyền tải cao và tạo hiệu ứng lớn trong thanh niên và xã hội Việc lựa chọn hình thức này muốn đạt hiệu quả cao, đòi hỏi tổ chức Đoàn

và mỗi cán bộ Đoàn làm công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu phải thực

21

sự nắm bắt được đặc điểm, nhu cầu, mong muốn của khối đối tượng thanh niên mà hoạt động tuyên truyền hướng tới

Thứ ba, tuyên truyền về biến đổi khí hậu thông qua các Website, trang

tin điện tử của Đoàn; các cuốn thông tin do các cấp bộ Đoàn phát hành; thông qua xây dựng và phát hành các tài liệu tuyên truyền về biến đổi khí hậu, như cẩm nang, sổ tay tuyên truyền về biến đổi khí hậu; phát tờ rơi, căng treo băng zôn, pa nô, áp phích các khẩu hiệu, thông điệp phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu

Thứ tư, tuyên truyền về biến đổi khí hậu thông qua các mô hình do

Đoàn tổ chức, xây dựng và định hướng hoạt động, như mô hình: “Ngày thứ 7 tình nguyện”, “Ngày chủ nhật xanh”, “Bảo vệ dòng sông quê hương”, “Tết trồng cây nhớ Bác”, “Bể gom rác thải nông thôn”, “Hợp tác xã thanh niên bảo

vệ môi trường”, “Đội thanh niên xung kích bảo vệ môi trường”; thành lập và duy trì hoạt động các câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm thanh niên xung kích tuyên truyền bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu [10,11,12,13]

Hình thức tuyên tuyên truyền qua các mô hình do Đoàn tổ chức, xây dựng và định hướng hoạt động có tính hiệu quả rất cao, phát huy được tính xung kích, tình nguyện của thanh niên, do chính thanh niên là chủ thể thực hiện, trực tiếp tham gia tuyên truyền và các hoạt động cụ thể, thiết thức bảo

vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu

1.1.3 Tính tất yếu của công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Một là, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên xuất phát từ

chính vị trí, vai trò của tổ chức Đoàn đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại, tác động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên phạm

vi toàn thế giới Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề

22

nhất của biến đổi khí hậu, bị nhiều tổn thất to lớn về người và tài sản do biến đổi khí hậu gây ra Nhận thức rõ những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với sự phát triển bền vững của đất nước, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương và từng bước hoàn thiện các văn bản pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Đặc biệt, ngày 03/6/2013, Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp

hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW về

“Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường”; Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 –

2020 cũng nhấn mạnh “Phát triển kinh tế - xã hội phải luôn coi trọng bảo vệ

và cải thiện môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu” đã thể hiện

sự quyết tâm của Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam trong việc chung tay, góp sức cùng cộng đồng quốc tế phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu [1]

Với vai trò là đội dự bị tin cậy của Đảng, trường học của thanh niên; chỗ dựa vững chắc của Nhà nước; luôn xung kích, tình nguyện đi đầu trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội Được Đảng giao cho nhiệm vụ giúp Đảng tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh niên, trong đó thanh niên chiếm tỉ lệ đông đảo trong xã hội Với lực lượng trẻ to lớn đó, tổ chức Đoàn nhận thức rõ trách nhiệm của mình cần tích cực hành động, tham gia thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước Trong đó có mục tiêu phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu

Thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI

và Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2012 – 2017, Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh phát động phong trào

“Xung kích bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu” và triển khai Chương trình hành động về “Phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong

ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường”, nhằm mục đích nâng cao

23

nhận thức, trách nhiệm, hình thành ý thức chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường của đoàn viên, thanh thiếu nhi Phát huy vai trò xung kích, trách nhiệm của đoàn viên, thanh niên trong tham gia các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai và bảo vệ môi trường

Hai là, tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên xuất phát từ nhu

cầu hiểu biết, nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu của chính thanh niên

Không ngừng vươn tới sự hoàn thiện là nhu cầu chính đáng của con người, nhất là đối với thế hệ trẻ Thanh niên ngày nay không chỉ có nhu cầu nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật, mà còn có nhu cầu am hiểu sâu sắc các lĩnh vực của đời sống, đặc biệt là trước những vấn đề nóng bỏng mang tính toàn cầu, trong đó có biến đổi khí hậu Điều đó thể hiện mối quan tâm ngày càng lớn đối với vấn đề biến đổi khí hậu trong đời sống xã hội, xuất hiện nhu cầu của thanh niên cần được thông tin, tìm hiểu về biến đổi khí hậu Do đó, ngoài việc trang bị các kiến thức về văn hoá, khoa học công nghệ, thì tuyên truyền, giáo dục, trang bị những kiến thức về biến đổi khí hậu cho thanh niên là một yêu cầu khách quan trong thực hiện nhiệm vụ của tổ chức Đoàn và của tiến trình phát triển xã hội

Tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là việc làm hết sức cần thiết và cấp bách, bởi "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà” Thanh niên cần được trang bị kiến thức, hiểu biết cần thiết về biến đổi khí hậu

và cách ứng phó, giảm thiểu những tác động tiêu cực do biến đổi khí hậu gây ra; để thanh niên không những trở thành lực lượng xung kích to lớn tham gia phát triển kinh tế - xã hội mà còn biết bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, để phát triển đất nước bền vững Đó là cơ sở để hình thành những thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước toàn diện

Vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên có một vị trí quan trọng và thiết thực, có ý nghĩa lâu dài; hiện tại là

24

nâng cao kiến thức cho những chủ nhân tương lai của đất nước, hình thành mạng lưới tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cộng đồng và lâu dài, những chủ nhân này tiếp tục là cha, là mẹ của những thế hệ tiếp theo Tuyên truyền

về biến đổi khí hậu của tổ chức Đoàn chính là phản ánh nhu cầu, lợi ích và nguyện vọng của thanh niên, vừa xuất phát từ chức năng, tôn chỉ, mục đích của tổ chức Đoàn

1.2 KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ QUY ĐỊNH VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN

1.2.1 Khái niệm vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Về phương diện ngôn ngữ, vai trò là một danh từ được hiểu là: chức năng, tác dụng của cái gì hoặc của ai trong sự vận động, phát triển nhóm, tập thể nói chung: vai trò của các tổ chức quần chúng, tỏ rõ vai trò của mình, có vai trò quyết định, đóng vai trò quan trọng Đây là cơ sở gốc để tư duy xác định vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Trong quá trình tổ chức thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên cần xác định vị trí, vai trò các chủ thể của tuyên truyền về biến đổi khí hậu Từ đó, xác định vai trò của tổ chức Đoàn các cấp trong tuyên truyền

về biến đổi khí hậu cho đoàn viên, thanh niên

Trong Nghị quyết số 24-NQ/TW về “Chủ động ứng phó với biến đổi

khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường” cho thấy

không ai, không bộ phận xã hội nào nằm ngoài đối tượng cần phải tuyên truyền về biến đổi khí hậu Cũng trong Nghị quyết này, Đảng ta coi nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến về biến đổi khí hậu cho cán bộ và nhân dân là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, trách nhiệm của Mặt trận tổ quốc

25

Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

Để thực hiện tốt Nghị quyết, Đảng chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các đoàn thể nhân dân đẩy mạnh công tác vận động các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và giám sát việc thực hiện Nghị quyết Đa dạng hóa hình thức, đổi mới nội dung, xác định các đối tượng ưu tiên tuyên truyền, giáo dục; đưa nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường vào chương trình đào tạo các cấp học phổ thông, đại học, đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý Phổ biến kinh nghiệm, xây dựng năng lực,

kỹ năng phòng tránh thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu cho mọi người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội

Như vậy, có thể hiểu vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên như sau: Vai trò của Đoàn Thanh niên Công sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là một trong những phương diện hoạt động của tổ chức Đoàn nhằm chủ động và phối hợp với các sở, ban, ngành, các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội khác chuyển tải những kiến thức về biến đổi khí hậu đến với thanh niên một cách thường xuyên, liên tục để thực hiện mục đích tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Theo khái niệm trên, các cấp bộ Đoàn đóng vai trò cụ thể sau đây trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên:

Một là, vai trò chủ động trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho

thanh niên Tổ chức Đoàn các cấp, cán bộ đoàn các cấp là chủ thể tuyên truyền cho thanh niên Với tư cách là chủ thể tuyên truyền về biến đổi khí hậu, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình các tổ chức đoàn có vai trò tổ chức phong trào thanh niên nghiên cứu, tìm hiểu về biến đổi khí hậu, đưa ra nội dung chương trình, hình thức, phương pháp truyền tải kiến thức biến đổi khí hậu tới thanh niên

Hai là, vai trò phối hợp với các cơ quan nhà nước và các tổ chức trong

26

hệ thống chính trị để thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên Có thể nói rằng tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị Mỗi một cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị có vị trí, vai trò riêng trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho cán

bộ, nhân dân nói chung và cho thanh niên nói riêng Song, đối tượng của tuyên truyền về biến đổi khí hậu là thanh niên, là một loại đối tượng tương đối ổn định nhưng đa dạng về hoàn cảnh và điều kiện sống, học tập và làm việc Vì vậy, vai trò thứ nhất nêu trên của Đoàn thanh niên không thể đủ điều kiện để đảm nhận toàn bộ hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho hơn hai trăm tám mươi nghìn đoàn viên của mình (chỉ tính đoàn viên, thanh niên tham gia tổ chức Đoàn và Hội)

Hơn nữa, tuyên truyền về biến đổi khí hậu không phải là một cuộc phát động có tính phong trào, mà nó là một quá trình và các tổ chức tham gia vào quá trình này cần có cơ chế vận hành, cần có sự phân công, phân nhiệm cụ thể cho từng tổ chức, cơ quan theo chức năng, nhiệm vụ của mình Có như vậy mới tránh được sự chồng chéo, trùng lặp, lãng phí sức người, sức của và hiệu quả không cao

Do đó, để thực hiện tốt công tác này, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh Thái Nguyên có vai trò phối hợp hoạt động với các sở, ban; phối hợp với các tổ chức Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các tổ chức công đoàn, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh trong việc cùng xác định nội dung, phương pháp và cùng hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên Vai trò phối hợp của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên với cơ quan, tổ chức nào tùy thuộc vào mối quan hệ của tổ chức Đoàn với chính quyền, tùy thuộc vào đoàn viên, thanh niên công tác ở đâu, ngành nghề

gì Đoàn viên của Đoàn là thanh niên nông thôn, là sinh viên, là công chức Nhà nước, thì phải phối hợp với các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội ở đó, cấp đó cùng thực hiện tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Xác định vai trò Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên không phải là ý

27

chí chủ quan, vai trò này được quy định bởi các yếu tố khách quan, xuất phát

từ vị trí, vai trò của Đoàn trong hệ thống chính trị

1.2.2 Các yếu tố quy định vai trò của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Thứ nhất, yếu tố chính trị quy định vai trò của Đoàn Thanh niên cộng

sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên là tổ chức chính trị - xã hội, là tổ chức trong hệ thống chính trị Về phương diện chính trị, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên chịu sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Thái Nguyên; sự quản lý nhà nước về thanh niên của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên và các tổ chức chính trị - xã hội khác trong tỉnh; bởi vì hệ thống chính trị của nước ta bao gồm các tổ chức thành viên: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, tham gia vào quản lý nhà nước và chịu sự quản lý của Nhà nước, đồng thời Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh là tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị trong đó có tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Lý tưởng của Đảng cũng chính là lý tưởng của Đoàn Đoàn có trách nhiệm cụ thể hóa chủ trương, đường lối chính sách của Đảng vào thực tiễn hoạt động Đồng thời, Đoàn cũng phải có trách nhiệm tham gia xây dựng chính quyền, thực hiện các chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế -

xã hội Đó là yếu tố chính trị đòi hỏi Đoàn phải tích cực tham gia hành động thực hiện các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, mà trọng tâm là tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho đoàn viên, thanh thiếu niên và nhân dân

Thứ hai, yếu tố xã hội quy định vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên

truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

28

Đoàn là tổ chức chính trị - xã hội, theo đó, ngoài vị trí Đoàn là tổ chức chính trị còn là tổ chức xã hội của đoàn viên, thanh niên Tính xã hội của Đoàn thể hiện ở chỗ rộng mở trong vận động, tập hợp, đoàn kết các đối tượng thanh niên thuộc mọi thành phần trong xã hội Điều lệ Đoàn quy định, tất cả thanh niên Việt Nam tuổi từ 16 đến 30, thừa nhận điều lệ Đoàn, tự nguyện đứng trong tổ chức Đoàn, có đạo đức tốt đều được kết nạp vào tổ chức Đoàn; như vậy, tất cả thanh niên Việt Nam, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giới tính…nếu có nguyện vọng sẽ được Đoàn xem xét kết nạp Tổ chức Đoàn còn làm nòng cốt chính trị, định hướng, phụ trách hoạt động Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và các tổ chức Hội khác của thanh niên… Mặt khác, tính xã hội của Đoàn còn thể hiện ở chỗ, tổ chức Đoàn phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện của thanh niên để thực hiện các hoạt động an sinh xã hội, các hoạt động vì cộng đồng

Chức năng cơ bản nhất của Đoàn chính là chức năng giáo dục, hướng tới xây dựng lớp thanh niên có đạo đức, tri thức, sống có văn hóa, trách nhiệm với cộng đồng; trong đó, thực hiện tuyên truyền, giáo dục về biến đổi khí hậu cho thanh niên cũng chính là góp phần thực hiện chức năng giáo dục của Đoàn

1.3 YẾU TỐ BẢO ĐẢM VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG TUYÊN TRUYỀN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO THANH NIÊN

1.3.1 Yếu tố tổ chức bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên bao gồm ba cấp: cấp tỉnh, cấp huyện và tương đương, cấp cơ sở và tương đương; trong đó, cấp cơ sở có các chi đoàn, câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm trực thuộc

Cấp tỉnh và cấp huyện có cơ quan chuyên, cấp cơ sở có cán bộ Đoàn chuyên trách Cấp tỉnh có 33 đến 35 cán bộ; cấp huyện có từ 6 đến 11 cán

29

bộ; cấp cơ sở có Bí thư Đoàn cơ sở chuyên trách và Phó Bí thư là cán bộ Đoàn bán chuyên trách Đội ngũ cán bộ Đoàn chuyên trách là cán bộ, công chức, được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước; thực hiện nhiệm vụ tham mưu cho Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Đoàn cùng cấp triển khai mọi mặt hoạt động nhằm thực hiện chức năng vận động, tập hợp, đoàn kết và giáo dục đoàn viên, thanh niên [13]

Các cơ sở Đoàn trực thuộc Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên được thành lập ở mọi cơ quan, tổ chức, địa phương, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực, ngành nghề… khi có đủ từ 3 đoàn viên trở lên Các cấp bộ Đoàn trong tỉnh có mối liên hệ chặt chẽ trong công tác, trong phân cấp, phân quyền thực hiện chức năng, nhiệm vụ Tổ chức Đoàn các cấp phải chấp hành các chủ trương, nghị quyết, định hướng công tác của Đoàn Tổ chức Đoàn cấp trên có thẩm quyền chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám giát, thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, kỷ luật đối với tổ chức Đoàn cấp dưới Nguyên tắc hoạt động của Đoàn là nguyên tắc tập trung dân chủ Do đó, với

hệ thống tổ chức chặt chẽ và rộng khắp từ tỉnh đến cơ sở, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên có điều kiện thuận lợi để triển khai toàn diện, thống nhất từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên có 20 đơn

vị cấp huyện trực thuộc Tỉnh đoàn, 565 tổ chức Đoàn cơ sở, 5.241 chi đoàn với hơn 130.404 đoàn viên trong độ tuổi từ 15 - 30 Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh còn giữ vai trò nòng cốt chính trị đối với hoạt động của Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam với trên 145.468 hội viên, Hội Sinh viên Việt Nam với trên 57.000 hội viên; xây dựng, phát triển 286 câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm thanh niên sở thích và các tổ chức xã hội, nghề nghiệp của thanh niên (Hội Doanh nghiệp trẻ, Hội Thầy thuốc trẻ…) Đoàn phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh với gần 150.000 đội viên, nhi đồng trong toàn

30

tỉnh Như vậy, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên chịu trách nhiệm quản lý, tập hợp, đoàn kết, định hướng hoạt động và thực hiện chức năng tuyên truyền giáo dục với trên 482.862 đoàn viên, thanh thiếu niên

và nhi đồng, chiếm hơn 40% dân số toàn tỉnh Thái Nguyên.[13]

Với hệ thống tổ chức chặt chẽ từ tỉnh đến cơ sở và tập hợp, giáo dục lực lượng đoàn viên, thanh thiếu nhi to lớn đó, việc thực hiện tốt tuyên truyền cho lực lượng đoàn viên, thanh thiếu nhi về biến đổi khí hậu có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao nhận thức cho xã hội về biến đổi khí hậu

1.3.2 Yếu tố kinh tế bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho nhân dân nói chung và thanh niên nói riêng không thể theo phong trào, phát động phong trào mang tính hô hào mà phải hết sức cụ thể Có như vậy tổ chức Đoàn mới xác định được mình cần có điều kiện gì, phải chuẩn bị và phối hợp, phân công, phân nhiệm ra sao trong việc tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Để bảo đảm vai trò của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên đòi hỏi phải có kinh phí phục vụ cho hoạt động này Theo quy định của Điều lệ Đoàn thì kinh phí của Đoàn bao gồm ngân sách Nhà nước cấp, Đoàn phí và các khoản thu hợp pháp khác

Ở cấp tỉnh, nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nước cấp cho Tỉnh đoàn

tổ chức các hoạt động phong trào đều tăng hàng năm, từ năm 2011 đến 2014 trung bình mỗi năm Tỉnh đoàn được cấp khoảng 5,6 tỉ đồng, riêng năm 2015, ngân sách được cấp là 6,7 tỉ đồng Ở cấp huyện từ năm 2011 đến nay, trung bình mỗi năm được cấp gần 1 tỉ đồng trên một đơn vị; ở cấp xã trung bình mỗi năm gần 100 triệu đồng trên một đơn vị.[10,11,12,13]

Nguồn kinh phí thu từ Đoàn phí, từ năm 2011 đến nay trung bình mỗi năm là gần 400 triệu đồng, trong đó cấp cơ sở giữ lại 2/3, và 1/3 trích nộp lên Đoàn cấp trên.[10,11,12,13]

31

Ngoài nguồn thu từ Đoàn phí và kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp; các cấp bộ Đoàn trong tỉnh còn ký các kế hoạch, chương trình liên tịch với các sở, ban, ngành trong tỉnh Hiện nay, Tỉnh đoàn đã ký kết các chương trình liên tịch với 23 sở, ban, ngành trong tỉnh Trong đó, có nguồn kinh phí trực tiếp phục vụ các hoạt động của Đoàn tham gia bảo vệ môi trường, phòng, chống và ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua chương trình liên tịch với

Sở Tài Nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở

Kế hoạch và đầu tư, Sở Khoa học và Công nghệ Trung bình mỗi năm phối hợp, vận động được trên 100 triệu đồng.[10,11,12,13]

Nguồn kinh phí để phục vụ các hoạt động của Đoàn có được từ ngân sách Nhà nước cấp, Đoàn phí và các khoản thu hợp pháp khác đã góp phần quan trong để Đoàn chủ động trong chỉ đạo, tổ chức các kế hoạch, chương trình, phong trào hoạt động của Đoàn tham gia tuyên truyền bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu

Các hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí hậu của Đoàn đa số được tổ chức lồng ghép với các nội dung khác; kinh phí chi cho công tác tổ chức, trang trí, khánh tiết cũng không lớn, do hoạt động của Đoàn dựa trên sự tình nguyện của đoàn viên, thanh niên là chính, tận dụng cơ sở vật chất, điều kiện sẵn có tại các địa phương, đơn vị Do đó, về mặt kinh tế, chi phí cho hoạt động tuyên truyền của Đoàn ở mức tối thiểu, tiết kiệm nhưng đảm bảo hiệu quả tốt

Tuy nhiên, nguồn kinh phí nêu trên phục vụ nhiều mảng hoạt động khác nhau của Đoàn; nguồn kinh phí trực tiếp dành cho các hoạt động tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên trong hệ thống tổ chức Đoàn vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ Tại các huyện, thị, thành Đoàn, Đoàn trực thuộc thì kinh phí bảo đảm thực hiện nhiệm vụ này còn gặp rất nhiều khó khăn, chưa phát huy được tiềm năng, thế mạnh của tổ chức Đoàn trong tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên

Lực lượng đoàn viên, thanh thiếu nhi chiếm trên 40% dân số trong tỉnh, đây là lực lượng trẻ, có tinh thần xung kích, tình nguyện, có trình độ nhận thức tốt do đó dành sự quan tâm tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho lực lượng này có vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng trong ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu trong hiện tại và cả lâu dài Do đó, sự quan tâm của toàn xã hội cũng như chính nhu cầu hiểu biết của từng thanh niên đòi hỏi tổ chức Đoàn phải thực hiện ngày càng tốt hơn công tác tuyên truyền về biến đổi khí hậu cho thanh niên và xã hội