Khi đến thăm các xưởng đá mỹ nghệ, chúng ta không ít lần trầm trồ trước bàn tay điệu nghệ của các nghệ nhân. Tuy nhiên, có một công đoạn vô cùng quan trọng mà ít được đề cập đến. Đó chính là giai đoạn khai thác đá. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu quy trình khai thác đá cơ bản và những vấn đề tồn đọng.
Trang 1QUY TRÌNH KHAI THÁC ĐÁ VÀ NH NG V N Đ C N L U ÝỮ Ấ Ề Ầ Ư
Khi đ n thăm các x ế ưở ng đá m ngh , chúng ta không ít l n tr m tr tr ỹ ệ ầ ầ ồ ướ c bàn tay điêu ngh c a các ngh nhân. Tuy nhiên, có m t công đo n vô cùng quan tr ng mà ít ệ ủ ệ ộ ạ ọ
đ ượ c đ c p đ n. Đó chính là giai đo n khai thác đá. Bài vi t d ề ậ ế ạ ế ướ i đây s gi i thi u ẽ ớ ệ quy trình khai thác đá c b n và nh ng v n đ t n đ ng ơ ả ữ ấ ề ồ ọ
QUY TRÌNH KHAI THÁC ĐÁ C B NƠ Ả
Trước khi ti n hành khai thác, chúng ta c n n m rõ quy đ nh pháp lu t v khai thácế ầ ắ ị ậ ề khoáng s n. N u chúng ta đang chu n b khai thác đá kh i trang trí thì không đả ế ẩ ị ố ượ c dùng phương pháp n mìn. Ch trong vài trổ ỉ ường h p lu n ch ng kinh t k thu t choợ ậ ứ ế ỹ ậ phép thì ch dùng dây n , kíp n Khi khai thác đá xây d ng, ta ph i tuân th quy ph mỉ ổ ổ ự ả ủ ạ
an toàn trong khai thác đá l thiên.ộ
Sau đây, chúng tôi s gi i thi u và trình bày quy trìnhẽ ớ ệ khai thác đá căn b n là nh thả ư ế nào
GIAI ĐO N 1: KHAI THÁC ĐÁ T NHIÊNẠ Ự
giai đo n này, chúng tôi s chia nh thành 4 b c đ ti n theo dõi
Bước đ u tiên vô cùng quan tr ng chính là tìm ki m và đánh giá m đá. Đây là bầ ọ ế ỏ ướ c quy t đ nh đ n ch t lế ị ế ấ ượng c a thành ph m sau này. Ta ph i ti n hành tìm ki m m đáủ ẩ ả ế ế ỏ phù h p v i màu s c, hoa văn và yêu c u đ ra. Đ th c hi n đợ ớ ắ ầ ề ể ự ệ ược đi u này, các nhàề
đ a ch t h c ph i ki m tra m u đá trị ấ ọ ả ể ẫ ước. H s khoan vào lòng đ t đ l y m u lõi đáọ ẽ ấ ể ấ ẫ
r i ti n hành th m đ nh ch t lồ ế ẩ ị ấ ượng. Sau khi ch t lấ ượng đá đ t, m u đá s đạ ẫ ẽ ượ c chuy n qua khâu đánh bóng. Đây là giai đo n đ xác đ nh màu s c, hoa văn c a kh iể ạ ể ị ắ ủ ố đá
Trang 2Công đo n khai thác đá đ ạ ượ c chia thành 4 b ướ c nh ỏ
Khi m đá đỏ ược đánh giá là đ t yêu c u, bạ ầ ước ti p theo là xin c p phép đế ấ ược khai thác. Bước này t n khá nhi u th i gian, có khi kéo dài nhi u năm. Trố ề ờ ề ước h t, chúng taế
ph i liên h v i ch s h u đ xin nhả ệ ớ ủ ở ữ ể ượng quy n và mua l i m đá. Sau đó, ta ph iề ạ ỏ ả làm r t nhi u gi y t xin c p phép khai thác chính quy n đ a phấ ề ấ ờ ấ ở ề ị ương
Sau khi m i gi y t đã n th a, ta ti n hành chu n b khai thác. Đây là m t quá trìnhọ ấ ờ ổ ỏ ế ẩ ị ộ khá t n kém v m t th i gian cũng nh ti n c a. Vi c đ u tiên là lo i b v t c n nhố ề ặ ờ ư ề ủ ệ ầ ạ ỏ ậ ả ư cây c i đ có th ti p c n kh i đá t t nh t. Chúng ta cũng c n ph i xây xây đố ể ể ế ậ ố ố ấ ầ ả ường sá
đ ti n cho vi c v n chuy n máy móc và kh i đá.ể ệ ệ ậ ể ố
Bước cu i cùng chính là ti n hànhố ế khai thác đá
GIAI ĐO N 2: GIA CÔNG ĐÁ T NHIÊNẠ Ự
Khi đã khai thác đá xong, ti p theo s là giai đo n gia công đá t nhiên. Đây chính làế ẽ ạ ự giai đo n mà ngh nhân t i c s đá m ngh tr tài.ạ ệ ạ ơ ở ỹ ệ ổ
Trang 3Đ t o ra m t b cể ạ ộ ứ t ượng đá m nghỹ ệ đ p , giai đo n đ u tiên chính là giai đo n t oẹ ạ ầ ạ ạ phôi. Đây là giai đo n mà th điêu kh c s t o hình s n ph m d ng thô. Giai đo nạ ợ ắ ẽ ạ ả ẩ ở ạ ạ này bao g m nhi u bồ ề ước nh khác nhau. Đ u tiên, ngh nhân ph i tìm m t ph ng đỏ ầ ệ ả ặ ẳ ề
t o chân đ Sau đó, th điêu kh c s ti n hành xác đ nh đi m chu n đ t o hình. Tạ ế ợ ắ ẽ ế ị ể ẩ ể ạ ừ
đó làm ti n đ đ v phác th o trên gi y r i v ho c in tr c ti p trên t ng đá. V i cácề ề ể ẽ ả ấ ồ ẽ ặ ự ế ả ớ
s n ph m ph c t p, ngả ẩ ứ ạ ười ngh nhân ph i th c hi n giai đo n t o phôi trên đ t sétệ ả ự ệ ạ ạ ấ
trước. D a vào b n phác th o, các ngh nhân s đ c phôi đ t o hình s n ph m.ự ả ả ệ ẽ ụ ể ạ ả ẩ
Trang 5Đ ch tác ra m t b c t ể ế ộ ứ ượ ng đ p c n tr i qua nhi u công đo n khác nhau ẹ ầ ả ề ạ
Ti p đ n là công đo n hoàn thi n s n ph m. giai đo n này, ngh nhân ti n hànhế ế ạ ệ ả ẩ Ở ạ ệ ế
ch m hình nét, ch m tr hoa văn, mài và đánh bóng. Trong đó, bạ ạ ổ ước ch m hình nét vàạ hoa văn là quan tr ng nh t. Hai bọ ấ ước này ph thu c r t nhi u vào đôi tay các nghụ ộ ấ ề ệ nhân. Đây cũng chính là bướ ạc t o nên s khác bi t gi a s n ph m r ti n và ch tự ệ ữ ả ẩ ẻ ề ấ
lượng
nh ng s n ph m cao c p, ng i th đôi lúc còn ph i nhu m màu cho đá. Các ph m
nhu m thộ ường dùng nh bã ché xanh, xi đánh giày màu nâu, màu chàm… Đ t o nênư ể ạ màu s c đ p đòi h i kinh nghi m nhi u năm c a ngắ ẹ ỏ ệ ề ủ ười ngh nhân.ệ
TH C TR NG KHAI THÁC ĐÁ HI N NAYỰ Ạ Ệ
Nhà nước có quy đ nh rõ trong các văn b n pháp lu t v v n đị ả ậ ề ấ ề khai thác đá. Tuy nhiên, hi n nay, ít n i khai thác nào tuân th đúng và đ nh ng quy đ nh ban hành. M iệ ơ ủ ủ ữ ị ỗ
l n thanh tra đ u phát hi n sai ph m kh p các t nh thành trên đ t nầ ề ệ ạ ở ắ ỉ ấ ước
NH NG V VI PH M G N ĐÂYỮ Ụ Ạ Ầ
Ch tính trong năm 2019, hàng lo t v sai ph m khiỉ ạ ụ ạ khai thác đá đã đ c phát hi n.ượ ệ Trong đó, hai v n i c m nh t ph i k đ n Thanh Hóa và Ngh An.ụ ổ ộ ấ ả ể ế ở ệ
Nh n đậ ược ph n ánh c a ngả ủ ười dân, chính quy n đ a phề ị ương xã Hà Tân, Hà Trung (Thanh Hóa) đã ti n hành ki m tra các doanh nghi p khai thác đá vào đ u năm nay.ế ể ệ ầ Theo đó, đ a phị ương phát hi n nhi u sai ph m nh hệ ề ạ ả ưởng đ n môi trế ường s ng dânố
c T i các đi m khai thác, xe tr ng t i ra vào liên t c. Ti ng nghi n đá, x đá m ĩư ạ ể ọ ả ụ ế ề ẻ ầ gây nh hả ưởng n ng n đ n đ i s ng ngặ ề ế ờ ố ười dân. Ch a k , nhi u n i còn khai thácư ể ề ơ không đúng thi t k , công nhân l i không có thi t b b o h ế ế ạ ế ị ả ộ
Quy mô sai ph m Ngh An còn l n h n nhi u so v i Thanh Hóa. Đạ ở ệ ớ ơ ề ớ ược bi t, Nghế ệ
An có t ng c ng 25 m đá, trong đó có 3 m ch a ho t đ ng. Qua quá trình thanh traổ ộ ỏ ỏ ư ạ ộ phát hi n sai ph m 22 m , t c 100% các m đang ho t đ ng. Đi u này gióng lên hôiệ ạ ở ỏ ứ ỏ ạ ộ ề chuông c nh báo v công tác qu n lý khai thác đá. Đa ph n các l i vi ph m đ u n mả ề ả ầ ỗ ạ ề ằ trong m c An toàn lao đ ng. C th , 5/25 đ n v vi ph m V sinh an toàn lao đ ng.ụ ộ ụ ể ơ ị ạ ệ ộ 2/25 đ n v không đ nh k ki m tra máy móc thi t b Và có t ng c ng 17/25 đ n vơ ị ị ỳ ể ế ị ổ ộ ơ ị
th c hi n không đúng quy đ nh v an toàn lao đ ng. Trình t khai thác và h th ngự ệ ị ề ộ ự ệ ố khai thác xác đ nh m cũng b nhi u c s vi ph m.ị ỏ ị ề ơ ở ạ
CÁC V TAI N N LAO Đ NG THỤ Ạ Ộ ƯƠNG TÂM
Trang 6Nh đã trình bày trên, t i m đá, đi u ki n làm vi c không đư ở ạ ỏ ề ệ ệ ược đ m b o. Cácả ả doanh nghi p thệ ường không coi tr ng công tác b o đ m an toàn lao đ ng cho nhânọ ả ả ộ công. Vì th , nhi u tai n n thế ề ạ ương tâm đã x y ra.ả
Vào chi u ngày 10/3, t i m t mề ạ ộ ỏ khai thác đá Cao B ng, m t tai n n b t ng đãở ằ ộ ạ ấ ờ
x y ra. Khi đang làm vi c, nhi u phi n đá l n b ng nhiên lăn xu ng đè ch t 2 côngả ệ ề ế ớ ỗ ố ế nhân. Tho t nhìn, ai cũng nghĩ đó là m t tai n n thạ ộ ạ ương tâm x y ra ng u nhiên. Th cả ẫ ự
ch t, v s t l đá này là do đ n v khai thác đã vi ph m quy trình khai thác đá. Đ n vấ ụ ạ ở ơ ị ạ ơ ị này đã không khai thác t trên xu ng mà l i c t chân, khoét hàm ch. V s t l đ từ ố ạ ắ ế ụ ạ ở ấ cũng là h u qu có th lậ ả ể ường trước được
Hi n tr ệ ườ ng m t v s t l đá ộ ụ ạ ở
Hay tai n n g n nh t di n ra vào ngày 29/10 t i m đá Thanh Hóa. Cũng v i lý do đáạ ầ ấ ễ ạ ỏ ớ
b t ng lăn xu ng làm thi t m ng m t công nhân. Ngoài ra còn có r t nhi u tai n nấ ờ ố ệ ạ ộ ấ ề ạ đau lòng x y ra m đá Hà Nam, Hòa Bình. Nguyên nhân các v tai n n đ u đả ở ỏ ụ ạ ề ược k tế
lu n là do đá lăn hay ngậ ười lao đ ng t ngã.ộ ự
N u nhìn k , trách nhi m ph n l n thu c v các doanh nghi p khai thác đá. H n 50%ế ỹ ệ ầ ớ ộ ề ệ ơ
s v x y ra đ u là do vi ph m quy chu n v an toàn khai thác m Tuy nhiên, đố ụ ả ề ạ ẩ ề ỏ ể tránh m ĩ, các doanh nghi p đã dùng ti n mua chu c gia đình n n nhân. Vì th , khôngầ ệ ề ộ ạ ế
m t cu c đi u ra nghiêm túc nào độ ộ ề ược ti n hành.ế
Trang 7TÁC Đ NG MÔI TRỘ ƯỜNG C A QUÁ TRÌNH KHAI THÁC ĐÁỦ
Không khó đ đoán để ược quá trình khai thác m nh hỏ ả ưởng nghiêm tr ng đ n môiọ ế
trường. Sau đây chúng tôi s trình bày rõ h n các tác h i nghiêm tr ng c a vi cẽ ơ ạ ọ ủ ệ khai thác đá
THAY Đ I C NH QUANỔ Ả
Đi u đ u tiên và d nh n th y nh t chính là vi c c nh quan b thay đ i n ng n Nhề ầ ễ ậ ấ ấ ệ ả ị ổ ặ ề ư
đã trình bày trên, đ ti n cho vi c khai thác, r ng cây s b ch t b Đi u này nhở ể ệ ệ ừ ẽ ị ặ ỏ ề ả
hưởng tr c ti p đ n môi trự ế ế ường sinh s ng c a nhi u loài đ ng v t. Th m th c v tố ủ ề ộ ậ ả ự ậ cũng vì th mà b phá h y tr m tr ng. Ngoài ra, cũng chính vì đi u này mà môi trế ị ủ ầ ọ ề ườ ng không khí l i càng ô nhi m h n. Không nh ng th , quá trình khai thác bao g m cácạ ễ ơ ữ ế ồ
ho t đ ng x đá, nghi n đá. V lâu v dài, hi n tạ ộ ẻ ề ề ề ệ ượng xói mòn đ t và s t l đ uấ ạ ở ề không th tránh kh i.ể ỏ
C nh quan môi tr ả ườ ng b phá h y nghiêm tr ng do khai thác đá ị ủ ọ
Hi n nay, các chính sách c a nhà nệ ủ ước còn nhi u h n ch và ch a rõ ràng. M c đề ạ ế ư ứ ộ tuân th c a các doanh nghi p l i r t kém. Không m t quy đ nh c th nào nói đ nủ ủ ệ ạ ấ ộ ị ụ ể ế
vi c c i t o môi trệ ả ạ ường sau khi khai thác. Vì th , c nh quan các vùng m b phá ho iế ả ỏ ị ạ nghiêm tr ng. S đa d ng sinh h c t i vùng đ t cũng thay đ i vĩnh vi n. Ch a k , tìnhọ ự ạ ọ ạ ấ ổ ễ ư ể
Trang 8tr ng xói mòn đ t s d n đ n hi n tạ ấ ẽ ẫ ế ệ ượng lũ l t ngày m t tr m tr ng. Đây là tác h iụ ộ ầ ọ ạ
d nh n th y nh t nh ng v n ch a có bi n pháp kh c ph c tri t đ nào.ễ ậ ấ ấ ư ẫ ư ệ ắ ụ ệ ể
NH H NG Đ N MÔI TR NG N C VÀ KHÔNG KHÍ
Quá trình khai thác đá không tránh kh i b i đá bay l l ng trong không khí. B i đá bayỏ ụ ơ ử ụ
mù m t, ph đ y trên t ng ng n cây, ng n c Đi u này gây nh hị ủ ầ ừ ọ ọ ỏ ề ả ưởng tr c ti p đ nự ế ế
s c kh e công nhân và h dân xung quanh.ứ ỏ ộ
Vì th , đ kh c ph c v n đ này, ngu n nế ể ắ ụ ấ ề ồ ước đã đượ ậc t n d ng tri t đ Doanhụ ệ ể nghi p s d ng ngu n nệ ử ụ ồ ước ng m và nầ ước m t c n thi t cho đ i s ng sinh ho t c aặ ầ ế ờ ố ạ ủ
người dân. Các túi nước ng m nông b rút c n nh hầ ị ạ ả ưởng đ n ngu n nế ồ ước ng mầ vùng lân c n. Vi c làm này làm h th p m c nậ ệ ạ ấ ự ước ng m và thay đ i hầ ổ ướng ch yả trong túi nước ng m. Ch a k , vi c khai thác đá còn làm ô nhi m túi nầ ư ể ệ ễ ước ng m ngayầ
dưới m Nỏ ước kém ch t lấ ượng th m vào đ t và gây ô nhi m đ n c ngu n nấ ấ ễ ế ả ồ ướ c
ng m vùng lân c n.ầ ậ
S nh hự ả ưởng này tác đ ng v lâu v dài. Ngu n nộ ề ề ồ ước ô nhi m th m vào đ t, lây lanễ ấ ấ
kh p n i. Không ch nh hắ ơ ỉ ả ưởng đ n sinh ho t mà còn đ n ngành nông nghi p c a cácế ạ ế ệ ủ vùng đ t này. Ch a k , ngu n nấ ư ể ồ ước d b n ch y ra sông su i g n đó nh hơ ẩ ả ố ầ ả ưởng đ nế
Ngoài ra, chúng ta cũng không th b qua v n đ ô nhi m ti ng n. Hàng ngày, ngể ỏ ấ ề ễ ế ồ ườ i công nhân và dân c đ a phư ị ương ph i t p làm quen v i âm thanh cả ậ ớ ường đ l n. Nh ngộ ớ ữ
ti ng n , ti ng khoan, ti ng đ p, c t đá gây ám nh v i t t c m i ngế ổ ế ế ậ ắ ả ớ ấ ả ọ ười. Đ i s ngờ ố sinh ho t và tinh th n b nh hạ ầ ị ả ưởng n ng n Ch a nói đ n nh ng h l y v s cặ ề ư ế ữ ệ ụ ề ứ
kh e v sau.ỏ ề
T NG K TỔ Ế
T u chung, m t s n ph m đá m ngh đ p đòi h i r t nhi u công s c t nh ng khâuự ộ ả ẩ ỹ ệ ẹ ỏ ấ ề ứ ừ ữ khác nhau. Bên c nh giai đo n ch tác, công đo nạ ạ ế ạ khai thác đá cũng không kém ph nầ quan tr ng. Tuy nhiên nh ng tai n n thọ ữ ạ ương tâm c liên t c x y ra. Các nh hứ ụ ả ả ưởng về môi trường ngày càng n ng n và nghiêm tr ng h n. Đ gìn gi và phát tri n ngh đáặ ề ọ ơ ể ữ ể ề lâu dài, Nhà nước c n có nh ng đ ng thái rõ ràng. Chính sách đ ra c n c th , côngầ ữ ộ ề ầ ụ ể tác qu n lý c a chính quy n đ a phả ủ ề ị ương c n ch t ch h n.ầ ặ ẽ ơ
Trang 9Công ty Huy Hùng cam k t h tr h t mình đ phát tri n ngh điêu kh c đá m ngh ế ỗ ợ ế ể ể ề ắ ỹ ệ
Có nh th , ngh ch tác đá m ngh m i có th đư ế ề ế ỹ ệ ớ ể ược duy trì và phát tri n b nể ề
v ng.ữ C s đá m ngh Huy Hùng Nha Trangơ ở ỹ ệ cam k t ph i h p cùng các c quanế ố ợ ơ
ch c năng nh m giúp ngh điêu kh c đá m ngh ngày m t r c r và lan r ng ra kh pứ ằ ề ắ ỹ ệ ộ ự ỡ ộ ắ
th gi i.ế ớ
Xem thêm: https://damynghehuyhungnt.com/tintuc/quytrinhkhaithacdavanhung vandecanluuy.html