CƠ sở lí LUẬN về PHỐI hợp lực LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG CÔNG tác CHỦ NHIỆM lớp ở TRƯỜNG TRUNG học PHỔ THÔNG

Trần Thị Hương Duyên…Bên cạnh đó, có sự quan tâm đónggóp của lực lượng cộng đồng như Ban thanh thiếu của thànhphố, Ban Tuyên giáo...Tóm lại, qua nghiên cứu các tư tưởng, quan điểm, vềphố

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHỐI HỢP LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Cơ sở lý luận

Trong hệ thống tổ chức của các trường phổ thông, đơn vị

cơ bản được tổ chức để giảng dạy và giáo dục HS (Học sinh)

là lớp học Hình thức tổ chức dạy học, GD theo lớp được hìnhthành từ thế kỉ XVI do nhà giáo dục Tiệp Khắc JA Cômenxki

đề xướng Mô hình lớp học được duy trì và ngày càng pháttriển mạnh mẽ ở khắp các nước trên thế giới Không nhữngvậy, mô hình lớp học được phát triển và mở rộng, tùy thuộcvào điều kiện thực tế, song bao giờ một lớp học vẫn cần ngườiquản lý Để quản lý lớp học, nhà trường cử ra một trongnhững GV (giáo viên) đang giảng dạy làm chủ nhiệm lớp.GVCN (giáo viên chủ nhiệm) được hiệu trưởng nhà trườnglựa chọn từ những GV ưu tú có kinh nghiệm GD (Giáo dục),

có uy tín trong HS, được hội đồng nhà trường nhất trí phâncông chủ nhiệm lớp học xác định để thực hiện mục tiêu Nhưvậy, khi nói đến GVCN lớp là nói đến mặt quản lý và mặtlãnh đạo học sinh của một lớp

Trong tác phẩm “Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp”

(NXB Giáo dục Matxcơva,1984), Bôn - đư - rép N.I đã trình

bày những phương pháp cơ bản về cách thức thực hiện côngtác chủ nhiệm lớp ở các trường phổ thông

Từ định hướng trên, các nước phát triển đã chỉ ra nhữngnội dung GD cho HS trung học mà có liên quan đến công tácchủ nhiệm lớp Những nội dung GD học sinh như: GD kĩnăng sống, GD những giá trị sống, GD hướng nghiệp… Theoquan điểm của UNESCO đã cho rằng GD trung học là giaiđoạn mà thế hệ trẻ lựa chọn cho mình những giá trị cần thiếtcho cuộc sống cũng như con đường chuẩn bị bước vào hoạtđộng nghề nghiệp và cuộc sống sau này Đặc biệt, cuốn tàiliệu tập huấn kĩ năng cơ bản trong tham vấn (Unicef 2005)cũng đưa ra những cách thức tham vấn cho HS lứa tuổi thanhniên Như vậy, người GV cần tổ chức các họat động khácnhau để HS có thể tham gia được dễ dàng và học được rấtnhiều thứ từ đó

Nghiên cứu về công tác chủ nhiệm lớp được tác giảNguyễn Thanh Bình quan tâm sâu sắc với các công trình:

“Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT”, đề tài mã số SPHN-09-465NCSP (2010) và “Một số vấn đề trong công tác

chủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay” (NXB Đại học sư

phạm, 2011) Ở đây các tác giả đề cập đến những vấn đề cơ

bản của công tác chủ nhiệm lớp, những nội dung trong côngtác chủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay từ góc nhìn củachuẩn nghề nghiệp GV trung học

Ngoài ra còn có nhiều nhà khoa học cũng quan tâm đếncông tác chủ nhiệm lớp với các công trình như: Nguyễn Dục

Quang, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ, “Những tình huống

giáo dục HS của người GVCN”, NXB ĐHQG Hà Nội, 2000;

Hà Nhật Thăng (chủ biên), “Phương pháp công tác của người

GVCN trường THPT”, NXB ĐHQG Hà Nội, 2001; Hà Nhật

Thăng, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, “Công tác

GVCN ở trường phổ thông”, NXBGD, 1998; Bộ Giáo dục và

Đào tạo, “Kỷ yếu hội thảo Công tác GVCN ở trường phổ

thông”, NXBGD, 2010.

Các tác giả còn đi sâu vào nghiên cứu những khía cạnhkhác có liên quan đến công tác chủ nhiệm như: Nguyễn

Thanh Bình với tác phẩm “Giáo dục kĩ năng sống” (NXB Đại

học sư phạm, HN 2007); Nguyễn Thị Kim Dung và cộng sự

có bài viết “Hướng dẫn tổ chức họat động giáo dục ngoài giờ

lên lớp” (tài liệu dành cho lớp 11) Tác giả Nguyễn Khắc

Hiếu (2005) cũng nghiên cứu về công tác chủ nhiệm lớp với

tên đề tài “Một số biện pháp tăng cường quản lý của hiệu

trưởng đối với công tác chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh”.

Tại Hải Phòng, công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPTcũng được Sở GD&ĐT Hải Phòng rất quan tâm, chỉ đạo sátsao và đưa vào nhiệm vụ các năm học Đặc biệt Sở GD&ĐTHải Phòng đã tổ chức các hội thảo, hội nghị bàn về công tácchủ nhiệm lớp dưới sự tham dự của các ban ngành, sở như:

Hội thảo Vai trò của công tác chủ nhiệm trong trường phổ thông, năm 2006; Hội nghị Đổi mới công tác chủ nhiệm lớp trường trung học, năm 2009… đã được hầu hết các trường phổ thông trong thành phố tham gia rất tích cực Nhiều bài

viết, tham luận của lãnh đạo các trường và của chính các đồngchí giáo viên trực tiếp làm công tác chủ nhiệm đã nêu lên tầmquan trọng của công tác chủ nhiệm lớp, thực trạng, nhữngkinh nghiệm quý báu được đúc kết trong quá trình làm côngtác chủ nhiệm như: Tầm quan trọng của công tác chủ nhiệmlớp của Trương Thị Yến; Chỉ đạo công tác chủ nhiệm ởtrường THPT Thái Phiên của Đào Thị Huệ; TrườngTHPT Nguyễn Trãi với công tác bồi dưỡng giáo viênchủ nhiệm của Lê Hoàng Việt; Công tác chủ nhiệm vớiviệc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực của

Trần Thị Hương Duyên…Bên cạnh đó, có sự quan tâm đónggóp của lực lượng cộng đồng như Ban thanh thiếu của thànhphố, Ban Tuyên giáo

Tóm lại, qua nghiên cứu các tư tưởng, quan điểm, vềphối hợp các lực lượng cộng đồng trong công tác CNL (Chủnhiệm lớp) trong các trường THPT của các tác giả, tác giảnhận thấy: công tác CNL trong các trường THPT rất quantrọng việc giáo dục đạo đức, hướng nghiệp, giáo dục giá trị và

kỹ năng sống, tư vấn học đường… cho học sinh; thiết lập vàduy trì có hiệu quả mối quan hệ giữa GVCN lớp với giáo viên

bộ môn, các đoàn thể xã hội và gia đình học sinh trong việcphụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi Tuynhiên, những nghiên cứu về phối hợp các lực lượng cộngđồng trong công tác chủ nghiệm lớp ở trường THPT HùngThắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng một cách toàndiện hệ thống vẫn còn là vấn đề mới mẻ Do vậy, thực hiện đềtài sẽ không trùng lắp, có ý nghĩa cần thiết góp phần nâng caohiệu quả phối hợp các lực lượng cộng đồng trong công tácchủ nghiệm lớp ở trường THPT Hùng Thắng, huyện TiênLãng, thành phố Hải Phòng nói riêng và các trường THPT nóichung

- Một số khái niệm cơ bản

Xét từ khía cạnh phối hợp trong công tác giáo dục, phốihợp là một phương thức, một hình thức, một quy trình kết hợphoạt động của các cơ quan, tổ chức lại với nhau để bảo đảmcho các cơ quan, tổ chức này thực hiện được đầy đủ, hiệu quảcác chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, nhằm đạtđược các lợi ích chung Phối hợp tồn tại trong suốt quá trìnhquản lý, từ hoạch định chính sách, xây dựng thể chế, đến việc

tổ chức thực thi cơ chế, chính sách, pháp luật, ở đâu có quản

lý thì ở đó có nhu cầu phối hợp Mục tiêu cuối cùng của phốihợp là tạo ra sự thống nhất, đồng thuận, bảo đảm chất lượng

và hiệu quả trong quản lý Nói khác đi, phối hợp là phươngthức thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cácchủ thể giáo dục trong hoạt động giáo dục

- Lực lượng cộng đồng

Theo Từ điển Đại học Oxford: “Cộng đồng là một nhómngười có cùng tín ngưỡng, chủng tộc, cùng loại hình nghềnghiệp, hoặc cùng mối quan tâm”; “Cộng đồng là một tập thểcùng chia sẻ, hoặc có tài nguyên chung, hoặc có tình trạngtương tự nhau về một số khía cạnh nào đó”

Những người chỉ sống gần nhau, không có sự tổ chức lạiđơn thuần chỉ là sự tập trung của một nhóm các cá nhân vàkhông thực hiện chức năng như một thể thống nhất thì khôngđược gọi là cộng đồng

Khi nói đến khái niệm cộng đồng, cần chú ý đến các yếu tố

cơ bản sau đây:

- Có sự phấn đấu của mỗi thành viên trong sự phát triển

và gìn giữ chung về vật chất và tinh thần

Từ nghiên cứu trên có thể đưa ra khái niệm cộng đồnglà: cộng đồng là một tập thể có tổ chức, bao gồm các cá nhâncon người sống chung ở một địa bàn nhất định, có chung mộtđặc tính xã hội hoặc sinh học nào đó và cùng chia sẻ với nhaumột lợi ích vật chất hoặc tinh thần nào đấy” [13]

Lực lượng cộng đồng là cộng đồng người sống trong cùng một địa bàn/khu vực địa lí xác định, có chung các đặc điểm văn hoá xã hội, có mối quan tâm chung và có sự ràng buộc lẫn nhau, cùng được áp dụng chính sách chung [18]

Thành phần lực lượng cộng đồng bao gồm:

- Cộng đồng dân cư;

Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị

-xã hội, tổ chức chính trị - -xã hội - nghề nghiệp, tổ chức -xãhội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức nghề nghiệp, tổchức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân

Mối quan hệ giữa trường học và lực lượng cộng đồng làmối quan hệ tương hỗ, tác động qua lại với nhau Việc tăngcường mối quan hệ này sẽ góp phần thực hiện mục tiêu giáodục, nâng cao chất lượng GD&ĐT Sự tham gia của lực lượngcộng đồng vào quá trình giáo dục của nhà trường tạo cơ hộicho việc giáo dục và đào tạo của nhà trường gắn với thực tếcuộc sống, giúp học sinh có thể tiếp cận với sự đa dạng củađời sống cộng đồng và xã hội, gắn cuộc sống của các em vớicác hoạt động và phát triển cộng đồng Gắn nhà trường vớithực tiễn cuộc sống

- Công tác chủ nghiệm

Trong trường học, lớp học là đơn vị cơ bản được thànhlập để tổ chức giảng dạy và GD học sinh Để quản lý GD học

sinh trong lớp, nhà trường phân công một trong những GVđang giảng dạy có năng lực chuyên môn tốt, có kinh nghiệmlàm công tác quản lý GD học sinh, có tinh thần trách nhiệmcao và lòng nhiệt tình trong công tác, có uy tín với HS vàđồng nghiệp làm chủ nhiệm lớp Đó là giáo viên chủ nhiệm.

Hiệu trưởng không thể quản lí trong lớp học, nắm vữngtừng học sinh (trừ trường hợp đặc biệt), Hiệu trưởng thườnggiao trách nhiệm cho GVCN là “Hiệu trưởng nhỏ” Do vậy,nhắc đến công tác CNL là nhắc đến công việc, chức năng,nhiệm vụ của người giáo viên CNL Công tác CNL là côngtác giáo dục quản lí toàn diện một lớp học bao gồm: quản línhân sự như: Số lượng, tuổi tác, giới tính, hoàn cảnh gia đình,trình độ học sinh về học lực và đạo đức, đồng thời phải đưa

ra dự báo, vạch được một kế hoạch giáo dục phù hợp với thựctrạng để dắt dẫn học sinh thực hiện kế hoạch đó, khai thác hếtnhững điều kiện khách quan, chủ quan trong và ngoài nhàtrường đạt tới mục tiêu giáo dục

- Phối hợp lực lượng cộng đồng và nhà trường trong công tác chủ nhiệm lớp

Phối hợp nhà trường và cộng đồng trong việc công tácCNL là quá trình vận động bao gồm động viên, khuyến khích

và thu hút cộng đồng tham gia xây dựng và phát triển giáodục và tổ chức mọi thành viên trong cộng đồng tham gia vàocông tác CNL từ việc tìm hiểu từng đối tượng học sinh đếnlập kế hoạch chủ nhiệm lớp và xây dựng lớp thành một tập thể

HS vững mạnh và tổ chức các hoạt động giáo dục toàn diện

- Một số vấn đề về công tác chủ nhiệm lớp trong trường THPT

- Vị trí, nhiệm vụ của giáo dục THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường THPT là cơ sở giáo dục nối tiếp cấp trung học

cơ sở thuộc bậc trung học của hệ thống giáo dục quốc dân.Cấp THPT gồm 3 năm học từ lớp 10 đến lớp 12 Đây là cấphọc vừa trực tiếp tạo nguồn cho bậc cao đẳng, đại học nóiriêng, vừa góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhânlực Do đó trường THPT có mục tiêu, nội dung, phương phápgiáo dục mang tính phổ thông cơ bản, toàn diện, với nhữngđặc thù riêng

- Mục tiêu giáo dục của nhà trường trung học phổ thông

Mục tiêu của giáo dục THPT theo điều 27 của Luật Giáodục nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005:

“Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả của giáo dục THPT, có học vấn phổ thông ởtrình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật hướngnghiệp để tiếp tục học TCCN, CĐ, hay ĐH hoặc đi vào cuộcsống lao động”.[3, tr,13]

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh pháttriển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹnăng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động vàsáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hộichủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn

bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống laođộng, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng

cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở,hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thôngthường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huynăng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục họcđại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sốnglao động Bao gồm những phẩm chất năng lực chủ yếu cần

hình thành cho học sinh THPT để góp phần vào quá trình đàotạo nguồn nhân lực phục vụ cho giai đoạn công nghiệp hoá -hiện đại hoá và hội nhập quốc tế

Mục tiêu chung của bậc THPT trong giai đoạn mới là

“Xây dựng bậc học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, pháttriển bền vững và về cơ bản đạt trình độ tiên tiến”

Chuẩn bị các điều kiện để triển khai đổi mới chươngtrình sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy và học; dạy đủcác bộ môn bắt buộc và tự chọn; xây dựng và đánh giá trườngTHPT theo chuẩn quốc gia; xây dựng các điều kiện đảm bảocho việc giáo dục đào tạo học sinh về các mặt: đức, trí, thể,

mỹ và các kỹ năng cơ bản

Phát triển toàn diện con người là mục tiêu chung và lâudài của giáo dục phổ thông Con người phát triển toàn diện cóđầy đủ các phẩm chất và năng lực về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và phải có kỹ năng cơ bản để tiếp tục học lên, sẵnsàng tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Với mục tiêu trên, nội dung giáo dục THPT phải đảmbảo cho học sinh có hiểu biết cần thiết ban đầu về kỹ thuật vàhướng nghiệp, học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản

về tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc, kiến thức khác về khoahọc tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ…

- Vai trò, nhiệm vụ của nhà trường trung học phổ thông

Vai trò của giáo dục THPT là bậc học phổ cập nhằmnâng cao mặt bằng dân trí, chuẩn bị đào tạo nguồn nhân lựccho công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học

Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dụckhác của Chương trình giáo dục phổ thông

Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên; tham gia tuyểndụng và điều động giáo viên, cán bộ, nhân viên

Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đếntrường, quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục vàĐào tạo

Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vicộng đồng

Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt độnggiáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhântrong hoạt động giáo dục.

Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết

bị theo quy định của Nhà nước

Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạtđộng xã hội

Tự đánh giá chất lượng giáo dục và chịu sự kiểm địnhchất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền kiểm địnhchất lượng giáo dục

Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định củapháp luật

- Vai trò phối hợp lực lượng cộng đồng trong công tác chủ nhiệm lớp

Hiện nay, công cuộc đổi mới đất nước bước đầu đạt đượcnhững kết qủa đáng phấn khởi, làm thay đổi bộ mặt xã hội.Những yếu tố tích cực có tác dụng định hướng và phát triểnnhân cách thế hệ trẻ Song bên cạnh những mặt tích cực, nềnkinh tế thị trường không tránh khỏi những mặt tiêu cực, đang

hằng ngày, hằng giờ len lỏi vào thế hệ trẻ chúng ta Chẳng hạnnhư: các tệ nạn xã hội có nguy cơ phát triển, đặc biệt là tệ nạn

ma túy, những yếu tố độc hại của sách báo, phim ảnh Chính sựphát triển của xã hội làm cho học sinh ngày nay cũng xuất hiệnmột bộ phận thói quen hưởng thụ, lười học tập và lao động

Chính mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng làm chomôi trường xã hội nảy sinh những quan hệ phức tạp, ảnhhưởng đến nhận thức giá trị, tư tưởng, tính cách và hành vicủa thế hệ trẻ, các em dễ bị lôi kéo, bị kích động bởi nhữngthói hư, tật xấu Nó đã ảnh hưởng đến công tác giáo dục củanhà trường, đã ít nhiều làm cho công tác chủ nhiệm của ngườigiáo viên gặp khó khăn Do vậy, bên cạnh việc khai thác vàtận dụng những yếu tố tích cực của xã hội thì chúng ta cầnphải thường xuyên ngăn ngừa và cải tạo những yếu tố tiêucực, không để chúng ảnh hướng đến học sinh và nhà trường.Hơn lúc nào hết, nhà trường nói chung và giáo viên chủnhiệm nói riêng cần phải thực hiện tốt nhiệm vụ phối hợpgiữa nhà trường và gia đình học sinh nhằm thống nhất tácđộng giáo dục của đôi bên đến học sinh, để cùng nhau xâydựng thế hệ trẻ phát triển một cách toàn diện

Có thể nói công tác CNL là người quyết định mọi sựphát triển và tiến bộ của lớp, người chịu ảnh hưởng nhiều nhất

về mọi hoạt động của học sinh (HS) Không những thế, độingũ GVCN còn là một lực lượng hỗ trợ đắc lực cho hiệutrưởng, sẽ “nối thêm đầu, gắn thêm mắt, nối dài tay và mởrộng vòng tay” bao quát mọi hoạt động của nhà trường Ngàynay dưới sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường,trong thời kỳ hội nhập của đất nước, vì gánh nặng về kinh tếgia đình mà phụ huynh hoc sinh trông chờ chủ yếu vào giáoviên chủ nhiệm trong việc nuôi dạy con Sự du nhập nền vănhoá thời mở cửa, ảnh hưởng không ít đến tâm sinh lí học sinh.Bên cạnh đó, sự đua đòi chạy theo mốt sống hiện đại của một

bộ phận học sinh, vẫn còn hiện tượng xử lý những học sinh viphạm chưa dứt khoát và đồng bộ Sự thiếu quan tâm của mộtđại bộ phận phụ huynh học sinh vì lo gánh nặng kinh tế giađình cộng thêm sự bùng nổ công nghệ thông tin làm cho một

bộ phận học sinh sử dụng Internet sai mục đích giáo dục Một

số học sinh ý thức tự giác học tập, rèn luyện của HS chưa tốt,còn ỷ lại

Trong vậy, công tác CNL có ý nghĩa quan trọng trongkhông chỉ đối với nhà trường mà còn đối với sự phát triểntoàn diện của học sinh

Học sinh THPT là những em ở lứa tuổi cuối thiếu niên

và đầu thanh niên Lứa tuổi đang khẳng định mình, giàu ước

mơ, bước đầu có kinh nghiệm sống, có khả năng tự quản, tổchức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, vẫn là lứa tuổi mongmuốn lớn hơn khả năng, muốn khẳng định nhưng chưa đủ vềmọi mặt kinh nghiệm, tri thức Khi có thành công thì dễ tự tinquá mức, ngược lại gặp những thất bại đầu tiên dễ dao động,lòng tự tin bị giảm sút… Xuất phát từ những đặc điểm đó vềtâm lý lứa tuổi, việc định hướng giáo dục đối với học sinhtrung học là rất cần thiết

Căn cứ vào đặc điểm, điều kiện của lớp, của nhà trường,cộng đồng, gia đình học sinh… giáo viên chủ nhiệm tổ chứcphối hợp với các lực lượng xã hội nhằm tạo ra sự thống nhất,

có tác dụng đặc biệt quan trọng

Liên kết các lực lượng xã hội trong giáo dục thế hệ trẻ làmột nguyên tắc nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, để thựchiện tốt chức năng phối hợp lực lượng xã hội không ai thực

hiện bằng giáo viên chủ nhiệm Phối hợp các lực lượng xã hộikhông chỉ dừng ở nhận thức, mà quan trọng hơn cả là xâydựng được chương trình kế hoạch hoạt động nhằm thống nhất,khép kín quá trình hoạt động, không gian, thời gian tác độngđến học sinh của lớp chủ nhiệm.

- Vai trò, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp

-Vai trò của GVCN lớp

Trong quá trình làm việc, GVCN là người tổ chức cáchoạt động GD học sinh trong lớp Vai trò tổ chức của GVCNđược thể hiện trong các việc: i) - Thành lập bộ máy tự quảncủa lớp; ii) - Phân công trách nhiệm cho từng cá nhân và chocác tổ, nhóm; iii) - Tổ chức các hoạt động của lớp theo mụctiêu GD đã được xây dựng; iv) - Các hoạt động của lớp thựchiện theo năm mặt toàn diện, GVCN phải quán xuyến tất cảcác hoạt động của lớp một cách chặt chẽ Chất lượng học tập

và tu dưỡng đạo đức của HS trong lớp phụ thuộc rất nhiều vàokhả năng tổ chức GD của GVCN

GVCN là người cố vấn đắc lực của Chi đoàn Thanh niên(Chi đội Thiếu

niên tiền phong) trong việc tổ chức sinh hoạt tập thể Ởđây, GVCN làm cố vấn cho các tổ chức đoàn thể việc lập kếhoạch công tác, thành lập các Ban chấp hành Chi đoàn (Chiđội), tổ chức các mặt hoạt động, sinh hoạt các đoàn thể và phốihợp với các hoạt động của tập thể lớp nhằm thực hiện mục tiêugiáo dục chung.

GVCN giữ vai trò chủ động trong việc phối hợp các lựclượng GD: Gia đình, nhà trường, xã hội là ba lực lượng GD,trong đó nhà trường là lực lượng GD có tính chất chuyênnghiệp GVCN là người giữ vai trò chủ động trong việc phốihợp các lực lượng GD Do vậy, GVCN phải là người đứng rađiều phối và kết hợp cùng các lực lượng GD để tổ chức cáchoạt động GD một cách có hiệu quả nhất

Năng lực chuyên môn, đạo đức, uy tín và kinh nghiệmcông tác của GVCN là điều kiện quan trọng nhất cho việc tổchức, phối hợp thành công các hoạt động GD học sinh củalớp

- Nhiệm vụ của GVCN

Tại điều 31, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trunghọc phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, GVCN

trước hết phải là GV giảng dạy bộ môn, đã được quy định rõnhư sau:

“1 GV bộ môn có những nhiệm vụ sau đây: a) Dạy học

và GD theo chương trình, kế hoạch GD, kế hoạch dạy học củanhà trường theo chế độ làm việc của GV do Bộ trưởng BộGD&ĐT quy định; QL học sinh trong các hoạt động GD donhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động của tổ chuyênmôn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả GD; tham gianghiên cứu khoa học SP ứng dụng; b) Tham gia công tác phổcập GD ở địa phương; c) Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá,bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao chất lượng,hiệu quả giảng dạy và GD; vận dụng các phương pháp dạyhọc theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo,rèn luyện PP tự học củaHS; d) Thực hiện Điều lệ nhà trường;thực hiện quyết định của Hiệu trưởng, chịu sự kiểm tra, đánhgiá của Hiệu trưởng và các cấp QLGD; đ) Giữ gìn phẩm chất,danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước HS; thươngyêu, tôn trọng HS, đối xử công bằng với HS, bảo vệ cácquyền và lợi ích chính đáng của HS; đoàn kết, giúp đỡ đồngnghiệp; tạo dựng môi trường học tập và làm việc dân chủ,thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh; e) Phối hợp với

GVCN, các GV khác, gia đình HS, Đoàn Thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minhtrong dạy học và GD học sinh; g) Thực hiện các nhiệm vụkhác theo quy định của pháp luật.

Ngoài các nhiệm vụ quy định tại khoản 1 của Điều này,

GVCN còn có những nhiệm vụ sau đây: a) Xây dựng kế

hoạch các hoạt động GD thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, PP

GD bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm HS, với hoàncảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp

và của từng HS; b) Thực hiện các hoạt động GD theo kế hoạch đã xây dựng; c) Phối hợp chặt chẽ với gia đình HS, với

các GV bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản HCM, Đội Thiếuniên Tiền phong HCM, các tổ chức xã hội có liên quan trongviệc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệpcủa HS lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn

lực trong cộng đồng phát triển nhà trường; d) Nhận xét, đánh

giá và xếp loại HS cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khenthưởng và kỷ luật HS; đề nghị danh sách HS được lên lớpthẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểmtrong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm

và học bạ HS; đ) Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình

hình của lớp với Hiệu trưởng.”

- Nội dung phối hợp lực lượng cộng đồng trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

Tổ chức thi đua tích cực giữa các khối lớp, giữa các giáoviên chủ nhiệm nhằm nâng cao hiệu quả quản lí và giáo dụchọc sinh

Tổ chức phối hợp giữa Nhà trường, Đoàn TN, HộiLHTN, Công Đoàn, GVCN, Ban nề nếp, phụ huynh họcsinh trong công tác giáo dục học sinh, phối hợp giữa nhàtrường với các xã, phường thị trấn và các lực lượng ngoàinhà trường để tăng cường công tác đảm bảo an ninh trật tự

và quản lý học sinh

Xây dựng mối liên hệ giữa Nhà trường và Cộng đồng;

Nhà trường chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng để thúcđẩy và tạo điều kiện tối ưu cho công tác CNL Công tác phốihợp giữa nhà trường và cộng đồng có tác động phát huy đượcsức mạnh tổng hợp và huy động được các nguồn lực trong xãhội tham gia ngày càng tích cực vào sự nghiệp giáo dục vàđào tạo;

Cha mẹ thường xuyên nắm bắt được tình hình ở trường,lớp của con trên cơ sở đó có biện pháp hỗ trợ con em phát huycác điểm tốt hoặc kịp thời ngăn chặn, điều cỉnh, sửa chữa cácđiểm hạn chế trong quá trình học tập, giáo dục tại nhà trường

Giáo viên có thêm hiểu biết về học sinh, nhất là các em

có hoàn cảnh khó khăn, từ đó có phương pháp giáo dục phùhợp, toàn diện và có định hướng đúng để quan tâm giúp đỡđược nhiều hơn đối với từng cháu trong từng hoàn cảnh khácnhau

Cộng đồng nhận thấy vai trò trách nhiệm của mình, tíchcực hỗ trợ tạo môi trường thuận lợi giúp đỡ cho nhà trường,gia đình để các học sinh được phát triển tốt hơn

Phối hợp giữa giáo dục giữa trường THPT với cộngđồng và các tổ chức xã hội nhằm tuyên truyền, phổ viến kiếnthức về khoa học GD THPT sâu rộng tới mọi tầng lớp trongcộng đồng và các tổ chức xã hội.

- Nội dung phối hợp

Phối hợp nhằm tìm hiểu và nắm vững đối tượng GD

U.D Usinxki – nhà GD người Nga cho rằng: “Muốn GDcon người về mọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt”.Nếu hiểu rõ HS thì mới thực hiện được chức năng QL để GDtoàn diện HS của mình, lựa chọn được những biện pháp tácđộng phù hợp, mới biến quá trình GD của GV thành quá trình

tự GD của HS với tư cách HS là chủ thể của quá trình GD,mới đánh giá đúng đắn và chính xác chất lượng và hiệu quảcủa GD Tìm hiểu và nắm vững đối tượng GD vừa là nộidung, vừa là điều kiện để là tốt công tác CNL

Nội dung tìm hiểu:

- Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của lớp chủ nhiệm:

+ Số lượng, tên, tuổi của từng HS trong lớp

+ Đặc điểm tình hình của lớp: phong trào, truyền thống,khó khăn, thuận lợi, chất lượng GD chung, chất lượng họctập, tùng mặt GD cụ thể; bầu không khí, quan hệ XH

+ Đội ngũ GV giảng dạy tại lớp: Uy tín, khả năng, trìnhđộ

+ Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của lớp trong trường (đầu cấp,cuối cấp )

+ Đặc điểm tình hình địa phương, hoàn cảnh kinh tế xã hộicủa địa phương

- Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của từng HS

+ Sơ yếu lý lịch (họ tên cha mẹ, nghề nghiệp, địa chỉ, sởthích năng khiếu )

+ Hoàn cảnh sống của HS (điều kiện kinh tế của giađình, trình độ văn hóa của cha mẹ, điều kiện học tập, bầukhông khí gia đình, quan hệ giữa các thành viên trong giađình, quan hệ xã hội của gia đình, tình hình kinh tế - xã hội,

an ninh trật tự, môi trường GD tại địa phương nơi cư trú )

+ Đặc điểm tâm, sinh lý, tính cách, năng lực, trình độ,nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng, phẩm chất đạo đức, các mối

quan hệ, cách ứng xử của HS trong gia đình, ở nhà trường,ngoài xã hội

+ Những biến đổi và sự phát triển về thể chất, tâm lý và

xã hội của HS theo các giai đoạn phát triển của lứa tuổi

Tóm lại, GVCN cần phối hợp với gia đình và chính quyềnđịa phương hiểu rõ toàn bộ cuộc sống tâm hồn, tình cảm của

HS kể cả những thay đổi trong đời sống nội tâm của từng HS.Đặc biệt, đối với HS cá biệt cần tìm hiểu kỹ những nguyênnhân dẫn đến cá biệt để có giải pháp tác động phù hợp, kịp thời

Cách thức tìm hiểu đối tượng GD:

- GVCN phối hợp cùng gia đình tổ chức nghiên cứu hồ

sơ HS: Gồm học bạ, sơ yếu lí lịch, sổ liên lạc, các bản nhậnxét đánh gia HS của các GV cũ, sổ điểm, ý kiến của PHHS Đây là bước tiếp cận đầu tiên nhằm tìm hiểu sơ bộ những nét

cơ bản nhất ở mỗi HS

- Đàm thoại, trò chuyện trực tiếp với HS, GV bộ môn,GVCN cũ, cha mẹ HS, bạn bè , những người có liên quankhác với HS để tìm hiểu những vấn đề cá nhân HS đó

- Quan sát: Theo dõi trực tiếp, thường xuyên một cáchkhách quan những biểu hiện về thái độ, hành vi của trong mọihoạt động học tập, lao động, sinh hoạt tập thể, trong cuộc sống

ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường

- Thông qua các sản phẩm do HS làm ra như bài kiểmtra, sáng tác, làm đồ dùng học tập, các sản phẩm lao độngkhác

- Thông qua một số phương pháp nghiên cứu Tâm lýhọc, Giáo dục học như điều tra bằng Ankét, Test

*Thu thập và xử lý thông tin:

- Những thông tin thu thập được qua quá trình tìm hiểucần được ghi vào Sổ chủ nhiệm hay Nhật ký GVCN, đánh giácủa bạn bè, của PHHS

- Phối hợp các cách thức tìm hiểu để có “bức tranhchung” có hệ thống về đối tượng

- Dùng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh,phân loại để rút ra kết luận chính xác, khách quan, khoa học,tránh hời hợt, chủ quan, thiên vị, cảm tính trong đánh giá đốitượng GD

Tóm lại, tìm hiểu HS là một quá trình khó khăn, lâu dài,phức tạp, đòi hỏi người làm công tác CNL phải kiên trì, thậntrọng, có tinh thần trách nhiệm cao và lòng thương yêu HS sâusắc Ngược lại, GVCN lại phải là người có đạo đức và tri thức,một người thầy có nhân cách để HS tôn trọng và nể phục,nhưng cũng là người dễ chia sẻ và thông cảm với HS, sao cho

HS sẵn sàng cởi mở, chia sẻ lòng mình với GVCN

Phối hợp trong công tác lập kế hoạch chủ nhiệm

Xây dựng kế hoạch (lập kế hoạch) là khởi đầu của công

tác CNL.Trong nhà trường, hiệu trưởng QL công tác chủnhiệm của GVCN bằng kế hoạch chủ nhiệm Xây dựng kếhoạch là sự xác lập một cách có căn cứ khoa học những mụctiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và cách thức thực hiện nhiệm vụ đểtiến hành hoạt động trong một quá trình nhằm thực hiện cókết quả những mục tiêu, chỉ tiêu đề ra Nói cách khác, xâydựng kế hoạch là quyết định trước xem cần phải đạt được điều

gì, phải làm gì, làm như thế nào, ai sẽ làm trong thời gian nào

Kế hoạch chủ nhiệm là chương trình hoạt động củaGVCN được vạch ra một cách có hệ thống về những công việc

dự định làm trong thời gian một năm học với cách thức và

trình tự tiến hành nhằm đạt được mục tiêu đề ra Bản kế hoạchchủ nhiệm là văn bản trong đó thiết kế cụ thể toàn bộ nội dungcông tác chủ nhiệm lớp, là chương trình hành động của lớptrong một thời gian cụ thể Đó là kết quả sáng tạo của GVCN,phản ánh năng lực dự đoán và thiết kế của GVCN Kế hoạchchủ nhiệm thường được xây dựng theo trục thời gian của nămhọc như kế hoạch năm học, kế hoạch học kỳ, kế hoạch tháng,

kế hoạch tuần và theo nội dung của các hoạt động GD như kếhoạch luyện tập văn nghệ, kế hoạch lao động…

Mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch

- Mục đích: Xây dựng kế hoạch nhằm đảm bảo việc đạtđược mục tiêu đề ra một cách khoa học và hiệu quả GVCNlập kế hoạch sẽ luôn nắm vững mục tiêu và thực hiện mộtcách khoa học để đạt mục tiêu trong công tác chủ nhiệm

- Ý nghĩa:

+ Giúp GVCN và HS luôn nắm vững mục tiêu phấn đấu

+ Tác động đến sự nỗ lực của GVCN và HS có tính phốihợp hướng đến mục tiêu

+ Làm cho các hoạt động được thực hiện theo chươngtrình định trước cụ thể và thống nhất, giảm thiểu hoạt độngtrùng lặp, dư thừa, tránh gây áp lực cho HS, tăng hiệu quảhoạt động.

+ Giúp GVCN chủ động, tự tin trong công việc củamình

+ Là công cụ cho việc kiểm tra đánh giá và tự kiểm trađánh giá kết quả họat động của mình

+ Là phương tiện để GVCN nhận được sự tư vấn, hướngdẫn của cấp trên và giao tiếp với đồng nghiệp, cha mẹ HS, các

tổ chức đoàn thể và HS một cách thân thiện trên tinh thần hợptác

Phương pháp xây dựng kế hoạch:

- Phương pháp phân tích: giúp GVCN có cái nhìn theo

hệ thống từ bao quát đến cụ thể khi xác lập mục tiêu và cácbiện pháp thực hiện Phương pháp phân tích thường đượcGVCN sử dụng để phân tích đánh giá tình hình HS, tập thểlớp ở trong và ngoài nhà trường

- Phương pháp so sánh: