Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở nghĩa tân, cầu giấy, hà nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGÔ TIẾN DŨNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGHĨA TÂN, CẦU GIẤY, HÀ NỘI TRONG YÊU CẦU ĐỔI MỚI DẠY HỌC HIỆN NAY

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGÔ TIẾN DŨNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGHĨA TÂN, CẦU GIẤY,

HÀ NỘI TRONG YÊU CẦU ĐỔI MỚI DẠY HỌC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGÔ TIẾN DŨNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGHĨA TÂN, CẦU GIẤY,

HÀ NỘI TRONG YÊU CẦU ĐỔI MỚI DẠY HỌC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60140114

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THÀNH VINH

HÀ NỘI – 2016

Em xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Cầu Giấy, Ban giám hiệu, các đồng chí giáo viên, phụ huynh học sinh và các bạn đồng nghiệp của trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội đã cộng tác, giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện đề tài.

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thành Vinh đã hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo và đầy trách nhiệm cho em trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Em cảm ơn gia đình, bạn bè và các bạn đồng nghiệp đã động viên giúp đỡ

em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành đề tài

Mặc dù đã cố gắng rất nhiều trong học tập, nghiên cứu, hoàn thiện luận văn nhưng chắc chắn đề tài còn có thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo, đồng nghiệp để đề tài được tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2016

Tác giả

Ngô Tiến Dũng

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ

1.3 Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân 121.3.1 Vị trí trường trung học cơ sở 121.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở 121.3.3 Mục tiêu quản lý trường trung học cơ sở 121.3.4 Những đặc điểm của hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở 131.4 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn 141.4.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS 14

1.4.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn 151.4.3 Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn 161.5 Những yêu cầu đổi mới dạy và học đối với trường THCS trong giai đoạn

1.5.2 Yêu cầu đặt ra cho quản lý hoạt động tổ chuyên môn 201.6 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS 221.6.1 Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn hàng

1.6.2 Triển khai hoạt động giảng dạy của tổ chuyên môn và giáo viên 231.6.3 Chỉ đạo tổ chuyên môn hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng

1.6.4 Quản lý hoạt động TCM qua dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội giảng 241.6.5 Chỉ đạo bồi dưỡng phát triển đội ngũ giáo viên trong tổ 261.6.6 Quản lý hồ sơ chuyên môn của tổ 271.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS 301.7.1 Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý 301.7.2 Các yếu tố thuộc về đối tượng quản lý 301.7.3 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý 31

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGHĨA TÂN, CẦU GIẤY,

2.1 Khái quát về đặc điểm của trường trung học cơ sở Nghĩa Tân, Cầu Giấy,

2.1.1 Đặc điểm về địa lý, kinh tế - xã hội phường Nghĩa Tân 332.1.2 Đặc điểm về văn hóa, giáo dục phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy 332.2 Quá trình hình thành và phát triển trường trung học cơ sở Nghĩa Tân, Cầu

2.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển trường 34

2.2.2 Các thành tích nổi bật đã đạt được của trường 352.2.3 Cơ cấu tổ chức nhà trường 372.2.4 Điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học 382.2.5 Đặc điểm về ý thức, đạo đức của học sinh 392.2.6 Đặc điểm hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Nghĩa

2.3 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở

2.3.1 Thực trạng công tác quản lý chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch

2.3.2 Tình hình thực tế quản lí hoạt động giảng dạy 462.3.3 Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học đổi mới

phương pháp dạy học đối với tổ chuyên môn 492.3.4 Thực tế dự giờ thăm lớp đánh giá giáo viên và hoạt động chỉ đạo của tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 512.3.5 Thực trạng quản lý chỉ đạo bồi dưỡng phát triển đội ngũ giáo viên 552.3.6 Thực tế về quản lý hồ sơ chuyên môn 57

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho các tổ trưởng chuyên môn và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường 633.2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo tăng cường bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ quản lý cho tổ trưởng chuyên môn 683.2.3 Biện pháp 3: Đổi mới chỉ đạo quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo

3.2.4 Biện pháp 4 Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện bồi dưỡng giáo viên, đổi mới phương pháp tổ chức dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay 753.2.5 Biện pháp 5: Thường xuyên kiểm tra, quản lý giáo viên thực hiện quy chế

3.4 Kết quả khảo cứu về tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp 85

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.3: Kết quả xếp loại hạnh kiểm năm học 2014 – 2015 41Bảng 2.4: Kết quả xếp loại hạnh kiểm năm học 2015-2016 41Bảng 2.5: Kết quả khảo sát công tác quản lý việc xây dựng và 45

Bảng 2.6: Kết quả khảo sát công tác quản lý hoạt động soạn bài, chuẩn bị bài

Bảng 2.7: Kết quả khảo sát công tác quản lý giờ dạy ở trên lớp của giáo viên 47Bảng 2.8: Kết quả khảo sát công tác quản lý đổi mới PPDH đối với TCM 49Bảng 2.9: Kết quả khảo sát quản lý hoạt động dự giờ, thao giảng, hội giảng 51Bảng 2.10: Kết quả thực hiện hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội 52Bảng 2.11: Kết quả khảo sát về quản lý chỉ đạo bồi dưỡng phát triển đội ngũ

Bảng 2.12:Kết quả khảo sát về quản lý hồ sơ chuyên môn 57Bảng 3.1 Kết quả khảo cứu về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS Nghĩa Tân 87Biểu đồ 3.1 Mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, giáo dục - đào tạo luôn đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại Giáo dục ngày nay được coi là nền móng của sự phát triển KH- KT và đem lại sự thịnh vượng cho nền kinh tế quốc dân

Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hoá

và con người Việt Nam Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu

tư cho phát triển Đảng ta đã đặt giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu, coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính của đầu tư phát triển; đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, để phát triển nền kinh tế tri thức, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đòi hỏi phải tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, vì vậy phát triển giáo dục là rất cần thiết

Mục tiêu của chương trình trung học cơ sở mới là:“….Củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, tiếp tục phát triển toàn diện cả về đạo đức trí tuệ, thể chất thẩm mỹ, và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để có thể tiếp tục học trung học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, học nghề, hoặc đi vào cuộc sống lao động” [10]

Với yêu cầu dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo rèn luyện thói quen và khả năng tự học tinh thần hợp tác của học sinh phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học Đổi mới phương pháp dạy học rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Đối với nhà trường THCS thì TCM là đơn vị quản lý trực tiếp triển khai các hoạt động CM Hoạt động TCM luôn có một vai trò quan trọng trong việc

nâng cao chất lượng đội ngũ, chất lượng DH trong nhà trường Đối với GV, TCM là nơi mà họ có thể thực hiện học tập, trao đổi CM một cách gần gũi và thiết thực nhất Hoạt động của tổ chuyên môn hiệu quả thì chất lượng dạy và học trong nhà trường được nâng cao Tuy nhiên, trong quá trình quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn ở trường THCS còn bộc lộ nhiều khó khăn, bất cập Các

tổ chuyên môn chưa phát huy được hiệu quả hoạt động để có thể đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Đó là đổi mới tư duy, nhận thức, triết lý giáo dục, về sứ mạng của giáo dục; đổi mới quan điểm phát triển giáo dục; đổi mới mục tiêu giáo dục; đổi mới và lành mạnh hóa môi trường giáo dục; đổi mới nội dung và phương thức giáo dục; đổi mới cơ chế phát triển giáo dục; đổi mới động lực – nguồn lực phát triển giáo dục; đổi mới tổ chức chỉ đạo thực hiện quá trình đổi mới giáo dục Vấn đề quản lý hoạt động của tổ chuyên môn như thế nào để vừa đảm bảo hoạt động quản lý của hiệu trưởng vừa không làm rào cản hoạt động tổ chuyên môn, vừa phát huy được vai trò, khả năng hoạt động sáng tạo, hiệu quả của tổ chuyên môn trong hoạt động giảng dạy và thực hiện mục tiêu GD

Tuy nhiên, thực tế hiện nay vấn đề hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS quận Cầu Giấy nói chung và trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội nói riêng đã có những đổi mới nhất định về công tác quản lý cũng như nội dung, hình thức sinh hoạt, giúp nhà trường từng bước khẳng định mình song vẫn chưa đáp ứng được tình hình thực tế hiện nay của xã hội Các biện pháp quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn ở trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội đang

áp dụng theo lối truyền thống, còn hình thức, chiếu lệ nên chưa phát huy hết sức mạnh nội lực của nhà trường Do đó để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục như hiện nay đòi hỏi việc quản lý hoạt động tổ chuyên ở các nhà trường phải có những cải tiến nhằm phát huy những nội lực sẵn có của nhà trường và khắc phục những hạn chế nhằm đưa nhà trường ngày một phát triển Xuất phát từ những lý do trên,

đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay” cần được đề

ra và nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, đề xuất biện pháp quản lý của hiệu trưởng trong việc chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của các tổ chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy, Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động chuyên môn của các tổ chuyên môn tại trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Việc triển khai hoạt động của các tổ chuyên môn ở trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy, Hà Nội đã có nhiều tiến bộ và hiệu quả nhất định Tuy nhiên, do có một số nguyên nhân còn nặng tính hình thức và quản lý hành chính hơn là quản lý chuyên môn, hoạt động chuyên môn của các tổ chuyên môn chưa

đi vào thực chất, mang tính đối phó, chưa thực hiện thường xuyên theo đúng quy định mà chỉ tập trung vào các đợt thao giảng, thi giáo viên dạy giỏi….Nếu đề xuất được các biện pháp phù hợp để quản lý hoạt động của tổ chuyên môn và thực hiện một cách đồng bộ thì chất lượng giảng dạy tại trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy, Hà Nội sẽ được nâng cao, góp phần thực hiện thành công

và thắng lợi cùng mục tiêu giáo dục của thủ đô Hà Nội

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn của trường trung học cơ sở

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay.5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động các tổ chuyên của trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội

6 Câu hỏi nghiên cứu

6.1 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn của các tổ trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội như thế nào?

6.2 Công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của các tổ ở trường THCS Nghĩa Tân được đánh giá như thế nào?

6.3 Cần phải sử dụng các biện pháp quản lý nào để góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động tổ chuyên môn ở các tổ chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội?

7 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu ở 6 tổ chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội

- 6 tổ trưởng chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội

- Điều tra, khảo sát hoạt động của các tổ chuyên môn và quản lý hoạt động

tổ chuyên môn từ năm học 2014-2015 đến năm học 2015- 2016 của trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, TP Hà Nội

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các văn bản của Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, xây dựng tổ chuyên môn, các văn bản pháp quy của nhà nước, của ngành, của địa phương…

- Các tài liệu khoa học về quản lý giáo dục và quản lý trường THCS, quản

lý tổ chuyên môn các trường THCS…

- Phương pháp này dùng cho kết quả xác định cơ sở lý luận, phương pháp luận cho việc đề xuất các biện pháp quản lý

- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu như tổng hợp, phân tích, khái quát hóa tài liệu được sử dụng để xác định khái niệm công cụ và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng hệ thống câu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên, tổ trưởng chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy để thu thập số liệu, đánh giá thực trạng và tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng

- Nghiên cứu các kế hoạch, hồ sơ của các tổ chuyên môn trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy, hồ sơ chuyên môn của ban giám hiệu trường THCS Nghĩa Tân quận Cầu Giấy, Hà Nội để nhận định đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn Phân tích được thực trạng để đề ra biện pháp phù hợp

8.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các công thức thống kê toán học như số điểm trung bình, tính hệ số… để rút ra các nhận xét khoa học

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, phụ lục nội dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của ở trường THCS Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội trong yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Sơ lược các nghiên cứu liên quan

Hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên Các cấp học và trình độ đào tạo bao gồm: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, trong đó giáo dục phổ thông là cốt lõi, là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Hiện nay, nhiệm vụ quan trọng của giáo dục phổ thông không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ cho học sinh (HS) những kỹ năng, kiến thức, những kinh nghiệm mà loài người đã tích luỹ được, mà còn phải bồi dưỡng cho các em năng lực sáng tạo ra những kiến thức mới, phương tiện mới, cách giải quyết mới chưa từng có như: Năng lực giao tiếp, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực tự học, năng lực tự cập nhật kiến thức, khả năng thích ứng, khả năng áp dụng thực tiễn…, như học giả Fukuzawa Yukichi đã từng viết, “dù có nhồi nhét đầy tri thức trong đầu, nhưng không thể ứng dụng trong thực tế thì cũng vô nghĩa” Như vậy, vấn đề chất lượng đã trở thành vấn đề của thời đại, vấn đề sống còn của tất

cả các nhà trường trong thời đại ngày nay, đòi hỏi các nhà quản lý nhà trường (QLNT) phải đầu tư nghiên cứu để tìm ra những giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học Một trong những giải pháp đó là đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý trong nhà trường Vì hoạt động quản lý trong nhà trường có vai trò quyết định đến chất lượng hoạt động dạy và học của nhà trường Như trong công trình nghiên cứu của mình các nhà giáo dục Xô Viết đã viết “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động của đội ngũ GV” Điều này càng nhấn mạnh đến vai trò của người làm công tác quản lý trong nhà trường

Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển Giáo dục và

Đào tạo của xã hội, nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò đóng góp của các biện pháp là hết sức quan trọng Đây là vấn đề luôn luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm

Cụ thể, Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lý luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của người quản lý, về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và khoa học khác Các công trình nghiên cứu riêng về chân dung người hiệu trưởng trường học, có thể kể đến các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Lê Tuấn, Nguyễn Văn Lê Trong các công trình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục

Về vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục Phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng, điều hành và quản lý của mình để qua đó tác động có hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục cấp vi mô cũng như cấp vĩ mô Các công trình khoa học này với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa, lý luận và thực tiễn nhất định trong quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học Tuy nhiên các công trình này chỉ nghiên cứu về mặt lý luận, song nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS chưa được đề cập cụ thể đầy đủ và chi tiết trong khoa học giáo dục Đây là vấn đề bức xúc trong chiến lược và phát triển giáo dục mà nước ta cần “Đổi mới mạnh mẽ nội dung- phương pháp và quản lý Giáo dục -Đào tạo”

Gần đây một số luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn

đề quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy và giao lưu thầy trò nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh THPT tỉnh Gia Lai” của Trần Ngọc Chi (1997); “Một số biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập cho các học sinh THPT thị xã sơn La” của Nguyễn Khai Tâm (2000) “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng trường THPT tỉnh Thái Nguyên” của Đinh Thị Tuyết Mai (2002)” “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của

Hiệu trưởng các trường THPT huyện Yên Khánh – Ninh Bình trong bối cảnh hiện nay” của Đỗ Văn Thông (2008) “Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Hữu Hùng (2010) Các nghiên cứu trên nhìn chung đã bàn một số biện pháp quản lý trên

cơ sở quản lý hoạt động DH, TCM trong nhà trường Tuy nhiên, các tác giả chưa đề cập đến nhiều các các biện pháp để phát huy được vai trò, khả năng, năng lực tự chủ của TCM, các giải pháp xây dựng TCM

Vấn đề quản lý hoạt động TCM là một vấn đề khó khăn, phức tạp nhưng

có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng DH và chất GD trong nhà trường Tuy nhiên, việc nghiên cứu quản lý hoạt động TCM trên địa bàn thành phố Hà Nội có rất ít tác giả hay đề tài nào nghiên cứu Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TCM ở trường THCS, cần có một nghiên cứu hệ thống và cụ thể

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý là một trong những loại hình lao động có hiệu quả quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động khi xã hội phát triển, quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động xã hội, xã hội loài người trải qua nhiều chế

độ chính trị xã hội khác nhau, mỗi chế độ khác nhau, có một phương thức sản xuất khác nhau, phương thức sản xuất sau phát triển hơn phương thức sản xuất trước, con người thế hệ sau tiến bộ và văn minh hơn thế hệ trước, nó kéo theo trình độ quản lý ngày càng cao làm cho năng suất lao động ngày càng tăng, làm cho xã hội ngày càng phát triển tiến bộ

Theo yếu tố chính trị xã hội: Quản lý còn là sự kết hợp giữa tri thức với lao động, quản lý còn được xem là tổ hợp các cách thức, phương pháp tác động vào đối tượng để phát huy khả năng của đối tượng nhằm thúc đẩy sự phát triển của xã hội

- Theo yếu tố hành động: Quản lý là quá trình điều khiển, Chủ thể quản lý điều khiển đối tượng quản lý để đạt tới mục tiêu đặt ra

- Thuật ngữ quản lý (từ Hán Việt) nêu rõ bản chất của hoạt động này trong thực tiễn, nó gồm hai mặt tích hợp vào khâu từ “Quản” và từ “Lý”.

- “Quản” là sự trông coi, chăm sóc, giữ gìn, duy trì ở trong thái ổn định

“lý” là sự sửa sang, sắp xếp, làm cho nó phát triển Như vậy “Quản lý” là sự trông coi, chăm sóc, sửa sang làm cho nó ổn định và phát triển

- Có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học về nội dung, thuật ngữ “quản lý” có thể nêu một số định nghĩa như sau:

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác về quản lý: "Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những

hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động

và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra" [7]

Theo F.W Taylor: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.

Theo Harold Koontz “Quản lý là hoạt động thiết yếu bảo đảm sự hoạt động nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức” [16] Theo tác giả Nguyễn Văn Bình:“Quản lý là một nghệ thuật đạt được mục tiêu

đã đề ra thông qua điều khiển, phối hợp, hướng dẫn, chỉ huy hoạt động của những người khác”.

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang trường cán bộ quản lý giáo dục và đào

tạo “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định” [20].

- Theo Trần Kiểm “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [17].

- Quản lý sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra và đúng ý trí người quản lý

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản

lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người làm quản lý) đến khác thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ chức [10]

Mặc dù có những cách diễn đạt khác nhau, song có thể khái quát nội dung

cơ bản của quản lý được đề cập đến trong các quan niệm trên là:

- Quản lý là thuộc tính bất biến, nội tại của mọi quá trình hoạt động xã hội Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành phát triển;

- Quản lý được thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội;

- Quản lý là những tác động có tính hướng đích, là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân thực hiện mục tiêu của tổ chức;

- Yếu tố con người, trong đó chủ yếu bao gồm người quản lý và người bị quản lý giữ vai trò trung tâm trong chu trình, trong hoạt động quản lý

Tóm lại: Quản lý là một quá trình tác động, gây ảnh hưởng của chủ thể

quản lý đến khách thể quản lý một các hợp quy luật nhằm đạt được mục tiêu chung

và hoạt động của người dạy luôn gắn bó tương tác hỗ trợ nhau tựa vào nhau để thực hiện mục tiêu giáo dục theo yêu cầu xã hội

Để quản lý trường học có hiệu quả chủ thể quản lý (hiệu trưởng) cần phải thực hiện tốt các chức năng quản lý, chức năng kế hoạch hóa, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng kiểm tra, vận dụng sao cho đúng nguyên lý

giáo dục, phù hợp với quy luật và những đặc thù của cơ sở giáo dục, nhằm hoàn thành nhiệm vụ của nhà trường đã đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng cho sự nghiệp xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Muốn làm tốt quản lý nhà trường cần phải xây dựng được đội ngũ cán bộ quản lý đúng về cơ cấu, đủ về số lượng, mạnh về khả năng chuyên môn để thực hiện tốt nhiệm vụ nhà trường đạt tới mục tiêu đề ra Chính vì vậy việc đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý có đủ năng lực phẩm chất đạo đức, văn hóa, quản lý, có

lý luận, có tầm nhìn, có khả năng điều hành cơ sở giáo dục đạt tới mục tiêu là vô cùng quan trọng trong hệ thống giáo dục

Như vậy, quản lý nhà trường thực chất là tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lí lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lí nhà trường nói riêng, gồm có quản lí hoạt động trong nhà trường và quản lí các quan hệ giữa nhà trường và xã hội

1.2.3 Hoạt động tổ chuyên môn

Hoạt động của tổ chuyên môn là hoạt động chuyên môn, chính là hoạt động giảng dạy trên phân môn mà các thành viên của tổ đã được đào tạo theo chương trình đào tạo ở trường đại học hoặc cao đẳng theo quy định hiện hành

của Bộ GD - ĐT.

Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong các nhà trường, hoạt động này có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Hoạt động của TCM phải bám sát nội dung chương trình dạy học theo quy định của Bộ giáo dục, Sở giáo dục và theo kế hoạch dạy của nhà trường TCM là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, của Bộ, Sở và của nhà trường về giáo dục

TCM chịu trách nhiệm trực tiếp thực hiện quá trình đổi mới PP để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường Chính vì vậy mà HT quản lý tốt các hoạt động của TCM thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục trong nhà trường

1.3 Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Vị trí trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân

Tại điều 2: Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường

phổ thông có nhiều cấp học “Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của

hệ thống giáo dục quốc dân Trường có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng”.

1.3.2 Mục tiêu quản lý trường trung học cơ sở

Điều 27 - luật giáo dục đã nêu rõ:

Mục tiêu của giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề, hoặc đi vào cuộc sống [21]

Mục tiêu quản lý của trường THCS tập trung vào các nội dung căn bản sau:Mục tiêu về kế hoạch phát triển số lượng từng lớp, học sinh

Mục tiêu về chất lượng giáo dục toàn diện, chất lượng hạnh kiểm, học lực, các mặt giáo dục khác

Mục tiêu về xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên

Mục tiêu về xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị trường học

Mục tiêu xây dựng hệ thống chính trị quản lý nhà trường

Mục tiêu tăng cường về quản lý

Mục tiêu xã hội hóa giáo dục

Mục tiêu về bồi dưỡng đội ngũ giáo viên giỏi, học sinh giỏi

Mục tiêu về kế hoạch xây dựng trường chuẩn quốc gia

1.3.3 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở

Tại điều 3: Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học có nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

a) Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác của chương trình giáo dục phổ thông;

b) Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên tham gia tuyển dụng và điều động giáo viên, cán bộ, nhân viên;

c) Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản

lý học sinh theo quy định của Bộ Gíáo dục và Đào tạo;

d) Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng;

e) Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục;

f) Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của nhà nước;

g) Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội;h) Tự đánh giá chất lượng giáo dục và chịu sự kiểm định chất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền kiểm định chất lượng giáo dục;

i) Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.3.4 Những đặc điểm của hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở

Hoạt động dạy học ở trường THCS có những đặc điểm sau:

a) Hoạt động dạy học ở trường THCS có mục tiêu khác với mục tiêu dạy học ở trường tiểu học và khác với mục tiêu dạy ở trường THPT

b) Hoạt động dạy học ở trường THCS tạo điều kiện cho học sinh nghiên cứu cơ sở của những khoa học với sự phong phú và đa dạng của các bộ môn với khối lượng nội dung lớn nhưng phức tạp hơn, hệ thống hơn ở bậc tiểu học, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện

c) Hoạt động dạy học theo từng môn học được sự chỉ đạo, hướng dẫn trực tiếp của giáo viên bộ môn tương ứng Như vậy, học sinh được tiếp xúc, giao lưu, tham gia hoạt động với nhiều giáo viên với những cách dạy về phong cách giao tiếp khác nhau Điều đó góp phần mở rộng nhãn quan, tầm hiểu biết của học sinh Đồng thời giáo viên cũng đòi hỏi học sinh phải nhanh nhẹn, khéo léo cải tiến phương pháp học tập, cải tiến hoạt động của mình để thích ứng với hoàn cảnh dạy học luôn luôn biến đổi.Trong trường hợp đó, học sinh THCS đặc biệt là học sinh đầu cấp học sẽ gặp những khó khăn nhất định đòi hỏi người giáo viên phải giúp học sinh tìm cách khắc phục

d) Nhưn chúng ta đã biết cấp học THCS học sinh ở lứa tuổi thiếu niên

Đó là lứa tuổi có những chuyển biến đột ngột, độc đáo từ tình trạng trẻ con sang tình trạng người lớn Điều đó có liên quan tới việc xây dựng lại một cách cơ bản các quá trình, các hoạt động tâm lý của học sinh Vì vậy đòi hỏi phải có những biến đổi có tính chất quyết định trong các hình thức quan hệ

qua lại trong cách tổ chức hoạt động trong sự lãnh đạo mọi mặt của người lớn, đặc biệt là giáo viên Do đó nếu vẫn áp dụng những hình thức và phương pháp dạy học ở bậc tiểu học cho bậc học này sẽ dấn tới không hợp lý, trẻ tỏ ra không bằng lòng dưới nhiều biểu hiện khác nhau.

e) Hoạt động dạy học ở trường THCS nói riêng và ở trường học thuộc các cấp học khác nhau diễn ra trong hoàn cảnh cuộc cách mạng khoa học, công nghệ phát triển như vũ bão đã dẫn tới sự bùng nổ thông tin Điều đó đòi hỏi hoạt động dạy học ở THCS phải đổi mới nội dung dạy học, hiện đại hóa phương pháp dạy học và phương tiện dạy học theo hướng phát huy cao tính tích cực sáng tạo, và kích thích hứng thú nhận thức, lòng ham hiểu biết của học sinh

f) Trường THCS dạy kiến thức phổ thông cơ bản, lao động, kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp cho học sinh, dạy nghề và chuẩn bị nghề cho học sinh, nó thể hiện trong cơ cấu tổ chức, trong chương trình giảng dạy giáo dục và học tập cho học sinh

g) “Coi trọng công tác hướng nghiệp và phối hợp học tập và đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong cả nước và từng địa phương”.

1.4 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn

1.4.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS

Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng chương trình,

kế hoạch hoạt động của tổ; động viên, giúp đỡ nhau dạy tốt, trao đổi kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV; quản lý hoạt động của các thành viên trong tổ, tham gia dự giờ, trao đổi, góp ý kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu khoa học; đổi mới phương pháp giảng dạy và giáo dục Trong

bộ máy tổ chức nhà trường, TCM có một vị trí quan trọng trong việc điều hành hoạt động chuyên môn của tổ; là mắt xích gắn kết giữa HT và GV để bộ máy hoạt động đồng bộ và có hiệu quả Trong trường THCS, người HT với quyền hạn và trách nhiệm của mình, lựa chọn những GV có hiểu biết, có phẩm chất chính trị tốt, năng lực chuyên môn vững vàng, khả năng quản lý giỏi; biết huy

động, tập hợp lực lượng để làm tổ trưởng Tổ trưởng chuyên môn giúp HT triển khai các nội dung kế hoạch hoạt động của nhà trường đến từng GV

1.4.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn

TCM quản lý đội ngũ GV trong tổ TCM trực tiếp quản lý hoạt động giảng dạy, công tác chính trị, đạo đức nghề nghiệp của GV trong tổ, nhưng nhiệm vụ trọng tâm là hoạt động chuyên môn; tổ chức sinh hoạt theo đúng định

kỳ, kiểm tra, đánh giá, xếp loại GV Qua từng buổi sinh hoạt, người Tổ trưởng mạnh dạn đánh giá kết quả đạt được và chỉ ra những tồn tại của các cá nhân để

có hướng khắc phục, xây dựng tổ vững mạnh

TCM phải giúp GV nâng cao nhận thức về những yêu cầu đặt ra của ngành giáo dục trong thời đại mới, cụ thể phải thấm nhuần các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục; nắm rõ các nguyên tắc giáo dục, văn bản hướng dẫn của sở GD-ĐT Chương trình, nội dung dạy học là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ GD-ĐT ban hành, là căn cứ pháp lý để Nhà nước tiến hành chỉ đạo, giám sát, kiểm tra hoạt động dạy học cuả các cơ sở giáo dục Căn cứ vào kế hoạch trường, HT và TCM quản lý việc tiến hành thực hiện kế hoạch của GV Qua đó tạo sự chuyển biến trong nhận thức và hành động để nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục HS, đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng đất nước trong giai đoạn mới

TCM tổ chức và thực hiện phong trào đổi mới phương pháp dạy học, tự học, tự bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học của giáo viên trong tổ Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề trọng tâm trong quá trình dạy học, là đòn bẩy, động lực để nâng cao chất lượng dạy học Vì vậy, người tổ trưởng cần phải thực hiện quy trình một cách khoa học, phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường Công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV là nhiệm vụ chính

có ý nghĩa chiến lược lâu dài của HT và tổ trưởng chuyên môn Công tác bồi dưỡng GV cần phải được triển khai một cách thường xuyên, liên tục và có hệ thống Điều này đòi hỏi nhà quản lý phải thực hiện việc quản lý mục tiêu, kế hoạch, tổ chức, kiểm tra công tác bồi dưỡng một cách có hiệu quả Người tổ trưởng phải có kỹ năng khai thác trí lực tập thể vào việc hoạch định kế hoạch

chương trình tự học, tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng Đồng thời, cần quan tâm tạo điều kiện để cho GV triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học, các sáng kiến kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung và PPDH trong các trường THCS hiện nay Tổ trưởng cần nâng cao nhận thức cho GV và HS trong việc bảo quản trang thiết bị dạy học, đồng thời biết phát huy tính sáng tạo chủ động của GV và HS trong việc tạo ra các thiết bị mới phục vụ dạy học TTCM tham mưu cho HT tập hợp sức mạnh của các lực lượng xã hội, khai thác được các nhân tố tích cực để tăng cường nguồn lực, thiết bị hiện đại phục vụ giảng dạy, đồng thời TTCM phải giải quyết được các tình huống nảy sinh trong quá trình dạy học một cách khoa học

TCM tổ chức kiểm tra, đánh giá công tác giảng dạy, phương pháp giáo dục của giáo viên trong tổ TCM trực tiếp kiểm tra, đánh giá, xếp loại chuyên môn của GV trong tổ Bởi vậy, phải có trình độ, năng lực chuyên môn, hiểu và vận dụng tốt các văn bản thanh tra, kiểm tra, đánh giá Để đánh giá đúng năng lực của GV, TTCM cần phải có thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời Việc tổ chức sinh hoạt tổ phải theo đúng định kỳ quy trình đánh giá phải đảm bảo tính công bằng, khách quan, khoa học và coi đây là sinh hoạt chính trị, giúp đỡ nhau bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

1.4.2 Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động chuyên môn trong nhà trường là nhiệm vụ quan trọng và chủ yếu, sự tham gia, đóng góp của mỗi thành viên trong nhà trường góp phần tạo nên môi trường học tập giảng dạy trong học sinh và giáo viên Hoạt động tổ chuyên môn đúng hướng, đúng quy trình, kỹ thuật tạo nên môi trường giáo dục hiểu biết, tin tưởng, hiệu quả Trong sinh hoạt tổ chuyên môn, các thành viên tham gia nhiệt huyết, hào hứng, định hướng là cần thiết Khi mỗi thành viên tổ chuyên môn hiểu rõ, họ sẽ tham gia không mệt mỏi, sáng tạo trong mọi hoạt động chuyên môn Hoạt động của TCM trong trường học gồm có:

- Hoạt động giảng dạy của các GV ở trên lớp theo kế hoạch; hoạt động kiểm tra,

đánh giá HS theo quy định của Bộ GD - ĐT Cụ thể:

Tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo cho các GV thực hiện việc đảm bảo chương trình môn học và đảm bảo kiến thức môn học

+ Đảm bảo chương trình môn học:

Chỉ đạo thực hiện chương trình dạy học là nhiệm vụ trọng tâm trong hoạt động quản lý chuyên môn của Tổ trưởng chuyên môn, nhằm giúp cho giáo viên đảm bảo thực hiện đúng, đầy đủ, có hiệu quả và sáng tạo trong công tác giảng dạy, quản lý học sinh

Tổ trưởng chuyên môn phải theo dõi thông qua hồ sơ chuyên môn, qua phản ánh của giáo viên và học sinh Phải dự giờ, kiểm tra đột xuất bài dạy của giáo viên, kiểm tra sổ đầu bài, vở ghi của học sinh, lịch báo giảng để từ đó thu thập được những thông tin đa chiều và kịp thời có kế hoạch điều chỉnh, uốn nắn sao cho chương trình được thực hiện phù hợp với thời gian của tiến trình năm học Nếu có vấn đề gì bất cập thì kịp thời báo cáo Ban giám hiệu

+ Đảm bảo kiến thức môn học

Để đảm bảo chất lượng dạy học, Tổ trưởng chuyên môn phải quản lý chỉ đạo sát sao việc thống nhất mục tiêu của từng chương, từng bài dạy và căn cứ vào chuẩn kiến thức kĩ năng Qua việc thống nhất mục tiêu đó các thành viên trong nhóm, tổ nắm được các trọng tâm bài dạy cần đạt và tránh được những sai sót về kiến thức, lệch xa mục tiêu cần đạt của tiết dạy

+ Tổ chức kiểm tra đánh giá học sinh

Tổ trưởng chuyên môn tổ chức tiến hành lên kế hoạch các bài kiểm tra định kì theo từng môn, từng kì; Tổ chức các nhóm chuyên môn thống nhất các nội dung ra đề Phân công cụ thể giáo viên ra đề cho từng khối lớp, số lượng đề ; Hướng dẫn làm đề kiểm tra theo đúng quy định, mẫu của trường và phải

có ma trận và đáp án; Tổ chức thực hiện chấm bài chung theo từng phòng thi, từng lớp, hướng dẫn quy định chấm và biểu điểm chấm để đảm bảo tính thống nhất trước khi chấm Đánh giá việc thực hiện chương trình môn học

- Hoạt động bồi dưỡng, nâng cao năng lực học tập cho HS khá giỏi và phụ đạo cho HS yếu kém theo kế hoạch của trường Cụ thể:

Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn phân công giáo viên dạy đội tuyển HSG và kèm cặp HS yếu kém Yêu cầu tổ, nhóm chuyên môn lên kế hoạch dạy đội tuyển theo từng nội dung yêu cầu trên các buổi dạy BGH theo dõi lịch dạy của các GV tham gia giảng dạy, động viên, khuyến khích GV và HS đạt kết quả tốt

- Hoạt động tự học, tự bồi dưỡng theo chuyên đề bồi dưỡng GV theo chu kỳ

hàng năm của Bộ GD - ĐT Cụ thể:

Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, hàng tháng tập trung giải quyết ít nhất một nội dung chuyên môn (chuyên đề) có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy - học và có ít nhất 1 chuyên đề được trình bày ở cấp trường Tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên theo kế hoạch của nhà trường

- Hoạt động nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm và tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động ngoại khóa khác Cụ thể:

Hiệu trưởng phát động toàn thể học sinh, giáo viên trong nhà trường cùng tham gia nghiên cứu khoa học vì đây chính là sự kết hợp của các môn học, sự đầu tư của cả thầy và trò và đó cũng là thành quả, là sản phẩm của các thầy và các cô đông thời tạo nên một môi trường học tập ở mọi lúc, mọi nơi

Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ viết các sáng kiến kinh nghiệm nhất là đối với các đồng chí giáo viên cốt cán thì cần truyền lại những kinh nghiệm cho giáo viên đi sau

- Ngoài các hoạt động trên, các thành viên trong TCM còn phải tham gia các công tác khác như: Công tác đoàn thể, công tác hội chữ thập đỏ, công tác chủ nhiệm…khi được nhà trường giao nhiệm vụ

1.5 Những yêu cầu đổi mới dạy và học đối với trường THCS trong giai đoạn hiện nay

1.5.1 Quan điểm chỉ đạo

Việc đổi mới giáo dục trung học dựa trên những đường lối, quan điểm chỉ đạo giáo dục của nhà nước, đó là những định hướng quan trọng về chính sách và quan điểm trong việc phát triển và đổi mới giáo dục trung học Việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá cần phù hợp với những định hướng đổi mới chung của chương trình giáo dục trung học.

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáo dục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều văn bản, đặc biệt trong các văn bản sau đây:

1 Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28 qui định: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS"

2 Báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI “Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo,

kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển

từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”; “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới

tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”

3 Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020 ban hành kèm theo Quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ:

"Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học"

Từ những yêu cầu trên đặt ra cho ngành giáo dục những vấn đề đổi mới Ngành giáo dục cần thực hiện đổi mới mạnh mẽ từ mục tiêu, nội dung, chương trình đến việc kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục của tất cả các cấp học, ngành học Đối với giáo dục phổ thông đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ hơn nữa đặc biệt là cấp THCS Để thực hiện việc đổi mới có hiệu quả thì cần thực hiện hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn ở các trường THCS theo các bước sau:

Bước 1: Tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cụ thể về NCBH

Bước 2: Các thành viên nghiên cứu bài dạy và soạn bài học theo nhiệm vụ và các yêu cầu được phân công

Bước 3: Tổ chuyên môn thảo luận về mục tiêu, nội dung, hình thức trình bày.Bước 4: Cá nhân tự soạn – sáng tạo cá nhân

Bước 5: Tổ chuyên môn tổ chức dự giờ tiết dạy minh họa

Bước 6: Tổ chuyên môn tổ chức thảo luận về giờ dạy minh họa

Bước 7: Áp dụng cho thực tế giảng dạy hàng ngày

1.5.2 Yêu cầu đặt ra cho quản lý hoạt động tổ chuyên môn

Trong phát triển của đất nước sự phát triển của GD và ĐT luôn được Đảng và nhân dân quan tâm: Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, nhân tố quyết định sự phát triển của một quốc gia; là một động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH – HĐH đất nước Ban bí thư Trung ương đã có chỉ thị số 40CT/TW (ngày 15/06/2004) về việc xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ

quản lý giáo dục Chỉ thị nêu rõ Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng đủ về số lượng, đồng

bộ về cơ cấu, đặc biết chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất lối sống lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý phát triển đúng định hướng và có hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH – HĐH đất nước Nghị quyết

số 29 – NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ Tám Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa Hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Trong trường THCS, đội ngũ TTCM có vị trí rất quan trọng trong việc điều hành hoạt động tổ chuyên môn của tổ; TTCM là người thay HT trực tiếp quản lý điều hành, xây dựng kế hoạch dạy học, kế hoạch hoạt động, kiểm tra đánh giá, xếp loại giáo viên trong tổ; tổ chức công tác thi đua khen thưởng, công tác nghiên cứu khoa học (sáng tạo khoa học kỹ thuật, tích hợp kiến thức liên môn ), công tác đổi mới phương pháp giảng dạy và giáo dục, đổi mới công tác sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, nghiên cứu chuyên đề là trung tâm của sự đoàn kết Tổ trưởng là người trực tiếp truyền đạt thông tin tới HT đến giáo viên và trao đổi thông tin đến HT Có thể nói tổ trưởng có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả hoạt động của nhà trường Chính vì vậy, quản lý đội ngũ TTCM là trách nhiệm, nhiệm vụ cấp thiết của người HT nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục trong trường THCS hiện nay đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục để thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, nhằm đáp ứng yêu cầu “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

1.6 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS

1.6.1 Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn hàng năm

Kế hoạch là chức năng quan trọng của công tác quản lý nhà trường THCS Chất lượng của kế hoạch và hiệu quả thực hiện kế hoạch quyết định chất

lượng hiệu quả của quá trình giáo dục học sinh Trên cơ sở phương hướng nhiệm vụ năm học của ngành, tình hình cụ thể của trường, Hiệu trưởng hướng dẫn họ biết cách xác định mục tiêu, nhiệm vụ đúng đắn, đề ra các biện pháp rõ ràng, hợp lý và giáo viên xây dựng kế hoạch hành động của tổ chuyên môn và

kế hoạch của lớp chủ nhiệm, giúp họ có các điều kiện đạt được những mục tiêu

đề ra Chỉ đạo việc thực hiện xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn, đòi hỏi người Hiệu trưởng cần phải thực hiện các biện pháp sau:

- Triển khai các văn bản, chỉ thị, yêu cầu của ngành đến giáo viên, và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, từng cá nhân phấn đấu

- Hướng dẫn giáo viên, các bộ phận trong trường làm kế hoạch và duyệt kế hoạch với họ, giúp giáo viên nắm chắc kế hoạch phân phối nội dung chương trình

- Hướng dẫn xây dựng kế hoạch theo tháng, theo học kì

- Xác định cách thức thực hiện như: Kiểm tra ngày giờ công, kỷ cương nề nếp dạy học, kiểm tra thực hiện chương trình thông qua thời gian biểu, thăm lớp

dự giờ

- Kết hợp với các đoàn thể trong nhà trường để phát động phong trào thi đua, khuyến khích chủ động sáng tạo của mỗi thành viên nhằm đạt được kế hoạch đề ra

- Xây dựng chuẩn phương pháp đánh giá việc thực hiện kế hoạch

- Phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận, tổ, cá nhân và các đoàn thể bên ngoài nhà trường, nhằm huy động các nguồn lực để hoàn thành các nhiệm vụ trong năm học

- Cần tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm trong năm học Chính vì thế việc chỉ đạo xây dựng kế hoạch đảm bảo chất lượng và có khả năng thực thi là một yêu cầu bắt buộc đối với người Hiệu trưởng Tất cả những kế hoạch đó đều được thống nhất với nội dung kế hoạch của nhà trường, đảm bảo khả năng phối hợp cao giữa các bộ phận, để cùng thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường Các

kế hoạch xây đều phải được Hiệu trưởng phê duyệt, trước khi được phòng giáo dục và đào tạo phê duyệt và thực hiện

1.6.2 Triển khai hoạt động giảng dạy của tổ chuyên môn và giáo viên

Trên cơ sở yêu cầu chung của kế hoạch năm học về công tác dạy học và yêu cầu riêng của từng môn học Căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lý và tình hình cụ thể của nhà trường, của tổ chuyên môn, của từng cá nhân, hiệu trưởng hướng dẫn giáo viên quy trình xây dựng kế hoạch, xác định mục tiêu bộ môn sát với nhiệm vụ trọng tâm, chỉ tiêu kế hoạch của nhà trường và biết tìm ra các biện pháp thực hiện các mục tiêu đó Hiệu trưởng phải cùng với tổ chuyên môn góp ý kiến và duyệt kế hoạch dạy học của từng giáo viên

Trong quản lý hoạt động dạy học, hiệu trưởng phải thấy rõ tầm quan trọng của việc giáo viên, các tổ chuyên môn thực hiện tốt kế hoạch là quan trọng nhất

để đảm bảo chất lượng dạy học, người hiệu trưởng phải phân công, phân nhiệm cho các thành viên một cách hợp lý tạo được sự tương tác giữa các thành viên làm nên sự đồng thuận cùng nhau chia sẻ nội dung công việc của tổ Bên cạnh

đó người hiệu trưởng quản lý thực hiện kế hoạch phải thường xuyên kiểm tra đôn đốc phát hiện kịp thời thì mới có sự chỉ đạo linh hoạt trong việc bổ sung hay điều chỉnh một vài chi tiết trong kế hoạch sao cho không làm thay đổi mục tiêu

mà lại phù hợp với tình hình thực tế thì chất lượng dạy học mới đạt cao

1.6.3 Chỉ đạo tổ chuyên môn hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng day

Hoạt động đổi mới PPDH của bộ môn góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường Để hoạt động quản lý chỉ đạo hoạt động này có hiệu quả trước hết Hiệu trưởng phải là người có am hiểu lý luận DH, có hiểu biết sâu sắc

về đặc trưng và phương pháp của từng môn học Bên cạnh đó Hiệu trưởng phải biết dựa vào đội ngũ GV cốt cán của các tổ nhóm bộ môn và phát huy tối đa đội ngũ này Đây là đội ngũ tiên phong trong nhà trường và có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của việc đổi mới PPDH Để quản lý hoạt động đổi mới PPDH của TCM, Hiệu trưởng cần thực hiện những công việc sau:

- Quản lý việc xây dựng kế hoạch đổi mới đồng bộ PPDH, kiểm tra đánh giá theo hướng khoa học, hiện đại, tăng cường mối quan hệ thúc đẩy lẫn nhau

giữa các hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động DH - GD, đánh giá trong quá trình DH - GD và đánh giá kết quả GD.

- Tổ chức hướng dẫn GV chủ động thiết kế bài giảng linh hoạt, khoa học, sắp xếp hợp lý các hoạt động của GV và HS; phối hợp tốt giữa làm việc cá nhân

và theo nhóm

- Quản lý việc xây dựng hệ thống câu hỏi hợp lý, phù hợp với các đối tượng giúp HS vận dụng sáng tạo kiến thức đã học, khắc phục việc ghi nhớ máy móc, không nắm vững bản chất

- Quản lý hoạt động dự giờ thăm lớp, quan tâm bồi dưỡng GV mới; bồi dưỡng GV kiến thức, kỹ năng về đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra đánh giá

- Chỉ đạo các TCM họp thảo luận xây dựng bộ tiêu chí đánh giá về đổi mới phương pháp gắn với đặc trưng các bộ môn, gắn nội dung thực hiện đổi mới PPDH vào việc dự giờ, thanh tra, kiểm tra GV đặc biệt là trong các tiết hội giảng

- Đặt ra yêu cầu đối với mọi GV cần hướng dẫn HS rèn luyện phương pháp

và kỹ năng tự học, tự nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo

- Tổ chức thao giảng, hội giảng cấp cơ sở; tham gia sinh hoạt cụm CM một cách hiệu quả, không hình thức

1.6.4 Quản lý hoạt động TCM qua dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội giảng

Nét đặc thù của quản lý nhà trường khác là quản lý hoạt động dự giờ và rút kinh nghiệm giờ dạy Đây là hoạt động trọng tâm trong quản lý hoạt động

DH trong nhà trường Để quản lý việc dự giờ và rút kinh nghiệm giờ dạy có hiệu quả, HT cần quản lý thực hiện tốt các yêu cầu:

- Xây dựng kế hoạch dự giờ, hội giảng, thao giảng của nhà trường trong năm học Những yêu cầu về số tiết tối thiểu, số tiết ứng dụng công nghệ thông tin … Xây dựng tiêu chí đánh giá giờ dạy theo hướng đổi mới

- Chỉ đạo các TCM xây dựng kế hoạch dự giờ theo tháng, tuần

- Tổ chức thực hiện kế hoạch đã đề ra, đánh giá, rút kinh nghiệm giờ dạy

- Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ theo NCBH với những nội dung cần thiết khác phù hợp với đối tượng giáo viên của nhà trường

Hiệu trưởng chỉ đạo và thành lập tổ, nhóm chuyên môn, hướng dẫn, định hướng xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn có hiệu quả cao, muốn vậy, mỗi nhà quản lý cần:

(1) Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch NCBH

NCBH trong trường THCS là một quá trình thường xuyên, liên tục và lâu dài Vì vậy, hiệu trưởng cần hướng dẫn cụ thể cho tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch mang tính ổn định, có chiến lược Kế hoạch NCBH của tổ phải rất cụ thể, chi tiết, có ưu tiên các vấn đề quan trọng trong mỗi năm học; phân công, phân nhiệm vụ rõ ràng cho từng giáo viên, thời gian thực hiện và dự kiến kết quả đạt được trong từng giai đoạn Hiệu trưởng cần quan tâm kiểm tra các khâu từ xây dựng đến tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch và tự kiểm tra đánh giá để kịp thời chỉ đạo cho tổ điều chỉnh và bổ sung những điều kiện cần thiết cho hoạt động NCBH thực hiện được thuận lợi hơn và có hiệu quả cao hơn, đúng với mục tiêu đề ra

(2) Phát huy vai trò đội ngũ giáo viên cốt cán (đứng đầu) trong hoạt động NCBH của nhà trường và tổ chuyên môn

Đội ngũ giáo viên cốt cán trong mỗi tổ chuyên môn có vai trò đầu tàu, hướng dẫn, chỉ đạo, điều hành tổ chuyên môn trong việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn nói chung, hoạt động NCBH nói riêng

Tổ chuyên môn trên cơ sở thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu khoa học của từng giáo viên khẳng định năng lực, phẩm chất nghề nghiệp của người học, từ

đó phát hiện, bồi dưỡng, xem xét và đề nghị hiệu trưởng bồi dưỡng bố trí nhiệm

vụ đề những giáo viên nổi trội về phẩm chất, năng lực tiếp cận công tác quản lý,

tổ chức cho tập thể giáo viên trong tổ chuyên môn đẩy mạnh các hoạt động chuyên môn nói chung và hoạt động NCBH nói riêng

(3) Giám sát việc thực hiện đúng quy trình trong sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng NCBH

(4) Chỉ đạo tổ chuyên môn chú trọng nâng cao chất lượng các buổi thảo luận cho từng bài học được nghiên cứu đảm bảo thời gian, thời lượng, hình thức

tổ chức phong phú

(5) Phát hiện bồi dưỡng tổ chuyên môn theo tinh thần: Người biết nhiều dạy nhiều dạy người biết ít, người biết ít dạy người chưa biết

Ở bất cứ lĩnh vực nào thì người quản lý cũng có vai trò đặc biệt quan trọng Trong các nhà trường, hiệu trưởng chính là đầu tầu để khởi động cả cỗ máy cùng vận hành tiến về phía trước Trước yêu cầu đổi mới, đầu tầu ấy phải

có những bước đột phá tự biết làm mới mình mới có thể dẫn dắt các đồng nghiệp cùng thực hiện tốt sự nghiệp giáo dục Nghị quyết số 29 – NQ/TW ngày 4/11/2013 “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, đổi mới căn bản toàn diện giáo dục dù tiếp cận ở bất cứ góc độ nào thì giải pháp đổi mới quản lý giáo dục luôn được coi là khâu đột phá then chốt Nghĩa là các cơ sở giáo dục cần phải tập trung giải quyết tốt việc đổi mới QLGD Điều này sẽ tạo “cú hích” làm chuyển động toàn bộ hệ thống, phát huy hiệu quả đồng bộ nhằm tạo thế và lực để giáo dục nước ta tiến lên, tiếp cần trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới Vì vậy người làm lãnh đạo tại các cơ sở giáo dục cần phải đổi mới đầu tiên về nhận thức, trang bị kỹ năng đáp ứng yêu cầu đổi mới

1.6.5 Chỉ đạo bồi dưỡng phát triển đội ngũ giáo viên trong tổ

Đẩy mạnh công tác kiện toàn đội ngũ, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các trường, một nhiệm vụ hết sức quan trọng và bức thiết của các nhà quản lý trường học Xây dựng đội ngũ giáo viên là tạo động lực cho người dạy và người

học thực hiện dạy tốt và học tốt Điều 15 trong Luật giáo dục cũng đã nêu: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục, nhà giáo phải không ngừng học tập, rèn luyện nêu gương tốt cho người học”.

"Nhà nước tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo, có chính sách bảo đảm các điều kiện cần thiết về vật chất và tinh thần để nhà giáo thực hiện vai trò và trách nhiệm của mình” [21].

Về nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên phải là một việc làm thường xuyên của các nhà quản lý, giúp cho

giáo viên nâng cao và mở rộng tri thức mới để theo kịp những thay đổi của nội dung, chương trình, trang thiết bị dạy học, phương pháp dạy học và những kỹ năng sư phạm đáp ứng tinh thần đổi mới về phương pháp dạy học.

Phân công giáo viên giỏi giúp đỡ giáo viên còn yếu, giáo viên mới ra trường; tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho giáo viên tự học, dự các lớp bồi dưỡng chuyên môn

Trong các nhà trường, phải coi sinh hoạt chuyên môn ở tổ, nhóm tham dự các chuyên đề về giờ lên lớp, hội giảng là loại hình bồi dưỡng bắt buộc đối với mọi giáo viên đứng lớp để trao đổi chuyên môn trong đội ngũ các nhà giáo để học và coi đó là một trong tiêu chí đánh giá thi đua của nhà trường

Ngoài ra, hiệu trưởng còn cần quan tâm đến việc bồi dưỡng cán bộ nguồn, cán bộ kế cận đáp ứng mục tiêu lâu dài

Về hình thức bồi dưỡng:

Coi trọng hình thức bồi dưỡng thường xuyên gắn bó thực tiễn bài học, lớp học, môn học, ngoài ra tạo điều kiện cho giáo viên đi học tập tại chức để giáo viên vừa trực tiếp dạy học vừa học nâng cao trình độ

Tổ chức phổ biến áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

1.6.6 Quản lý hồ sơ chuyên môn của tổ

Quản lý hồ sơ là một trong các hoạt động của quản lý bởi vì hồ sơ là một phương tiện phản ánh quá trình quản lý có tính khách quan và cụ thể giúp hiệu trưởng nắm chắc hơn việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên, theo yêu cầu đề ra

Theo “điều lệ trường phổ thông” điều 27 quy định hồ sơ chuyên môn đối

với mỗi giáo viên phải có:

- Bài soạn

- Kế hoạch giảng dạy

- Sổ dự giờ thăm lớp

- Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm)

- Các hồ sơ khác theo quy định của phòng giáo dục - đào tạo và nhà trường như:

sổ chấm chữa bài (giáo viên văn), lưu đề kiểm tra, sổ hội họp, sổ điểm cá nhân v.v

- Sách giáo khoa, sách hướng dẫn giảng dạy, phân phối chương trình bộ môn, tư liệu giảng dạy.

Để quản lý tốt hồ sơ chuyên môn của giáo viên hiệu trưởng cần quy định nội dung, thống nhất mẫu ghi chép các loại sổ sách, kết hợp với các tổ trưởng chuyên môn có kế hoạch thường xuyên kiểm tra đánh giá chất lượng hồ sơ của từng giáo viên

* Quản lý hoạt động chuyên đề đổi mới PPDH và kiểm tra, đánh giá

PPDH và kiểm tra, đánh giá là hai hoạt động có mối quan hệ khăng khí với nhau Đổi mới PPDH tạo điều kiện để đổi mới kiểm tra, đánh giá Đổi mới kiểm tra, đánh giá có tác động thúc đẩy đối với PPDH Việc đổi mới PPDH không thể thành công nếu không đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá Đổi mới đồng bộ PPDH, kiểm tra đánh giá theo hướng khoa học, hiện đại, tăng cường mối quan hệ thúc đẩy lẫn nhau giữa các hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động DH - GD, đánh giá trong quá trình DH - GD và đánh giá kết quả GD

Vì vậy, Hiệu trưởng cần quản lý chỉ đạo TCM họp, thảo luận xây dựng bộ tiêu chí đánh giá về đổi mới phương pháp gắn với đặc trưng các bộ môn, gắn nội dung thực hiện đổi mới PPDH vào việc dự giờ, thanh tra, kiểm tra GV đặc biệt

là trong các tiết hội giảng

- Quản lý chỉ đạo GV thực hiện nghiêm túc việc xây dựng ma trận đề kiểm tra cho mỗi chương và cả chương trình môn học; tăng cường ra câu hỏi kiểm tra để bổ sung cho thư viện câu hỏi của trường Khi chấm bài kiểm tra phải

có phần nhận xét, động viên sự cố gắng tiến bộ của HS Việc cho điểm có thể kết hợp giữa đánh giá kết quả bài làm với theo dõi sự cố gắng, tiến bộ của HS Chú ý hướng dẫn HS đánh giá lẫn nhau và biết tự đánh giá năng lực của mình

* Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của GV và hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của HS của TCM

TCM có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm, đề tài nghiên cứu khoa học, biên soạn chuyên đề, ứng dụng

và phát triển những đề tài, sáng kiến kinh nghiệm vào giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường Qua các buổi sinh hoạt CM về nghiên cứu

khoa học GV nâng cao được kiến thức CM, khả năng nghiên cứu khoa học của bản thân góp phần nâng cao chất lượng các giờ dạy

Hướng dẫn HS nghiên cứu khoa học là nội dung trong sinh hoạt CM của TCM Bên cạnh việc phát triển năng lực của HS, hoạt động triển khai nghiên cứu khoa học - kỹ thuật còn tạo động lực, thúc đẩy GV nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi, bồi dưỡng kiến thức, từ đó nâng cao năng lực, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học -

kỹ thuật Qua đó giúp nâng cao chất lượng các đề tại nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, sáng kiến cải tiến; hỗ trợ đổi mới sinh hoạt TCM theo hướng tăng cường trao đổi, thảo luận về dự án nghiên cứu của HS, những khó khăn vướng mắc cần tháo gỡ, giải quyết

* Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu bài học của các tổ chuyên môn

Kiểm tra, đánh giá là chức năng quan trọng trong quá trình quản lý và

là bước khởi đầu tạo tiền đề cho việc trước khi đưa ra quyết định, lập kế hoạch… Đó là công việc đo lường và điều chỉnh các hoạt động của các bộ phận trong tổ chức, là việc đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những điểm mạnh, điểm hạn chế để điều chỉnh kịp thời các kế hoạch đã

đề ra và có phương pháp tổ chức chỉ đạo kịp thời, hợp lý

Khi kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động NCBH trong trường THCS theo các nội dung như:

(1) Việc thực hiện các bước NCBH tại tổ chuyên môn

(2) Mức độ, nội dung, hình thức chia sẻ kiến thức chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên tại tổ chuyên môn

(3)Việc hỗ trợ và giúp đỡ nhau để hoàn thiện các kỹ năng hiện có

(4)Đánh giá việc đáp ứng tiêu chuẩn thực hiện NCBH của nhà trường theo mục tiêu đã đề ra

Trong quá trình kiểm tra đánh giá, Hiệu trưởng, người quản lý cần xác định rõ mục tiêu đánh giá, phương tiện đánh giá, hình thức tổ chức đánh giá sao cho phù hợp nhất và có hiệu quả nhất để xây dựng và điều chỉnh kế hoạch, tổ chức thực hiện phù hợp với tình hình thực tiễn đạt hiệu quả cao

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS

1.7.1 Các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý

Nhóm yếu tố về chủ thể quản lý là nhận thức, tri thức, năng lực quản lý hoạt động tổ chuyên môn Công tác đổi mới PPDH có thành hiện thực hay không, đầu tiên phụ thuộc vào nhận thức, trình độ, khả năng tổ chức và năng lực triển khai trong thực tiễn của nhà quản lý

Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phải là người am hiểu sâu sắc về PPDH nói chung, đổi mới PPDH nói riêng để làm mẫu, hướng dẫn cấp dưới quyền thực hiện Đồng thời, còn điều chỉnh, chỉ đạo, uốn nắn theo đúng quy trình và mục đích đề ra Ngoài ra, năng lực quản lý, uy tín của người quản lý trong tập thể sư phạm có tác dụng như chất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của nhà trường

1.7.2 Các yếu tố thuộc về đối tượng quản lý

Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn các trường THCS cần có nhận thức, có năng lực chuyên môn, có năng lực quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Giáo viên: có nhận thức, có kiến thức về công việc của tổ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng vận dụng sáng tạo của giáo viên và các kỹ năng mềm khác Giáo viên dạy học sinh chủ yếu bằng chính bản thân con người của mình, bằng các nhân cách, đạo đức, ý thức, nhận thức của chính mình, đó là đặc trưng lao động sư phạm của người thầy giáo Trình độ, năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm, năng lực tổ chức lớp học, phẩm chất của người giáo viên có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học và ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn

Học sinh: động cơ học tập, thái độ học tập, khả năng và trình độ nhận thức, kỹ năng làm việc nhóm của học sinh Thái độ học tập và năng lực hoạt động của HS có ảnh hưởng quan trọng đến việc quản lý hoạt động của tổ chuyên môn Nếu học sinh ngoan ngoãn, chăm chỉ, có ý động cơ và ý thức học tập tốt,

có tố chất, sắc sảo và được chọn lựa cẩn thận về trình độ học vấn như các trường, lớp chất lượng cao thì cách tổ chức quản lý hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn của hiệu trưởng phải khác hẳn các trường có mặt bằng thấp hơn

1.7.3 Các yếu tố thuộc về môi trường quản lý