Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho một số doanh nghiệp vùng trung du miền núi phía bắc hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HOÀNG THỊ THU HẰNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

HOÀNG THỊ THU HẰNG

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU

MIỀN NÚI PHÍA BẮC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

HOÀNG THỊ THU HẰNG

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀN

NÚI PHÍA BẮC HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số : 60 22 85

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS VŨ THỊ TÙNG HOA

HÀ NỘI - 2012

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của TS Vũ Thị Tùng Hoa Các số liệu, tài liệu trong luận văn là trung thực, bảo đảm tính khách quan Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày tháng năm 2012

Tác giả

Hoàng Thị Thu Hằng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 KHÁI LƯỢC VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC 9

1 1 h i v gu h v gu h h t g 9

1 1 1 h i v gu h v ph t triể gu h 9

1 1 2 h i v gu h h t g 17

1.2 Đặ điểm ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 32

1 2 1 V i ét kh i qu t v đi u kiệ t hiê v ki h tế xã hội tỉ h mi úi phí Bắ ớ t hiệ y 32

1 2 2 Đặ điểm ơ bả ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 36

Chương 2 THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC VÀ NHU CẦU PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC 39

2.1 Th tr g gu h tr g một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 39

2.1.1 Số g gu h tr g một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 39

2.1.2 V h t g ủ gu h tr g một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 50

2.1.3 C ă g ơ bả ủ gu h hiệ hữu tr g một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 60

2.2 Nhu ầu ph t triể gu h h t g tr g d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ 69

Chương 3 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC 76

3.1 Giải ph p v phí d h ghiệp 76

3 1 1 D h ghiệp phải t r th ơ g hiệu tốt trê thị tr ờ g 77

3.1 2 D h ghiệp ầ ó hiế d i h v h (đặ biệt

3.1 3 V hí h s h ơ g bổ g 79

3 1 4 Phải t đ môi tr ờ g m việ tốt 80

3.2 V phí g ời độ g 81

3 2 1 Có kế h h họ gh ghiệp phù h p với ă g v đi u kiệ ụ thể ủ mì h 82

3 2 2 Có t m ý ổ đị h, m việ u d i t i d h ghiệp 83

3.2.3 T gi g trì h độ huyê mô ghiệp vụ, rè uyệ hữ g khả ă g v kỹ ă g gh ghiệp để trở th h h

h t g 84

3 2 4 Ng ời độ g đ xu t hữ g ý kiế h p ý đối với d h ghiệp 85

3 3 Giải ph p h tr ờ g đ t 86

3 3 1 N g h t g đ t t diệ 86

3.3.2 Đ t the hu ầu xã hội 91

KẾT LUẬN 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Có thể ói tr g qu trì h ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó đ t ớ thì

gu g ời uô uô h tố tru g t m, ó v i trò quyết đị h đối với s tă g tr ở g v ph t triể ủ ki h tế Ngu g ời với

ti m ă g tri thứ uô uô i thế h tr h ủ ô g ty, g h

v ki h tế thế giới ói hu g v Việt N m ói riê g

Ch ú v đ ph t triể g ời v gu h i trở

th h v đ thời s ó g bỏ g h ở ớ t tr g gi i đ hiệ y Đ t

ớ đã v đ g b ớ v thời kỳ hội hập v ph t triể , hi u ơ hội, th h thứ đ g đặt r v i thế s s h ủ s ph t triể ki h tế đ g huyể từ yếu tố gi u t i guyê , hi u ti vố , gi h ô g rẻ s g i thế v gu

h h t g đ p ứ g yêu ầu ủ đ t ớ thời kỳ ô g ghiệp

hó v hội hập quố tế trở ê hết sứ qu trọ g

Lị h sử h i đã hứ g tỏ rằ g gu g ời yếu tố quyết

đị h s ph t triể ủ hì h th i ki h tế xã hội, tr g đó yếu tố qu trọ g

h t ủ gu g ời trí tuệ, bởi “t t ả i gì thú đẩy g ời

h h độ g t t hiê phải thô g qu đầu ó ủ họ” [23, tr 438] Trì h độ trí tuệ thể hiệ thô g qu trì h độ họ v v khả ă g s g t Trí tuệ ủ

g ời gu h g đầu tr g số gu đã ó tr g ị h sử xã hội

i g ời Trê ơ sở qu điểm kh họ ủ hủ ghĩ M -Lê i v kế thừ truy thố g i “hi t i guyê khí ủ quố gi ” ủ d tộ , Chủ

tị h H Chí Mi h đ h gi v uô i trọ g gu trí tuệ ủ d tộ , bởi “ g v trí tuệ ủ h d vô ù g vô tậ ” D vậy, việ g

d trí, đ t h ú ũ g mụ tiêu h g đầu để ph t triể

đ t ớ

Ng y y, ù g với s ph t triể m h ủ ki h tế tri thứ thì v đ v

một quố gi đ g ph t triể h Việt N m thì việ ph t triể , quả ý v sử

dụ g gu g ời iê qu đế v đ h : ph t triể gu

h h t g , sử dụ g gu g ời, quả ý gu

g ời hiệ hữu, uôi d ỡ g đ t gu g ời tr g t ơ g i…

th s ầ thiết Mặt kh , tr g bối ả h hội hập ki h tế quố tế, Đả g t

x đị h y việ ph t huy gu g ời m yếu tố ơ bả để ph t triể h h v b vữ g Để ph t triể g ời Việt N m t diệ với t

h “độ g ủ s ghiệp x y d g xã hội mới” thì phải tập tru g x y

d g “ g ời ph t triể v trí tuệ, ờ g tr g v thể h t, ph g phú

v ti h thầ , tr g s g v đ đứ ” [6, tr 6] Bởi ẽ: “N g d trí, b i

d ỡ g v ph t huy gu t ớ ủ g ời Việt N m h tố quyết

đị h thắ g i ủ ô g uộ ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó ” [7, tr 21] Đó

vừ yếu tố ơ bả quy đị h s ghiệp ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó , vừ đối t g m hí h qu trì h ô g ghiệp hó hiệ đ i hó phải h ớ g v phụ vụ The đó, vừ trê ph ơ g diệ hủ thể ẫ ph ơ g diệ kh h thể, gu guời gu giữ v i trò quyết đị h s ghiệp ô g ghiệp hó hiệ đ i hó đ t ớ

Việt N m một ớ đô g d , d số trẻ, gu độ g d i d

h g hì hu g h t g độ g h , đi u đó đ thể hiệ rõ ét

hơ ở tỉ h mi úi, vù g s u, vù g x Mặ dù phải trải qu hi u ăm hiế tr h t ph , hậu quả để i ò ặ g h g tr g hữ g ăm đổi mới gầ đ y Việt N m ũ g đã trở th h một quố gi ph t triể h h, m h

v mọi mặt, tr g đó đặ biệt s ph t triể h h v ki h tế Vì vậy, hu

ầu v việ sử dụ g gu h h t g đã v đ g đ đặt r

h ớ t , h t ở d h ghiệp trê ả ớ tr g đó ó ả d h ghiệp ở vù g úi, vù g s u, vùng xa

Tr g hầu hết d h ghiệp ở vù g tru g du mi úi phí Bắ hiệ y đ g đẩy m h ô g ghiệp hó hiệ đ i hó ê ó hu ầu ầ

đ sử dụ g gu h ó h t g , h g hữ g ă g đ g

ó, hiệ hữu ủ gu h t i d h ghiệp y h đ p ứ g đ

hu ầu sử dụ g ủ d h ghiệp ói riê g ũ g h ủ t xã hội ói

hu g Có hi u g ời đi m khô g đú g gh h ặ g h gh khô g phù

h p với hu ầu ủ xã hội, t y gh khô g t ơ g xứ g với t m bằ g đ

p, tỷ ệ đ t giữ kỹ s ý thuyết với kỹ s th h h v ô g h

g kiế thứ huyê mô v t y gh , rè uyệ kỹ ă g ơ bả

h g ời độ g, ph t triể h i hò h g ời độ g để tă g gu thu hập, g h t g uộ số g v s ph t triể đ t ớ

Từ hữ g ý d trê , tôi đã họ đ t i: “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho một số doanh nghiệp vùng trung du miền núi phía Bắc hiện nay” m uậ vă th sỹ g h Triết họ , huyê g h Chủ

ghĩ xã hội kh họ ủ mì h

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Tr g gi i đ hiệ y, ả ớ đ g đẩy m h th hiệ s ghiệp

ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó thì v đ gu h v gu h

h t g đã v đ g đ r t hi u t giả qu t m ghiê ứu hi đặt v đ ghiê ứu đ t i y, t giả đã đ tiếp ậ với một số ô g trì h kh họ ủ h kh họ ó iê qu đế đ t i ở hữ g gó độ

kh h u Tiêu biểu một số ô g trì h s u:

GS TS Nguyễn Duy Quý tr g b i: “Một số giải pháp nhằm khai thác

h t ph t triể v h thiệ h h g ời the yêu ầu ủ thời kỳ

ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó

GS Nguyễn Trọng Chuẩn khẳ g đị h: “Nguồn lực con người là chìa

khóa đảm bảo cho sự phát triển nhanh và lâu bền của Việt Nam trong thế kỷ XXI” [2], t giả đã ph tí h vị trí gu h tr g qu hệ với

1997, khi đ ập đế yếu tố ầ thiết để ph t triể gu h h t

g , t giả Nguyễ Vă Hiệu đã h m h đế v i trò, ội du g v

T giả Đoàn Gia Dũng - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

tr g b i viết “Bàn về sự tích hợp chiến lược nguồn nhân lực với chiến lược công ty” ũ g đã khẳ g đị h “trong các cách để tạo ra năng lực cạnh tranh của công ty thì lợi thế thông qua con người được xem là yếu tố căn bản và có tính quyết định của mọi thời đại”

TS Vũ Thị Tùng Hoa - Đại học Sư phạm Thái Nguyên - Đ t i

ghiê ứu kh họ p Bộ “Mối liên hệ giữa sự nghiệp đào tạo nguồn lực con người ở Đại học Thái Nguyên với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại

hóa ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc” ũ g đã đ ập đế v đ đ

t gu h phụ vụ h s ph t triể ở Việt N m tr g gi i đ

ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó đặ biệt tỉ h mi úi phí Bắ

GS TSKH Phạm Minh Hạc tr g “Vấn đề con người trong sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa” Nh xu t bả Chí h trị quố gi H Nội, 1996

đã êu ê v i trò t ớ ủ gu g ời tr g qu trì h th hiệ

ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó đ t ớ

Luậ tiế sĩ Triết họ ủ Đoàn Văn Khái: “Nguồn lực con người

trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” đã m rõ s ầ

thiết ủ việ ph t triể gu g ời tr g qu trì h th hiệ ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó đ t ớ

TS Vũ Bá Thể - Học viện Tài chính với ô g trì h kh họ “Phát

huy nguồn lực con người để công nghiệp hóa, hiện đại hóa - kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam” đã đ ập đế hữ g ki h ghiệm ơ bả ũ g

h một số giải ph p để ph t huy gu g ời hằm đẩy m h ô g ghiệp, hó hiệ đ i hó ở ớ t

tr g một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ ũ g h khả

s t, ph tí h hu ầu ủ một số d h ghiệp v việ ầ đ sử gu

h h t g v từ đó kiế ghị một số giải ph p ơ bả để ph t triể gu h h t g tr g một số d h ghiệp vù g tru g du

mi úi phí Bắ hiệ y Vì vậy, t giả họ đ t i “Phát triển nguồn

phía Bắc hiện nay” m ội du g ghiê ứu với m g muố đó g góp một

phầ ô g sứ ủ mì h h s ghiệp ph t triể ki h tế xã hội ủ vù g tru g du mi úi phí Bắ v ủ đ t ớ

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

+ Mục đích của luận văn: Trê ơ sở ph tí h th tr g h t g

ủ gu h ũ g h tìm hiểu hu ầu v việ sử dụ g gu h

h t g ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ

để đ r hữ g giải ph p ơ bả hằm đ t gu h ó h t g

đ p ứ g hu ầu ủ d h ghiệp y

+ Để đ t đ mụ đí h đã đ r , uậ vă phải giải quyết hữ g v

đ ơ bả s u:

- Nghiê ứu ý uậ v gu h v gu h h t g

- Nêu ê đ hữ g ă g đ g hiệ hữu tr g gu h ở một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ ớ t hiệ y

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Đối t g ghiê ứu th tr g v số g, h t g, ă g

tr g gu h ủ d h ghiệp ở vù g tru g du mi úi phí

Bắ v hu ầu ủ d h ghiệp đó tr g việ sử dụ g gu h

h t g tr g gi i đ hiệ y

+ Ph m vi ghiê ứu một số d h ghiệp thuộ i hì h ô g ty

tr h hiệm hữu h , ô g ty ổ phầ , d h ghiệp h ớ , d h ghiệp

+ Phương pháp nghiên cứu:

Luậ vă sử dụ g ph ơ g ph p uậ hu g ủ hủ ghĩ duy vật biệ

hứ g v hủ ghĩ duy vật ị h sử, kết h p hặt hẽ với ph ơ g ph p

kh h : khả s t đi u tr , đ h gi , ph tí h, tổ g h p, thu thập xử ý thô g ti …

6 Đóng góp và ý nghĩa của luận văn

+ Trê ơ sở đi u tr , ph tí h th tr g hữ g ă g hiệ ó ủ

gu h v hu ầu sử dụ g gu h h t g ủ

d h ghiệp v mối qu hệ giữ hú g, uậ vă đ r một số giải ph p

m g tí h khả thi h việ ph t triể gu h h t g đ p ứ g

hu ầu ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ ói riê g

ũ g h đ p ứ g hu ầu ủ xã hội ói hu g tr g thời kỳ đổi mới v hội hập hiệ y

+ Luậ vă th h ô g sẽ góp một phầ v việ t đi u kiệ h

tr ờ g huyê ghiệp ó thể th m khả để đi u hỉ h h ơ g trì h đ t

h phù h p với hu ầu ủ d h ghiệp v xã hội hiệ y Đ g thời

uậ vă ũ g ó thể m t i iệu th m khả tr g họ tập v giả g d y

mô họ ó iê qu

7 Kết cấu của luận văn

Ng i phầ mở đầu, kết uậ , d h mụ t i iệu th m khả , uậ vă

g m ó 3 h ơ g, 7 tiết

Chương 1: h i v gu h h t g v đặ điểm

ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ

Chương 2: Th tr g v gu h v hu ầu ph t triể gu

h h t g ủ một số d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ

Chương 3: Một số giải ph p tr g việ ph t triể gu h h t

g tr g d h ghiệp vù g tru g du mi úi phí Bắ

Chương 1

KHÁI LƯỢC VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP VÙNG TRUNG DU MIỀN

NÚI PHÍA BẮC

1.1 Khái lược về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao 1.1.1 Khái lược về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực

1.1.1.1 Khái niệm về nguồn nhân lực

Nói tới gu h ói đế một yếu tố qu trọ g h t, ă g

độ g h t ủ việ tă g tr ở g v ph t triể ki h tế xã hội vì gu

kh h gu t hiê , gu kh họ ô g ghệ, gu vố … hỉ

kh i th ó hiệu quả khi gu g ời đ ph t huy Chú g t biết

rằ g, đi u kiệ t hiê , khí hậu, đị ý, gu vố ó v i trò r t ớ tr g

s ph t triể ủ mỗi quố gi S g hữ g yếu tố đó t t i ở d g ti m

ă g, t hú g hữ g kh h thể b t độ g Nhữ g yếu tố đó hỉ trở th h

h tố khởi độ g v ph t huy t dụ g khi kết h p với gu h Mặt

kh , gu đó dù ó ph g phú tới đ u ũ g ó thể bị kh i th kiệt Tr i i, gu h gu vô h , uô uô ph t triể v ó khả ă g t i si h v t t i si h khô g b giờ kiệt ếu h hú g t biết uôi d ỡ g, thú đẩy ó ph t triể Thậm hí gu h g đ sử

dụ g i g đ g h t g v hiệu quả Nói h kh , gu

gi kh h u ó qu iệm kh h u v gu h Chẳ g h ó

qu iệm s u:

The từ điể thuật gữ ủ Ph p (1977 - 1985) thì gu h b

g m hữ g g ời tr g độ tuổi độ g, ó khả ă g độ g v m g muố ó việ m The kh i iệm y thì hữ g g ời tr g độ tuổi

độ g, ó khả ă g độ g h g khô g muố ó việ m thì khô g đ xếp v gu h xã hội [28, tr 14]

Ở Austr i g ời t i gu h t bộ hữ g g ời b ớ

v tuổi độ g v ó khả ă g độ g Qu iệm y v gu h khô g ph biệt g ời ó việ m v khô g ó việ m, khô g ó giới h trê v tuổi ủ gu h [25, tr 34-40]

The đị h ghĩ ủ Liê h p quố thì gu h trì h độ h

gh , kiế thứ v ă g ủ t bộ uộ số g g ời hiệ ó th

v g ời tr g độ tuổi độ g ó hu ầu h g khô g ó việ m ( g ời

th t ghiệp) L độ g d trữ b g m họ si h tr g độ tuổi độ g, g ời

tr g độ tuổi độ g h g khô g ó hu ầu độ g [33]

Ở Việt N m, gu h đ hiểu the ghĩ s u đ y:

The ghĩ rộ g h t: Với t h gu u g p sứ độ g để

ph t triể ki h tế xã hội thì gu h b g m t bộ d ó khả

ă g độ g, khô g ph biệt g ời đó đ g h t độ g tr g g h gh ,

ĩ h v , khu v Nh vậy, ó thể i đ y gu h xã hội [26, tr.21]

The h x đị h ủ Tổ g ụ Thố g kê ở Việt N m thì gu h

xã hội b g m hữ g g ời tr g độ tuổi độ g ( m từ 15 đế 60 tuổi, ữ từ 15 đế 55 tuổi) ó khả ă g độ g, ó việ m The qu iệm y, gu h b g m ả hữ g g ời tr g độ tuổi độ g, ó khả ă g độ g h g khô g th m gi h t độ g ki h tế [29, tr 8]

The ghĩ hẹp: Với t h khả ă g đảm đ ơ g hí h ủ

độ g xã hội thì gu h t bộ d tr g độ tuổi độ g v ó khả ă g độ g (d ph p uật độ g quy đị h) Với h hiểu y, kh i iệm gu h t ơ g đ ơ g với kh i iệm gu độ g [29, tr 8] Hiệ y gu độ g ũ g đ hiểu t bộ d số tr g độ tuổi

độ g v ó khả ă g độ g

The Ng h g thế giới WB h rằ g: Ngu h t bộ vố

g ời (thể , trí , kỹ ă g, gh ghiệp ) m mỗi h sở hữu, ó thể huy độ g đ tr g qu trì h sả xu t, ki h d h h y tr g một h t độ g

Số g gu h đ x đị h trê quy mô d số, ơ u v

độ tuổi, s tiếp ối thế hệ, giới tí h v s ph bố d giữ vù g,

mi ủ đ t ớ , giữ g h ki h tế v giữ ĩ h v ủ đời

Ch t g gu h kh i iệm tổ g h p b g m hữ g ét

đặ tr g v thể , trí , t y gh , ă g quả ý, mứ độ th h th

tr g ô g việ , phẩm h t đ đứ , tì h yêu quê h ơ g đ t ớ , ý thứ gi i

p, ý thứ v tr h hiệm h đối với ô g việ , với gi đì h v xã hội,

gi gộ v bả ĩ h hí h trị v s kết h p yếu tố đó Tr g yếu tố trê thì phẩm h t đ đứ v trì h độ họ v qu trọ g h t, ó ói ê

mứ độ tr ở g th h ủ g ời, quy đị h ph ơ g ph p t duy, h

h, ối số g ủ mỗi g ời

1.1.1.2 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực

Ngu h đó g v i trò vô ù g qu trọ g tr g qu trì h tă g

tr ở g v ph t triể ki h tế Đặ biệt tr g gi i đ hiệ y, khi ki h

tế thế giới đ g ó xu h ớ g biế dầ th h ki h tế tri thứ thì gu

h trở th h độ g hủ yếu h s ph t triể ki h tế

Nhậ thứ đ tầm qu trọ g ủ gu h , t i Đ i hội Đả g

t quố ầ thứ VIII, Đả g t đã h m h: Đ t b i d ỡ g v g

h t g gu h để đ p ứ g yêu ầu s ghiệp ô g ghiệp

hó , hiệ đ i hó Cô g ghiệp hó , hiệ đ i hó xu h ớ g ph t triể hu g

ủ hi u ớ trê thế giới Đó ũ g đ ờ g t t yếu ủ ớ t để đi

đế mụ tiêu: D gi u ớ m h, xã hội ô g bằ g, d hủ vă mi h

Cô g ghiệp hó , hiệ đ i hó phải ó gu h đủ v số g, m h

v h t g v trở th h độ g th s ủ s ph t triể Ph t triể

gu h ả v số g h t g một hiệm vụ t t yếu ủ h

m g Việt N m tr g thời kỳ mới

Ph t triể gu h kh i iệm đ hiểu ở gó độ h thiệ

v g h t g gu h v đi u hỉ h h p ý số g gu

h Để ó thể ph t triể đ gu h , xét từ gó độ vĩ mô ủ

ki h tế, phải ó ơ hế, hí h s h t độ g v gu h Nh vậy, ó thể hiểu kh i iệm ph t triể gu h : “Ph t triể gu h

1.1.1.3 Kết cấu của nguồn nhân lực

Để ghiê ứu s u hơ v gu h ầ phải ph tí h kết u

ủ ó Tùy the mụ đí h ghiê ứu m kết u gu h đ xem xét ở gó độ kh h u:

* Căn cứ vào khả năng và mức độ tham gia hoạt động kinh tế thì nguồn nhân lực bao gồm nguồn nhân lực trong độ tuổi lao động, nguồn nhân lực tham gia hoạt động kinh tế và bộ phận nguồn nhân lực dự trữ [29, tr.10]

Nguồn nhân lực trong độ tuổi lao động b g m t bộ hữ g

ng ời tr g độ tuổi độ g v ó khả ă g độ g, đ quy đị h bởi

ph p uật độ g ủ một quố gi Ở mỗi quố gi kh h u, độ tuổi

độ g đ quy đị h kh h u

Nguồn nhân lực tham gia hoạt động kinh tế ( ò gọi g

độ g) bộ phậ ă g độ g h t ủ gu h , ó đ tí h tr g

ph m vi một quố gi , một vù g h y một đị ph ơ g đó Bộ phậ y r t

ph g phú đ d g b g m hữ g g ời tr g v trê độ tuổi độ g đ g

m việ , hữ g g ời tr g độ tuổi độ g h g khô g ó việ m h ặ

đ g tìm việ

Nguồn nhân lực dự trữ một phầ ủ gu h tr g độ tuổi

độ g h g hiệ t i h th m gi h t độ g ki h tế v khi ầ ó thể huy độ g

đ Bộ phậ y b g m hữ g g ời đ g m ô g việ ội tr trong gia

đì h mì h, hữ g g ời tr g độ tuổi độ g đ g đi họ , hữ g g ời khô g

ó hu ầu m việ , g vũ tr g, hữ g g ời ghỉ h u sớm

* Căn cứ vào vị trí, nguồn nhân lực có thể chia thành ba loại sau: [29,

tr.19]

Nguồn nhân lực chính: L gu h ó số g ớ h t, ằm

tr g độ tuổi độ g, đảm hiệm hủ yếu qu trì h h t độ g ki h tế xã hội ủ đ t ớ

Nguồn nhân lực phụ: L bộ phậ d ằm g i độ tuổi độ g, họ

ó thể tùy the sứ ủ mì h để th m gi v h t độ g ki h tế với thời gi

1.1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn nhân lực

Ngu h ủ mỗi quố gi hịu ả h h ở g ủ hi u yếu tố

kh h u, ó hữ g yếu tố thuộ v truy thố g, ó hữ g yếu tố phụ thuộ

v s vậ độ g ủ xã hội h g hủ yếu d qu trì h gi dụ đ t , việ m, thu hập, ă g su t độ g, qu hệ xã hội m hì h th h ê Cụ thể hữ g yếu tố sau:

Thứ nhất: Sự phát triển kinh tế - xã hội tác động đến chất lượng nguồn

nhân lực

Trì h độ ph t triể ủ ki h tế yếu tố t độ g tr tiếp ê h t

g gu h Đó ơ sở để x đị h ti ơ g, thu hập, ải thiệ

mứ số g v g trì h độ vă hó ủ g ời độ g hi thu hập tă g

ê thì gi đì h mới ó đi u kiệ để th hiệ tốt dị h vụ gi dụ đ t , hăm só sứ khỏe… Quy mô gi dụ đ t tă g, dị h vụ hăm só

sứ khỏe h d đ mở rộ g thì đời số g vật h t v ti h thầ ủ

g ời độ g sẽ đ tă g Đ y ti đ để gu h ph t triể

ả v thể v trí Mặt kh , khi ph t triể ki h tế thì ơ u ki h tế sẽ huyể dị h the h ớ g tiê tiế hiệ đ i, đòi hỏi h t g gu h phải ó s th y đổi Ở ớ t tr g hữ g ăm gầ đ y, hờ ki h tế iê tụ

ó tố độ tă g tr ở g ê Nh ớ ó đi u kiệ tă g đầu t h gi dụ

đ t

Ch t g gu h khô g hỉ phụ thuộ v s ph t triể ủ

ki h tế m ò phụ thuộ v hi u yếu tố kh h ă g t duy, trì h độ

hậ thứ v đ đứ đối với gh ghiệp, ối số g, gi tiếp ứ g xử v bì h

đẳ g giới Tr g qu trì h ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó v hội hập ki h tế quố tế, t duy ủ g ời độ g ầ đ đổi mới để phù h p với sả

xu t ô g ghiệp hó v ki h tế tri thứ , đặ biệt để thí h ứ g với

ki h tế thị tr ờ g hiệ đ i Đi u y đòi hỏi mỗi th h viê tr g gu h phải khô g gừ g v ơ ê để đổi mới t duy, th i độ v ph g h

tr g gh ghiệp hi qu trì h hội hập ki h tế t ầu diễ r thì

ũ g ú ối số g hiệ đ i, ô g ghiệp với ph g h gi tiếp v

qu hệ ứ g xử, kỹ ă g mới đ hì h th h Lối số g đó t độ g tr tiếp

v m th y đổi h t g gu h trê hi u ph ơ g diệ Tr g một giới h h t đị h đó thì v đ bì h đẳ g giới ũ g h tố t

độ g đế gu h bởi ẽ khi ki h tế xã hội ph t triể sẽ t ơ hội h

m v ữ đ bì h đẳ g với h u tr g thị tr ờ g độ g Đi u y t

th h độ g ơ thú đẩy phụ ữ họ tập, tr u d i kiế thứ , t r h ớ g ph t triể v h t tr g gu h đặ biệt đối với độ g ữ

Thứ hai: Tình trạng dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe tác động đến

Tr g số hú g t i ũ g biết rằ g di h d ỡ g yếu tố số g ò ủ

g ời Nếu thiếu di h d ỡ g thì ơ thể sẽ khô g khỏe m h, m ả h

h ở g đế h t g v hiệu quả ô g việ (tứ ả h h ở g đế h t g

ủ gu h ) Cù g với v đ di h d ỡ g thì v đ hăm só y tế

ũ g một h tố m ả h h ở g đế h t g ủ gu h Tí h hiệu quả ủ hệ thố g y tế v khả ă g tiếp ậ ủ g ời d đối với hệ thố g y ó ả h h ở g tr tiếp đế sứ khỏe thế hệ gu h , ó

độ vă hó ũ g h huyê mô ủ g ời độ g Tr g th tế đã hứ g

mi h, ở một quố gi m s ghiệp gi dụ v đ t ph t triể thì ũ g ó

gu h ó h t g v g i Hệ thố g gi dụ g ph t triể thì khả ă g g h t g ủ gu h the hi u s u sẽ

g y g đ ải thiệ Ph t triể gi dụ v đ t khô g hữ g góp phầ g trì h độ d trí, t y gh , huyê mô ghiệp vụ ói hu g m

ò góp phầ ải thiệ sứ khỏe, g tuổi thọ h g ời v ũ g

ph t triể the h ớ g tí h Tuy hiê , để ó hí h s h đú g đắ ò phải phụ thuộ v hi u yếu tố m tr ớ hết ở s ph t triể ủ ki h tế v ở

hí h tr g t duy ủ h g ời tr g mỗi quố gi

Thứ năm: Vai trò của văn hóa trong việc phát triển nguồn nhân lực

Tr g thời đ i g y y, vă hó với t h tả g ti h thầ ủ

xã hội khô g hỉ vừ mụ tiêu vừ độ g thú đẩy s ph t triể ki h

tế xã hội, m ò yếu tố khô g thể thiếu h s ph t triể g ời ói

hu g v gu h ói riê g Vă hó một kh i iệm tổ g h p m g

tí h đ ghĩ , ó t độ g đế t t ả ĩ h v ủ đời số g xã hội Với

tí h h hữ g gi trị vật h t v ti h thầ d g ời s g t r hằm

mụ đí h h ớ g tới i h thiệ , mỹ, vă hó t độ g đế s ph t triể ủ

gu h the hi u h ớ g kh h u Tr g một giới h h t đị h

ủ ki h tế, muố ph t triể ki h tế thì tr ớ hết phải ầ đế h tố

vă hó ( h dù ở trì h độ tối thiểu) h : họ v , t y gh , hữ g hiểu biết

v ph p uật ở mỗi g ời Vă hó khô g hỉ tr g bị h g ời

độ g hữ g gi trị kh h ô g ghệ, hữ g tri thứ xã hội v h vă m

vă hó ò hì h th h ê ở g ời độ g i m ếu thiếu ó thì họ khô g thể đ i một g ời đí h th - đó hí h h h Nh vậy, vă hó t độ g tí h tới h t g gu h Chí h vì ẽ đó

m vă hó tiê tiế đậm đ bả sắ d tộ m hú g t đ g từ g b ớ

x y d g khô g thể đứ g g i m ằm g y tr g hiế ph t triể

g ời Việt N m hiệ đ i - g ời đủ sứ , đủ t i đ p ứ g hữ g đòi hỏi

g y g ủ s ghiệp ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó đ t ớ

1.1.2 Khái lược về nguồn nhân lực chất lượng cao

1.1.2.1 Quan niệm chung về nguồn nhân lực chất lượng cao

Ch đế y, thuật gữ “ gu h h t g ” h xu t hiệ tr g từ điể B h kh Việt N m ũ g h tr g từ điể Tiế g Việt

h y từ điể ki h tế kh , mặ dù tr g th tiễ ph t triể ki h tế ủ đ t

Đả g t ầ đầu tiê đã sử dụ g thuật gữ gu h h t g với ghĩ một yêu ầu p thiết tr g tiế trì h hội hập Ph t triể gu h

h t g thô g qu đ ờ g ph t triể gi dụ đ t , kh họ

v ô g ghệ hí h kh u the hốt để ớ t v t qu tì h tr g ớ ghè , kém ph t triể Đế Đ i hội Đả g t quố ầ thứ X, Đả g t một

ầ ữ h m h thuật gữ y khi đ r đị h h ớ g hí h s h tập tru g

ph t triể h h gu h h t g , trọ g dụ g h t i, trọ g

dụ g h kh họ đầu g h, tổ g ô g trì h s , kỹ s tr ở g, kỹ thuật viê h gh v ô g h kỹ thuật ó t y gh Để m đ việ đó

Tr g b i ghiê ứu “Vă hó g ời - gu h đầu thế kỷ

XXI”, GS TS Nguyễ Trọ g Chuẩ đã đ r qu iệm: “Một nguồn nhân lực mới” để hỉ một g độ g ó họ v , ó trì h độ huyê mô

v h t khả ă g thí h ứ g h h với hữ g th y đổi ủ ô g ghệ

sả xu t

TS Nguyễ Hữu Dũ g, Việ tr ở g Việ h họ L độ g Xã hội

h rằ g: Ngu h h t g gu ti h túy, kết tinh

hữ g gì u tú h t ủ g ời Việt N m Chỉ tiêu v gu h h t

g hữ g g ời ó trì h độ huyê mô , vố tri thứ v t y

gh giỏi, khả ă g hậ thứ v tiếp thu h h kiế thứ mới Đ y hì khó hiếm ĩ h đỉ h ủ kh họ kỹ thuật v ô g ghệ trê đ ờ g

ph t triể hố g guy ơ tụt hậu [33]

The một qu iệm ụ thể kh thì gu h h t g một kh i iệm dù g để hỉ một g ời, một độ g ụ thể ó trì h độ

h gh (v huyê mô , kỹ thuật) ứ g với một g h gh ụ thể the tiêu

hí ph i độ g v huyê mô kỹ thuật h t đị h

ò ó hữ g thuật gữ h h huyê mô , b họ ) Bê h đó xã hội

ò ó hữ g thuật gữ h h t i, guyê khí quố gi để tô vi h

hữ g g ời t i ó ố g hiế h s ph vi h ủ đ t ớ

The h hiểu m g tí h đị h tí h, gu h h t g

đ xem xét một bộ phậ ủ g độ g, ó khả ă g đ p ứ g yêu ầu phứ t p ủ ô g việ ; từ đó t r ă g su t v hiệu quả , ó

hữ g đó g góp đ g kể h s tă g tr ở g v ph t triể ủ ộ g đ g ói riê g v t xã hội ói hu g Tiếp ậ the tí h đị h g thì gu h

h t g đ hiểu hữ g g ời đã qu đ t , ó bằ g p v trì h độ huyê mô kỹ thuật Tuy hiê , kh i iệm “ độ g qu đ t ”

kh phứ t p vì hiệ y ó r t hi u hì h thứ đ t kh h u Họ gh

gắ h h y họ đẳ g, đ i họ đ u ó thể g m v kh i iệm “ độ g

qu đ t ” Nếu i gu h h t g độ g qu đ t thì sẽ ó một s ph hó kh ớ v trì h độ ủ gu h y

C h hiểu đị h g hẹp hơ , i gu h h t g

gu h ó trì h độ đẳ g v đ i họ ; gu h ã h đ quả ý v h h đị h hí h s h; gu h kh họ ô g ghệ, đội

gũ giả g viê tr ờ g đ i họ , đẳ g… Cuối ù g, vẫ ò ó một

h hiểu hẹp hơ ữ , hỉ xem hữ g g ời ó trì h độ th sĩ, tiế sĩ

m đ hữ g việ ít g ời m đ h g i khô g qu tr ờ g đ

t Mặt kh khô g phải g ời độ g đã qu đ t đ u ó khả ă g

đ p ứ g đ yêu ầu ủ ô g việ t ơ g ứ g với trì h độ đ đ t ,

d vậy r t khó ó thể xem hữ g g ời y h ó h t g

Gi m đố hiế N vig s hậ đị h: Tr g qu trì h xem xét một

ứ g viê “ h t g ”, hú g tôi qu t m đế b yếu tố: trì h độ huyê

mô , ki h ghiệm ô g t v khả ă g thí h ứ g tí h h h đối với

ô g việ Đối với N vig s Gr up, “ hú g tôi xem trọ g yếu tố thứ b khi

m ứ g viê h ô g ty mì h Trê th tế ó thể ó r t hi u h viê ó trì h độ huyê mô v ki h ghiệm m việ phù h p với yêu ầu tuyể

dụ g, h g iệu ứ g viê đó ó gắ bó u d i với với s ghiệp h y khô g

đó i một huyệ kh V đ y phụ thuộ r t hi u v tí h h ủ mỗi g ời, họ phải yêu v số g với ô g việ , qu iệm ủ hú g tôi một ứ g viê th h ô g phải đi ù g s ph t triể ủ ô g ty” [33]

Ô g Trầ Việt Dũ g - Tổ g Gi m đố Cô g ty GUIDE qu iệm: “Tố

h t ủ một g ời đ đ h gi h t g the tôi ầ đ h gi d trê b yếu tố: kiế thứ , kỹ ă g v th i độ ủ họ đối với môi tr ờ g ki h

d h” [33]

Gi m đố Cô g ty TNHH Đầu t v Th ơ g m i Đỗ Tu A h thì h

rằ g: Nh h t g phải đ hiểu tí h ả khối vă phò g ẫ khối sả xu t Nh h t g ó thể một CEO giỏi, một tr ở g

phò g bộ phậ ă g ổ, hiệt tì h h g ũ g ó thể một th h gh ,

ầ mẫ , ó tr h hiệm với ô g việ [33]

Trê th tế, sẽ vô ù g khó khă ếu hú g t ố gắ g “vẽ” r h

du g ủ h s h t g bởi vì mỗi g h, mỗi d h ghiệp th ờ g

ó hữ g tiêu hí kh h u tr g việ đ h gi kết quả ô g việ ũ g h

ti m ă g ủ mỗi h s

Tuy hiê , the t giả thì ó thể hiểu: gu h h t g một bộ phậ đặ biệt, kết ti h hữ g gì ti h túy h t ủ gu h

Đó g độ g ó khả ă g đ p ứ g hu ầu ủ th tiễ Họ

đ đặ tr g bởi trì h độ họ v v trì h độ huyê mô , ó khả ă g

hậ thứ , tiếp thu h h hó g hữ g kiế thứ mới, ó ă g s g t , biết vậ dụ g th h t u kh họ v ô g ghệ v th tiễ Họ ó phẩm

h t ô g d tốt, ó đ đứ gh ghiệp v đem i ă g su t, h t g hiệu quả độ g hơ hẳ s với gu h độ g phổ thô g

Tóm i, gu h h t g một bộ phậ ủ gu h

ói hu g, b g m ả hữ g g ời ó họ v từ trì h độ đẳ g, đ i

họ trở ê v hữ g ghệ h đ g m việ tr g ĩ h v kh h u

ủ đời số g xã hội, ó hữ g đó g góp t ớ h s ph t triể ủ ộ g

đ g ói riê g v h t xã hội ói hu g

1.1.2.2 Phân loại (cấu trúc) nguồn nhân lực chất lượng cao

Ph i h y x đị h u trú ủ gu h h t g

qu trì h xem xét từ g bộ phậ u th h the hệ thố g hỉ h thể, từ đó ph t hiệ r p độ v mối qu hệ giữ hú g t th h hệ thố g u trú gu

h h t g b g m hữ g bộ phậ s u:

Một là: L g ò g ốt ủ gu h h t g đội

gũ trí thứ , tr g đó đội gũ trí thứ kh họ v ô g ghệ giữ v i trò h t

h ủ ki h tế tri thứ , h tố ơ bả h s th h ô g ủ s

ghiệp ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó the h ớ g rút gắ v ph t triể ki h

tế tri thứ Đ y g ó ă g s g t ả v ph ơ g diệ ý thuyết

ẫ th h h, ó ă g giải quyết hữ g v đ tr ớ mắt ũ g h u

d i ủ ki h tế xã hội Đ y ũ g g xu g kí h tr g việ tiếp

hậ ô g ghệ, huyể gi ô g ghệ, m hủ v th hiệ ứ g dụ g ó hiệu quả v đi u kiệ th tiễ đ t ớ Bê h đó, họ ó ă g dẫ dắt, b i d ỡ g đ t hữ g bộ phậ độ g ó ă g v trì h độ th p

hơ đ ph t triể hơ , bổ su g v gu h h t g

Hai là: L g trụ ột ủ gu h h t g ũ g

đội gũ ô g h tri thứ Đ y g độ g đ đ t gh ghiệp ă bả ó kiế thứ kỹ ă g v t y gh giỏi, uô thí h ghi đ với s ph t triể h h hó g ủ kh họ v ô g ghệ, ó khả ă g tiếp

ậ , ứ g dụ g v m hủ d y huy ô g ghệ mới ủ thế giới Họ

hữ g g ời tr tiếp độ g sả xu t, h r đời hữ g sả phẩm h y u g

ứ g h đời số g xã hội hữ g dị h vụ ó h m g tri thứ L g

độ g y hủ yếu m việ tr g g h ô g ghiệp dị h vụ ô g ghệ

Ba là: L g trụ ột ủ gu h h t g ò đội

gũ hữ g g ời th thủ ô g mỹ ghệ h gh tr g ĩ h v g h gh truy thố g Họ hí h hữ g g ời ó b t y v g, hữ g ghệ h

ó trì h độ, kỹ ă g, kỹ xả giỏi Sả phẩm họ m r hí h s s g t

h m ẩ hữ g gi trị truy thố g d tộ , đ g thời vừ m g gi trị ki h tế Hiệ y với hủ tr ơ g bả t v ph t triể g gh truy thố g

hó , hiệ đ i hó m ò đi ê bằ g hữ g sả phẩm truy thố g đậm đ

bả sắ d tộ

Bốn là: L g trụ ột ủ gu h h t g ò đội

gũ hữ g g ời ô g d trí thứ Họ hữ g g ời độ g ó trì h độ

kh họ kỹ thuật, gi u ki h ghiệm tr g th tiễ sả xu t, d m ghĩ, d m

m, đi đầu tr g qu trì h huyể dị h ơ u sả xu t ô g ghiệp the

h ớ g hiệ đ i hó hằm g ă g su t, h t g ô g sả the

h ớ g gi tă g kim g h xu t khẩu Đ g thời họ ó khả ă g tiếp thu, ứ g

dụ g hữ g th h t u ô g ghệ si h họ tiê tiế ủ thế giới v th tiễ

ô g ghiệp Việt N m qu huyể đổi, ứ g dụ g, i t hi u giố g y

tr g, vật uôi h ă g su t , h t g tốt, biệ ph p kỹ thuật tiê tiế

1.1.2.3 Những biểu hiện (yêu cầu) của nguồn nhân lực chất lượng cao

Ở mụ 1 1 1 2 hú g t đã đ ập đế u trú gu h m the

đó ó bố g trụ ột t ê u trú đó Nh g ếu mỗi th h tố (mỗi

g ời độ g) t ê g đó khô g phải một g ời độ g h t

g biểu hiệ r ở hữ g yếu tố h thể , trí , đ đứ , thẩm mỹ thì ũ g khô g ó hữ g trụ ột ủ gu h h t g Nhữ g yêu ầu (biểu hiệ ) đó h s u:

* Thể lực của nguồn nhân lực

Một yếu tố khô g thể thiếu đối với gu h h t g

sứ khỏe, s ph t triể h i hò ả v mặt thể h t ẫ ti h thầ Ng ời

độ g ó sứ khỏe tốt ó thể m g i ă g su t độ g hờ s b bỉ,

dẻ d i Sứ khỏe hịu s t dộ g ủ hi u yếu tố: t hiê , ki h tế xã hội

v đ phả h bằ g một hệ thố g tiêu hí b g m hỉ số v sứ khỏe, bệ h tật, v ơ sở vật h t v đi u kiệ đảm bả hăm só sứ khỏe

Qu trì h ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó v t ầu hó hiệ y đòi hỏi

gu h h t g ầ phải ó sứ khỏe tốt, thể ờ g tr g

đặ biệt đ thể hiệ rõ trê mặt s u:

- Có sứ hịu đ g dẻ d i, đ p ứ g qu trì h sả xu t iê tụ ké d i

- C thô g số h hủ g họ đ p ứ g đ hệ thố g thiết bị ô g ghệ đ sả xu t phổ biế v tr đổi trê thị tr ờ g khu v v thế giới

- Luô uô tỉ h t , sả g kh i ti h thầ , kỹ thuật ti h vi đòi hỏi s

hí h x v t độ

* Trí lực của nguồn nhân lực

Trí tuệ yếu tố ầ thiết ủ g ời, bởi vì t t ả hữ g gì thú đẩy

g ời h h độ g đ u phải thô g qu đầu ó ủ họ - tứ phải thô g

qu trí tuệ S ph t triể h vũ bã ủ kh họ ô g ghệ yêu ầu g ời

độ g ó họ v , trì h độ huyê mô kỹ thuật, m việ hủ độ g, sử

dụ g đ ô g ụ hiệ đ i S yếu kém v trí tuệ ả guy h i

h t dẫ đế s th t b i tr g h t độ g ủ g ời Nă g trí tuệ biểu hiệ ở khả ă g p dụ g hữ g th h t u kh họ để s g hế r hữ g kỹ thuật ô g ghệ tiê tiế , s h y bé , s thí h ghi h h v m hủ đ

kỹ thuật ô g ghiệp hiệ đ i; khả ă g biế tri thứ th h kỹ ă g độ g

gh ghiệp, ghĩ kỹ ă g độ g giỏi thể hiệ qu trì h độ t y gh ,

mứ độ th h th huyê mô gh ghiệp Qu trì h ô g ghiệp hó , hiệ

đ i hó g đi v hi u s u g đòi hỏi trì h độ huyê mô hó ủ

h để đ t ă g su t , hiệu quả sả xu t ki h d h ớ hơ hi u

ầ L g ò g ốt ủ đội gũ độ g hữ g ô g h h gh

tr tiếp sả xu t h g hó v u g ứ g dị h vụ h g ời tiêu dù g tr g

ớ v ớ g i, d đó phải ó trì h độ trí tuệ h t đị h, tiếp thu m hủ

ô g ghệ tiê tiế Hơ ữ hữ g tri thứ kh họ v hữ g ki h ghiệm

đ tí h ũy yêu ầu họ s g hế r hữ g t iệu độ g mới, h thiệ

kỹ thuật v ph ơ g ph p sả xu t L g độ g dẫ đầu đội gũ tri thứ ó ă g s g t , xử ý mối qu hệ, ứ g dụ g th h t u kh

họ ô g ghệ, tiếp thu ti h h vă hó , vă mi h thế giới Đội gũ trí thứ phải d th hiệ ó hiệu quả hứ ă g: ghiê ứu, thiết kế, th m

m u, thi h h, ứ g dụ g, ph t triể , đ t , hỉ huy, ã h đ Bộ phậ

h t i ó v i trò th s tr g đội gũ độ g - h t h ó h t g cao - đội gũ h kh họ đầu đ , tiêu biểu h ti h thầ , trí tuệ ủ

d tộ

* Về phẩm chất đạo đức của nguồn nhân lực

N sả xu t ô g ghiệp ò đòi hỏi ở g ời độ g h g t

ă g ầ thiết h : ó kỷ uật t gi , biết tiết kiệm guyê vật iệu v thời gi , ó ti h thầ tr h hiệm tr g việ bả d ỡ g thiết bị m y mó ,

ph ơ g tiệ sả xu t, ó ti h thầ h p t v t ph g độ g ô g ghiệp,

ơ g t m gh ghiệp, ti h thầ tr h hiệm ghĩ phải ó “lao

động văn hóa công nghiệp” Một tr g hữ g phẩm h t qu trọ g h t ủ

vă hó độ g ô g ghiệp ti h thầ tr h hiệm đối với sả phẩm Chỉ ó h vậy mới đ p ứ g đ i í h u d i ủ họ ả với t h

g ời sả xu t v g ời tiêu dù g, h t tr g đi u kiệ hội hập quố tế

Một yêu ầu khô g kém qu trọ g ủ s ph t triể gu h

g ý thứ ô g d , ò g yêu ớ , yêu hủ ghĩ xã hội, ó ph g

h m việ ô g ghiệp Nhữ g phẩm h t đó giúp g ời khô g bị

m dỗ bởi hữ g mặt tr i ủ ki h tế thị tr ờ g, ơi đ g ti v i í h

ó thể m đả ộ u th ờ g đ ý v h đ p ê ơ g t m v phẩm h h

ủ g ời

Tr g xu thế t ầu hó ki h tế thế giới, g ời độ g ò phải biết

hủ độ g hội hập quố tế h với t ầu hó , hội hập h h độ g hủ

qu , ó hủ đí h ủ g ời với m g muố kh i th gu bê

g i hằm tă g ờ g sứ m h ủ đ t ớ mì h Hội hập ki h tế quố

tế ũ g ó ghĩ h p hậ h tr h với thế giới bê g i, hội hập

h g khô g hò t , vẫ bả t bả sắ vă hó d tộ mì h v h t

bả vệ đ độ ập d tộ Tr g đi u kiệ h vậy, g ời độ g

g i bả ĩ h hí h trị vữ g v g, ý thứ d tộ ò phải ó trì h độ trí tuệ g g tầm thế giới, th p h t g g tầm khu v

Tóm lại: Ngu h h t g ủ thời kỳ ô g ghiệp hó ,

hiệ đ i hó phải “những con người phát triển cả về thể lực và trí lực, cả

về khả năng lao động, về tính tích cực chính trị xã hội, về đạo đức tình cảm

trong sáng” Việ x ập huẩ m đị h h ớ g gi trị xã hội để x y

d g v ph t triể gu h h t g đ p ứ g h hu ầu hội hập ki h tế quố tế hết sứ ầ thiết Chì khó v ă g để ph t triể

gu h g gi dụ t diệ , đổi mới ơ u tổ hứ , ơ

hế quả ý, ội du g, ph ơ g ph p d y v họ ở p họ , th hiệ

“ huẩ hó , hiệ đ i hó , xã hội hó ”, h h g gi dụ Việt N m

1.1.2.4 Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam

Việt N m hiệ y ó kh ả g 86 triệu d , ớ đô g d thứ b ở

Đô g N m Á v thứ 13 trê thế giới, với gu h d i d , kh ả g 65% d số tr g độ tuổi độ g (t ơ g đ ơ g với kh ả g 55 triệu g ời) Trong đó, hỉ ó kh ả g 27,5% (t ơ g đ ơ g với kh ả g 15 triệu g ời) đã

qu đ t The đ h gi ủ Bộ L độ g - Th ơ g bi h v Xã hội thì ơ

u độ g ở Việt N m hiệ y 1 - 0,8 - 3,7 tứ ứ 100 độ g ó trì h độ đẳ g trở ê thì ó 80 độ g ó trì h độ tru g p v 370 ô g

h kỹ thuật tr g khi ơ u độ g ủ ớ ph t triể 1- 12- 24 ( ứ 1 độ g ó trì h độ đẳ g trở ê thì ó 12 độ g ó trì h độ tru g p v 24 ô g h kỹ thuật) [33]

Cò v gu h h t g thì Việt N m hiệ ó kh ả g

hơ 2 triệu g ời ó trì h độ đẳ g, đ i họ trở ê (tr g đó ó trê

14 000 tiế sĩ v 20 000 th sĩ, kh ả g hơ 1 000 gi s v hơ 5 000 phó

gi s ) The thố g kê ủ Hội đ g hứ d h gi s Nh ớ , tí h từ

Nếu xét riê g tr g ĩ h v kh họ v ô g ghệ thì h kh

họ v ô g ghệ ở ớ t ò thiếu v ò yếu The số iệu ủ Việ h

họ L độ g - Xã hội, Bộ L độ g Th ơ g bi h v Xã hội, đế uối ăm

2008, tổ g số độ g tr g ĩ h v kh họ ô g ghệ b g m hữ g

g ời m việ tr tiếp tr g ĩ h v ghiê ứu triể kh i, việ , tru g t m ghiê ứu triể kh i v ứ g dụ g kh họ ô g ghệ ủ ả ớ

hỉ ó gầ 40 000 g ời Ng i r ò một g ớ giả g viê tr g

tr ờ g đ i họ , họ việ , đẳ g v huyê gi , kỹ s m việ

dẫ đế việ g ời họ tiếp ậ với ô g việ hậm, khả ă g m việ s g

t , m việ độ ập mờ h t Gi trì h Đ i họ v C đẳ g ủ hi u mô

họ tuy i mới h g ội du g ũ m y hụ ăm, hậu r t hi u s với

th tế, khô g ập hật đ thô g ti , ô g ghệ mới Ng i r h t g

ò th p d ô g t t v họ g h gh h đ tốt Ng ời

độ g s u khi họ x g, khô g biết vậ dụ g kiế thứ đã họ h thế , khô g x đị h rõ mụ tiêu ô g việ ủ mì h h thế Tr g khi đó, việ tuyể dụ g đòi hỏi r t hữ g ki h ghiệm th tiễ hơ hữ g bằ g

c p m g ời độ g ó đ

D h ghiệp ủ hú g t đ phầ hỏ v vừ với kiểu quả ý quy

mô hỏ (gi đì h, d h ghiệp t h - ô g hủ hỏ) ê h hú trọ g

đ p ứ g đ hu ầu ủ ô g việ C d h ghiệp tr g v g i ớ

th ờ g xuyê phải bỏ hi phí để đ t i h ặ b i d ỡ g thêm s u khi tuyể dụ g Vì vậy, đã xu t hiệ một số ô g ty, d h ghiệp iê d h v

ớ g i đã hủ độ g tìm kiếm gu h h mì h bằ g h qu

t m v hỗ tr si h viê tr g đ t v tuyể dụ g thô g qu việ p họ

bổ g h ặ h si h viê th tập v m việ b thời gi Một th tế đ g

g i ữ gu h đ i h t g tr g bối ả h hội hập h g trì h độ g i gữ v ti họ ò yếu, thậm hí r t yếu The một số ghiê ứu thì th tr g đó đ thể hiệ ụ thể h sau:

Về trình độ ngoại ngữ: The kết quả khả s t ủ đ t i X 03

22/6-10 “X y d g v ph t huy gu trí tuệ phụ vụ h h g đ t ớ

tr g thế kỷ XXI”, thì ó 763/908 g ời ó trì h độ đ i họ trở ê ở tỉ h

th h phố ớ ó khả ă g sử dụ g ít h t 1 g i gữ ( hiếm 84%) Tuy vậy,

kỹ ă g đọ hiểu ủ hóm y i v t trội s với khả ă g ghe, ói Đi u

y đã h th y tr g qu trì h hội hập, gu h h t g ủ Việt N m ò kh thụ độ g, mới dừ g ở mứ tiếp hậ tri thứ quố tế m thiếu đi ă g t ơ g t , tr đổi tri thứ với ộ g đ g quố tế

Về trình độ tin học: Tr g bối ả h t ầu hó hiệ y, I ter et

ô g ụ để g ời mở ử gi tiếp với thế giới, thu hẹp mọi kh ả g h

đị ý v để họ tập, tiếp thu tri thứ mới, h g kết quả khả s t h th y

ó một bộ phậ khô g hỏ ủ gu h ó họ h m, họ vị ủ Việt

N m khô g thu kém ớ tr g khu v , h g khả ă g đ p ứ g hu

ầu ủ ô g việ r t h hế, h t đối với yêu ầu hội hập quố tế D vậy, tr g hiế ph t triể gu h Việt N m đế ăm 2020 mới

đ r mụ tiêu ầ đảm bả đ b yếu tố v đ t gu h đó : h t g , đ p ứ g hu ầu xã hội, hi phí th p Có h vậy, gu

h mới trở th h i thế h tr h để đ t ớ ph t triể ki h tế, hội hập quố tế Tuy hiê để th hiệ đ đi u đó, ó r t hi u v đ đặt r đối với việ đổi mới ơ hế gi dụ , đ t

Một mặt, hú g t hậ th y rằ g, xét v ă g đ t , hiệ y ả

n ớ ó 376 đ i họ , họ việ , tr ờ g đ i họ v đẳ g với r t hi u giả g viê ó trì h độ tiế sĩ, th sĩ v hi u giả g viê ó hứ d h gi s v phó gi s Với ă g đ t h hiệ y, g h gi dụ đã góp phầ khô g hỏ tr g việ đ t gu h ó trì h độ h xã hội

h g mặt kh giữ đ t v hu ầu xã hội đã ó kh ả g h ớ

h ả g h giữ đ t v hu ầu xã hội thể hiệ ở h i ph ơ g diệ :

Một là: Đ t h đ p ứ g yêu ầu v số g The d b ,

gu h h g h t i hí h g h g sẽ r t thiếu, hỉ đ p ứ g đ

kh ả g 40% hu ầu

Hai là: Đ t h đ p ứ g yêu ầu v h t g Một số d h

ghiệp phầ m m ầ đ t i ít h t 1 ăm h kh ả g 80% - 90% sinh viê tốt ghiệp vừ đ tuyể dụ g

S m t đối v số g giữ g h gh đ đ t d thiếu s đị h h ớ g tr g việ họ gh v họ tr ờ g h si h viê Có một th tế khi hu ầu v h ủ g h đó đã ở mứ thì mới

đ hú ý v mới ó thể thu hút đ g ời họ Việ họ tr ờ g, họ

g h họ ủ th h iê , họ si h hi u khi i d v hữ g quyết đị h

ảm tí h, mơ h h g h họ đó đ g mốt, gi đì h ó g ời m gh y; tr ờ g y dễ đỗ, tr ờ g ki d h gi … Chí h đi u y dẫ tới s ã g phí thời gi , ô g sứ , ti b ủ gi đì h ũ g h xã hội v khiế

h tì h tr g u g ầu độ g uô uẩ quẩ ở tr g th i “thiếu vẫ thiếu, thừ vẫ thừ ”

Sở dĩ ó th tr g trê d ò t t i hữ g khó khă v ơ sở vật

h t, ội du g h ơ g trì h đ t v ph ơ g ph p giả g d y, đội gũ

bộ giả g viê , v ơ hế hí h s h, v t m ý xã hội v hữ g thói que truy thố g ủ g ời Việt N m…

Về cơ sở vật chất cho giáo dục ò thiếu thố v ó s h biệt r t

ớ giữ vù g, mi Đế y ơ sở đ t ở th h phố ớ ũ g

ò thiếu thố phò g ố , b ghế h tới thiết bị giả g d y, đặ biệt

ô g ụ phụ vụ thí ghiệm, th h h h si h viê

Nội dung chương trình đào tạo ủ g h họ ở bậ đ i họ d ới

s hỉ đ ủ Bộ Gi dụ v Đ t đã ó ít hi u đổi mới từ g b ớ đi

v huẩ hó Tuy hiê h đế y vẫ ò hi u gi trì h, b i giả g

Về phương pháp đào tạo, để g tí h hủ độ g, s g t ủ

si h viê , tr ờ g đẳ g, đ i họ đ u ố gắ g đổi mới ph ơ g ph p giả g d y the h ớ g huyể s g đ t tí hỉ Ng i hữ g khó khă

kh h qu d đi u kiệ ơ sở vật h t h y đội gũ giả g viê , việ đổi mới

y ũ g gặp hi u khó khă kh ữ , tr g đó ó khó khă từ hí h bả

th si h viê Đó s u 12 ăm họ phổ thô g, g ời họ đã que với ối

họ thụ độ g

Về đội ngũ giảng viên, mặ dù số g giả g viê ó họ h m, họ vị

tă g h g vẫ ò tì h tr g thiếu huyê gi đầu g h The thố g kê

Tru g du mi úi phí Bắ ớ t b g m 14 tỉ h: Hò Bì h, Sơ

L , Điệ Biê , L i Ch u, Yê B i, Phú Thọ, L C i, Tuyê Qu g, H

Gi g, Bắ C , Th i Nguyê , C Bằ g, L g Sơ v Bắ Gi g Đ y khu v ó vị trí đị ý, đi u kiệ t hiê v ki h tế xã hội kh phứ t p

tr g đó phí Đô g gi p vị h Bắ Bộ, phí Bắ v Đô g Bắ gi p tỉ h phí N m Tru g Quố , phí T y gi p với Th g L v phí N m gi p

tỉ h đ g bằ g sô g H g Với gầ 12 triệu d ở 14 tỉ h v hơ 30 d tộ

h em ù g si h số g, m ă trê một diệ tí h gầ 102 900 km2, hiếm

kh ả g 28,8% diệ tí h đ t t hiê v 13,1% d số ả ớ gắ với

h h g ki h tế v ử khẩu qu trọ g với Tru g Quố v Th g L (2 ử khẩu quố tế, 10 ử khẩu quố gi v 14 ử khẩu đị ph ơ g) [22, tr.6]

Đị hì h ở đ y ó độ ph ắt m h, ph hi d r th h hữ g

vù g t ơ g đối độ ập, đi u đó vừ g y khó khă h ph t triể ki h tế t

vù g, vừ ả trở qu hệ gi u mọi mặt giữ vù g tr g khu v với

h u Tuy hiê bê h đó vù g ũ g ó hữ g thế m h h t đị h h : Thế m h v kh i th , hế biế kh g sả v thủy điệ bởi vì khu v y

đ g kể ó p tit (L C i) Ng i r , y ô g ghiệp, y d iệu,

i r u quả ậ hiệt v ô đới… ũ g thế m h ủ vù g y

Từ khi th hiệ đ ờ g ối đổi mới ủ Đả g, bộ mặt ki h tế xã hội ói

hu g ủ tỉ h tru g du mi úi phi Bắ ó hi u th y đổi đặ biệt d ới

h s g Nghị quyết Đ i hội đ i biểu t quố ầ thứ VIII, ầ thứ IX v ầ thứ X v việ d h gu thí h đ g h việ giải quyết hữ g hu ầu

p b h, đặ biệt v kết u h tầ g v ki h tế - xã hội ở vù g s u vù g x ,

vù g biê giới hải đả , vù g đ g b d tộ ít g ời m hi u mặt h : gi thô g, điệ ới, ớ s h, bệ h x , tr ờ g họ đ đầu t v ph t triể Nhờ đó m tỷ ệ trẻ suy di h d ỡ g ũ g đã giảm, trẻ em đế tr ờ g đô g hơ ,

rõ rệt với kh ả g h g y g ớ Một bộ phậ d ở vù g úi khô g

th t khỏi đói ghè đã du h du t d g y hi u khó khă h ki h tế

ớ đã êu thì đ y một vù g ã h thổ rộ g ớ ủ ớ t , vù g số g tập tru g ủ hi u hóm d tộ ít g ời Vù g úi tru g du ó t i guyê

đ d g, ph g phú, gi u kh g sả để u g p guyê iệu h g h

ô g ghiệp ủ đ t ớ , giầu i đ quý hiếm v i vật iệu x y

d g, vù g ó hi u đ i rừ g v hi u y ô g ghiệp D vị trí đị ý v tập qu si h số g ê sả xu t ủ đ g b d tộ mi úi ò th p kém, v đ kỹ thuật v ô g ghệ sả xu t ở đ y ò hậu, ki h tế hỏ

vẫ hiếm đ số Gi thô g vậ tải phụ vụ h ph t triể ki h tế ở đ y vẫ

ò hi u h hế d đị hì h hi u dố , v s u

Mi úi phí Bắ đã v đ g bắt hịp với s ph t triể hu g ủ ả

ớ tr g tì h hì h mới, h g ò hậm, hi u yếu tố thuộ v truy thố g sả xu t v đời số g xã hội đã khô g ò phù h p với tì h hì h hiệ

y v đ g đặt r hữ g yêu ầu phải th y đổi Mặ dù đã đ Đả g v

Nh ớ đặ biệt qu t m đầu t để ph t triể ki h tế xã hội tr g t

vù g ói hu g, ph t triể gu h ói riê g h g ó thể ói rằ g

h t g gu h vẫ ở mứ độ r t th p s với vù g kh tr g

ớ v quố tế

Mặ dù g ời độ g ở đ y ó sứ khỏe t ơ g đối tốt h g h t

g gi dụ v đ t , trì h độ hiểu biết v kh họ ô g ghệ vẫ ò ở trì h độ th p Thêm v đó d i ph bố khô g đ u v t ơ g đối độ

ập với h u, d đó hữ g tiế bộ v đời số g xã hội x m hập v ộ g

đ g d v v gu độ g hết sứ hậm h p, hi u ph g tụ ,

hủ tụ hậu N sả xu t t p t tú để i hi u i m ti mù qu g v

g siêu hiê khô g ó th , t t ở g bả thủ, g i th y đổi h thứ

m ă … tr g khi đó s ph t triể ủ ki h tế thị tr ờ g đòi hỏi phải ó

hữ g th y đổi để phù h p Để tiế h h ô g ghiệp hó , hiệ đ i hó , ầ phải đầu t tr ớ hết v h tố g ời, đó v đ ơ bả h t tr g

hi u v đ qu trọ g hằm thú đẩy s ph t triể ki h tế xã hội ở vù g tru g du mi úi phí Bắ ói riê g v ả ớ ói hu g tr g gi i đ hiệ y

Th tế ũ g h th y, ở khu v y hiệ y d ới s t độ g ủ

ô g uộ đổi mới, ủ uộ h m g kh họ ô g ghệ thì t duy ủ

g ời độ g, ô g ụ độ g tr g sả xu t ô g ghiệp, ô g m ghiệp

đ g ó s biế đổi the hi u h ớ g tí h Nh g d ghiê ứu ứ g dụ g

ô g ghệ v đi u kiệ mi úi h đ hú trọ g v ph t triể , đi u kiệ

ki h tế h h phép hộ gi đì h đầu t v hữ g i ô g ụ độ g hiệ đ i, h ê ô g ụ độ g ở mi úi phí Bắ ớ t vẫ hỉ ở trì h

độ thủ ô g tiế dầ ê ơ khí tr g khi vù g kh đã tiế dầ ê b t

độ g v t độ g h t ; đi u đó phả h trì h độ ủ g sả xu t

ói hu g ở mi úi phí Bắ hiệ y ò r t th p kém V đ dặt r h

ô g ụ độ g ở mi úi phí Bắ hiệ y phải đi tắt đó đầu ở một số

ĩ h v phù h p với ti m ă g ủ từ g vù g ụ thể

V đối t g độ g, khu v mi úi phí Bắ ớ t ó ti m

ă g ph t triể tốt một số g h ô g - m ghiệp v ô g ghiệp, tr g đó

ti m ă g ph t triể gh rừ g, tr g y ô g ghiệp v d iệu ớ

h t, s u đó ti m ă g hă uôi đ gi sú ớ Ph t triể g h y phù h p với yêu ầu ủ một ki h tế - si h th i môi tr ờ g, h g

đị ph ơ g mi úi phí Bắ vẫ h tậ dụ g v ph t huy đú g với ti m