Giáo trình đào tạo từ xa công tác quản lý ngành giáo dục mầm non phần 2

Người hiệu trưởng phải biết phối hợp các lực lượng giáo dục và chịu trách nhiệm trước Đảng bộ, chính quyền địa phương về việc quản lý nhà trường, từ việc quản lý tài sản, lao động, đến q

Chương II:

CÁC NHÂN CÁCH THAM GIA QUẢN LÝ TRƯỜNG MẦM NON

1 Người hiệu trưởng- chủ thể quản lý

1.1 Chức năng của người hiệu trưởng

Hiệu trưởng là chủ thể quản lý, giữ vai trò chủ đạo, có thẩm quyền cao nhất về hoạt động chuyên môn và hành chính trong nhà trường Vì thế hiệu trưởng là người phê chuẩn kế hoạch hoạt động chuyên môn của cá nhân và đơn vị mình phụ trách Nhiệm vụ của các cá nhân và của nhà trường có thực hiện tốt hay không phần lớn tuỳ thuộc vào người hiệu trưởng

Để làm tốt chức năng của mình, người hiệu trưởng cần nâng cao tay nghề cho cán bộ, giáo viên, tổ chức sinh hoạt chuyên môn một cách thường xuyên Người hiệu trưởng trực tiếp tổ chức, hoặc chỉ đạo tổ chức và làm trọng tài khoa học cho những hoạt động chuyên môn mà mình tổ chức

Để nâng cao tay nghề cho giáo viên, hằng năm cần cử cán bộ, giáo viên

đi bồi dưỡng thường xuyên và tiếp thu những thành tựu mới về khoa học giáo dục mầm non Người hiệu trưởng phải biết phối hợp các lực lượng giáo dục và chịu trách nhiệm trước Đảng bộ, chính quyền địa phương về việc quản lý nhà trường, từ việc quản lý tài sản, lao động, đến quản lý số lượng, chất lượng giáo dục

Theo cơ cấu ngành học trực tuyến, người hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước trưởng phòng giáo dục huyện (thành phố) về công tác giáo dục mầm non

ở địa phương mình phụ trách

1.2 Nhiệm vụ của người hiệu trưởng

Người hiệu trưởng có các nhiệm vụ sau:

Đảm bảo chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ theo mục tiêu đào tạo

Nhiệm vụ trọng tâm của trường mầm non là chăm sóc và giáo dục trẻ

em, vì thế người hiệu trưởng cần hướng mọi mặt công tác phục vụ cho nhiệm

vụ này

Bảo đảm chỉ tiêu số lượng trẻ đến trường

Duy trì và phát triển trẻ đến lớp là điều kiện sống còn của nhà trường,

do vậy hằng năm phải có kế hoạch thu nhận trẻ Để đảm bảo số lượng thì chất lượng giáo dục là điều kiện đảm bảo cho việc thu hút trẻ đến trường Không có chất lượng tốt thì khó có thể đảm bảo về số lượng

Từng bước hoàn thiện việc trang bị cơ sở vật chất

Trường lớp, bàn ghế đồ dùng, đồ chơi, sân vườn là những yếu tố không thể thiếu được trong công tác giáo dục mầm non Một trường học khang trang sạch đẹp với trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phong phú, hấp dẫn sẽ thu hút trẻ em đến trường Tuy nhiên, việc chỉ đạo giáo viên, cán bộ công nhân viên bảo quản, phát huy tác dụng tích cực của trang thiết bị trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ là vô cùng quan trọng Tránh tình trạng sử dụng không đúng mục đích hoặc không có ý thức bảo quản

Tham mưu cho lãnh đạo và tăng cường kết hợp các lực lượng xã hội để làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục Mầm non

Thực hiện tốt nhiệm vụ này, trường mầm non mới có được sự lãnh đạo sát sao của cấp uỷ đảng và chính quyền địa phương Đồng thời vận động, huy động được các nguồn lực từ cộng đồng xã hội để xây dựng và phát triển nhà trường Người hiệu trưởng cần thực hiện nhiệm vụ này với tinh thần chủ động, kiên trì và có kế hoạch

Sáu là, thường xuyên rút kinh nghiệm và cải tiến công tác quản lý để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ theo mục tiêu kế hoạch đào tạo

Để thực hiện được các nhiệm vụ trên, hiệu trưởng trường mầm non phải có những quyền hạn nhất định, tương xứng với nhiệm vụ được giao

1.3 Quyền hạn của hiệu trưởng

- Trong cơ chế quản lý một người lãnh đạo, người hiệu trưởng có quyền quyết định mọi mặt về tổ chức và hoạt động của nhà trường theo điều lệ trường mầm non

- Để đảm bảo chất lượng giáo dục, người hiệu trưởng có quyền lựa chọn, thu nhận giáo viên, cán bộ công nhân viên

- Trong quá trình quản lý, điều hành người hiệu trưởng có quyền nhận xét, đánh giá hiệu quả công việc của giáo viên, cán bộ công nhân viên trong trường Khi nhận xét, đánh giá công việc của người thừa hành, hiệu trưởng có quyền đề nghị cấp trên khen thưởng hoặc kỷ luật họ theo đúng điều lệ về kỷ luật lao động của nhà nước Trong chừng mực nào đó có thể khen thưởng hoặc

kỷ luật giáo viên, cán bộ công nhân viên nhằm động viên kịp thời những cá nhân, đơn vị tích cực

- Người hiệu trưởng có quyền lựa chọn chỉ định hiệu phó, tổ trưởng chuyên môn - những người giúp Hhiệu trưởng chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ

Do vậy, hiệu trưởng phải biết lựa chọn những người có năng lực, thống nhất quan điểm, tâm đầu ý hợp với hiệu trưởng trong công tác quản lý điều hành công việc

- Người hiệu trưởng có quyền triệu tập, quyết định nội dung, thủ tục các cuộc họp chung của nhà trường nhằm xây dựng kế hoạch hoạt động chung của trường trong từng giai đoạn

Thường thì có các cuộc họp sau:

+ Họp đầu năm học: Cuộc họp này đề cập đến nhiệm vụ năm học, các chỉ thị của cấp trên về công tác giáo dục mầm non, đề ra phương hướng công tác cho năm học mới, đề cập đến vấn đề đảm bảo chất lượng, phát triển số lượng, sắp xếp đội ngũ giáo viên, cán bộ công nhân viên, kế hoạch bồi dưỡng

giáo viên, các vấn đề về xây dựng, bảo quản và sử dụng cơ sở vật chất, vấn đề nâng cao đời sống vật chất và tinh thần

+ Họp sơ kết học kỳ: Cuộc họp này thảo luận báo cáo sơ kết nửa năm học, thảo luận các biện pháp cho học kỳ tiếp theo

+ Họp cuối năm: Trọng tâm cuộc họp này là tóm tắt chỉ thị, nghị quyết cấp trên, mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch năm học, thảo luận báo cáo tổng kết do hiệu trưởng trình bày; Phân tích, đánh giá kết quả giáo dục toàn diện của nhà trường; Tổng kết sáng kiến kinh nghiệm, nêu các vấn đề cần lưu ý cho năm học sau và bàn công tác hè

Sau mỗi cuộc họp cần phải lập hồ sơ lưu trữ: các kế hoạc hoạt động của nhà trường, của các đơn vị, các cá nhân, báo cáo sơ kết học kỳ I, báo cáo tổng kết năm học

+ Họp giao ban hàng tháng: Các cuộc họp này thường là cuộc họp của cán bộ chủ chốt gồm ban giám hiệu, trưởng các đơn vị nhằm kiểm điểm đánh giá những việc đã làm trong tháng trước, phân tích nguyên nhân kết quả, hướng giải quyết những tồn tại vướng mắc và xác định nhiệm vụ của tháng sau, phân tích những điều kiện và giải pháp thực hiện nhiệm vụ

Ngoài những cuộc họp chung, định kỳ đã ổn định, hiệu trưởng có thể triệu tập các cuộc họp bất thường do những yêu cầu đột xuất của cấp trên hay của địa phương và phải tham dự các cuộc họp với cấp trên theo quan hệ nghành dọc, với tổ chức Đảng, chính quyền địa phương, hay các tổ chức đoàn thể xã hội…Trong chừng mực cho phép tùy vào nội dung yêu cầu của cuộc họp, hiệu trưởng có thể uỷ quyyền cho hiệu phó hay tổ trưởng chuyên môn đi thay, uỷ quyền cho hiệu phó giải quyết những công việc của trường khi đi vắng

1.4 Những yêu cầu về năng lực và phẩm chất của người hiệu trưởng

Lao động quản lý của hiệu trưởng mầm non rất phức tạp, đa dạng đòi hỏi phải có năng lực tư duy nhanh, nhận định chính xác, có những quyết định

Quản lý trong tường mầm non là phức tạp, khó khăn bởi các nguyên nhân sau:

Trong quản lý giáo dục mầm non người ta không chỉ quan tâm đến việc thực hiện mục tiêu giáo dục, mà còn quan tâm đến nhiều vấn đề liên quan đến đời sống vật chất và tinh thần của người làm công tác giáo dục

- Cuộc sống của cá nhân vốn đã phức tạp và đa dạng Khi xã hội phát triển thì nhu cầu của con người về vật chất và tinh thần của cá nhân ngày càng cao, do đó cũng yêu cầu cao đối với người quản lý

- Tập thể sư phạm trong trường mầm non là một tập thể phần đông là

nữ, do vậy bên cạnh những phức tạp của một tập thể sư phạm nói chung, còn

có những phức tạp riêng Để hoàn thành được nhiệm vụ của mình trong công tác quản lý trường mầm non, người hiệu trưởng cần có những phẩm chất sau:

Người hiệu trưởng cần có năng lực tổ chức, quản lý

Năng lực tổ chức được thể hiện ở một hệ thống những thuộc tính tâm

lý cơ bản sau:

+ Khả năng quan sát: Đây là thuộc tính quan trọng của năng lực tổ chức, thể hiện ở kỹ năng nắm tình hình chung, nhìn thấy cái khái quát, nhận thấy được cái chi tiết Biết nhìn đúng việc, đúng người để biết cách sắp xếp, bố trí cán bộ một cách hợp lý với khả năng, sở thích của họ, đồng thời đúng với chủ trương đường lối của nhà nước và đáp ứng được những yêu cầu thực tiễn của địa phương

+ Tính mềm dẻo và tính linh hoạt của trí tuệ Đó là khả năng phân tích tình huống một cách chính xác, phản ứng nhanh nhạy trước những thay đổi của điều kiện hoạt động và những yêu cầu của nhiệm vụ mới đề ra trước tập thể, xác định nhanh chóng những điều kiện khác nhau và tìm được giải pháp hợp lý cho vấn đề đó

+ Sự nỗ lực cao của ý chí: Tinh thần dũng cảm, tính kiên quyết, ý chí kiên cường, dám nghĩ, dám làm, biết thuyết phục mọi người cùng làm, dám nhận lấy trách nhiệm về mình, đòi hỏi cao về bản thân cũng như với người

khác, giữ vững nguyên tắc cao, tuy nhiên vẫn mềm dẻo, linh hoạt, không bảo thủ, giữ vững chế độ kỷ luật trong tập thể

+ Trạng thái tâm lý ổn định: Tâm lý ổn định với những trạng thái xúc cảm nhất định sễ đem lại bầu không khí tâm lý thoải mái trong tập thể giúp người quản lý dễ gần gũi với cán bộ công nhân viên và dễ điều hành công việc

Người hiệu trưởng phải có năng lực chuyên môn

Để lãnh đạo tốt trường học thì phải nắm vững khoa học giáo dục, do vậy người hiệu trưởng phải là một nhà giáo dục, có kinh nghiệm, có năng lực,

có uy tín về chuyên môn, là “con chim đầu đàn’’ của tập thể sư phạm trong lĩnh vực sư phạm của trường mầm non Khó có thể đạt hiệu quả trong công tác lãnh đạo trường học nếu như hiệu trưởng không nắm vững chuyên môn Việc chỉ đạo, nhận xét, đánh giá người thừa hành sẽ không có hiệu lực, không đủ sức thuyết phục khi người hiệu trưởng thua kém người thừa hành về năng lực chuyên môn Người hiệu trưởng phải nắm vững chuyên môn của tất cả các lĩnh vực khoa học giáo dục mầm non, hiểu biết tâm lý trẻ, nắm vững hình thức, phương pháp, nguyên tắc giáo dục

Những thuộc tính tư tưởng và đạo đức của người hiệu trưởng

Người hiệu trưởng cần có những phẩm chất đạo đức sau:

+ Tính nguyên tắc: Đó là hệ thống những quan điểm đối với cuộc sống Trong công tác quản lý, người hiệu trưởng phải có quan điểm sống và lãnh đạo lành mạnh theo đường lối của đảng, nhà nước, có óc tư duy chính trị thời đại Tính nguyên tắc còn được biểu hiện ở tinh thần trách nhiệm đối với sự phát triển của xã hội, ở sự công bằng, tính nhất quán, lập trường tư tưởng kiên định,

ở sự thống nhất giữa lời nói và việc làm

+ Tính yêu cầu cao: Yêu cầu cao đối với người thừa hành là rất cần thiết, song những yêu cầu đó phải phù hợp với chuyên môn, khả năng, sở trường của họ Tức là phải tôn trọng hoàn cảnh, cá tính, khả năng, nhân cách của người thừa hành Việc yêu cầu cao với người thừa hành phải đi đôi với

+ Thái độ thiện chí, quan tâm đến người khác Sự quan tâm và thiện chí thể hiện ở thái độ, trách nhiệm của người hiệu trưởng đối với người thừa hành: Quan tâm đến hoàn cảnh riêng, đời sống vật chất và tinh thần của họ, đến khả năng hứng thú…Tôn trọng, đồng cảm với hoàn cảnh, biết chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, tạo điều kiện thuận lợi để họ hoạt động tích cực

Về tính cách:

+ Trước hết người hiệu trưởng phải có sự say mê với công việc Một người mặc dù có năng lực chuyên môn, song không có hứng thú, yêu thích công việc tổ chức quản lý thì không nên làm hiệu trưởng

+ Nét tính cách thứ hai là tính cởi mở, mẫn thiệp Nét tính cách này giúp cho người hiệu trưởng dễ dàng và nhanh chóng gần gũi với người thừa hành, được họ mến phục và tin tưởng

+ Nét tính cách thứ ba là tính tình cân bằng Tính cân bằng thể hiện ở trạng thái tâm lý ổn định trước những hoàn cảnh biến đổi, không bị kích động của hoàn cảnh

+ Nét tính cách thứ tư là tinh thần lạc quan tin tưởng vào công việc của tập thể và sự điều hành của bản thân

Những năng lực và phẩm chất đạo đức, tính cách trên đây sẽ tạo ra uy tín cho người hiệu trưởng trong công tác điều hành cán bộ, giáo viên, công nhân viên

2 Giáo viên mầm non

2.1 Đặc điểm lao động của giáo viên mầm non

Giáo viên mầm non vừa là chủ thể vừa là khách thể của công tác quản

lý nhà trường Một mặt giáo viên MN chịu sự điều hành của các cấp lãnh đạo Mặt khác, họ là một khách thể có nhân cách, tham gia quản lý trường học ở một mức độ nhất định Họ luôn chủ động, sáng tạo trong công việc Giáo viên

MN là người thầy đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách trẻ em,

là người giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

Mối quan hệ của giáo viên mầm non với trẻ là quan hệ cô- trò, mẹ- con

Trong mối quan hệ mẹ- con, đòi hỏi GVMN thực sự có một tình yêu của người mẹ đối với trẻ Cô giáo thay mẹ chăm sóc, nuôi dưỡng dạy dỗ trẻ và trẻ chờ đợi ở cô sự quan tâm trìu mến ngọt ngào, sự cảm thông sâu sắc, sự giúp đỡ, bảo vệ trẻ Nghĩa là chờ đợi tình yêu trẻ của cô Ý nghĩa đặc biệt trong công tác của GVMN là nhân cách của bản thân họ Giáo viên đi vào thế giới nhỏ bé của trẻ và trẻ bắt chước GV về mọi mặt từ hành vi cử chỉ cho đến cách nói năng, cách đối nhân xử thế trong quan hệ với người khác Do vậy, giáo viên là tấm gương để trẻ noi theo

Lao động của GVMN là lao động cực kỳ vất vả, đầy chất nghệ sỹ, chất nghệ sỹ, chất sáng tạo và chất khoa học GVMN vất vả vì đối tượng nhận sự tác động còn non nớt, ý thức chưa đầy đủ, tính tự kiềm chế kém, tình cảm, hành vi chưa ổn định, mang tính nhất thời

GVMN là người nghệ sỹ vì họ là người biết cảm nhận thế giới xung quanh đầy sắc màu tinh tế và hơn thế nữa, họ phải biết lắng nghe, thể hiện những sắc thái cảm xúc khác nhau

GVMN là người mang chất sáng tạo vì tất cả những hiểu biết cần đưa đến cho trẻ phải biết tích hợp các kiến thức, phải lồng ghép dưới dạng trò chơi

và phát huy tối đa tính tích cực hoạt động của trẻ

Để đạt hiệu quả cao trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, GVMN phải nắm vững khoa học tâm lý- giáo dục, phải bám sát yêu cầu và mục tiêu đào tạo của trường MN, phải tính đến đặc điểm tâm lý trẻ và phải có những năng khiếu kế chuyện, múa, hát, nhạc, tạo hình Nếu GVMN có tất cả những tiêu chuẩn đó thì công việc của họ sẽ đạt hiệư quả cao, ngược lại, thiếu những tiêu chuẩn đó họ sẽ gặp nhiều khó khăn

GVMN gặp rất nhiều khó khăn Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra những khó khăn mà GVMN thường gặp đó là: Khó khăn trong giao tiếp với phụ huynh, khó khăn trong việc tổ chức và điều khiển hoạt động của trẻ, đặc biệt là

trong các giờ học về nghệ thuật tạo hình, phát triển ngôn ngữ, thể dục sáng, trò chơi vận động, hoạt động vui chơi, sinh hoạt, hoạt động lao động

Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra một số nguyên sau:

- Nguyên nhân khách quan: Phụ huynh chưa chú ý đầy đủ đến vấn đế giáo dục trẻ; không đủ đồ dùng, đồ chơi cho trẻ; số lượng cháu trong nhóm nhiều hơn quy định…

- Nguyên nhân chủ quan: GV chưa thực sự yêu nghề, yêu trẻ; tính cách

và năng lực không phù hợp với công việc nuôi dạy trẻ

- Nguyên nhân vừa chủ quan vừa khách quan: Liên quan đến chính GV

và hàng loạt nguyên nhân khách quan khác như: không có đầy đủ kinh nghiệm

sư phạm, chưa nắm vững khoa học GDMN, thiếu kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp cần thiết, thiếu bầu không khí thuận lợi trong tập thể sư phạm

2.2 Nhiệm vụ của giáo viên MN

Nhiệm vụ của giáo viên mầm non được quy định trong quyết định 55- quy định mục tiêu kế hoạch đào tạo của nhà trẻ- mẫu giáo của bộ giáo dục ký ngày 3/ 2/ 1990

- Thực hiện nghiêm chỉnh nội quy, quy chế của nhà trường mầm non

- Phối hợp với cha mẹ trẻ để thống nhất việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục

và phải tuyên truyền cho cha mẹ trẻ những kiến thức khoa học nuôi dạy trẻ

- Làm đồ chơi, đồ dùng dạy học, bảo quản, sử dụng trang thiết bị tài sản của nhóm, lớp

- Đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Phấn đấu, rèn luyện nâng cao trình độ chuyên môn

2.3 Quyền hạn của giáo viên mầm non

- Tuân thủ mọi sự chỉ đạo của cấp trên

- Có quyền tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào công tác quản lý, có ý thức trách nhiệm tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động chung của nhà trường

- Tự quản lý, điều hành công việc của mình theo mục đích chung, phát huy sáng kiến của mình Có quyền bảo vệ lợi ích của mình và của tập thể

- Có quyền tham gia vào việc nhận xét đánh giá giáo viên, cán bộ công nhân viên khi cần thiết

2.4 Nội dung công tác quản lý của giáo viên mầm non

2.4.1 Xây dựng kế hoạch công tác

Kế hoạch công tác giúp giáo viên chủ động công việc trong từng thời

kỳ ( tuần, tháng, năm), xác định công việc trọng tâm, có biện pháp tổ chức một cách hợp lý các nội dung giáo dục hoạt động cùng trẻ Qua việc thực hiện kế hoạch, giáo viên tự đánh giá được khả năng, hiệu quả công việc mình làm, từ

đó rút kinh nghiệm nâng cao nghiệp vụ của mình

Kế hoạch của giáo viên giúp hiệu trưởng hiểu rõ nội dung công việc của giáo viên, tạo điều kiện cho họ thực hiện tốt kế hoạch

Kế hoạch của giáo viên mầm non phải đạt được các yêu cầu sau:

- Kế hoạch phải thể hiện đầy đủ mục tiêu, nội dung biện pháp chỉ đạo của bản kế hoạch nhà trường

- Nội dung phải cân đối toàn diện, có trọng tâm và mang tính phát triển Nội dung phải phức tạp dần, yêu cầu ngày càng cao đối với trẻ

- Nội dung kế hoạch phải cụ thể, sát đối tượng của nhóm lớp phụ trách Cần có kế hoạch giáo dục cá biệt

- Kế hoạch phải có biện pháp thực hiện cụ thể

- Cần có sự linh hoạt, có thể điều chỉnh kế hoạch theo sự thay đổi của khách quan

2.4.2 Tổ chức quản lý chăm sóc giáo dục trẻ

Công tác quản lý chăm sóc giáo dục trẻ rất phức tạp, khó khăn, đòi hỏi phải cẩn thận chu đáo, giàu tình thương và trách nhiệm Để quản lý tốt nhóm, lớp của mình giáo viên cần:

- Có sổ nhật ký để theo dõi trẻ hàng ngày

- Đảm bảo cho trẻ ăn uống, vệ sinh sạch sẽ, vui chơi tích cực

- Trong giờ đón, trả trẻ giáo viên phải niềm nở vui tươi, thường xuyên

có những trao đổi ngắn với phụ huynh về tình hình sức khoẻ, cũng như tâm lý của trẻ trước và sau một ngày ở trường

- Trong giờ chơi: Giáo viên cần tổ chức cho trẻ những trò chơi phù hợp với độ tuổi, chương trình lịch trình Chú ý cung cấp đầy đủ đồ chơi, quan sát trẻ chơi và chơi cùng trẻ khi cần thiết

- Trong giờ học: Tạo cho trẻ tâm trạng thoải mái, tránh gò bó, áp đặt khiến trẻ khó tiếp thu tri thức Trong quá trình thực hiện tiết học, cô nên động viên kịp thời tính tích cực của trẻ, không nên phê bình trẻ một cách gay gắt Giờ học phải đảm bảo phương châm học bằng chơi, chơi mà học

- Trong giờ ăn: Phải đảm bảo đủ suất ăn và đảm bảo chất lượng ăn theo khẩu phần cho trẻ Trước khi ăn phải vệ sinh mặt mũi tay chân, quần áo gọn gàng sạch sẽ

- Trong giờ vệ sinh: Vệ sinh thân thể cần được tổ chức hợp lý Những trẻ nhỏ cần được sự giúp đỡ của cô Việc rèn luyện cho trẻ vệ sinh theo giờ giấc là cần thiết, tuy nhiên tuỳ theo nhịp sống của từng trẻ mà giờ vệ sinh có thể khác nhau

- Trong giờ ngủ: Phòng ngủ phải sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm về mùa đông

Trước khi ngủ tránh cho trẻ hoạt động mạnh, hoặc quá sợ hãi, khi trẻ ngủ phải luôn theo dõi giấc ngủ của trẻ

Ngoài việc quản lý chăm sóc giáo dục trẻ, giáo viên mầm non phải có trách nhiệm quản lý cơ sở vật chất của nhóm, lớp mình phụ trách

2.5 Những yêu cầu đối với giáo viên mầm non

- Giáo viên mầm non phải có lập trường tư tưởng vững vàng, yêu nghề, yêu trẻ Những phẩm chất này giúp giáo viên vượt mọi khó khăn hoàn thành tốt công việc của mình Tônxtôi đã từng nói: Nếu người thầy giáo biết kết hợp trong mình lòng yêu công việc và tình yêu trẻ thì đó là một thầy giáo hoàn hảo

Lập trường tư tưởng vững vàng của giáo viên thể hiện ở sự yên tâm với nghề nghiệp, không bị dao động trước những khó khăn trở ngại của xã hội đối với nghề nghiệp

Lòng yêu nghề yêu trẻ thể hiện ở tình thương yêu, sự quan tâm chăm sóc trẻ Lòng yêu nghề, yêu trẻ tạo ra một sức mạnh giúp giáo viên kiên trì, bền bỉ, sáng tạo trong việc chăm sóc giáo dục trẻ em

- Giáo viên mầm non cần có kiến thức văn hoá cơ bản, có nghiệp vụ và năng lực sư phạm để thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ em

- Giáo viên mầm non phải hiểu biết rộng về mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội để giúp trẻ dễ dàng làm quen với môi trường xung quanh và phát triển tâm sinh lý

Xã hội càng văn minh thì càng đòi hỏi ở con người nói chung và giáo viên mầm non nói riêng có sự hiểu biết rộng rãi để tồn tại và hoàn thành công việc của mình

Cũng như mọi lĩnh vực hoạt động khác, giáo viên mầm non nhất thiết phải có nghiệp vụ sư phạm Chăm sóc giáo dục trẻ bằng phương pháp cổ truyền, bằng cảm tính chủ quan của mỗi cá nhân không còn phù hợp với xã hội ngày nay

Năng lực sư phạm của giáo viên mầm non thể hiện ở sự nắm vững đặc điểm tâm lý trẻ trên cơ sở đó biết tổ chức trẻ tham gia các hoạt động một cách hứng thú, tích cực; Dự kiến được những việc cần làm, những tình huống có thể xảy ra, từ đó biết lựa chọn phương pháp, biện pháp ứng xử thích hợp, biết giao tiếp với trẻ một cách khéo léo, không chỉ biết nói, biết kể chuyện cho trẻ nghe

mà còn biết nghe trẻ nói, biết kiên trì chờ đợi và dịu dàng với trẻ

- Giáo viên mầm non phải là một tấm gương sáng về đạo đức và nhân cách cho trẻ noi theo Trẻ nhỏ thường hay bắt chước hành vi cử chỉ, lời nói của người lớn Ở trường, giáo viên là thần tượng mẫu mực để trẻ bắt chước Mọi hành vi, cử chỉ, lời nói của cô giáo được phản ánh trong đời sống tâm lý trẻ và

để lại dấu ấn mãi mãi suốt cuộc sống sau này của trẻ

- Giáo viên mầm non phải có sức khoẻ tốt và không ngừng nâng cao chuyên môn

Công việc chăm sóc giáo dục trẻ là công việc vô cùng căng thẳng, nếu giáo viên không có sức khoẻ tốt thì không thể tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ Sức khoẻ tốt giúp cho giáo viên có tâm hồn sảng khoái, vui tươi nhanh nhẹn, hoạt bát trong giao tiếp với trẻ

- Giáo viên mầm non phải biết xây dựng cho mình một kế hoạch giáo dục thích hợp

Qua việc thực hiện kế hoạch giáo dục, giáo viên tự đánh giá được khả năng, hiệu quả công việc của mình, rút ra được những bài học kinh nghiệm, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn của mình

3 Nội dung và biện pháp chỉ đạo bằng kế hoạch của hiệu trưởng trường mầm non

3.1 Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch nhà trường

3.1.1 Ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch

Quản lý bằng kế hoạch bao gồm hai hoạt động chủ yếu: Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện kế hoạch Trong đó xây dựng kế hoạch là khâu đầu tiên rất quan trọng và cần thiết

Kế hoạch là cơ sở để thống nhất mọi hoạt động của các thành viên trong và ngoài trường Làm theo kế hoạch là cách làm việc có khoa học, giúp cho mọi hoạt động của nhà trường tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm, giúp hiệu trưởng chủ động khi điều hành công việc Quản lý bằng kế hoạch còn là một biện pháp quan trọng đưa các hoạt động của nhà trường vào nề nếp, nâng cao chất lượng công việc

Kế hoạch là điều kiện, phương tiện để kiểm tra đánh giá hoạt động của các thành viên trong nhà trường

Kế hoạch năm học là cái mốc trong kế hoạch dài hạn của nhà trường,

nó kế thừa kế hoạch năm học trước và chuẩn bị kế hoạch năm học sau việc xây dựng kế hoạch năm học có chất lượng là tiền đề, điều kiện hoàn thành nhiệm vụ năm học

3.1.2 Những yêu cầu khi xây dựng kế hoạch nhà trường

- Kế hoạch phải quán triệt đường lối, chủ trương của đảng và nhà nước

về công tác giáo dục mầm non

- Kế hoạch phải có cơ sở khoa học và sát thực tiễn

Các mục tiêu đề ra trong kế hoạch phải có cơ sở xác đáng, phù hợp với hoàn cảnh thực tế và có khả năng thực thi

- Kế hoạch phải đảm bảo tính cân đối, toàn diện và có trọng tâm

Cân đối: Đảm bảo tỉ lệ hợp lý giữa các công việc các hoạt động trong nhà trường như: cân đối giữa chăm sóc và giáo dục, cân đối giữa nhu cầu và khả năng, cân đối giữa các hoạt động giáo dục…

Toàn diện: Kế hoạch phải đề cập đầy đủ các mặt hoạt động trong nhà trường, không thiếu mặt nào

Có trọng tâm: Tập trung vào những vấn đề trọng yếu của nhà trường trong năm học, không chung chung tràn lan

- Đảm bảo tính tập trung dân chủ

Khi xây dựng kế hoạch phải mở rộng quyền dân chủ, thảo luận để phát huy trí tuệ, nhiệt tình đóng góp ý kiến của tập thể cán bộ giáo viên vào việc xây dựng kế hoạch,đồng thời phải đảm bảo tính tập trung dân chủ

- Đảm bảo tính pháp lệnh của kế hoạch

Kế hoạch sau khi được quần chúng tham gia đống góp ý kiến, được cấp trên duyệt thì trở thành văn bản mang tính pháp lý Đó là quyết định quản lý quan trọng của nhà trường, mọi thành viên phải có trách nhiệm thực hiện và hoàn thành kế hoạch năm học

3.1.3 Quy trình xây dựng kế hoạch

Khi xây dựng kế hoạch phải tiến hành các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị

Tổng kết đánh giá việc thực hiện kế hoạch năm học trước, nghiên cứu nhiệm vụ năm học mới, tình hình thực tiễn địa phương, định hướng mục tiêu công tác, phương hướng, biện pháp thực hiện

Hiệu trưởng viết dự thảo kế hoạch năm học của trường Nhiệm vụ của bước này là:

- Dự báo hệ thống mục tiêu cần đạt

- Lựa chọn hệ thống biện pháp tối ưu, tương ứng để đạt được mục tiêu

- Dự kiến điều kiện thực hiện kế hoạch

Bước 3: Duyệt nội bộ

Hiệu trưởng trình bày dự thảo kế hoạch trước những người thực hiện

để mọi người đóng góp ý kiến xây dựng kế hoạch Sau đó hiệu trưởng điều chỉnh bổ sung và hoàn thiện bản kế hoạch để trình duyệt cấp trên

Bước 4: Trình duyệt cấp trên và chính thức hoá kế hoạch

Kế hoạch sau khi được cấp trên duyệt trở thành kế hoạch chính thức của nhà trường Đó là cơ sở pháp lý để hiệu trưởng điều hành công việc Hiệu trưởng có trách nhiệm phổ biến kế hoạch chính thức đến cán bộ giáo viên để thống nhất thực hiện

3.2 Nội dung của bản kế hoạch nhà trường

Nội dung kế hoạch phải trả lời được ba câu hỏi:

- Phải làm gì?

- Làm như thế nào?

- Bao giờ thì hoàn thành ?

Nghĩa là: một bản kế hoạch phải thể hiện ba vấn đề : Nội dung, biện

pháp và thời gian thực hiện

Nội dung của bản kế họach có thể trình bày như sau:

Phần I:

1.1 Đặc điểm tình hình của trường

Phần này cần nêu rõ những thuận lợi, khó khăncơ bản có ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ năm học

1.2 Mục tiêu phấn đấu trong năm học

- Mục tiêu chung

- Mục tiêu cụ thể: Mục tiêu số lượng; Mục tiêu chất lượng; Mục tiêu xây dựng cơ sở vật chất; Mục tiêu xã hội hoá giáo dục mầm non; Mục tiêu cải tiến công tác quản lý ; Mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên

1.3 Biện pháp thực hiện mục tiêu

Để thực hiện mục tiêu cần có biện pháp tương ứng Mỗi một mục tiêu

có thể có nhiều biện pháp nhưng biện pháp đề ra trong kế hoạch phải lựa chọn tối ưu

- Biện pháp phát triển số lượng trẻ

- Biện pháp nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ

- Biện pháp xây dựng tập thể sư phạm

- Biện pháp xây dựng, sử dụng cơ sở vật chất

Phần II: Công tác trọng tâm hàng tháng

( Từ tháng 9 của năm nay đến tháng 8 của năm sau)

Công tác trọng tâm hàng tháng được xác định trên cơ sở kế hoạch năm học và kế hoạch chỉ đạo của cấp trên trong tháng đó cũng như tình hình thực tế của nhà trường

Hình thức trình bày kế hoạch tháng có thể như sau:

Tháng Nội dung công việc Biện pháp

thực hiện Phân công

Đánh giá quá trình thực hiện

Tóm lại: Xây dựng kế hoạch là khâu đầu tiên của một chu trình quản

lý nhưng lại là khâu quan trọng Toàn bộ nội dung chương trình hoạt động của nhà trường là nhằm thực hiện kế hoạch đã đề ra vì thế xây dựng kế hoạch và

có khả năng thực thi là một yêu cầu bắt buộc đối với người hiệu trưởng trường

4 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Đây là khâu tạo ra hiệu quả thực sự của hoạt động quản lý Thực hiện tốt khâu này sẽ biến kế hoạch thành hiện thực, biến mục tiêu thành hiệu quả

Trong quá trình tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch hiệu trưởng cần tiến hành các công việc sau:

- Phổ biến kế hoạch đến với những người thực hiện và giao nhiệm vụ cho từng bộ phận, từng cá nhân phấn đấu

- Hướng dẫn cá nhân, các bộ phận trong trường làm kế hoạch và duyệt

kế hoạch của họ

- Kết hợp với các đoàn thể phát động phong trào thi đua, khuyến khích tinh thần chủ động tích cực, sáng tạo của mỗi thành viên nhằm hoàn thành kế hoạch đề ra

- Hàng tháng họp hội đồng một lần để đánh giá tình hình việc thực hiện

kế hoạch trong tháng và thồng nhất kế hoạc tháng tiếp theo trên cơ sở bàn bạc dân chủ, tạo nên sự phối hợp giữa các bộ phận nhịp nhàng đồng bộ

- Thường xuyên giám sát, tiến trình công việc, kịp thời uốn nắn lệch lạc, điều chỉnh bổ sung đúng lúc đúng chỗ

- Tích cực tham mưu với lãnh đạo và kết hợp chặt chẽ với các lực lượng ngoài nhà trường nhằm huy động các nguồn lực để hoàn thành kế hoạch năm học

- Sơ kết tổng kết tình hình thực hiện kế hoạch trong khoảng thời gian

ấn định (học kỳ, cả năm) Đánh giá đúng những việc đã làm được, những việc chưa hoàn thành để rút ra những bài học kinh nghiệm Động viên khen thưởng kịp thời những đơn vị, cá nhân thực hiện tốt kế hoạch

Tóm lại: Việc chỉ đạo thực hiện kế hoạch là vấn đề phức tạp, đòi hỏi người hiệu trưởng phải có trình độ chuyên môn vững vàng và có năng lực tổ chức tốt Ngoài việc xây dựng kế hoạch năm học của trường, hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch cá nhân và thực hiện kế hoạch đó một cách khoa học

5 Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo việc thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non

5.1 Chỉ đạo phát triển số lượng trẻ

Duy trì và phát triển số lượng trẻ đến trường mầm non là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu đảm bảo sự tồn tại, phát triển của nhà trường, đáp ứng nhu cầu của xã hội và chuẩn bị những tiền đề cần thiết cho trẻ vào trường phổ thông

Quá trình thực hiện mục tiêuphát triển số lượng trẻ đòi hỏi người hiệu

trưởng phải biết vận dụng phối hợp nhiều biện pháp:

- Điều tra cơ bản để biết được số trẻ dưới 6 tuổi trên địa bàn dân cư Nắm chắc số trẻ đến trường và không đến trường, tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng đó Đây là thông tin cần thiết làm cơ sở cho việc xác định đúng đắn mục tiêu số lượng

Xây dựng phát triển số lượng trẻ hàng năm trên cơ sở tính toán đầy đủ các yếu tố và điều kiện thực tế, đảm bảo kế hoạch đề ra có tính khả thi

- Tổ chức tốt công tác tuyển sinh: Công khai hoá đối tượng, số lượng tuyển sinh, chế độ đóng góp và những quy định, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các gia đình có nhu cầu gửi con đều được đáp ứng

- Tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồngvề vị trí vai trò giáo dục mầm non Phối hợp với hội phụ nữ, y tế địa phương và các tổ chức xã hội, vận động gia đình gửi trẻ đến trường

- Giao chỉ tiêu phát triển trẻ đến từng nhóm, lớp để giáo viên có trách nhiệm vụ tuyên truyền, thuyết phục huy động trẻ đến lớp

- Đầu tư đầy đủcơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá đáp ứng mở rộng quy mô trường lớp

- Nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ, coi chất lượng vừa là mục tiêu, vừa là điều kiện thu hút trẻ đến trường

- Hiệu trưởng làm tốt công tác tham mưu với lãnh đạo địa phương nhằm tăng cường sự chỉ đạo và tạo thêm nguồn lực để phát triển số lượng trẻ

- Chăm lo bồi dưỡng nghiệp vụ và cải thiện đời sống giáo viên để họ yên tâm làm tốt nhiệm vụ được giao

5.2 Chỉ đạo thực hiện mục tiêu chất lượng

Đảm bảo chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ là mục tiêu cơ bản nhất, góp phần thực hiện mục đích giáo dục mầm non

5.2.1 Chỉ đạo thực hiện chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ

Xây dựng chế độ sinh hoạt hợp lý và thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt đề ra sẽ đảm bảo cho sự phát triển cân đối, hài hoà về thể chất, tâm lý của trẻ

Mỗi nhóm lớp trong trường phải xây dựng chế độ sinh hoạt phù hợp với đặc điểm tâm- sinh lý của trẻ và tình hình thực tế của trường

Cán bộ quản lý phải quan tâm tạo điều kiện để giáo viên thực hiện đầy

đủ các nội dung được quy định trong chế độ sinh hoạt

Ví dụ: Điều kiện cơ sở vật chất, đồ chơi, đồ dùng dạy học, tài liệu chuyên môn, phương tiện vui chơi hoạt động ngoài trời cần được đầu tư đầy

đủ

Hiệu trưởng cần có kế hoạch kiểm tra thường xuyên, kiểm tra đột xuất vào các thời điểm khác nhau về tình hình thực hiện chế độ sinh hoạt của giáo viên để kịp thời uốn nắn những lệch lạc thiếu sót

Chỉ đạo giáo viên kết hợp với gia đình trẻ để thống nhất việc thực hiện chế độ sinh hoạt hàng ngày

5.2.2 Chỉ đạo công tác nuôi dưỡng

Đây là điều kiện quan trọng để trẻ phát triển về thể chất và tinh thần Chế độ nuôi dưỡng được thể hiện ở khẩu phần ăn của từng độ tuổi:

- Trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoặc uống sữa

- Trẻ từ 6-12 tháng uống sữa và ăn bột

- Trẻ từ 12-18 tháng ăn cháo

- Trẻ từ 18-24 tháng ăn cơm nát

- Trẻ từ 24-72 tháng ăn cơm thường

Khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ phải đảm bảo nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết ở tỉ lệ cân đối, hợp lý: đạm, mỡ, đường, vitamin, muối khoáng vv…

Chỉ đạo thực hiện tốt chế độ vệ sinh ở mọi khâu của quá trình nuôi dưỡng, từ khâu mua thực phẩm đến khâu chế biến, chia xuất ăn và cho trẻ ăn Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ trong khi ăn, không để xẩy ra tình trạng hóc, sặc, ngộ độc thức ăn

Thường xuyên rút kinh nghiệm, cải tiến cách chế biến món ăn để trẻ được ăn ngon, hợp khẩu vị

5.2.3 Chỉ đạo công tác chăm sóc sức khoẻ và bảo vệ an toàn cho trẻ

Do đặc điểm cơ thể của trẻ từ 0- 6 tuổi, trẻ còn non nớt và yếu đuối nên đòi hỏi công tác chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của trẻ luôn đặt lên hàng đầu

Sức khoẻ của trẻ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của điều kiện sống Đặc

bệnh cần được quan tâm đúng mức Việc vệ sinh phòng học, vệ sinh đồ dùng

đồ chơi, đòi hỏi phải thực hiện nghiêm túc và có sự kiểm tra nghiêm ngặt, đảm bảo cho trẻ được sống trong môi trường sạch sẽ, ngăn ngừa những tác động có hại từ môi trường

Tổ chức cân đo định kỳ, theo dõi sự phát triẻn của trẻ bằng biểu đồ tăng trưởng

- Trẻ dưới 1 tuổi cân đo 1 tháng/lần

- Trẻ trên 1 tuổi cân đo 1quý/lần

Nhà trường kết hợp với y tế địa phương kiểm tra sức khoẻ cho trẻ mỗi năm 2 lần để phát hiện kịp thời bệnh tình của trẻ

Quản lý tiêm chủng đúng lịch cho 100% số trẻ trong trường

Tổ chức tuyên truyền hướng dẫn kiến thức chăm sóc bảo vệ sức khoẻ cho với các bậc cha mẹ có con gửi tại trường

Chỉ đạo chặt chẽ công tác đảm bảo an toàn cho trẻ bằng nhiều biện pháp như: Giáo dục nâng cao tinh thần trách nhiệm cho cán bộ giáo viên trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ; Quản lý chặt chẽ trong mọi hoạt động; Tổ chức cho giáo viên học tập nắm vững quy chế bảo vệ an toàn đối với trẻ; Đầu

tư cơ sở vật chất đảm bảo yêu cầu an toàn, bổ sung sữa chữa trang thiết bị kịp thời khi hư hỏng

Kiểm tra đánh giá việc thực hiện các biện pháp phòng tránh tai nạn cho trẻ của giáo viên ở từng nhóm lớp

- Tổ chức tốt giấc ngủ cho trẻ ở trường

5.2.4 Chỉ đạo thực hiện chương trình giáo dục nhằm phát triển nhân cách cho trẻ

Mục tiêu phát triển tâm lý nhân cách được thể hiện ở chương trình chăm sóc giáo dục trẻ em và được thực hiện thông qua các hoạt động của trẻ ở trường mầm non như: chơi, học sinh hoạt v.v…

Hiệu trưởng phải làm cho giáo viên nhận thức được tính pháp lý của việc thực hiện chương trình Giáo viên không được tuỳ tiện thay đổi thêm bớt làm sai lệch nội dung chương trình Xây dựng kế hoạch triển khai kiểm tra,