báo cáo kết quả xong khi hoàn thành khóa đi tour khám phá của bạn với đầy đủ các cung đường và tài liệu liên quan
Trang 1TUYẾN NHA TRANG- TUY HÒA- QUY NHƠN- ĐÀ NẴNG- HỘI AN
K/c khoảng 523km
Đoạn 1: Nha Trang- Tuy Hòa
- K/c: 119 km
- QL 1C
- Những địa phương đi qua:
+ Tỉnh Khánh Hòa: Thành phố Nha Trang
Thị xã Ninh Hòa: xã Ninh ÍchHuyện Vạn Ninh: thị trấn Vạn Giã
Tu Bông+ Tỉnh Phú Yên: Huyện Đồng Hòa: Xã Hòa Vinh, Thành phố Tuy Hòa
Thôn Hảo Sơn
- Nội dung thuyết minh trên tuyến:
+ Tỉnh Khánh Hòa: Tổng quan tỉnh Khánh Hòa, giới thiệu về yến sào, giới thiệu đặc sảnnem nướng Ninh Hòa, dừa xiêm( Ninh Ích)
+ Tỉnh Phú Yên: tổng quan tỉnh Phú Yên, giới thiệu về hát bài chòi
- Điểm tham quan: Tháp Bà Ponagar, núi nhạn, gành đá Đĩa
Đoạn 2: Tuy Hòa- Qui Nhơn
- K/c: 110km
- QL 1A, QL 1D
- Những địa phương đi qua:
+ Tỉnh Phú Yên: Thành phố Tuy Hòa, Huyện Tuy An: đèo Quán Cau, đèo Tam Giang,thị trấn Chí Thạch , thị xã Sông Cầu: ngã 3 Bình Phú
+ Tỉnh Bình Định: Thành phố Quy Nhơn
Trang 2- Thuyết minh trên tuyến: Giới thiệu đầm Ô Loan, tổng quan tỉnh Bình Định, giới thiệunhà thơ Hàn Mặc Tử, giới thiệu văn hóa Chăm.
- Điểm tham quan: tháp Bánh Ít, thắng cảnh đồi Ghềnh Ráng, mộ Hàn Mặc Tử, suốikhoáng Hội Vân
Đoạn 3: Qui Nhơn- Quảng Ngãi
+ Thị trấn Bồng Sơn (huyện Hoài Nhơn)
+Thị trấn Tam Quan( huyện Hoài Nhơn)
Tỉnh Quảng Ngãi:
+ Huyện Đức Phổ
+ Huyện Mộ Đức
+ Huyện La Hà (Huyện Tư Nghĩa)
Thuyết minh trên tuyến: Tổng quan Tp Quy Nhơn, giới thiệu về Tháp đôi, ChùaSơn Long, giới thiệu Tx An Nhơn, giới thiệu Đập Đá, giới thiệu thị trấn BồngSơn, tổng quan Tp Quảng Ngãi, giới thiệu huyện Đức Phổ, giới thiệu huyện MộĐức
Điểm tham quan : Chùa Long Khánh, Mộ thi nhân Hàn Mặc Tử, Gành Rá Tiên
Sa, Bãi biển Sa Huỳnh
Đoạn 4: Quảng Ngãi – Tam Kỳ
Trang 3 Tỉnh Quảng Nam
+ Huyện Núi Thành+ Tp Tam kỳ
Thuyết minh trên tuyến: giới thiệu huyện Sơn Tịnh, giới thiệu Bình Sơn, tổngquan Tp Tam kỳ
Điểm tham quan: Núi Ấn Thiên và Sông Trà Khúc, di tích lịch sử Mĩ Sơn
Đoạn 5: Tam Kỳ - Hội An – Đà Nẵng
Trang 4NỘI DUNG THUYẾT MINH TRÊN TUYẾN
Đoạn 1: Nha Trang- Tuy Hòa
- Tỉnh Khánh Hòa:
+ Tổng quan tỉnh Khánh Hòa: Khánh Hòa là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ ViệtNam, giáp với tỉnh Phú Yên về hướng Bắc, tỉnh Đắk Lắk về hướng Tây Bắc, tỉnh LâmĐồng về hướng Tây Nam, tỉnh Ninh Thuận về hướng Nam và Biển Đông về hướngĐông; có mũi Hòn Ðôi trên bán đảo Hòn Gốm huyện Vạn Ninh, là điểm cực Ðông trênđất liền của nước ta
Dân số Khánh Hòa (theo số liệu đến ngày 1-4-2011) là 1.174.848 người với 32 dân tộcđang sinh sống (Kinh, Raglai, Hoa, Ê-đê, Cơ-ho, một nhóm nhỏ dân tộc Tày, Nùng,Mường, Thái, Chăm, Khmer, Thổ ) Diện tích tự nhiên của Khánh Hòa, cả trên đất liền
và hơn 200 đảo và quần đảo là 5.197 km2 Bờ biển dài 385 km với nhiều cửa lạch, đầm,vịnh, nhiều đảo và vùng biển rộng lớn Ðặc biệt, Khánh Hòa có Trường Sa là huyện đảo,nơi có vị trí kinh tế, an ninh quốc phòng trọng yếu Khánh Hòa hiện nay bao gồm 2 thànhphố trực thuộc tỉnh (Nha Trang và Cam Ranh), 1 thị xã (Ninh Hòa) và 6 huyện (VạnNinh, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Lâm và huyện đảo Trường Sa) vớitổng diện tích 5217,6 km²
Tỉnh Khánh Hòa nằm ở vị trí thuận tiện về giao thông đường bộ, đường sắt, đường biển
và đường hàng không Việc giao lưu kinh tế, văn hóa giữa Khánh Hòa và các tỉnh thuậnlợi nhờ đường sắt và Quốc lộ 1A xuyên suốt chiều dài của tỉnh Vị trí địa lý của tỉnhKhánh Hòa còn có ý nghĩa chiến lược về mặt quốc phòng, vì nằm gần đường hàng hảiquốc tế, có huyện đảo Trường Sa, cảng Cam Ranh và là cửa ngõ thông ra Biển Ðông.Khánh Hòa có bờ biển dài và gần 200 hòn đảo lớn nhỏ cùng nhiều vịnh biển đẹp nhưVânPhong, Nha Trang, Cam Ranh với khí hậu ôn hòa, nhiệt độ trung bình 26⁰C, có hơn 300ngày nắng trong năm và nhiều di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng khác Bên cạnh đó, KhánhHòa còn có nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú, đặc biệt tài nguyên biển cónhiều loại hải sản quý hiếm có thể khai thác, nuôi trồng, chế biến xuất khẩu với khốilượng lớn, có yến sào, là nguồn nguyên liệu đặc biệt để xuất khẩu và bào chế các sảnphẩm bổ dưỡng quý hiếm cho con người
Ðiều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, lịch sử văn hóa đã đem đến cho tỉnh Khánh Hòa một tiềmnăng lớn để phát triển du lịch, dịch vụ Nha Trang - Khánh Hòa hiện được xác định làmột trong 10 trung tâm du lịch - dịch vụ lớn của cả nước Tháng 5-2003, vịnh Nha Trangđược công nhận là thành viên chính thức của Câu lạc bộ các vịnh đẹp nhất thế giới
+ Giới thiệu về yến sào: Hiếm có loài sinh vật nào như yến sào mà tên gọi của nó đượcnâng lên thành mỹ từ thuộc hàng trân quý trong nghệ thuật ẩm thực cung đình xưa Cũngbởi tính quý hiếm và chứa đựng hàm lượng dinh dưỡng cao, những bữa ăn có sự hiệndiện của yến sào đã được hàn lâm hóa thành vương hiệu ẩm thực là yến tiệc, bữa tiệc chỉdành cho các bậc vua chúa thời phong kiến ở Đông phương
Ngàn năm qua, yến sào vẫn giữ ngôi vị đặc biệt trong hàng “bát trân”, tức tám món ăncung đình xa hoa và quý hiếm Hơn cả một sản vật, yến sào như kết tinh của kỳ công
Trang 5mang tên loài chim hiền lành nhưng mạnh mẽ hòa cùng nắng gió đảo khơi để dâng tặngcho con người loại thực phẩm quý Yến sào khởi nguyên là tổ của một loài chim yến(salanganes) có tên khoa học là Collocalia Fuciphaga, lông màu đen, thân nhỏ, mỏ ngắn,rộng, nặng khoảng 12-20gr Chúng sống thành bầy đàn, làm tổ nuôi con trong các hangđộng trên các hải đảo và trong các nhà gần dân cư Chim yến phân bố đều tại các nước :Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Việt Nam Mang hình chiếc bát xinh xắnđính một cách ngoạn mục vào thành hang đá trên các hòn đảo giữa đại dương và cácthanh gỗ trong nhà, mỗi tổ yến được dệt từ nhiều sợi tơ bằng nước bọt chim yến bện vàonhau Đặc biệt chỉ hấp thu các loài côn trùng nhỏ bay trên không và nước hơi sương tinhkhiết, đến lượt mình, chim yến đã hoàn nguyên lại cho tự nhiên bằng những tổ chim hàmchứa giá trị sánh như ngọc báu Từ tổ yến tự nhiên, các viên ngự trù thời phong kiến xưa
và các chuyên gia khai thác yến ngày nay đã góp phần tạo nên những món cao lương mỹ
vị xứng tầm phong cách đỉnh cao của người thưởng thức
Tổ yến được thu hoạch là tổ yến trắng và tổ yến đen nhưng chỉ có tổ yến trắng , tổ yến
đỏ, tổ yến hồng và tổ yến tím là có giá trị nhất Các kết quả khảo cứu hiện nay cho thấy,trong thành phần yến sào có 18 loại acid amin, một số có hàm lượng rất cao như Asparticacid, Serine, Tyrosine, Phenylalanine, Valine, Arginine, Leucine… Các nguyên tố đa, vilượng trong yến sào được cho là các khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể, giúp ổn địnhthần kinh trí nhớ, kích thích tăng tiêu hóa, làm sạch phổi và các cơ quan hô hấp, cân bằngcác quá trình trao đổi chất trong cơ thể, chống lão hóa, tăng tuổi thọ và mang lại sự tươitrẻ dài lâu
Nếu xưa kia, yến sào là thứ sản vật dùng để cống vua chúa thì ngày nay đây là món quàtặng đặc biệt dành cho những người sành điệu, biết thụ hưởng cuộc sống Khi dùng mónyến sào, thưởng thức được hương vị đặc trưng và bổ dưỡng của yến, bạn sẽ cảm thấy tựhào vì đã được trải nghiệm một trong những tinh hoa của trời đất, tạo vật Với yến sào,bạn sẽ nâng tầm một buổi chiêu đãi khách thông thường thành tiệc chiêu đãi xa hoa vàkiểu cách
+ Giới thiệu đặc sản nem nướng Ninh Hòa: Mọi người biết đến Ninh Hòa, Khánh Hòabởi món nem chua Nhưng có một món nem khác chẳng chua tí nào nhưng thuộc vàohàng danh thực, trở thành món ăn không thể thiếu đối với người dân Khánh Hòa cũngnhư khách du lịch đến với thành phố biển đó là nem nướng Món nướng ngọt thơm kếthợp nước chấm và rau ăn kèm phong phú, nem Ninh Hoà mang đặc trưng rất riêng củaloại thịt heo đất đỏ nổi tiếng Thực ra chỉ mới chừng 20 năm trở lại đây, khi món nemnướng mộc mạc của một vùng quê yên bình vượt trên 30km chinh Nam và du nhập vàothành phố Nha Trang, thì món nem này đã sớm lọt vào tầm ngắm của khách du lịch, trởthành món đặc sản được nhiều người ưa chuộng Cũng do Nha Trang đã trở thành vùngđất lành để món nem nướng Ninh Hòa hội nhập và phát triển, đã có người ngộ nhận khilầm tưởng món này có xuất xứ từ Nha Trang và đã gọi nó bằng cái tên “nem nướng NhaTrang” Du khách thưởng thức món nem nướng tại Ninh Hòa hay Nha Trang đều khôngcảm thấy khác biệt bởi cách thức chế biến, pha chế nước chắm hay các phụ gia đều tuânthủ công thức lưu truyền của người Ninh Hòa từ hàng chục năm trước Nguyên liệu chính
để làm món nem là thịt heo nhưng người Ninh Hòa có cách chọn lựa và chế biến riêngkhá cẩn trọng để hương vị nem Ninh Hòa không lẫn với bất kỳ loại nem của địa phương
Trang 6nào khác Một trong những yếu tố làm nên món nem Ninh Hòa là giống heo địa phươngrất nổi tiếng “Mây Hòn Hèo, heo Đất Đỏ” được nhắc đến trong tục ngữ Việt Nam Thịtphải là phần nạc ròng ở hai bắp đùi của heo vừa xả thịt còn nóng ấm, đem xay nhuyễnhoặc băm nhỏ, trộn thêm ít mỡ phần và da heo thái hạt lựu rồi ướp với gia vị gồm đường,muối, tỏi, tiêu, hương liệu… Tiếp đến là khâu định hình, hỗn hợp sẽ được vo thành viênxiên vào đủa hoặc quấn quanh chiếc đủa để tiện nướng trên than hồng, giúp thành phẩmđược chín đều từ mọi phía Nem nướng Ninh Hòa khác với nem ở những vùng miền kháccòn ở chỗ trong thành phần có thêm “ống” bánh tráng chiên giòn Bánh tráng đặc sản ởcác làng Diên Thủy, Diên Khánh, Khánh Hòa được cuốn nhỏ, bỏ vào chảo dầu cho phồnglên làm thành chất xúc tác, khi nhai tạo ra những âm thanh rổn rảng vui tai kích thích tínhthèm ăn Một nét độc đáo khác ở nem nướng Ninh Hòa là nước chắm, được pha chế khácầu kỳ gồm thịt nạc băm, nước mắm nhĩ pha loãng, tương, đậu phộng rang giã nhuyễn,tỏi, ớt, đường, muối… làm thành một dung dịch hơi sền sệt, có vị ngòn ngọt rất hấp dẫn.Góp phần vào thành công của món nem nướng Ninh Hòa phải kể đến rau sống, tuy khôngđòi hỏi quá khắt khe nhưng cũng phải hội đủ mùi vị cay, đắng, thơm, chua, chát… Tùytheo mùa mà rau có thể là dấp cá, hẹ, húng quế, tần ô, xà-lách, dưa leo, chuối chát, khế(hoặc xoài sống)… và nhiều loại rau rừng chỉ có ở miền Trung Trên địa bàn Nha Tranghiện nay, nem nướng Ninh Hòa có mặt ở khắp nơi, tập trung nhất là ở các đường Lê Lợi(nơi có quán nem đầu tiên mang tên ông chủ Đặng Văn Quyên), Nguyễn Thị Minh Khai,Hoàng Văn Thụ, Lê Thành Phương, Trần Đường… nhưng được chiếu cố nhiều là haiquán Đặng Văn Quyên và Ngọc Tiên Có dịp ngang qua những nơi này, nghe thoangthoảng mùi thơm ngào ngạt từ sau những làn khói tỏa bay nghi ngút, du khách khó lòng
từ chối lời mời gọi từ món nem nướng Ninh Hòa đầy quyến rũ Để thưởng thức món nemnướng, bạn không phải bận tâm về giá cả bởi đây là món ăn của quảng đại quần chúng.Nếu trước đây vài ba năm một suất chỉ chừng 20.000Đ thì ngày nay trong thời bão giá,mức giá cũng chỉ đến 30.000Đ là cùng
+ Thuyết minh về cây dừa xiêm: Hiện nay ở xã Ninh Ích đang phát triển mô hình trồngdừa xiêm bởi hiệu quả kinh tế của loại cây này rất cao Trong tương lai, DX có thể trởthành loại cây chủ lực của xã Dừa xiêm có nhiều loại, như dừa xiêm xanh, dừa xiêm đỏ,dừa xiêm lục…Dừa xiêm mang hương vị đậm đà tinh khiết, bổ dưỡng, dừa xiêm dần trởthành cây đặc trưng thu hút nhiều hộ dân chọn trồng Người trồng dừa xiêm với mục đíchlấy nước uống, nước dừa thanh, ngọt và đặc biệt không chua khi hái đúng độ tuổi thuhoạch của nó Dừa được trồng sau khoảng 2,5 đến 3 năm thì cho hoa Năng suất bìnhquân khoảng 140 đến 150 trái cho một cây vào một năm, trái vỏ mỏng, trung bình mộttrái chứa khoảng 250-350ml nước trên một trái, có nhu cầu tiêu thụ rộng rãi trên thịtrường
- Tỉnh Phú Yên:
+ Tổng quan tỉnh Phú Yên: Phú Yên là tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ Tỉnh
có diện tích tự nhiên 5.060km2, dân số năm 2009 là 852,231 người Phú Yên có 9 đơn vịhành chính gồm 7 huyện, 1 thị xã và 1 thành phố Thành phố Tuy Hoà là tỉnh lỵ, và cũng
là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, khoa học kỹ thuật của tỉnh
Trang 7Phú Yên có vị trí địa lý thuận lợi Tỉnh nằm giữa 2 đèo lớn của đất nước là đèo Cả vàđèo Cù Mông, trên trục giao thông chính - quốc lộ I Bắc-Nam, quốc lộ 25 Đông – Tâyvới mạng lưới đường sắt, đường bộ, đường thủy nối với cảng biển Vũng Rô, sân bay TuyHòa rất thuận lợi cho giao thương, phát triển kinh tế, du lịch trong nước và quốc tế Với
bờ biển dài gần 190km và nhiều danh lam thắng cảnh được thiên nhiên ban tặng như đầm
Cù Mông, vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, Vũng Lắm, bãi Tiên, bãi Bàng, bãi Tràm, bãiBàu, Phú Yên được biết đến như vùng đất của du lịch cấp Quốc gia Đặc biệt, tỉnh có ditích lịch sử Vũng Rô hào hùng - nơi tiếp nhận những chuyến tàu không số chống quânxâm lược, và gành Đá Đĩa - một danh thắng thiên nhiên cực kỳ độc đáo Vùng lãnh hảiPhú Yên rộng trên 6900 km2 có trữ lượng hải sản lớn, với nhiều loại đặc sản quý hiếm,
có giá trị xuất khẩu cao tạo cho Phú Yên những tiềm năng và điều kiện vô cùng thuận lợi
để phát triển kinh tế biển và du lịch
Phú Yên có nguồn tài nguyên đất đai và lao động dồi dào Con người Phú yên thôngminh, cần cù và sáng tạo với đội ngũ cán bộ khoa học-kỹ thuật ngày càng phát triển trongnhững năm qua là những lợi thế to lớn để phát triển kinh tế Trong giai đoạn 2006-2010,tốc độ tăng GDP bình quân của Phú Yên đạt gần 12.3%/năm GDP bình quân đầu ngườităng từ xấp xỉ 6,3 triệu đồng năm 2005 lên 15,8 triệu đồng năm 2010 Nguồn vốn dànhcho đầu tư xây dựng cơ bản trong năm 2010 được giải ngân với tỷ lệ cao nhất trongnhững năm gần đây Tỉnh cũng tổ chức đăng cai thành công sự kiện kỷ niệm 400 nămPhú Yên gắn với năm du lịch quốc gia các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ năm 2011
Để duy trì tốc độ tăng trưởng và mở rộng đầu tư đầu tư trên nhiều lĩnh vực kinh tế- xãhội, từ nay đến năm 2020, tỉnh Phú Yên đã xây dựng và triển khai nhiều chính sách ưuđãi, hỗ trợ đầu tư cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước Tỉnh cam kết thể hiện tinh thântrách nhiệm và hợp tác đối với mọi nhà đầu tư, luôn luôn đồng hành cùng nhà đầu tư, tiếptục tiến trình cải cách thủ tục hành chính và giải quyết các khó khăn vướng mắc để các
dự án đầu tư vào tỉnh được triển khai thuận lợi
+ Giới thiệu thể loại âm nhạc bài chòi : Bài chòi là một loại hình dân ca và trò chơi dângian đặc trưng ở miền Trung Trung bộ từ những năm trước Cách mạng tháng Tám(1945), về sau đã được phát triển thành một loại hình sân khấu ca kịch vào những năm 30của thế kỷ 20 Cứ vào dịp Tết Nguyên Đán, khắp miền quê, hội bài chòi được tổ chứctrong khoảng thời gian dựng nêu (từ 30 tháng chạp đến mồng 7 Tết) Đôi khi cuộc chơikéo dài đến rằm tháng giêng âm lịch (từ Tết Nguyên Đán đến Tết Thượng Nguyên)
Hô Bài Chòi là một bộ môn văn hóa dân gian lâu đời, phát triển và dính liền cùng vớinhững thăng trầm của lịch sử Người dân miền Trung bắt đầu từ Quảng Bình, đi dần vàomiền sông Hương núi Ngự kéo dài mãi tận Phan Thiết Đi đến đâu loại hình văn hóa nàyđều được công chúng hồn nhiên tham gia và được nâng cao qua tài năng ứng đối củanhiều đời nghệ nhân qua vai trò của anh Hiệu (người hô bài hát) Theo nhiều nhà nghiêncứu, chính từ trò chơi bài chòi mà ca kịch bài chòi ra đời Đầu tiên các nghệ nhân ngồitrên chiếu trải dưới đất còn người nghe đứng xung quanh, nhưng về sau các nghệ nhânngồi trên một giàn gỗ dựng cao (nên người trong giới thường nói rằng bài chòi đã từ đấtlên giàn “Bài bản và làn điệu của ca kịch bài chòi gồm: các điệu hát ru, điệu lý thươngnhau, lý tang tình, khoan hỡi hò khoan (Quảng Nam - Đà Nẵng), nói lía, chèo thuyền(Quảng Trị), hò mái nhì (Thừa Thiên) Lời hát là những bài thơ bốn chữ theo điệu vè và
Trang 8nhiều nhất là thơ lục bát, không có nét nhạc cố định mà tùy theo thanh giọng của câu thơ.
Có ba điệu chánh là Xuân Nữ, Nam Xuân (hay cổ bản, gần hơi bắc của nhạc tài tử) vàxàng xê (gần với hơi nhạc, hơi hạ trong nhạc tài tử)
Đánh bài chòi là một trò chơi dân gian giải trí mang tính chất văn chương bình dân.Người ta đánh bài chòi để thử thời vận hên xui dịp đầu năm, chứ không tính ăn thua đỏđen Dần dần, bài chòi đã phát triển đi lên thành một nghệ thuật quần chúng Từ một nghệnhân ban đầu là “Anh Hiệu” đóng đủ mọi vai khi bài chòi có tính cách tự sự, về sau xuấthiện nhiều nghệ nhân và hình thành một sân khấu hẳn hoi như sân khấu tuồng truyềnthống Những làn điệu dân ca đã tiến xa với những tuồng tích hoàn chỉnh như: Lâm Sanh– Xuân Nương, Phạm Công – Cúc Hoa, Thạch Sanh – Lý Thông
Về tiết tấu, chỉ có nhịp đôi đều đặn hay nhịp ba bỏ một nhịp, nhưng cũng có thể biến tấu.Nhạc cụ phụ họa lúc đầu chỉ có đàn nhị và sanh sứa (là hai mảnh tre chuốt nhọn hai đầucầm trong một tay, âm thanh chạm vào nhau nghe như tiếng ve kêu), sau thêm đànnguyệt, ống sáo và song tiền Động tác trên sân khấu áp dụng các điệu múa sắc bùa, lụccúng, bát dạo Ngôn ngữ bình dân trong hô bài chòi có thể bày tỏ tình cảm trai gái lứađôi, ve vãn, phê phán những thói hư tật xấu, nói chuyện thời tiết mùa màng, chuyện chính
sự, phụ sự Bài chòi còn cả gan “sờ tận gáy” các quan phụ mẫu thời xưa nghĩa là nókhông tha bất kỳ việc gì trên đời này Trong khi đó, tại các sân hò (hò khoan, hò giã gạo,
hò kéo vải ) chỉ thấy một kiểu thức huê tình, phong tình mà thôi
Điểm độc đáo của ca kịch bài chòi là một diễn viên có thể thủ một lúc nhiều vai, cùng vớivài nhạc cụ thô sơ phụ họa mà đủ sức lôi cuốn khán thính giả thích thú theo dõi (Cáchbiểu diễn này ở châu Á chỉ có thể loại Pansori của Triều Tiên với một diễn viên thủ nhiềuvai cả nam lẫn nữ, già lẫn trẻ, được sự phụ họa của một trống puk Bài chòi là một loạihình nghệ thuật dân gian truyền thống đặc sắc của miền Trung Bài chòi được phổ biến và
là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với nhân dân lao động Vào mỗi dịp lễ Tết, ởvùng nông thôn rất phổ biến trò chơi này Bài chòi có hình thức chơi tương tự như chơi lô
tô với 32 tấm thẻ bài và không gian chơi diễn ra trong chín chiếc chòi làm bằng tre lợptranh thường được tổ chức vào ngày mồng 1 Tết đến ngày khai hạ mồng 7 Ban đầu, tròchơi chỉ mang tính chất gia đình, về sau cứ mỗi độ xuân về, người ta dựng những chòicao trên bãi đất trống thu hút khách thập phương đến tham gia… Chính vì tính dân dã,mộc mạc và vui nhộn nên trò chơi dân gian này thu hút rất nhiều người tham gia và xem;đông nhất là những người già, phụ nữ và trẻ em Họ đắm mình trong những làn điệu dân
ca quen thuộc, thả hồn theo những câu hò, điệu hát mộc mạc, dân dã; Đồng thời cũngmuốn tìm được sự may mắn đầu năm Cái thú vị của trò chơi bài chòi không những mangtính bài bạc đơn thuần mà ý nghĩa của nó còn vươn xa hơn loại hình sinh hoạt văn nghệdân gian: là nơi trổ tài vừa biểu diễn, vừa hát hò, đối đáp; là nơi gặp gỡ của bà con làngtrên xóm dưới và còn đặc biệt vào dịp đầu xuân đây còn là nơi nam thanh, nữ tú đếngặp gỡ, tìm hiểu, trao duyên
Đoạn 2: Tuy Hòa- Quy Nhơn
+ Giới thiệu đầm Ô Loan: Đầm Ô Loan nằm sát quốc lộ 1A, dưới chân đèo Quán Cau,cách thành phố Tuy Hoà 22km Đây là một địa danh gắn với phong trào Cần Vương củatỉnh Phú Yên Đầm Ô Loan rộng khoảng 1.200 ha Đứng trên đèo Quán Cau nhìn xuống,
Ô Loan giống như con phượng đang xòe cánh, còn trên bản đồ, Ô Loan giống như con
Trang 9thiên nga đang thong thả bay Phía tây đầm Ô Loan là những quả đồi nhỏ nằm san sátnhau Phía đông là mả Cao Biền Dân gian cho rằng trên đường đi ếm hại nhân tài nướcNam , Cao Biền đã bị trời chôn tại đây.
Cao Biền chết tại Đồng Môn
Trên Sơn dưới Thủy, trời chôn Cao Biền
Thật ra, đây không phải là mả mà là một cồn cát Tuy nằm sát biển, sóng gió vô chừngnhưng nhờ có một luồng gió xoáy mang cát bồi đắp, nên không khi nào mả bị sụp xuốngthấp Ô Loan là một đầm nước lợ, gần như nằm trọn trong đất liền, có món đặc sản là sòhuyết Dưới thời phong kiến, các quan lại khi về Phú Yên thường ra đầm Ô Loan thưởngngoạn phong cảnh và thưởng thức món sò huyết Món đặc sản khác ở Ô Loan là hàu Tản
Đà (Nguyễn Khắc Hiếu) nhà thơ nổi tiếng sành ăn đã từng đi khắp nước, ăn khắp nơi, đếnPhú Yên nếm món ngon vật lạ cũng khen rằng: “Phú Câu cước cá, Ô Loan miếng hàu”.Hàu sống dựa vào các tảng đá ngập mặn, có cạnh rất sắc Hàu dùng để nấu cháo, nấucanh, xào, nhưng ngon và hấp dẫn nhất là món hàu tái hoặc hàu trộn với đậu phụng và càchua Món ngon vật lạ ở Ô Loan còn có cua đế, còn gọi là huỳnh đế hay hoàng đế Maicua hoàng đế màu đỏ hoặc vàng đậm, ngay khi cua còn sống ở dưới nước, đằng sau cómột chùm lông vàng, ngắn Đặc biệt, loài cua này không bò ngang mà bò tới, vì càng vàque đều mọc ở đằng trước đầu Ngoài ra, Ô Loan còn có tôm rằn, tôm bạc, mực, sứa, raucâu, điệp.Giữa đầm có hai tảng đá lớn chồng lên nhau gọi là hòn Chồng Phong cảnh nonxanh nước biếc của Ô Loan là nguồn cảm hứng vô tận cho các thi sĩ sáng tác Nhà thơNguyễn Mỹ viết:
Biển vào Ô Loan nằm ngủ thiếp
Sò huyết sinh trong đáy giếng mờ xanh
Thi sĩ Xuân Diệu đã viết bài thơ đầm Ô Loan:
Đầm Ô Loan, đầm Ô Loan
Nước trời cùng với mây liên hoàn
Mặt đầm, đôi cánh chim loan mở
Khí mát lan bay sắc đẹp tràn
Cao thấp đồi quanh gấm dựng lên
Lục thêu cùng biếc với xanh lam
Sắn khoai sức tốt phây phây lượn
Mía bắp trông xa một sắc liền
Trang 10Hàng năm đến ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch, lễ hội cầu ngư của ngư dân vùng đầm ÔLoan được tổ chức Hàng vạn người từ khắp nơi về tham dự Đây là một nét đẹp của vănhóa dân gian truyền thống Phú Yên Đầm Ô Loan đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếphạng là di tích danh thắng quốc gia.
+ Tổng quan tỉnh Bình Định: Bình Định là tỉnh thuộc vùng văn hóa Nam Trung Bộ và làmột trong bảy tỉnh thuộc Vùng duyên hải miền Trung Cùng với Đà Nẵng và Huế, BìnhĐịnh là một trong những trung tâm thương mại, dịch vụ và giao dịch quốc tế của cả khuvực miền Trung và Tây Nguyên Bình Định có tổng diện tích tự nhiên 6.050km2, phíabắc giáp tỉnh Quảng Ngãi, phía nam giáp tỉnh Phú Yên, phía tây giáp tỉnh Gia Lai, phíađông tiếp cận với biển Đông, cách Hà Nội 1.065km về phía bắc, cách Thành phố Hồ ChíMinh 686km về phía nam Nằm ở trung tâm của trục bắc - nam, Bình Định là cửa ngõ rabiển gần nhất và thuận lợi nhất của Tây Nguyên, nam Lào, đông bắc Campuchia và TháiLan (bằng cảng biển quốc tế Quy Nhơn và quốc lộ 19)
Về đơn vị hành chính, tỉnh Bình Định gồm 1 thành phố loại I trực thuộc tỉnh (Quy Nhơn)
và 10 huyện (An Lão, Vĩnh Thạnh, Vân Canh, Tây Sơn, Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Mỹ,Phù Cát, An Nhơn, Tuy Phước) Trong các cư dân đang sinh sống trên địa bàn tỉnh thìngoài dân tộc Kinh chiếm đa số, còn có các dân tộc khác nhưng chỉ với tỷ lệ nhỏ, chủ yếu
là người Chăm, Ba Na và Hrê Bình Định còn được thiên nhiên ưu đãi một bờ biển dài134km, với nhiều cửa biển: Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan và hơn 7.600 ha mặt nước cókhả năng nuôi trồng thủy hải sản xuất khẩu Hệ sinh thái biển Bình Định thích hợp chonhiều loại hải sản có giá trị cao được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng
Bình Định có một tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch với nhiều danh lam thắng cảnh,hội tụ đầy đủ núi, sông, biển, đầm, hồ, hải đảo, đồng ruộng, làng quê và lễ hội mang bảnsắc dân tộc Việt Nam Nơi đây là vùng địa linh nhân kiệt, có nền văn hóa lâu đời, cái nôicủa nghệ thuật tuồng, là quê hương của người anh hùng dân tộc Quang Trung - NguyễnHuệ, là kinh đô của vương quốc Champa ngày xưa, giờ đây vẫn còn để lại nhiều di tíchlịch sử văn hóa (LSVH) với hệ thống tháp Chàm được đánh giá vào loại đẹp nhất củaViệt Nam
+ Giới thiệu nhà thơ Hàn Mặc Tử: Nhà thơ Hàn Mặc Tử tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ngày 22-9-1912 tại làng Lệ Mỹ, huyện Đồng Lộc, tỉnh Đồng Hới nay thuộc thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, các bút hiệu của ông: Phong Trần, Lệ Thanh, Minh DuệThị Về bút danh Hàn Mặc Tử nguyên trước là Hàn Mạc Tử, có nghĩa là bức rèm lạnh Người bạn thơ là Quách Tấn dí dỏm bảo ông: “Đã có rèm thì thêm bóng nguyệt vào Hỏi còn cảnh nào nên thơ bằng!” Ông hiểu ra, thêm dấu ngữa trên chữ A, Hàn Mạc hoá ra
“Hàn Mặc” và Hàn Mặc Tử có nghĩa là Chàng Bút Mực Còn bút hiệu Lệ Thanh là ghép chữ đầu của nơi sinh là Lệ Mỹ và chữ đầu của chánh quán: Thanh Tân Ông làm việc ở
sở Đạc điền Quy Nhơn (1932), thỉnh thoảng gởi thơ đăng ở tuần báo Phụ nữ Tân văn trong Nam, ký tắt với bút hiệu P.T Quy Nhơn
Trang 11Đầu năm 1935, ông xin thôi việc, rồi vào Sài Gòn, phụ trách trang văn chương ở các báo Sài Gòn, Công Luận, Tân Thời, Trong khuê phòng khi ấy, ông gặp Mộng Cầm ở Phan Thiết Một tình yêu lãng mạn, nên thơ nảy nở giữa hai người.
Được một năm, ông trở về Quy Nhơn, rồi mắc bệnh phong, điều trị tại nhà khá lâu khônghết, ông bị ép đưa vào nhà thương Quy Hoà Chẳng bao lâu ông mất vào ngày 11-11-
1940, hưởng dương 28 tuổi Ông mất để lại nhiều nuối tiếc cho thi đàn Việt Nam Ông đã
để lại đời nhiều tập thơ xuất sắc cho đời
+ Giới thiệu văn hóa Chăm: Trên dải đất Việt Nam ngày nay vào thời xưa đã từng tồn tại
ba quốc gia Về đại thể thì miền bắc là lãnh thổ Đại Việt, miền trung là địa bàn của vươngquốc Chămpa và miền nam là một phần lãnh thổ của vương quốc Phù Nam Các kết quảnghiên cứu về khảo cổ học, dân tộc học, sử học… ngày càng chứng minh rõ ràng hơn vềcội nguồn của ba quốc gia cổ đại ấy Có thể nói một cách khái quát là văn minh Đại Việtbắt nguồn từ văn hóa Đông Sơn, văn minh Chămpa phát triển từ văn hóa Sa Huỳnh, vănminh Phù Nam mà một phần quan trọng là văn hóa Óc Eo có nguồn gốc từ văn hóa ĐồngNai Vào thời ấy cương vực, bờ cõi, biên giới giữa các quốc gia cổ đại luôn là vấn đềkhông bao giờ rành mạch rõ ràng Tuy vậy nếu theo phân bố hành chánh ngày nay thì cóthể coi các tỉnh ven biển miền Trung – từ Quảng Bình đến Bình Thuận – và các tỉnh khuvực Tây Nguyên là thuộc địa bàn của vương quốc Chămpa cổ xưa
Vương quốc Chămpa cổ từng có nhiều tôn giáo, tín ngưỡng Họ tôn thờ Nữ Thần Mẹ củavương quốc là Pô Inư Nagar theo truyền thống tín ngưỡng Mẫu hệ lâu đời của cư dânĐông Nam Á Tín ngưỡng này còn tồn tại khá đậm nét trong xã hội người Chăm hiệnnay Từ khi tiếp nhận những ảnh hưởng của văn hóa – văn minh Ấn Độ người Chăm cổtheo Ấn Độ giáo, quốc vương là người quyết định tôn giáo chính thống của vương quốc.Tôn giáo chính của người Chăm là Ấn Độ giáo, thờ một hay cả ba vị Thần của Tam vịnhất thể là Brahma – Visnu – Siva Tuy nhiên người Chăm cổ tôn sùng thần Siva hơn cả.Các văn bia cổ bằng chữ Phạn (Sanskrit) trong khu Mỹ Sơn đã tôn Siva là Chúa tể củamuôn loài, là cội rễ của nước Chămpa Thần Siva thường được thờ bằng ngẫu tượng sinhthực khí nam giới Ngoài ra người Chăm cổ còn theo cả Phật giáo với trung tâm ĐồngDương (Quảng Nam) phát triển cực thịnh hồi thế kỷ IX – X Bên cạnh việc tiếp nhận tôngiáo Ấn Độ, người Chăm cổ đã tiếp thu cả mô hình tổ chức chính quyền nhà nước mànhiều nhà nghiên cứu chỉ ra đặc trưng chủ yếu là vương quyền kết hợp với thần quyền,các quốc vương Chămpa thường được đồng nhất với thần Siva
Người Chăm cổ có nền kinh tế đa thành phần, đó là nông nghiệp đa canh: trồng lúa, dâutằm, bông, hoa màu… Lâm nghiệp: khai thác gỗ và hương liệu quý… Ngư nghiệp: đánhbắt thủy hải sản và thủ công nghiệp: làm gốm, thủy tinh, rèn sắt, chế tác đồ trang sức và
mỹ nghệ vàng bạc… Đặc biệt người Chăm cổ giỏi nghề buôn bán bằng đường biển vàđường sông Để thích ứng với vùng đất gần như quanh năm khí hậu khô hạn, người Chăm
cổ đã có những hệ thống thủy lợi từ việc lợi dụng những mạch nước chảy từ núi, đồi gò
mà xây dựng giếng, hồ đập… Sự phong phú và đa dạng của những di tích di vật Chămpacòn lại đến nay cho thấy một xã hội rất phát triển trên cơ sở một nền kinh tế có cơ cấuthích hợp mà nổi bật là tính hướng biển Vương quốc Chămpa nổi tiếng trong lịch sử cổ
Trang 12trung đại với hệ thống cảng thị phục vụ cho việc đánh cá ngoài khơi xa, buôn bán, traođổi giao lưu với những quần đảo ở biển Đông và xa hơn, đến Trung Quốc và Ấn Độ donằm trên trục giao thông đường biển quan trọng nối liền hai trung tâm văn minh lớn củathế giới Truyền thống văn hóa bản địa của cư dân cổ Đông Nam Á ngoài văn hóa nôngnghiệp (lúa cạn và lúa nước) còn có văn hóa thương nghiệp đường biển của những tộcngười cư trú ven biển và trong các quần đảo trong biển Đông, trong đó có người Chăm.Đoạn 3: Qui Nhơn- Quảng Ngãi
- Tp Quy Nhơn
+ tổng quan về Tp.Quy Nhơn: Quy Nhơn là thành phố tỉnh lị tỉnh Bình Định, Trung Bộ, Việt Nam và là một trong 6 đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh của Việt Nam Là một thành phố ven biển miền Trung, trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, khoa học kĩ thuật và du lịch của tỉnh Bình Định Trước khi thuộc về Việt Nam, Quy Nhơn là đất của người Chăm-pa Các di tích của người Chăm vẫn còn ở thành phố biển trẻ trung này
Thành phố Quy Nhơn nằm ở phía đông nam của tỉnh Bình Định, phía đông là biển Đông, phía tây giáp huyện Tuy Phước, phía bắc giáp huyện Tuy Phước và huyện Phù Cát, phía nam giáp thị xã Sông Cầu của tỉnh Phú Yên
Quy Nhơn nằm trong phạm vi tọa độ từ 13°36' đến 13°54' vĩ Bắc, từ 109°06' đến 109°22' kinh Đông, cách Hà Nội 1.065 km về phía Bắc, cách thành phố Hồ Chí Minh 657 km về phía Nam, cách thành phố Pleiku (Tây Nguyên) 176 km Cách Đà Nẵng 303 km, cách Huế 408 km, cách Nha Trang 250 km, cách Tuy Hòa 100 km và cách Quảng Ngãi 186 km
Thành phố có 16 phường: Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Lê Hồng Phong, Trần Phú, Lý
Thường Kiệt, Nguyễn Văn Cừ, Đống Đa, Thị Nại, Hải Cảng, Ngô Mây, Ghềnh Ráng, Quang Trung, Nhơn Bình, Nhơn Phú, Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu và 5 xã: Nhơn Lý,Nhơn Hội, Nhơn Châu, Nhơn Hải và Phước Mỹ (trong đó xã Phước Mỹ được tách từ huyện Tuy Phước và sáp nhập vào Quy Nhơn năm 2006) với tổng diện tích là 284,28 km², dân số khoảng 284.000 người.Địa lí tự nhiên Quy Nhơn có nhiều thế đất khác nhau,
đa dạng về cảnh quan địa lí như núi rừng, gò đồi, đồng ruộng, ruộng muối, bãi, đầm, hồ, sông ngòi, biển, bán đảo và đảo Bờ biển Quy Nhơn dài 42 km, diện tích đầm, hồ nước lợlớn, tài nguyên sinh vật biển phong phú, có nhiều loại đặc sản quý, có giá trị kinh tế cao Các ngành kinh tế chính của thành phố gồm công nghiệp, thương mại, xuất nhập khẩu, dịch vụ cảng biển, nuôi và khai thác thuỷ hải sản, du lịch Vừa mở thêm khu kinh tế Nhơn Hội
+ Tháp Đôi: Tháp Đôi nằm trên đường Trần Hưng Đạo, thuộc phường Đống Đa, cách trung tâm Quy Nhơn 3 km Tháp Đôi còn có tên gọi khác là tháp Hưng Thạnh, Tháp Đôi gồm hai tháp đứng song song với nhau Một tháp cao 20 m, một tháp cao 18m.Tháp đượcxây dựng vào khoảng niên đại từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII Quanh tường phía ngoài, các
Trang 13nóc và trên nóc tháp có nhiều bức phù điêu chạm khắc các hình tượng thần, chim, thú theo tín ngưỡng của người Chăm Tháp đã bị chiến tranh và thời gian tàn phá nặng nề Từnăm 1991 đến năm 1997,tháp được trùng tu, gần như nguyên vẹn Ngày nay, Tháp Đôi làđiểm tham quan du lịch của du khách khi đến Quy Nhơn.
+Chùa Sơn Long: Chùa Sơn Long nay thuộc phường Nhơn Bình ,cách cầu Trường Úc 700m về hướng đông Kiến trúc chùa có nhiều thay đổi nhưng khuôn viên chùa vẫn giữ như cũ Mặt tiền hình cánh cung niễng, mặt hậu đất đá lồi lõm sát vách núi Tương truyềndưới chân núi phía sau chùa xưa có tảng đá rất lớn trông như miệng rồng có hàm trên, hàm dưới có một cái lưỡi nhỏ đưa ra ở chính giữa Tảng đá đó có tên gọi là đá Hàm Long, nay không còn nữa Trong chùa có 15 ngôi mộ tháp lớn nhỏ, có những ngôi mộ vẫn còn giữ nét rêu phong cũ kỹ của mấy trăm năm về trước, có những mộ tháp đã được trùng tu khang trang hơn Năm 1992,chùa đã cho xây dựng thêm tượng Bồ tát Quan âm ởhướng tây Năm 1996,xây tượng Thích ca Mẫu Ni tọa thiền phía tây bắc, mang lại sắc khí mới cho chùa Đến Sơn Long, du khách còn được chiêm ngưỡng tượng Phật Lồi 7 đầu rồng bằng đá nặng 1,5 tấn, cao 3,1 m với chạm khắc hoa văn sau lưng Bức tượng xác định là của người Chăm tạc từ thế kỉ XIII Dù dáng vẻ còn khiêm tốn nhưng chùa Sơn Long vẫn dập dìu khách phương xa đến thăm, vãn cảnh, đặc biệt là vào dịp đầu năm mới
Thị xã An Nhơn
+Thị xã An Nhơn :nằm ở tọa độ 13°49’ vĩ độ Bắc, 109°18’ kinh độ Đông, nằm dọc theo quốc lộ 1A, cách trung tâm thành phố Quy Nhơn khoảng 20km về hướng tây bắc Phía Bắc giáp huyện Phù Cát, phía đông giáp huyện Tuy Phước, phía tây giáp huyện Tây Sơn, phía tây nam giáp huyện miền núi Vân Canh
Là một huyện có tốc độ phát triển kinh tế cao Thị trấn Bình Định (huyện lỵ) là trung tâmcủa huyện, nằm trên đường Quốc lộ 1A
Đất An Nhơn được mệnh danh là đất “trăm nghề” với sự phát triển của các làng nghề đã
có từ hàng trăm năm và kết tinh thành những thương hiệu nổi tiếng như: làng tiện gỗ mỹ nghệ ở Nhơn Hậu, làng rượu Bàu Đá ở Nhơn Lộc, bún Song Thằn ở Nhơn Phúc, các nghề điêu khắc, thêu ren, chạm trổ, khảm xà cừ, chế biến nước mắm… ở Nhơn An, NhơnHưng, thị trấn Đập Đá, thị trấn Bình Định…An Nhơn còn là “đất hai vua”: xưa từng là một trong những trung tâm của Chăm pa xưa và kinh đô của vương triều Thái Đức
Nguyễn Nhạc thời Tây Sơn, là tỉnh lỵ thời nhà Nguyễn, nên còn lưu lại nhiều di tích lịch
sử có giá trị như tháp Cánh Tiên (Nhơn Hậu), tháp Phú Lốc (Nhơn Thành), khu lò gốm
cổ Gò Sành (Nhơn Hòa), thành Hoàng Đế (Nhơn Hậu), thành Bình Định (thị trấn Bình Định)…
Trang 14An Nhơn cũng là miền đất sơn thủy hữu tình, với 3 con sông: Gò Chàm, sông Côn, Tân
An chảy qua, tạo nên những không gian xanh biếc, những bờ bãi mỡ màu
+ Giới thiệu về Đập Đá: Đập Đá nằm ở phía đông thành Đồ Bàn xưa của Chiêm Thành
và thành Hoàng Đế sau này của vua Tây Sơn Thái Đức Nguyễn Nhạc Là phên dậu của đất đế vương nên nơi đây hội tụ nhiều ngành nghề thủ công mỹ nghệ tinh xảo để cung cấp cho vua quan và các thân bằng quyến thuộc chi dùng Đó là nghề dệt vải với các loại hàng cao cấp như lụa, the, lương, xuyến, lãnh Đó là nghề rèn, nghề đúc đồng với các đồ thờ cúng như tượng, lư, đỉnh… Đó là nghề làm nón ngựa, làm giày da guốc mộc để các chàng công tử ăn diện Rồi là các nghề chăn tằm ươm tơ, nghề tiện gỗ, nghề gốm, nghề kim hoàn, nghề khảm xà cừ, nghề làm nhang, làm đồ hàng mã… khá phát triển ở mỗi thôn xóm của Đập Đá tạo nên sự đa dạng ngành nghề thủ công và việc buôn bán sầm uất.Đập Đá nổi tiếng từ lâu đời nên đã đi vào ca dao:
Em về Đập đá quê cha
Gò Găng quê mẹ, Phú Đa quê chồng Anh về Đập Đá đưa đòTrước đưa quan khách, sau dò ý em
…Anh về Đập Đá, Gò GăngCùng em kéo sợi dưới trăng chung tình…
+ Giới thiệu thị trấn Bồng Sơn: Bồng Sơn là một thị trấn huyện lỵ thuộc huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định Thị trấn nằm ở phía Tây Nam huyện Hoài Nhơn, phía Bắc giáp xã Hoài Tân và xã Hoài Xuân, phía Nam giáp xã Hoài Đức, phía Tây Nam giáp huyện Hoài
Ân Bồng Sơn nằm gần sông Lại Giang, con sông mang phù sa cho các huyện ven sông Thị trấn Bồng Sơn cách thành phố Quy Nhơn 90 km về phía Bắc
Bồng Sơn xưa thuộc về vương quốc Chiêm Thành Sau này, vua Lê Thánh Tông cho quân đánh Chiêm Thành năm 1471 Khi chiếm được đã đặt thành huyện Bồng Sơn, tên gọi Bồng Sơn đã có từ hơn 500 trước Năm 1826, vua Gia Long đặt tri phủ phủ Quy Nhơn lãnh coi 3 huyện Bồng Sơn, Tuy Viễn, Phù Ly Năm 1832, chia huyện Phù Ly thành hai huyện Phù Cát và Phù Mỹ đều thuộc phủ Hoài Nhơn như năm trước,coi cả huyện Bồng Sơn Năm 1890, đặt châu Hoài Ân ở thượng du huyện Bồng Sơn Năm 1945,Việt Nam bị thực dân Pháp xâm lược, Bồng Sơn nằm dưới quyền ngự trị của người Pháp.Năm 1954, Bồng Sơn thuộc quyền kiểm soát của Việt Nam Cộng hoà Năm 1975, thị trấnBồng Sơn được giải phóng
Trang 15- Thành Phố Quảng Ngãi
+ Tp Quảng Ngãi: là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Quảng Ngãi, được đặt làm tỉnh
lỵ Thành phố Quảng Ngãi nằm ở phía đông tỉnh, hữu ngạn sông Trà Khúc, tại tọa độ địa
lí 180o48’Đ và 15o08’B Ba phía đông, tây, nam đều giáp huyện Tư Nghĩa, phía bắc giáphuyện Sơn Tịnh (qua sông Trà Khúc); có Quốc lộ 1 và đường sắt Thống Nhất chạy qua Diện tích: 37,12km² Dân số: 122.567 người (năm 2005) Mật độ dân số: 3.302
người/km²(1) Đơn vị hành chính trực thuộc gồm 2 xã (Nghĩa Dũng, Nghĩa Dõng); 8 phường (Nguyễn Nghiêm, Trần Hưng Đạo, Lê Hồng Phong, Trần Phú, Chánh Lộ, QuảngPhú, Nghĩa Lộ, Nghĩa Chánh), với 166 thôn, tổ dân phố
+ Giới thiệu huyện Đức Phổ: là huyện đồng bằng ven biển nằm ở phía nam tỉnh Quảng Ngãi Phía bắc giáp huyện Mộ Đức; phía nam giáp huyện Hoài Nhơn (tỉnh Bình Định); phía tây giáp huyện Nghĩa Hành và huyện Ba Tơ; phía đông giáp biển Đông
Huyện trải dài theo bờ biển phía nam tỉnh Quảng Ngãi, có trục giao thông Quốc lộ 1 và đường sắt Thống Nhất chạy qua Diện tích: 371,67km2 Dân số: 153.684 người (năm 2005) Mật độ dân số: 413 người/km2 Đơn vị hành chính trực thuộc gồm 14 xã
Đức Phổ là huyện đồng bằng chạy dài theo biển, nơi có di chỉ Văn hóa Sa Huỳnh nổi tiếng, là nơi đất đai canh tác không rộng, điều kiện sản xuất không được thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp, nhưng nhờ nằm trên các trục giao thông huyết mạch (Quốc lộ 1, Quốc lộ 24), có trên 40km bờ biển nên có thế mạnh về ngư nghiệp, thương mại - dịch vụ,
du lịch, góp phần vào phát triển kinh tế của huyện nói riêng và tỉnh Quảng Ngãi nói chung
+ Giới thiệu huyện Mộ Đức: Mộ Đức là huyện đồng bằng nằm ven biển ở phía nam tỉnh Quảng Ngãi Phía bắc giáp các huyện Tư Nghĩa và Nghĩa Hành; phía nam giáp huyện Đức Phổ; phía tây giáp huyện Nghĩa Hành; phía đông giáp biển Đông Hình thể huyện tựa như một hình tam giác, nhọn hẹp ở phía bắc, phình rộng ở phía nam Diện tích: 212,23km2 Dân số: 144.668 người (năm 2005) Mật độ dân số: 682 người/km2(1) Đơn
vị hành chính trực thuộc gồm 12 xã (Đức Nhuận, Đức Lợi, Đức Thắng, Đức Hiệp, Đức Hòa, Đức Chánh, Đức Thạnh, Đức Minh, Đức Tân, Đức Phú, Đức Phong, Đức Lân), 1 thị trấn (Mộ Đức, huyện lị), với 69 thôn, tổ dân phố
Mộ Đức là huyện đồng bằng trọng điểm lúa của tỉnh Quảng Ngãi Có Quốc lộ 1, Quốc lộ
24 và đường sắt Thống Nhất chạy qua Nghề chính xưa nay vẫn là nghề nông, công thương nghiệp truyền thống có một số làng nghề đáng chú ý và ngày nay đang được đẩy mạnh Mộ Đức là quê hương của nhà chính trị, nhà văn hóa lớn Phạm Văn Đồng
Về tự nhiên, huyện Mộ Đức là dải đồng bằng ven biển, có núi cao ở phía tây như núi Lớn(Đại Sơn), núi Giàng, có các đồi sót ở rải rác trong huyện như núi Long Phụng, núi Điệp, núi Vom, núi Văn Bân, núi Ông Đọ, núi Thụ, núi Long Hồi Chạy dọc ở phía bắc có sông
Vệ (làm ranh giới với huyện Tư Nghĩa), từ sông Vệ có có chi lưu là sông Thoa chảy theo hướng đông nam, qua vùng trung tâm huyện Từ tây sang đông, Mộ Đức có 4 kiểu địa hình, lần lượt là: vùng cao, vùng trung bình, vùng thấp, doi cát ven biển
Khí hậu ở Mộ Đức nhìn chung là ôn hòa, dễ chịu, nhưng thường chịu thiệt hại do bão tố,
lũ lụt về mùa mưa
Đoạn 4: Quảng Ngãi – Tam Kỳ
Trang 16- Tp Quảng Ngãi
+ Giới thiệu huyện Sơn Tịnh: Sơn Tịnh là một huyện đồng bằng ven biển nằm ở phía bắctỉnh Quảng Ngãi Phía đông giáp biển Đông; phía tây giáp hai huyện miền núi Trà Bồng,Sơn Hà; phía nam giáp huyện Tư Nghĩa và thành phố Quảng Ngãi (sông Trà Khúc làranh giới tự nhiên); phía bắc giáp huyện Bình Sơn
Hình thể huyện Sơn Tịnh có bề ngang (theo chiều nam - bắc) hẹp, bề dài (theo chiềuđông - tây) trải rộng từ chân dãy Trường Sơn giáp đến biển; có Quốc lộ 1 và đường sắtBắc - Nam chạy qua ở giữa huyện Diện tích tự nhiên: 343,57km2 Dân số: 194.738người (năm 2005) Mật độ dân số: 566,8 người/km2(1) Đơn vị hành chính trực thuộcgồm 1 thị trấn (Sơn Tịnh huyện lị) và 20 xã (Tịnh Giang, Tịnh Đông, Tịnh Minh, TịnhBắc, Tịnh Hiệp, Tịnh Trà, Tịnh Bình, Tịnh Thọ, Tịnh Sơn, Tịnh Hà, Tịnh Ấn Tây, Tịnh
Ấn Đông, Tịnh Phong, Tịnh An, Tịnh Châu, Tịnh Long, Tịnh Thiện, Tịnh Khê, Tịnh Kỳ,Tịnh Hòa), với 106 thôn
Sơn Tịnh vốn có truyền thống văn hóa, truyền thống yêu nước từ lâu đời, là nơi sản sinhnhiều nhân vật lịch sử, nhiều tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, nơi có nhiều thắngcảnh và di tích, có núi Ấn sông Trà được coi như biểu tượng của Quảng Ngãi, có Khuchứng tích tội ác chiến tranh Sơn Mỹ được cả nước và thế giới biết đến; là một huyện cótiềm năng phát triển kinh tế đa dạng
+ Giới thiệu Bình Sơn: Bình Sơn là một huyện đồng bằng ven biển, cửa ngõ phía bắc tỉnhQuảng Ngãi Phía đông giáp biển Đông; phía tây giáp huyện Trà Bồng; phía nam giáphuyện Sơn Tịnh; phía bắc giáp huyện Núi Thành (tỉnh Quảng Nam); có Quốc lộ 1 vàđường sắt Thống Nhất chạy qua Diện tích: 466,77km2(1) Dân số: 180.045 người(2).Mật độ dân số: 386 người/km2(3) Đơn vị hành chính trực thuộc gồm 1 thị trấn (Châu Ổhuyện lị; thành lập 4.1986), 24 xã (Bình Thới, Bình Đông, Bình Thạnh, Bình Chánh,Bình Nguyên, Bình Khương, Bình An, Bình Trị, Bình Hải, Bình Thuận, Bình Dương,Bình Phước, Bình Trung, Bình Hòa, Bình Long, Bình Minh, Bình Phú, Bình Chương,Bình Thanh Đông, Bình Thanh Tây, Bình Hiệp, Bình Mỹ, Bình Tân, Bình Châu) với 99thôn, tổ dân phố
Bình Sơn có chiến thắng Vạn Tường nổi tiếng vào tháng 8.1965, trận đánh phủ đầu đầutiên của quân dân ta vào đội quân viễn chinh Mỹ xâm lược, mở ra khả năng Việt Nam cóthể đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược
Bình Sơn có Khu Kinh tế Dung Quất với nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam nằmtrong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung Tình hình kinh tế - xã hội đã và đang có nhiềubước tiến nhanh chóng
+ Tổng quan Tp Tam kỳ: Tam Kỳ, phía bắc giáp huyện Thăng Bình và huyện Phú Ninh,phía nam giáp huyện Núi Thành, phía tây giáp huyện Phú Ninh, phía đông giáp biểnĐông Thành phố gồm có các đường phố chính như: Hùng Vương, Phan Chu Trinh, Trần
Trang 17Cao Vân, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Hoàng, Phan Bội Châu, Trưng Nữ Vương, ThanhNiên,
Thành phố Tam Kỳ có 100.263,56 ha diện tích tự nhiên và 123.662[1] nhân khẩu(9/2006), gồm 13 đơn vị hành chính là: 9 phường (An Mỹ, An Sơn, Hòa Hương, PhướcHòa, An Xuân, An Phú, Trường Xuân, Tân Thạnh, Hòa Thuận,) và 4 xã (Tam Thăng,Tam Thanh, Tam Phú, Tam Ngọc)
Năm 1997 khi tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng được tách thành hai đơn vị hành chính, Tam Kỳtrở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Quảng Nam Đầu năm 2005, thị xã Tam Kỳ được chia tách thànhhai đơn vị hành chính là thị xã Tam Kỳ và huyện mới Phú Ninh Ngày 29 tháng 9 năm
2006 thị xã Tam Kỳ được nâng cấp lên thành phố loại 3 trực thuộc tỉnh Quảng Nam.Đoạn 5: Tam Kỳ - Hội An – Đà Nẵng
- Tp Hội An
+ Tổng quan Hội An: Thành phố Hội An nằm bên bờ Bắc hạ lưu sông Thu Bồn, đượcgiới hạn bởi tọa độ từ 15o15’26” đến 15o55’15” vĩ độ Bắc và từ 108o17’08” đến108o23’10” kinh độ Đông; cách quốc lộ 1A khoảng 9 km về phía Đông, cách thành phố
Đà Nẵng khoảng 25 km về phía Đông Nam, cách thành phố Tam Kỳ khoảng 50 km vềphía Đông Bắc
Phần đất liền của thành phố gần giống như một hình thang cân, đáy là phía Nam giáphuyện Duy Xuyên với ranh giới chung là sông Thu Bồn, phía Tây và phía Bắc giáp huyệnĐiện Bàn, phía Đông là bờ biển dài 7 km Cách đất liền 18 km là cụm đảo Cù Lao Chàm,bao gồm nhiều hòn đảo lớn nhỏ: Hòn Lao, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Ông, Hòn Tai, Hòn
Lá, Hòn Khô, Hòn Nồm với diện tích chiếm một phần tư thành phố Hội An Các hòn đảonày quần tụ thành hình cánh cung hướng mặt ra Biển Đông, được hình tượng hoá nhưngười hoa tiêu khổng lồ, như bức bình phong che chắn cho đất liền Tổng diện tích tựnhiên toàn thành phố là 6.171,25 ha, phần diện tích đất liền 4.850 ha chiếm 73,50%(trong đó diện tích đất 3.669 ha và diện tích mặt nước 1.180,3 ha), diện tích hải đảo 1.654
ha chiếm 26,50%
Hội An là vùng cửa sông - ven biển và là nơi hội tụ của các con sông lớn của xứ Quảng:sông Thu Bồn - Vu Gia theo trục Đông – Tây (đoạn sông Thu Bồn chảy qua Hội An đượcgọi là sông Cái hoặc sông Hội An, với chiều dài qua địa phận thành phố là 8,5 km), sôngTrường Giang theo trục Nam - Bắc, sông Cổ Cò (tên chữ là Lộ Cảnh Giang) theo trụcngang Bắc – Nam (đoạn sông Cổ Cò chảy qua Hội An gọi là sông Đế Võng, chiều dài7km)
Trục lộ ven biển từ Sơn Trà vào Cẩm An, qua Cẩm Thanh vượt cầu Cửa Đại vào cáchuyện phía Nam, cùng với tỉnh lộ 607 đi Non Nước- Đà Nẵng và tỉnh lộ 608 đi Vĩnh
Trang 18Điện - Quốc lộ 1A là các tuyến giao thông đường bộ chủ yếu nối Hội An với các vùngtrong và ngoài tỉnh.
Đặc điểm về vị trí địa lý, cấu trúc địa chất và lịch sử làm cho khí tượng- thủy văn, địahình, địa mạo của Hội An khá phong phú và đa dạng Hội An vừa có đô thị cổ, đô thị cũ,
đô thị mới; vừa có đồng bằng; vừa có biển, có hải đảo tạo nên nguồn tài nguyên thiênnhiên dồi dào về lâm, thổ, hải sản Phần lớn diện tích tự nhiên của Hội An được bao bọcbởi hệ thống sông lớn nhỏ, mương lạch chằng chịt và bị chia cắt bởi những bãi, nổng,trảng, dốc, cồn cát; những bàu, đầm, hói, vũng, ao…và những rừng dừa nước
- Tp.Đà Nẵng
+ Tổng quan Tp.Đà Nẵng: Trong lịch sử dân tộc, Đà Nẵng được biết đến không chỉ làmột thành phố cảng lớn nhất miền Trung Việt Nam mà còn là một địa danh gắn liền vớicông cuộc mở mang bờ cõi Đại Việt từ nhiều thế kỉ trước Dấu vết của một cửa ngõ giaolưu quốc tế gắn liền với xứ Đàng Trong vẫn còn, và trong dư ba của lịch sử, đây là mộttiền đồn quan trọng trong công cuộc chống ngoại xâm của hai cuộc kháng chiến thầnthánh vừa qua
Thành phố Đà Nẵng phía Bắc giáp tỉnh Thừa Thiên- Huế, phía Tây và Nam giáp tỉnhQuảng Nam, phía đông giáp biển Đông Trung tâm thành phố cách thủ đô Hà Nội 764km
về phía Bắc, cách thành phố Hồ Chí Minh 964km về phía Nam, cách thành phố Huế108km về hướng Tây Bắc Đây là một thành phố vừa có núi cao, sông sâu, đồi dốc trung
du xen kẽ vùng đồng bằng ven biển hẹp
+ Cảng thị Đà Nẵng: Là một trong những cửa sông lớn của miền Quảng Nam (mở rộng
về phương Nam), từ nhiều thế kỷ trước, kể cả khi Hội An còn đang trong thời kì pháttriển rực rỡ vào thế kỉ XVII, cửa biển Đà Nẵng đã được đánh giá rất cao Chúng ta từngbiết bức tranh nổi tiếng của dòng họ Chaya Nhật Bản vẽ quang cảnh buôn bán ở Hội An.Nếu đúng như một giả thiết rằng cửa biển vẽ trong ấy là cửa biển Đà Nẵng với Ngũ HànhSơn và con sông Cổ Cò thì không có gì ngạc nhiên khi cho rằng những chiếc tàu vượt đạidương, có trọng tải lớn, thiết bị kỹ thuật đi biển cao của các thương nhân Nhật Bản hoặcTrung Hoa đều phải lựa chọn lối vào là cửa Đà Nẵng thay vì cửa Hội An, vì ưu thế vượttrội của vịnh Đà Nẵng là nước sâu và có độ an toàn cao Trên thực tế, từ thế kỉ thứ XVIIItrở về sau, tiềm năng Đà Nẵng với tư cách là một hải cảng đã ngày càng tỏ rõ tính ưu việtcủa nó đối với khu vực
+ Cầu Sông Hàn: Trước đây nhiều người từng than phiền cho sự manh mún già cỗi củacông nghiệp Đà Nẵng, bây giờ mọi chuyện đã khác Chủ trương lấy công nghiệp làm đònbẩy phát triển, cơ cấu kinh tế Đà Nẵng có chuyển dịch đáng kể theo hướng tăng tỷ trọngcác ngành công nghiệp và dịch vụ phù hợp với xu thế chung của cả nước và những đô thịlớn Để chuẩn bị cho một cuộc bức phá của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, với vaitrò đầu tàu của mình, những năm qua, Đà Nẵng đã nỗ lực cải thiện hình ảnh và vị thế củamình để đáp ứng yêu cầu chung của khu vực