Hướng tư duy luyện giải đề thi vào lớp 10 môn ngữ văn

0,25 điểm * Yêu cầu về nội dung làm bài: 1,5 điểm Học sinh không nhất thiết phải đi vào giải thích từ ngữ cụ thể, nhưng cần khái quát được nội dung câu tục ngữ, trình bày được suy nghĩ

-ộ- Rèn luyện kĩ năng luyện đề theo cấu trúc:

Đọc hiểu - Nghị luận xã hội - Nghị luận văn học

Hình thành, phát triển tư duy lôgic, tăng khả năng ngôn ngừ, lập luận, phản biện vấn đề

Đầy đủ, cô đọng, bám sát chương trình và cấu trúc đề thi Tuyển sinh vào lớp 10 của các Sở Giáo dục

và Đào tạo trong cả nước

^ Tài liệu dành cho học sinh khối 9 tự ôn tập, kiểm tra và luyện thi vào lớp 10 các trường THPT công lập, trường THPT chuyên

Hướng tư duy luyện giỏi đê thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

ứ r '7 t o / < ® à <

Các em học sinh thân mến!

Đối với mồi học sinh, tự học đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiếp thu và

rèn luyện tri thức Hiểu được điều đó, chúng tôi xin giới thiệu cuốn Hướng tư duy luyện giải đề thi vào lóp 10 với mục đích giúp các em nắm vững kiến thức Ngữ

văn, phát triển tư duỵ cũng như nâng cao khả năng tự học Đó chính là nền tảng giúp các em học tốt, thi tốt môn Ngừ văn

Chúng tôi hiểu được việc phát triển tư duy, trí tuệ con người để tạo nên sự thành công như Bill Gates, Steve Jobs hay Zuckerberg là nhờ 90% dựa vào việc tự học,

tự nghiên cứu đến say mê Việc tự học giúp các em phát huy tiềm năng của bản thân, nhận thấy những khả năng, sở trường của chính mình còn đang ẩn giấu đâu đó trong tiềm thức mà các em chưa nhận ra Ngoài ra, việc tự học còn giúp các em tăng khả năng tư duy, xử lí các vấn đề nhanh nhạy không những trong sách vở mà còn ngoài thực tiễn

Bên cạnh đó, việc tự học sẽ giúp mỗi người có được thành công trong sự nghiệp

và cuộc sống Một bác sĩ say mê nghiên cứu sẽ trở thành bác sĩ tài năng cứu chữa nhiều người bệnh, một kĩ sư biết tự học sẽ tạo ra những công trinh vĩ đại, một giáo viên tự nâng cao chuyên môn mồi ngày sẽ biến những giờ học nhàm chán thành những tiết học sôi động và thú v ị Bởi vậy, việc tự học sẽ giúp bất kì ai thành công hơn và hạnh phúc hơn trong cuộc sống

Vai trò tự học của mồi đứa trẻ từ khi sinh ra đã biết tự học hỏi như việc CỊuan sát, nhìn mọi vật xung quanh, nghe nhiều và rồi biết nói Việc tự học diễn ra rất tự nhiên Đến trường là một phương pháp giúp kích thích sự tự học, thầy cô chỉ là người hướng dẫn và tạo cảm hứng chứ không thể dạy ta mọi thứ

Tập sách trên tay các em đã dung nạp nhừng yêu cầu của việc hệ thống các đề thi minh hoạ với năng lực cảm thụ cái hay, cái đẹp của văn chương; từ cơ sở những gợi ý đầu tiên, các em có thể tự tìm ra con đường đến với thế giới chân - thiện - m ĩ trong mỗi tác phẩm, mỗi hình tượng nghệ thuật Cũng có thể coi những đề minh hoạ trong tập sách này như những nguyên liệu đầu tiên, là gạch, đá, cát, xi măng, sắt giúp các em thiết kế những ngôi nhà phù họp với mình Chúc các em xây được những toà lâu đài ngày mai từ những viên gạch nhỏ hôm nay!

Lời cuối, vẻ đẹp văn chương không giới hạn, tuy chủng tôi đã có nhiều trải nghiệm trong giảng dạy và ôn luyện thi, nhưng khiếm khuyết là điều khó tránh Rất mong nhận được sự góp ý chân thành của bạn đọc gần xa để chất lượng của cuốn sách lần tái bản được tốt hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ

■ _

Nguyễn Thành Huân

• Kiến thức quá nhiều, không biết bắt đầu từ đâu?

• Ôn sao để nhớ lâu, trọng tâm và bám sát?

• Đề thi sẽ có những câu hỏi, dạng bài nào?

• Có cách trình bày và “bí quyết” gì để đạt điểm cao?

• Viết sao để không lan man, dài dòng mà đủ ý?

• Phân bố thời gian thế nào cho hợp lí với mỗi câu?

Theo chia sẻ của rất nhiều thủ khoa và các bạn đã đạt điểm khá, giỏi; luyện đề chính là phương pháp ôn luyện đỉnh cao trong giai đoạn nước rút Với hơn bảy năm kinh nghiệm luyện thi môn Ngữ văn cho hàng ngàn học sinh, thầy Thành Huân tại Vũng Tàu, và cũng là tác giả của một số đầu sách ôn luyện thi THPT Quốc gia khẳng định: việc luyện giải đề là vô cùng quan trọng và cần thiết bởi nó mang lại rất nhiều lợi ích cho học sinh, cụ thể là:

• Hiểu rõ cấu trúc đề thi, xu hướng ra đề

• Khoanh vùng được trọng tâm kiến thức và những câu hỏi, dạng bài chắc chắn

sẽ có ừong đề

• Trau dồi kĩ năng làm bài, trình bày khoa học, sạch, đẹp

• Làm quen với tâm lí thi cử, phân bố thời gian hợp lí

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ vỏn

* Rút kinh nghiệm cho bán thân, biết rõ thế mạnh của mình để phát huy và nhin ra hạn chế đê khắc phục

* Hiểu rõ sức mình để chọn trường vừa sức

•

Trong thời gian giảng dạy bộ môn Ngữ văn ở cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, thầy Thành Huân đã thấu hiểu những khó khăn mà học sinh của mình phái đối mặt, nhất là với việc học môn Ngữ văn Do đó, thầy đã dày công nghiên cứu và biên soạn cuốn sách luyện thi vào lớp 10, có tên:

HƯỚNG Tư DUY LUYỆN GIẢI

ĐÊ THI VÀO LÓP 10

Giúp các em chinh phục điểm 7 trở lên và rút ngắn tối đa thời

Cuốn sách

có gì đặc

Phân tích cấu trúc đề thỉ; chỉ ra những Hướng dẫn ôn tập tại

fanpage

Trực tiếp tư vấn, giải đáp thắc mắc về học tập cho các em tại fanpage https://www.facebook.co

Cuộc đời giống như một cuốn sách, nó có thế ngắn, nhưng nhất định phải hay!

Để hoàn thành cuốn sách này, ngoài sự nồ lực, vượt lên chính mình của bản

thân, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Công ti Đầu tư và Phát triển Giáo dục Sài Gòn - một thương hiệu, có uy tín trên thị'trường sách tham khảo Việt Nam

đã luôn tin tưởng, đồng hành, giúp đỡ để cuốn sách được ra đời sớm nhất, đắc dụng nhất!

Điều đặc biệt hơn nữa là việc hiện thực hoá cuốn sách trong hành trình học tập của các em học sinh cũng chính là cách tuyệt vời nhất đế chúng tôi thể hiện lòng biết

ơn chân thành của mình tới những con người khiến cuộc sống của chúng tôi sáng hơn và trái tim của chúng tôi thêm hạnh phúc hơn Đó chính là cha mẹ, anh chị em, bạn bè, đồng nghiệp, các em học sinh, hay bất cứ ai đã tạo nên sự khác biệt và khiến cuộc sống của chúng tôi trở nên có ích, có ý nghĩa!

Bằng tất cả tình yêu nghề, niềm đam mê và nhiệt huyết cũng như trách nhiệm của một nhà giáo, thầy Thành Huân mong rằng cuốn sách này sẽ mang đến cho các

em chìa khoá của thành công, là người bạn đường tin cậy trên hành trình chinh phục những ước mơ

Nhân cuốn sách ra đời, nhưng vì không có điều kiện đế liên hệ với từng quý thầy cô, tác giả rất mong muốn nhận được liên lạc từ những thầy, cô để gửi tặng sách và nhuận bút, như một cách gửi tấm lòng cảm ơn chân thành nhất Quý thầy, cô

và các tác giả vui lòng liên hện qua số điện thoại của Thành Huân: 0937.038.268; Email: thanhhuanchannhan@gmail.com

Với bạn đọc nói chung, Thành Huân rất mong nhận được góp ý của các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và học trò, để cuốn sách được hoàn thiện hơn khi tái bản

Trân trọng cảm ơn!

Hướng tư duy luyện giỏi đé thi vào lớp 10 môn Ngữ võn

Để hiện thực hoá ước md các em cằn phải làm những gì?

Như các em đã biết, ôn thi vào lớp 10 là một hành trình nhiều khó khăn, vất vả, đòi hỏi nỗ lực không ngừng và kiên trì, bền bì Với một nhiệm vụ quan trọng như thế, việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch là vô cùng cần thiết Vì vậy, trước tiên, thầy muốn chia sẻ với các em lộ trình ôn tập “đúng hướng” ở môn Ngừ văn

(.Đọc háụ, NạhỊ tụộn Xâ hội,

Nghỉ luận Vâm học) MụọHệụ

( Trường, đém số)

ị của trường đó đê xác định sổ điêm minh cần đạt đế

Điểm chuẩn của trường mà các em chọn là 37,0 điểm/ nôn học cần đạt khoảng 7,5 điểm hoặc tuỳ năỊiậ lực của

Dễ quá phải không nào! Vậy câu chuyện này mang đến cho các em bài học gì?

Thầy trò mình cùng nhau

đi tìm hiểu nhé!

ĐẶT MỤC TIÊU Mục tiêu là gì? Tại sao các em cần đặt mục tiêu?

- Mục tiêu mà thầy đề cập đến chính là việc các em chọn trường cho mình

Các em muốn trở thành người như thế nào? Các em muốn làm công việc gì? Hãy tưởng tượng về cuộc sổng tương lai, về hình ảnh của chính các em trong 5, 7, 10 năm tới Từ đó, các em sẽ biết lựa chọn trường và khối học Việc làm này thật quan trọng, bởi được làm những điều mình yêu thích

sẽ là động lực lớn, thúc đẩy các em không ngừng cổ gắng trong học tập và rèn luyện.

- Sau khỉ xác định được trường và khối học, chúng ta cần tham khảo điểm

và phương pháp học riêng, hẩy lập kể hoạch riêng, hây hoạch ôn luyện chi tiết nhé!

- Cấu trúc đề thi sẽ do từng Sờ Giáo dục định hướnẹ và ra đề Nói là các

Sở ra đề nhưng các em cứ yên tâm và tự tin, vi: dù đe ra theo cấu trúc nào

đi chăng nữa thì vẫn bám sát nội dung kiến thức trong Sách giáo khoa

Ngữ văn 9 Các em cần học như thế nào để đạt điểm tối đa mỗi phần?

- Cuốn sách HƯỚNG TƯ DƯY LUYỆN GIẢI ĐỀ THI VÀO LỚP 10

Hướng tư duy luyện giỏi đẻ thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

CHIẾN THUẬT LUYỆN ĐỄ THẨN

Đây là giai đoạn vô cùng quan trọng Sau khi

có thức nền tảng về các chuyên đề, khoảng

tháng trước kì thi, các em cần luyện đề để rèn kĩ

năng phản xạ nhanh, biết cách vận dụng kiến thức

những “bí quyết” để giải đề nhanh và chính

VẾ ĐÍCHĐây là giai đoạn cuối - khoảng một tuần trước

khi kì thi Tuyển sinh vào lớp 10 chính thức bắt

đầu Thời gian này các em sẽ bị áp lực tâm lí,

khó tập trung học hiệu quả được Vì vậy, nếu có

lộ trình ôn tập đúng hướng và sự ôn luyện kĩ

lưỡng từ trước thì giờ đây các em chỉ cần thong

thả xem lại kiến thức, bổ sung và hoàn thiện nếu

cần Với lộ trình như vậy, các em nhất định sẽ

hiện thực hoá được ước mơ của mình

Chúc các em thành công! ~\

^ J

©

CHIẾN LƯỢC LUYỆN ĐỀ

© Kiểm tra kiến thức

Tiếng Việt và năng lực

cảm thụ (thông qua các

dạng đọc - hiểu văn bản

hoặc làm các bài tập nhỏ)

© Nghị luận xã hội: Yêu

cầu thí sinh viết một đoạn

hoặc một bài văn ngắn

© Nghị luận văn học: Yêu

cầu thí sinh viết một bài

Nam, Hoà Bình, Đà Năng,

ĐắkNông, Huế, Quảng

© Nghị luận văn học

^ Ví dụ: Đề thi Tuyển sinh năm 2017 - 2018 của các tỉnh: Bắc Kạn, Bình Định, Bến Tre, Cao Bằng, Cà Mau, Gia Lai, Hưng Yên, Kiên Giang, Khánh Hoà, Kon Tum, Long An, Ninh Bình, Phú

Thọ, Phú Yên, Quảng

Ngãi, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Vĩnh Long, Yên B ái

I o Đọc - hiểu văn bản tích I

I hợp nghị luận xã hội (viết :

I đoạn hoặc bài văn nghị I luận về vấn đề được đặt ra I

I trong văn bản đọc hiểu)

© Đọc hiểu văn bản tích hợp nghị luận văn học (viết đoạn hoặc bài văn nghị luận về văn bản đọc hiểu)

Ví dụ: Đề thi Tuyển sinh năm 2017 - 2018 của các tỉnh: An Giang, Bình Thuận, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hải Dương, Hải Phòng, Hà Nội, Ha Tĩnh, Lâm Đồng, Nghệ An, Ninh Thuận, Quảng Trị, Sóc Trăng, Tiền G iang

Ngoài ra, một số đề có cả phần trắc nghiệm như đề thi Tuyển sinh năm 2017 của tinh Nam Định, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên - Hà Nội, trường THPT chuyên Nguyễn Tất Thành, trường THPT chuyên Lam Sơn - Thanh H oá

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

“Hãy học khi người khác ngủ; lao động khi người khác lười nhác; chuân bị khi người khác chơi bời;

và có giâc mơ khi người khác chi ao ước."

(William Arthur Ward)

bổ để hoàn thiện các đề trước ngày thi

ít nhất ĩà một tuần, tránh căng thẳng khỉ

đi thi và có thời gian ôn lại

các kiến tỈỊức,

kĩ năng yà

lianli' ’

V' ' : VỊ •

Khi làm bài, cần phải nghiêm túc như đi thi:

* Tự bấm thời gian làm bài, đung 120 phút thi dừng bút.

* Không sử dụng tài liệu khi ìuyện đề.

* Không làm bài theo kiểu thích câu nào

tỈỊỈ^Iằtĩỉ;fi^|ẼỆ!

Xem đáp(án

và tự chẩm điểm cho mình theo từng phần trong hưóng

I,.i

■ i;

'J±ủL

Sau khi tụr luyện và chầm moi đề, các

em cần rút ra các kinh nghiệm làm bài vàgh ich ú vào ôvuông nhỏ ở cuối

U

1« S ơ Đ ỏ CẤU TRÚC ĐỂ THI TUYỂN sin h v à o l ớ p 10

Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác Giải thich nhan đề vả ỷ nghê nhan đề Nội dung và nghệ thuật

Kiến thức Tiếng Việt

Các thành phần biệt Ịặp Phương thức biểu đạt

^ Các biện pháp tu từ

Khờỉ ngữ

Cảm nhện về nhần vịt hoậc phán tích nhàn vịt

K ( Cảm nhặn, phán tích mẠt đoạn thơ hoặc bàỉ thơ

5 t Đánh giá mộtý kỉến trong đoạn trích hoịc tác phím

^ v ả n (8,0 điểm) Nghị luận văn học (5,0 điểm) t So lánh hẳỉ vắn đề ờ hai doạn trích hoặc tầc phỉm

2 Một số đề thi mẫu

ĐÊ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TP HÀ NỘI 2015 - 2016

Phần I (7 ,0 điểm )

Mở đầu một sáng tác, nhà thơ Huy Cận viết:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa.

Và tác giả khép lại bài thơ bằng bốn câu:

Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.

Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

(Trích Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, trang 139 - 140)

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

Câu o Ghi tên bài thơ có những câu trên Từ những câu thơ ấy, kết họp với hiểu biết về tác phấm, em hãy cho biết mạch cam xúc của bài thơ được triển khai theo trình tự nào?

Câu © Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ:

“Mặ/ trời xuông biên như hòn lừa".

C âu © Chép lại chính xác hai câu thơ liên tiếp trong bài thơ mà anh (chị) vừa xác định thể hiện rõ nhất lòng biết ơn của con người với biên cả quê hương

C âu o Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch có sử

I dụng phép thế để liên kết và một câu cảm thán, làm nổi bật cảnh đoàn thuyền trở

về trong buổi bình minh ở khổ thơ trên (gạch dưới từ ngữ dùng làm phép thế và câu cảm thán)

I theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới.

(Trích Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, trang 117)

C âu o Tác phẩm Những ngôi sao xa xôi được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

C âu © Điều gì khiến nhân vật “tôi” đến gần quả bom lại cảm thấy không

sợ nữa?

C âu © Từ đoạn trích trên và những hiểu biết xã hội, em hãy viết 01 đoạn văn (khoảng nửa trang giấỵ thi) trình bày suy nghĩ của mồi người trong mối quan hệ giữa cá nhân và tập thê

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TP HUẾ 2 0 16 - 2 0 1 7

Khiêng nắng Qua sông Chị gió chăn mày trên đồng Bác mặt trời đạp xe qua đinh núi.

(Theo Nhandan.com.vn, ngày 09/11/2013)

C âu o Nêu nội dung chính của từng ngừ liệu trên

C âu © Xác định biện pháp tu từ cơ bản của ngữ liệu 1 và phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó

C âu © Em có thái độ như thế nào trước hiện tượng được đề cập trong ngữ liệu 2? Thử nêu giải pháp để hạn chế hiện tượng đó

II Phần Tập làm văn (7,0 điểm)

CUỐN SÁCH VÀ GIỎ ĐỰNG THAN

Có một câu chuyện kê rằng tại một trang trại ở miền núi xa xôi, miền Đông bang Kentucky, có một ông cụ sống với người cháu cùa mình Moi buổi sảng, ông cụ đểu dậy rất sớm để đọc sách Có những cuốn sách ông đã đọc nhiều lần, đến mức cuốn sách sờn cũ, nhưng lúc nào ông đọc cũng say mê và chưa m ột buổi sáng nào

\ ông quên đọc sách Cậu cháu trai cũng bắt chước ông, cũng CO gắng moi ngày đều

Ị ngồi đọc sách Roi một ngày, cậu hỏi ông:

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ vỏn

- Ong ơi, cháu cũng thử đọc sách như ông, nhưng cháu không hiêu gì cả Hoặc

là có những đoạn cháu hiêu, nhưng khi gấp sách lại là cháu quên ngay Thế thì đọc sách có gì tốt đâu mà ông đọc thườngxuvên thế ạ

Ong cụ lúc đó đang đô than vào lò, quay lại nhìn cháu và chỉ nói:

- Cháu hãy đem cái giỏ đựng than này ra sông và mang vê cho ông một giỏ \

Ị nước nhẻ!

Cậu bé liền làm theo lời ông, dù rằng tất cả nước đã chảy ra hết khỏi giỏ trước Ị

Ị khi cậu bẻ quay vê đến nhà.

Nhìn thấy cái giỏ, ông cụ cười và nói:

- Nước chảy hết mất rồi! Có lẽ lần sau cháu sẽ phải đi nhanh hơn nữa!

Rồi ông bảo cháu quay lại sông lấy một giỏ nước.

Lần nờv cậu bẻ cổ chạy nhanh hơn, nhưng lại một lần nữa, khỉ cậu về đến nhà \

I thì cải giỏ đã trống rỗng Thở không ra hơi, cậu nói với ông rằng “đựng nước vào cái giỏ là điều không thể”, rồi đi lấv một chiếc xô để múc nước N hung ông cụ ngăn lại:

- Ông không muốn lấy một xô nước Ông muốn lấy một giỏ nước cơ mà! Cháu

có thể làm được đẩy, chỉ có điều cháu chưa cố hết sức thôi!

Rồi ông lại bảo cháu ra sông lấy nước Vào lúc này, cậu bẻ đã biết rằng không thể đựng nước vào giỏ được, nhưng cậu muốn cho ông thấy rằng dù cậu chạy nhanh đến đâu, nước cũng sẽ chảy hết ra khỏi giỏ trước khi cậu về đến nhà Thế là cậu bé lại lấy nước, lại chạy nhanh hểt sức, và khi về đến chỗ ông, cái giỏ lại trống rỗng.

- Ông xem này - Cậu bẻ hụt hơi nói - Thật là vô ích!

- Cháu lại nghĩ nó là vô ích ư - Ông cụ nói - Cháu thử nhìn cải giỏ xem!

Cậu bé nhìn vào cái giỏ, và lần đầu tiên, cậu bẻ nhận ra rằng cái giỏ trông khác hằn ban đầu Nó không còn là cái giỏ than đen bẩn nữa, mà đã được nước rửa sạch sẽ.

- Cháu của ông, đỏ là những gì diễn ra khi cháu đọc sách Có thế cháu không hiêu hoặc không nhớ được mọi thử, nhưng khi cháu đọc, sách sẽ thay đôi cháu từ bên trong tâm hồn, như nước đã làm sạch giỏ than kia vậy.

(Theo Quà tặng cuộc sổng, NXB Trẻ, 2009) I

C âu o (1,0 điếm) Nêu nội dung chính của câu chuyện.

C âu © (2,0 điểm ) Bằng một bài văn (dài không quá một trang rưỡi giấy thi),

trình bày suy nghĩ về bài học cuộc sống từ câu chuyện

C âu © (4,0 điểm)

Cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.

*

(Trích Ỷ nghĩa văn chương, Hoài Thanh, SGK N gữ văn 7, Tập hai, Ị

NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, trang 61)

ị

Từ cách hiểu về ý kiến trên, anh (chị) hãy chọn phân tích một tác phẩm thơ Ị

trong chương trình Ngừ văn 9 để làm sáng tô.

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TP ĐÀ NẴNC 2 0 16 - 201 7

Câu 1 (1,0 điểm)

Chọn cách giải thích đúng:

I

la Hậu quả là kết quả sau cùng,

lb Hậu quả là kết quả xấu

2a Đoạt là chiếm được phần thắng

2b Đoạt là thu được kết quả tốt

3a Tinh tú là phần thuần khiết và quý báu nhất

3b Tinh tú là sao trên trời (nói khái quát)

4a Nhược điểm là điểm thiếu sót

4b Nhược điểm là điểm yếu

«■ L ư u ỷ: Khi làm bài, thí sinh chọn câu đúng và chỉ cần ghi: l a (hoặc lb ), 2a

(hoặc 2 b )

Câu 2 (1,0 điểm)

Xác định các phép tu từ trong câu thơ sau:

N hừnẹ ngôi sao thức ngoài kia Chang bằng mẹ đã thức vì chúng con.

(Theo Trần Quoc Minh, Ngữ Văn 6, Tập hai)

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

Viêt đoạn văn hoặc bài văn ngẳn trình bày suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên

Câu 4 (5,0 điểm)

Cảm nhận của anh (chị) về bức tranh thiên nhiên trong hai đoạn trích sau:

Ngày xuân con én đưa thoi, Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.

Cỏ non xanh tận chân trời, Cành lê trang điếm một vài bông hoa.

(Cảnh ngày xuân, trích Truvện Kiều, Nguyễn Du, Ngừ văn 9, Tập một, Ị

NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, trang 84) IVà:

Bông nhận ra hương ôi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đảm mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.

(Trích Sang thu, Hữu Thinh, N gữ văn 9, Tập hai,

NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, trang 70) j

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 CHUYÊN TP HỔ CHÍ MINH

2 0 1 6 - 2 0 1 7

Câu 1 (4,0 điểm)

Trong cuộc sổng, phải biết yêu mình thì mới biết yêu người,

phải biết làm đẹp cho mình thi mới biết làm đẹp cho đời,

phải biết tạo ra hạnh phúc cho mình thì mới biết tạo ra hạnh phúc cho người Bởi vì ta không thể trao cho người khác những điều mà ta chưa thể mang lại cho mình.

Em đồng ý với suy nghĩ trên không? Hãy viết bài văn trình bày câu trả lời của em

Câu 2 (6,0 điểm)

Nhà văn Pháp Enxa Triole quan niệm: “Nhà văn là người cho máu.” Nhà văn Nguyễn Đình Thi cho ràng: “Nhà văn là người truyền sự song, người đốt lửa trong lòng người đọc.".

Bằng những trải nghiệm về việc đọc các tác phẩm thơ và truyện, hãy trình bày ; suy nghĩ của em vê các quan niệm trên

ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TP HỒ CHÍ MINH 2016 - 2 0 1 7

Câu 1 (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Năm thảng qua đi, bạn sẽ nhận ra rằng ước mơ không bao g iờ biến mất K ể cả

những ước m ơ rồ dại nhất trong lứa tuổi học trò - lứa tuổi bat ổn định nhất Nếu

bạn không theo đuổi nó, chắc chắn nỏ sẽ trở lại một lúc nào đó, day dứt trong bạn,

thậm chỉ dằn vặt bạn mỗi ngày.

Nếu vậy, sao bạn không nghĩ đến điều này ngay từ bây giờ?

ị

Song một cuộc đời cũng giong như vẽ một bức tranh vậy Neu bạn nghĩ thật lâu

về điều mình muốn vẽ, nếu bạn dự tỉnh được càng nhiều màu sắc mà bạn muốn thể

hiện, nếu bạn càng chắc chan về chất liệu mà bạn sử dụng, thì bức tranh trong thực

tế càng giong với hình dung của bạn Bằng không có thế nó sẽ là những màu mà

người khác thích, là bức tranh mà người khác ưng ý, chứ không phải bạn.

Đừng để ai đánh cắp ước m ơ của bạn Hãy tìm ra ước mơ chảy bỏng nhất của I mình, nó đang nằm ở nơi sâu tham trong tim bạn đó, như một ngọn núi lửa đợi chờ

được đánh thức

(Theo Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2012)

a Hãy tìm thành phần phụ chú trong văn bản trên và cho biết tác dụng của

thành phần ấy (0,5 điểm)

b Xác định ít nhất một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Sổng một cuộc

đời, cũng giong vẽ một bức tranh v ậ y ' và chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ ấy

(0,5 điểm )

c Nêu nội dung văn bản trên (1,0 điểm)

d Theo anh (chị), có phải lúc nào cũng nên theo đuổi ước mơ? Trả lời trong

khoảng 3 - 5 dòng (1,0 điểm )

Câu 2 (3,0 điểm)

Phải chăng chỉ có những điểu ngọt ngào mới làm nên yêu thương?

Anh (chị) hãy viết bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) trả lời cho câu hỏi trên

Câu 3 (4,0 điểm)

Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, nhà văn Nguyễn Thành Long đã viết về nhân

vật anh thanh niên như sau:

Anh hạ giọng, nửa tâm sự, nửa đọc lại một điều rỗ ràng đã ngẫm nghĩ nhiều:

- Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn k ĩ mới thấy một ngôi sao I

I xa, cháu cũng nghĩ ngay ng ôi sao kia lẻ loi một mình Bây g iờ làm nghề này cháu j

Hướng tư duy luyện giỏi đé thi vào lớp 10 môn Ngũ văn

Hai bức ảnh lịch sử ghi lại khoảnh khắc ngày ấy

và bây giờ giữa Michael Phelps và Joseph

Schooling (Ảnh: Reuters)

Chiến thắng của Schooling không

chỉ là phần thưởng ngọt ngào cho những

năm thảng miệt mài ngụp lặn trong bê

bơi, mà nó còn thắp lên trong trải tim

trẻ niềm tin: Khi làm bất cứ công việc gì,

nếu có đù ỷ chỉ và đam mê, một ngày

nào đó ta không chi thành công mà còn

có thể vượt qua chính thần tượng của

mình hôm nay.

(Dựa theo Hình ảnh Joseph Schooling

và thần tượng Michael Phelps lan truyền

chóng mặt, Lê Ái, báo Thanh niên ngày

a Dựa vào văn bản trên, hãy cho biết những thành tích nào của Joseph

Schooling và Jack Nicholson đã chứng tỏ họ vượt qua thần tượng (0,5 điểm)

b Chỉ ra một phép liên kết câu có trong đoạn đầu của văn bản 1 (0,5 điểm)

c Xác định thông điệp chung của hai văn bản trên (1,0 điểm)

d Em có nhận xét gì về cách thể hiện sự hâm mộ của các bạn trẻ ngày nay đối

với thần tượng? Trả lời trong khoảng 4 - 6 dòng (1,0 điểm)

Hướng tư duy luyện giỏi để thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

(Trích Đoàn thuyền đánh cá, Huy Cận)

Cảm nhận của em về hai khổ thơ trên Từ đó liên hệ với một tác phẩm khác hoặc với thực tế cuộc sống để thấy được tình yêu, sự gắn bó của con người Việt Nam với biển quê hương

Đề 2

Từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn học, em hãy viết bài

văn với nhan đề: “Đọc một tác p hẩm - Đ i muôn dặm đường".

A Đe thi tuyển sinh thường có ba phần:

- Phần ỉ (2,0 điểm)- Kiểm tra kiến thứ c N g ữ văn

Phần này thường được tách ra thành hai câu:

1 Câu kiểm tra kiến thức về tác giả, tác phẩm (1,0 điểm)

Phần này đòi hỏi học sinh phải thuộc lòng và hiểu văn bản:

a Tiểu sử tác giả (theo SGK).

Ví dụ: Trình bày thân thế và sự nghiệp sáng tác của đại thi hào Nguyễn Du

b Các bài thơ, đoạn thơ (theo SGK) và viết đúng chính tả, dấu câu.

Ví dụ: Chép lại nguyên văn khổ đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải.

c Nắm vừng nghệ thuật và nội dung chính của tác phẩm.

Ví dụ: Nêu ý nghĩa chi tiết kì ảo trong Chuyện người con gái Nam Xương của

nhà văn Nguyền Dừ

d Tóm tắt truyện.

Ví dụ: Tóm tắt văn bản Những ngôi sao xa xôi của nhà văn Lê Minh Khuê.

e Giải thích nhan đề văn bản.

Ví dụ: Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ và Đoạn trường tân thanh của

Nguyễn Du là những tác phẩm tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam Hãy giải thích nhan đề của hai tác phẩm trên

2 Câu kiểm tra kiến thức về Tiếng Việt (1,0 điểm)

Phần này đòi hỏi học sinh phải:

a Nắm vững các khái niệm Tiếng Việt trong sách Ngữ văn 9 (Tập một + Tập hai).

b Thực hành tất cả các bài tập trong sách Ngừ văn 9 (Tập một + Tập hai).

Ví dụ: Giải thích ý nghĩa của các thành ngừ sau và cho biết mỗi thành ngữ có liên quan đên phương châm hội thoại nào:

Ông nói gà, bà nói vịt.

-ộ- Nói như đấm vào tai.

- Phần 2 (3,0 điểm): N ghị luận x ã h ộ i:

Viết một văn bản ngắn (khoảng 400 - 500 từ) Phần này đòi hỏi học sinh phải:

o Nắm vững khái niệm về văn nghị luận: Luận điểm, luận cứ (lí lẽ + dẫn chứng), đoạn văn diễn dịch, đoạn văn quy nạp, đoạn văn tổng - phân - hợ p

© Nắm vững dàn ý của bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng và dàn ý của một bài nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

Ví dụ: Viết một văn bản nghị luận (khoảng 500 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về tình yêu thương trong cuộc sống

- Phần 3 (5,0 điểm): Nghị luận văn học:

Viét một bài văn nghị luận văn học Phần này đòi hỏi học sinh phải:

o Nắm vững nội dung và nghệ thuật của một đoạn trích, tác phẩm

Ví dụ 1 : Cảm nhận của anh (chị) về đoạn thơ:

Đêm nay rừng hoang sương muối Đúng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đâu súng trăng treo.

(Trích Đồng chí, Chính Hữu)

Hướng tư duy luyện giỏi đế thi vào lớp 10 môn Ngữ vân

Ví dụ 2: Phẩm chất và số phận cúa người phụ nữ thời phong kiến qua nhân vật

Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương của nhà văn Nguyền Dữ.

B Đề thi Tuyển sinh vào lóp 10 Chuyên:

Đề thi Tuyển sinh vào lớp 10 Chuyên cũng có cấu trúc như đề trên nhưng được cấu tạo ở mức độ cao hơn, đòi hỏi học sinh phải lí giải, đưa ra những suy nghĩ và cảm nhận sâu sắc Ví dụ như đề Tập làm văn thường mang tính tông hợp hoặc đánh giá một nhận định về tác phẩm Vì thế đòi hỏi học sinh phải tăng cường thêm phần lí luận văn học

í" Ví dụ 1: Đồng chí (Chính Hữu) và Bài thơ về tiêu đội xe không kính (Phạm

Tiến Duật) là hai bài thơ tiêu biểu viết về đề tài người lính cách mạng trong hai thời

kì chống Pháp và chống Mĩ So sánh hình ảnh người lính cách mạng ở hai bài thơ trên

* Ví dụ 2: ‘T á c phàm nghệ thuật nào cũng xây dựng băng những vật liệu mượn

ở thực tại Nhưng nghệ s ĩ không những ghi lại cái đã có roi mà còn muốn nói một • điểu gì mới mẻ.” ( Tiếng nói của văn nghệ, Nguyễn Đình Thi).

Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy chọn một số tác phẩm văn học

trong chương trình Ngừ văn Trung học cơ sở để làm sáng tỏ ý kiến trên.

* Ví dụ 3: Hiện thực xã hội phong kiến Việt Nam được thể hiện sâu sắc qua các

tác phẩm văn học trung đại trong chương trình Ngữ văn 9.

L ư u ý:

- Tuyển sinh vào lớp 10 THPT: không giới hạn chương trình Trung học cơ sở.

- Tuyển sinh vào lớp 10 Chuyên: Nên xem lại một số tác phẩm trong chươnẹ

trình lớp Tám như: Tắt đèn (Ngô Tất Tố), Lão Hạc (Nam Cao), Nhật kí trong tù (Hô Chí Minh), Khi con tu hú (Tố Hữu), Nhớ rừng (Thế Lữ), Quê hương (Te H anh)

* Ví dụ: Nhân vật “tôi” - ông giáo trong truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao)

không chỉ đơn thuần là “người kể chuyện” mà còn là nơi bộc lộ niềm băn khoăn về nhân cách cùng những suy nẹẫm sâu xa về cách nhìn người của nhà văn Hãy phân tích nhân vật “tôi” để là rõ điêu đó

GIỚI THIỆU MỘT SỐ ĐÊ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10

(Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du, N gữ văn 9,

Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam)

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

(Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du, N gữ văn 9,

Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam)

Câu 2 (2,0 điểm)

Chép lại ba câu thơ cuối trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và nêu ý nghĩa

hình ảnh kết thúc bài thơ

Câu 3 (2,0 điểm)

Viết một đoạn văn nghị luận (dài không quá 12 câu) nêu suy nghĩ của anh (chị)

về câu tục ngữ: “ uổng nước nhớ nguồn'".

Câu 4 (5,0 điểm)

Phân tích tình cảm cha con ông Sáu và bé Thu trong đoạn trích truyện ngắn

Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng (Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

+ Từ chân được dùng theo nghĩa chuyên (0,25 điêm )

+ Phương thức chuyền nghĩa: Ẩn dụ (0,5 điểm)

Câu 2 (2,0 điểm)

a Chép lại ba câu thơ cuối trong bài thơ Đồng chí của Chính Hừu (0,5 điếm)

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.

^ L ư u ý: Nếu sai 02 lỗi về chính tả trừ 0,25 điểm', chép thiếu hoặc sai 01 từ trở

lên không cho điểm

b Nêu ý nghĩa hình ảnh kết thúc bài thơ (1,5 điểm)

Học sinh có thế trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý

cơ bản sau:

* Ý nghĩa tả thực:

- Khung cảnh núi rừng vào đêm trong thời chiến tranh thể hiện sự khắc nghiệt

qua các hình ảnh: “rừng hoang”, “sương muối” (0,25 điêm)

- Người lính vẫn luôn sát cánh cùng đồng đội: “Đứng cạnh bên nhau” (0,25 điểnì)

* Ý nghĩa hình ảnh câu thơ cuối:

- Hình ảnh trăng treo trên đầu súng vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu

tưẹng tình đồng đội và tâm hồn lãng mạn của người chiến sĩ (0,5 điểm )

- Tinh thần lạc quan, tin tưởng vào cuộc chiến đấu, mơ ước đến tương lai hòa

bìrh (0,25 điểm)

- Chất thép và chất tình hoà quyện trong tâm tưởng tạo nên hình tượng thơ đầy sátg tạo của Chính Hữu (0,25 điểm)

Câu 3 (2,0 điểm)

* Yêu cầu kĩ năng làm bài: (0,5 điểm)

- Đảm bảo bố cục của đoạn văn nghị luận: Mở đoạn, Thân đoạn, Kết đoạn và không vượt quá số câu quy định (0,25 điểm )

- Đảm bảo mối liên kết nội dung và hình thức; ít mắc lỗi chính tả, dùng tò đặt

câu, diễn đạt (0,25 điểm )

* Yêu cầu về nội dung làm bài: (1,5 điểm )

Học sinh không nhất thiết phải đi vào giải thích từ ngữ cụ thể, nhưng cần khái quát được nội dung câu tục ngữ, trình bày được suy nghĩ của bản thân về đạo lí tổt đẹp của dân tộc thể hiện qua câu tục ngừ như sau:

- Câu tục ngừ là lời nhắc nhở, lời khuyên về lòng biết ƠĨ1 (0,25 điểm )

- Những biểu hiện về lòng biết ơn: Biết ơn, kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô,

anh chị, những người chiến đấu hi sinh vì đất nước (0,5 điểm )

- Đây là đạo lí truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, cần được giữ gìn và

phát huy (0,5 điểm )

- Rút ra bài học cho bản thân (0,25 điểm )

Câu 4 (5,0 điểm)

* Yêu cầu kĩ năng làm bài: (1,0 điểm )

- Biết cách làm bài phân tích nhân vật trong đoạn trích văn xuôi Nêu được tình

cảm cha con của ông Sáu và bé Thu trong đoạn trích (0,5 điểm )

- Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát Văn viết có cảm xúc ít mắc lỗi chính tả,

dùng tò, ngữ pháp (0,5 điểm )

* Yêu cầu về kiến thức: (4,0 điểm )

BÀI LÀM THAM KHẢO

Trong vũ trụ nhân sinh nói chung, từng có biết bao cuộc gặỊ) gỡ Có những cuộc ẹặp gỡ không để lại ấn tượng Nhưng cũng có cuộc gặp ngay lần đầu đã để lại dấu

ân sâu đậm, không thê phai mờ cho cả hai bên Cuộc gặp gỡ ây diễn ra ngạy trong những năm tháng không thê nào quên - đó là cuộc gặp gỡ thiêng liêng nhât trong cuộc đời của con người, bởi đó là cuộc gặp gỡ của tình phụ tử thiêng liêng mà ta băt

gặp qua truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.

Chiếc lược ngà là truyện ngắn hay viết về đề tài phụ tử Đọc tác phẩm, điều

khiên chúng ta cảm động nhât chính là tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu săc trong kháng chiên đã đọng lại trong lòng người những suy nghĩ, những bài học bô ích Tác phẩm ra đời năm 1966, giữa lúc cuộc kháng chiến chống M ĩ của đồng bào Nam Bộ đang diễn ra hết sức ác liệt Chính trong hoàn cảnh ấy, tình cảm gia đình được thể hiện đậm nét, cảm động hơn bao giờ hết

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp IQ môn Ngữ văn

Truyện đã thê hiện tình cha con sâu sắc của ông Sáu và bé Thu trong hai tình huống Tình huống thứ nhất, hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách, nhung thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu phải ra đi Đây là tỉnh huống cơ bản thể hiện sâu sắc tình cảm của bé Thu dành cho người cha thân yêu Tình huống thứ hai, ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất

cả tình yêu thương và mong nhớ đứa con vào việc làm cây lược ngà để tặng con, nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao món quà ấy cho con gái Tình huống này bộc

lộ sâu sắc tình cảm của người cha đối với con

Tình yêu của bé Thu đối với cha được thế hiện thật đặc biệt Gặp lại con sau nhiều năm xa cách với bao nồi nhớ thương nên ông Sáu không kìm được nỗi vui mừng trong phút đầu nhìn thấy con Nhưng thật trớ trêu, đáp lại sự vồ vập của người cha, bé Thu lại tỏ ra ngờ vực, lảng tránh và ông Sáu càng muốn gần con thì đứa con lại càng tỏ ra lạnh nhạt, xa cách Tâm lí và thái độ ấy của Thu đã được biểu hiện qua hàng loạt các chi tiết mà người kể chuyện quan sát và thuật lại rất sinh động Khi mới gặp ông Sáu, cô bé hốt hoảng, mặt tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên Những ngày ông Sáu ở nhà, bé Thu chỉ gọi trống không với ông mà không chịu gọi “ba”, nhất định không chịu nhờ ông chắt nước nồi cơm to đang sôi Trong bữa corn, Thu liền hất cái trứng cá mà cha nó gắp cho Cuối cùng, khi bị ông Sáu tức giận đánh cho một cái thì Thu bỏ về nhà bà ngoại, khi xuống xuồng còn cố ý khua dây lòi tói kêu rổn rảng thật to

Sự ương ngạnh ấy của cô bé hoàn toàn không đáng trách Trong hoàn cảnh xa cách và trắc trở của chiến tranh, nó còn quá bé nhở để có thế hiểu được những tình thế khắc nghiệt, éo le của đời sống và người lớn cũng không ai kịp chuẩn bị cho nó những khả năng bất thường, nên nó không tin ông Sáu là ba nó chỉ vì trên mặt ông

có thêm vết sẹo, khác với hình ba mà nó được biết Phản ứng tâm lí của Thu là hoàn toàn tự nhiên, nó còn chứng tỏ Thu có cá tính mạnh mẽ, tình cảm của Thu sâu sắc, chân thật, cô bé chỉ nhận ba khi tin chắc đó đúng là ba Trong cái cứng đầu của Thu

có chứa cả sự kicu hãnh trẻ thơ về một tình yêu dành cho người cha khác - người trong tấm hình chụp với má

Nhưng trong buổi sáng cuối cùng, trước phút ông Sáu phải lên đường, thái độ và hành động của bé Thu đã đột ngột thay đổi hoàn toàn Lần đầu tiên Thu cất tiếng gọi

“ba” mà tiếng kêu như tiếng xé, rồi nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó, nó hôn ba nó Nó “hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa, hai tay nó siết chặt lấy

cổ, chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé cùa nó run run” Sở dĩ có sự biến đổi đột ngột như vậy trong thái độ và hành động của bé Thu là vì trong đêm bỏ về nhà bà ngoại, Thu đã được bà ngoại giải thích về vét thẹo làm thay đổi khuôn mặt ba nó Sự nghi ngờ bấy lâu được giải toả và ở cô bé nảy sinh một trạng thái như là sự ân hận, hối tiếc: “khi nghe bà kể nó nằm im, lăn lộn và thỉnh thoảng lại thở dài như người lớn” Vì thế, trong giờ phút chia tay với ba, tình yêu và nồi nhớ mong với người cha xa cách đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng lên thật mạnh mẽ và hối hả, cuống quýt, có xen lẫn cả sự hối hận Chứng kiến những biểu hiện tình cảm ấy trong cảnh ngộ cha con ông Sáu

phải chia tay, có người không cầm được nước mắt và người kê chuyện thì “cảm thấy như có bàn tay ai nẳm lấy trái tim mình” Đó là tình cảm thật sâu sắc, mạnh mẽ nhưng cũng thật dứt khoát, rạch ròi Ở Thu còn có nét cá tính là sự cứng cỏi đến mức tưởng như ương ngạnh, nhưng Thu vần là một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ.

Qua những diễn biến tâm lí của bé Thu được miêu tả trong truyện, ta thấy tác giả tỏ ra rất am hiểu tâm lí trẻ em và diễn tà rất sinh động với tấm lòng yêu mến, trân trọng những tình cảm trẻ thơ

Nhân vật chính thứ hai trong tác phẩm là nhân vật ông Sáu Tình cảm của ông đối với con gái nhỏ được biểu hiện phần nào ở tình huống thứ nhất, trong chuyến về thăm nhà Cũng như bao người khác ông Sáu đi theo tiếng gọi của quê hương lên đường chiến đấu, để lại người vợ và đứa con thân yêu Sự xa cách càng làm dâng lên trong ông nỗi nhớ nhung tha thiết đứa con gái mà khi ông đi nó chưa đầy một tuổi Nỗi nhớ ấy đã trở thành niềm khao khát, mơ ước cháy bỏng trong lòng ông Chính vì vậy, mỗi lần vợ lên thăm là một lần ông bảo vợ đưa con đi cùng Không gặp được con, ông đành ngắm con qua ảnh Tám năm trời dài đằng đẵng ấy cũng làm tăng lên trong lòng người cha nồi nhớ nhung, mong chờ được gặp con

Thế rồi niềm ao ước ấy đã trở thành hiện thực Ông Sáu được nghi phép Ngày

về thăm con, ngồi trên xuồng mà ông Sáu cứ nôn nao cả người Ông đang nghĩ tới đứa con, nghĩ tới giây phút hai cha con gặp nhau như thế nào Những điều ấy choán hết tâm trí ông Khi xuồng vừa cập bến, ông Sáu đã nhón chân nhảy thót lên bờ Hẳn

vì quá xúc động nên lúc ấy ông Sáu đã có những cử chỉ mà ngay cả người bạn của ông cũng không ngờ tới “giọng anh lặp bặp run run”, ông dang hai tay chờ đón con

và sải những bước dài đến gần con Tưởng rằng con bé sẽ chạy tới nhào vào lòng ông nhưng không ngờ nó bồng hét lên “má ơ i má” và bỏ chạy Hành động của con

bé khiên ông sững sờ Bao yêu thương, mong chờ mà ông dôn nén bây lâu dường như tan biến hết, chỉ còn lại trong ông là nồi đau khổ vô bờ

Nỗi đau ấy còn dày vò ông trong suốt ba ngày ở nhà Ba ngày đó, ông Sáu không đi đâu xa mà chỉ quanh quân ở nhà chơi với con Ong muôn dùng lời nói, hành động của mình để bù đắp những mất mát về tình cảm cho con bé Dường như ông muốn bằng những cử chỉ và lời nói yêu thương tràn đầy âu yếm, ông sẽ xoa dịu

đi những nghi ngờ, xóa tan những lạnh lùng của con bé đối với ông Người cha muốn ôm con và có lẽ chắc ông cũng mong đứa con gái của mình có thể chạy sà vào lòng Thế nhưng không những gì ông từng mơ ước, từng suy nghĩ, giờ chỉ như giấc mơ không thật bởi chính thái độ của bé Thu đối với ba nó Khi mẹ bảo nó gọi

ba vào ăn cơm thì con bé đã nói trổng: “Vô ăn cơm!” Câu nói của con bé như đánh vào tâm can ông, nhưng ông vẫn ngồi im giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô ăn cơm” Thế nhưng bé Thu vần bướng bỉnh không chịu gọi ba, đã vậy còn bực dọc nói mấy câu “Cơm chín rồi!” và “Con kêu rồi mà người ta không nghe” Đến lúc này, ông chỉ biết “nhìn con bé vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi”

Dường như sự lạnh lùng và bướng bỉnh của bé Thu đã làm tổn thương những tình cảm đang trào dâng tha thiết nhất trong lòng ông Sáu Vi quá yêu thương con

Hướng tư duy luyện giỏi đế thi vào lớp 10 môn Ngữ vốn

nên ỏng Sáu không kìm nén nối cám xúc cua mình Trong bữa cơm, cưng con, ông gắp cho nó cái trứng cá nhưng bất ngờ nó hất tung cái trứng ra khoi chén cơm Giận quá, ông đà vung tay đánh và quát nó Có lẽ việc đánh con bé là năm ngoài những inong muốn cua ông Tất cả cũng chi là do ông quá yêu thương con Có thê coi việc

bé Thu hất miếng trứng cá ra khởi chén như một ngòi nô làm bùng lên những tình cảm mà lâu nay ông dồn nén và chất chứa trong lòng

Song đến giây phút cuối cùng, trước khi ông Sáu đi xa thì tình cảm thiêng liêng

ấy bỗng cháy bùng lên Lúc ra đi, chân ông ngập ngừng không muốn bước Hẳn rang ông Sáu muốn ôm con, hôn con nhưng “sợ nó lại giẫy đạp và bỏ chạy” nên ông chỉ đứng đấy “nhìn nó với cặp mắt trìu mến xen lẫn buồn rầu” Trong ánh mắt của ông chất chứa bao yêu thương mà ông muốn trao gửi tới con gái yêu của mình: “Thôi, ba

đi nghe con” Cũng chính giây phút ấy, ông nghe thấy từ con tiếng gọi “ B a a

a ba” Tiếng gọi bật lên sau bao năm kìm nén, chờ đợi khắc khoải Đó cũng là tiếng ba mà ông Sáu đã chờ đợi suốt tám năm trời xa con, đã chờ đợi suốt mấy ngày

về bên con, tưởng chẳng thể còn được nghe tiếng “ba”, thì bất ngờ nó thét lên Nó

vỡ ra còn lòng người đọc thì nghẹn lại Người cha không cầm nổi nước mắt vì bất ngờ, vì sung sướng, vì thương yêu và vì cả sự éo le của tình cảm nữa Hạnh phúc đến với ông quá đột ngột khiến cổ ông nghẹn lại Không kìm được xuc động, ông Sáu đã khóc Giọt nước mắt của ông là giọt nước mắt của vui sướng, hạnh phúc Và không muốn cho con thấy mình khóc, ông Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt rồi hôn lên mái tóc con Thế là con bé đã gọi ông bằng “ba” Ai có thê ngờ được một người lính đã lăn lộn nơi chiến trường và quen với cái chết cận kề lại

là người vô cùng mềm yếu trong tình cảm cha con Sau bao năm tháng mong chờ, đau khổ, ông Sáu đã được đón nhận một niềm vui vô bờ Bây giờ ông có thể ra đi với một yên tâm lớn rằng ở quê nhà có một đứa con gái thân yêu luôn chờ đợi, từng giây từng phút mong ông quay trở về

Tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu trở nên mãnh liệt hơn, cao cả, thiêng liêng và cảm động hơn bao giờ hết ở tình huống thứ hai của câu chuyện, lúc ông Sáu

ở rừng Ông tự tay làm chiếc lược ngà cho con gái “Ba ve! Ba mua cho con một cái lược nghe ba!” Đó là mong ước đơn sơ của đứa con gái bé bỏng trong giây phút cha con từ biệt Nhưng đối với người cha ấy, đó là mong ước đầu tiên và cũng là duy nhất cho nên nó cứ thôi thúc trong lòng Kiếm cho con cây lược trở thành bổn phận của người cha, thành tiếng gọi cầu khẩn của tình phụ tử trong lòng Ông bồng lóe lên một sáng kiến lớn: làm lược cho con bằng ngà voi Có lẽ không đơn thuần vì ở rừng

rú chiến khu, ông không thể mua được cây lược nên làm lược từ ngà voi là một cách khắc phục khó khăn Mà cao hơn thế, sâu hơn thế, ngà voi là thứ quý hiếm - chiếc lược cho con của ông phải được làm bàng thứ quý giá ấy Ông muốn tự tay mình làm chiếc lược ấy Ông sẽ đặt vào trong đó tất cả tình cảm của mình

Kiếm được ngà voi, mặt ông “hớn hớ như một đứa trẻ được quà” Vậy đấy, khi người ta hoá thành con trẻ lại chính là lúc người ta đang hiện lên cái tư cách người cha cao quý của mình Rồi ông “ngồi cưa từng chiếc răng lược, thận trọng tỉ mỉ và khổ công như người thợ bạc, gò lưng tẩn mẩn khắc từng chừ: Yêu nhớ tặng Thu con của ba” Khi làm xong chiếc lược ông thường xuyên “lấy cây lược ra ngắm nghía rồi

mài lên tóc cho cây lược thêm bóng thêm mượt” Lòng yêu con đã biến người chiến

sĩ trở thành một nghệ nhân - nghệ nhân chỉ sáng tạo ra một tác phẩm duy nhất trong đời, cho nên chiêc lược ngà đã kêt tinh trong nó tình phụ tư mộc mạc mà đăm thăm sâu xa, đơn sơ mà kì diệu làm sao!

Nhưng ngày ấy cũng vĩnh viền không bao giờ đến nữa, ông không kịp đưa chiếc lược ngà đến tận tay cho con gái yêu của mình người cha ấy đã hi sinh trong một trận đánh lớn của giặc Nhưng “hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được” Không còn đủ sức trăng trối điều gì, tất cả tàn lực cuối cùng ông làm được một việc “đưa tay vào túi, móc cây lược” đưa cho người bạn chiến đấu thân thiết và

cứ nhìn bạn hồi lâu Nhưng đó là điều trăng trối không lời, nó rõ ràng là thiêng liêng hơn cả một lời di chúc, bởi đó là sự uỷ thác, là ước nguyện cuối cùng của người bạn thân, ước nguyện của tình phụ từ! Bắt đầu từ giây phút ấy, chiếc lược ngà của tình phụ tử đó biến người đồng đội thành một người cha - người cha thứ hai của cô bé Thu

Câu chuyện đã để lại trong lòng người đọc bao nồi xót xa trước những đau thương, mất mát mà nhân dân miền Nam nói riêng cũng như cả dân tộc nói chung đã chịu đựng trong những năm tháng chiến tranh Chiến tranh thật tàn bạo, nó đã tàn phá mọi giá trị vật chất và tinh thần của con người nhưng đau đón nhất nó còn chia cắt, huỷ diệt tình cảm thiêng liêng nhất của con người - tình phụ tử Chiến tranh đã làm cho người cha không được gần gũi con, không có điều kiện chăm sóc con, yêu thương con mà còn làm cho người cha phải thay đổi cả nhân hình, nhân dạng của mình để rồi trong giây phút hiếm hoi nhất, thiêng liêng nhất, đứa con lại không chịu nhận cha Đứa con sớm thiếu vắng hình bóng của cha, phải sống với hình ảnh của người cha trong trí tưởng tượng non nớt để rồi khi gặp mặt, thay vì vui mừng, xúc động, lại sợ hãi, bỏ chạy và nhất quyết không chịu nhận cha dù đó là cơ hội cuối cùng Đó là bi kịch của chiến tranh! Chiến tranh gây ra cảnh sinh li, tử biệt, tình cha con bị ngăn cách, đứa con phải thiếu thốn tình cảm của người cha nhưng chiến tranh

sẽ không bao giờ có thể huỷ diệt được tình cảm cha con

Bên cạnh đó, trước sự hi sinh cao cả, trước nghị lực phi thường và niềm tin, lòng chung thuỷ của nhân dân đối với cách mạng, với kháng chiến chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động Họ sẵn sàng gác lại tình cảm riêng tư để ra đi theo tiếng gọi của non sông, đất nước, theo tiếng gọi của bom đạn chiến tranh và ông Sáu đã phải

xa bé Thu khi nó chưa đầy một tuổi Có người cha nào mà không yêu thương con cơ chứ! Trớ trêu thay, khi tình cảm cha con trỗi dậy mạnh mẽ nhất trong giây phút đoàn viên cũng là lủc ông phải xa con, xa vợ, xa tất cả mọi người để trở về đơn vị, trở về với kháng chiến, với cách mạng Người cha đặt hạnh phúc của nhân dân lên trên hạnh phúc của mình Điều này thể hiện tinh thần cao cả của ông, ông hi sinh vì đất nước, vì nhân dân, vì niềm tin vào thắng lợi của cuộc kháng chiến, của nhân dân trong những năm tháng khốc liệt nhất Họ đã trở thành người anh hùng trong trái tim của dân tộc Việt Nam, đất nước Việt Nam ta

Nguyễn Quang Sáng đã rất thành công khi xây dựng tình cảm cha con giữa ông Sáu và bé Thu Đọc thiên truyện, người đọc hắn đã có lần rơi lệ vì cảm động Và còn

Hướng tư duy luyện giỏi đe thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

vì thấy trong đó thấp thoáng đâu đây bóng dáng bản thân người cha thân ỵêu của mình nữa Tình phụ tử chính là một trong những tình cảm thiêng liêng nhât trong

cuộc đời này Và bởi thế, đọc Chiếc lược ngà, ta thấy trân trọng hơn những người

thân yêu ruột thịt quanh mình, trân trọng hơn những tình cảm sâu săc ta đang được nhận Và hơn hết, đọc thiên truyện ngắn này, ta biết yêu thương, chia sẻ và sống xứng đáng với những đấng sinh thành của ta Không chỉ gợi những tình cảm trong

sáng, cao quý, Chiếc lược ngà còn mang đến cho người đọc những bài học nhân sinh

đầy nhân ái Đây thật sự là một thiên truyện hay trong hành trang của những người Việt trẻ!

Theo cô giáo Lê Ngọc Minh Trong bài viết NBS có tham khảo và trích dẫn lời bình của TS Chu Văn Son -

Giảng viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội I

(Có bổ sung và sửa chữa)

SỜ G IÁ O DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Đọc bài thơ Ngắm trăng của Hồ Chí Minh, sau đó trả lời các câu hỏi sau:

1 Cuộc ngắm trăng diễn ra trong điều kiện không bình thường, nhưng lại thuộc

vê một nhu cầu rất bình thường của tâm hồn Bác Theo anh (chị), đó là nhu cầu gì? Nhu cầu ấy phản ánh vẻ đẹp nào trong tâm hồn và cách sống của Bác?

2 Ở bài Ngắm trăng, hồn thơ của Bác được diễn tả trong một hình thức thơ với

những dấu hiệu nổi bật nào?

3 Nhà phê bình vãn học Hoài Thanh nhận xét: “Thơ Bác đầy trăng" Anh (chị)

hiểu nhận xét này khái quát đặc điểm nào trong nội dung thơ Bác? Hăy kể tên một

sô bài thơ có hình ảnh trăng cùa Bác mà anh (chị) đã đọc (ít nhât là hai bài thơ)

Câu II (3,0 điểm)

Suy nghĩ của anh (chị) về nội dung mẩu chuyện sau:

Gia đình nọ rất quỷ mến ông lão mù nghèo khổ và rách rưới - người hàng tuần vẫn mang rau bán cho họ Một hôm, ông lão khoe: “Không biết ai đã để trước cửa nhà tôi một thùng quần áo cũ” Gia đình biết ông lão cũng thiếu thốn nên rất vui:

“Chúc mừng ông, thật là tuyệt?' Ông lão mù nói' “Tuyệt thật! Nhưng tuyệt nhất là vừa đúng lúc tôi biết có một gia đình thực sự cần quần ảo đó

(Phỏng theo Những tẩm lòng cao cả)

Câu III (5,0 điểm)

Cảm nhận của em về tình cảm của người cha dành cho con qua truyện ngắn

Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng và bài thơ Nói với con của Y Phương.

Câu I (2,0 điểm)

1 Cần nêu được các ý sau:

- V ẻ đẹp của thiên nhiên.

- Tình yêu vĩnh cửu của con người dành cho thiên nhiên

- Nhu cầu được giao hoà với thiên nhiên

- Vẻ đẹp tâm hồn của Bác: khát khao cái đẹp; sống cho cái đẹp

Hướng tư duy luyện giỏi đồ thi vào lớp 10 môn Ngũ văn

2 Dấu hiệu nôi bật của hình thức thơ:

- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt chừ Hán mang vẻ cổ điển

- Sử dụng phép đối, phép nhân hoá linh hoạt

- Thơ Bác vừa cố điển vừa hiện đại trong hình thức biểu hiện

3 Nhận xét của Hoài Thanh khái quát được đặc điểm nội dung của thơ Bác:

- Trăng là đề tài nổi bật trong thơ Bác

- Bác dành nhiều cảm xúc của mình cho trăng

- Ke tên ít nhất hai bài thơ của Bác có hình ảnh trăng: Cành khuya, Rằm thảng giêng, Trung th u

Câu II(,) (3,0 điểm)

1 Mở bài

- Giới thiệu vấn đề nghị luận

+ Cuộc sống vẫn luôn tồn tại hai mặt đối lập, nếu cái này xấu thì vẫn còn cái kia tốt, bên cái ác vẫn có cái thiện, bên bóng tối vẫn còn bên là ánh sáng, thất vọng vẫn cho người ta niềm hi v ọ n g

- Dẩn ra vấn đề nghị luận

+ Một câu chuyện nhỏ về gia đình nọ và ông lão mù nghèo khổ (Phỏng theo

Những tấm lòng cao cả) đã để lại cho người đọc những suy nghĩ sâu xa về vấn đề

yêu thương, sự quan tâm, sẻ chia giữa người với người trong cuộc sống

2 Thân bài

a Ỷ nghĩa câu chuyện

Câu chuyện ngắn gọn, hàm súc và vô cùng cảm động Chuyện nhỏ nhưng lại

có ý nghĩa lớn lao đối với cuộc sống Câu chuyện đã thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm của gia đình nọ với ông lão mù nghèo khổ và rách rưới Họ đã bí mật đặt trước cửa nhà ông lão thùng quần áo cũ mong đỡ đần cho ông lão một chút khó khăn Nhưng thật bất ngờ, lão rất vui và đi khoe với chính họ: “Tuyệt thật! Nhưng tuyệt nhất là vừa đúng lúc tôi biết có một gia đình thực sự cần quần áo đ ó ” hơn tôi

Và lão đã sẻ chia thùng quần áo cho một gia đình khác bất hạnh hơn mình

- Câu chuyện ca ngợi những tấm lòng cao cả, biết quan tâm, sẻ chia, cảm thông

với nhau Thật đúng như người Việt Nam thường nói: “Thương người như thể thương thân, M ột con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ, Bầu ơi thương lấy bí c ù n g ” Giúp

đỡ nhau những lúc khó khăn, hoạn nạn dù không nhiều nhưng tấm lòng đối với nhau thật đáng quý biết bao!

(I) Cảu II: NBS có tham khảo đáp án chi tiết từ cuốn Tuyển chọn những đề thi vào lớp 10 chuyên của

tác giả Lã Minh Luận, NXB ĐHSP, 2014 NBS có bố sung và sửa chữa một vài ý trong câu này.

+ Vì sao ông lão nghèo khổ, rách rưới lại không giữ lại thùng quần áo rất hữu ích cho mình mà lại san sẻ cho người khác? Vì lão cũng là người giàu lòng thương người Lão thấy mình khổ nhưng nhiều người khác còn khổ, bất hạnh hơn mình Vì thế, lão sẽ thấy vui hơn rất nhiều khi món quà ấy được trao cho người khác - những người thực sự cần nó hơn mình.

- Cả người “cho” và người “nhận” đều là những người có tấm lòng cao đẹp Người cho không tỏ thái độ bố thí, coi thường Người nhận tuy mù loà, nghèo khổ nhưng tấm lòng thật sáng Với họ, được quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ người khác là một niềm vui và hạnh phúc

- Thật buồn thay, bên cạnh những tấm lòng cao cả ấy, vẫn có những con người sống thấp hèn, tầm thường về nhân cách, tham lam, ích kỉ, thờ ơ, bàng quan với cuộc sống xung quanh, với cộng đồng, chỉ biết chăm lo cho hạnh phúc của riêng mình, thái độ “sống chết mặc bay”

c B ài học cho cuộc sống

- Từ tình yêu thương của gia đình nọ đã đem lại cho con người một bài học:

không nên coi thường, không nên phân biệt giàu nghèo, đẳng cấp, ghẻ lạnh với người khổ hơn mình, sẻ chia phải bàng tấm lòng chân thành, trân trọng

- Từ nhân cách cao đẹp của ông lão mù nghèo khổ, người đọc cũng nhận thấy: không vì nghèo khổ mà sống hèn, tham lam, ích kỉ Dù nghèo khổ nhưng vẫn biết

quan tâm tới người nghèo khổ, bất hạnh hơn mình: “Lá lành đùm lả rách, Tương thản tương ả i .

=> Được yêu thương, giúp đỡ người khác là niềm vui, nguồn hạnh phúc, ý nghĩa cuộc sống, là cách nâng tâm hồn mình lên cao đẹp hơn Đừng thờ ơ, vô cảm khi mình giàu có, đừng ích kỉ, tham lam, hay trở nên độc ác khi mình khó khăn

3 Kết bài

- Thái độ sống của bản thân: đồng tình và cảm động trước câu chuyện

- Có tình thương, trách nhiệm với gia đình, bạn bè, cộng đồng

- Dũng cảm lên án thói sổng vô trách nhiệm, vị kỉ, tầm thường

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ vân

Câu III (5,0 điểm )

* Đe bài thuộc kiêu nghị luận văn học phân tích đánh giá cảm nhận về tình cám

sâu nặng, thắm thiết của người cha dành cho con trong truyện Chiếc lược ngà và trong bài thơ Nói với con.

* Hành văn mạch lạc, trong sáng; có kĩ năng sư dụng thuần thục các thao tác lập luận; bố cục chặt chẽ

^ Cần đảm bảo được cấu trúc sau:

1 M ở bài

- Giới thiệu vấn đề nehị luận• O i •

Đi khăp thê gian không ai tôt băng mẹ, Gánh nặng cuộc đời không ai khô hơn cha.

Nước biên mênh mông không đong đầy tình mẹ, Mây trời long lộng không phù kín công cha.

(Trích lời Kinh Phật)Mồi con người ai cùng được sinh ra từ vòng tay ấm áp của cha mẹ, lớn lên từ những lời ru ngọt ngào của mẹ, trưởng thành từ sự chở che của cha Tình cảm gia đình là một nguồn cảm hứng bất tận đối với các thi sĩ, thế nhưng hầu hết các bài thơ khi viết về đề tài tình cảm gia đình đều nói về tình mẫu tử Những bài thơ về tình

cha con thì có lẽ khá ít Truyện ngắn Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng), bài thơ Nói với con (Y Phương) là một trong số những tác phẩm hiếm hoi đó.

- Dẩn ra vấn để nghị luận

+ Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng đánh cắp con tim người đọc bởi tình

cha con bao năm xa cách mà đầy éo le trong chiến tranh Còn Y Phương, cùng mạch

nguồn cảm hứng ấy, nhà thơ đã cho ra đời tác phẩm Nói với con đầy sâu sắc khi

mượn lời của người cha nói với con, kín đáo gửi gắm bài học đạo lí về lòng biết ơn cội nguồn sinh dưỡng của mồi con người, bộc lộ niềm tự hào, sức sống mạnh mẽ bền bỉ của quê hương mình, làm rung động bao con tim độc giả

2 Thân bài

2.1 Khái quát chung

Goethe đã từng nói: “Dù là vua chúa hay dân cày kẻ nào tìm thấy được sự an bình trong gia đình là người sung sướng nhất thật đúng khi nói về gia đình” Tình cảm gia đình như những tia sáng diệu kì của cuộc đời Tia sáng ấy sẽ sưởi ấm cho tâm hồn mỗi người Gia đình! Gia đình! Tiếng gọi nghe dễ nhưng lại thiêng liêng biết bao Gia đình là một thứ thiêng liêng không có thể so sánh được, biết hết giá trị Gia đình là nơi vun đắp những tâm hồn Hạnh phúc lớn nhất của mồi con người là được sinh ra là lớn lên trong sự thương yêu, dạy bảo của gia đình Trong trái tim mồi con người, gia đình luôn chiếm phần lớn, là nồi nhớ mồi lúc đi xa, là động lực, điểm

tựa để ta vươn lên đạt đến thành công trong cuộc sống Và khi đọc Chiếc lược ngà

của Nguyễn Quang Sáng, Nói với con của Y Phương ta đều cảm nhận được thiêng

liêng hai tiếng gia đình

2.2 Giới thiệu chung về hai tác phẩm

- Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng là truyện ngắn hay viết về đề tài phụ

tử Đọc tác phẩm, điều khiến chúng ta cảm động nhất chính là tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu sắc trong kháng chiến đã đọng lại trong lòng người những suy nghĩ, những bài học bổ ích Tác phẩm ra đời năm 1966 lấy bối cảnh cuộc kháng chiến chống M ĩ của đồng bào Nam Bộ Chính trong hoàn cảnh mưa rơi, đạn nổ, kẻ thù không chỉ chia lìa đất nước mà còn chia lìa từng gia đình ấy, tình cảm gia đình được thể hiện đậm nét, cảm động hơn bao giờ hết

- Ra đời năm 1980, thi phẩm Nói với con của Y Phương như là những lời nói

xuất phát từ tấm lòng người cha, chứa đựng đầy yêu thương và sự ấm áp, thể hiện tình cảm gia đình êm ấm, tình quê hương tha thiết, mang đậm chất dân tộc miền núi trong từng câu chữ Bài thơ đi từ tình cảm gia đình rồi mới mở rộng và nâng cao thành tình cảm quê hương, đất nước Từ những kỉ niệm gần gũi, gắn bó nhất với mỗi con người và nâng lên thành lẽ sống chung

=> Ở hai tác phẩm, ta thấy được những người cha khắp mọi miền đất nước, dù ở hoàn cảnh nào cũng dành cho con tình yêu tha thiết sâu nặng Cha mẹ đâu chi bao bọc, chở che cho con mà còn mong muốn dạy cho con bao điều tốt đẹp để hoàn thiện nhân cách

2.3 Cảm nhận chung về hai tác phẩm

a Tình yêu con trong truyện Chiếc lược ngà

- Truyện được viết trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt nhưng lại tập trung nói

về tình người Cụ thể ở đây là tình cha con trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh Đó

không chỉ là một tình cảm muôn thuở, bền vững mà còn được thể hiện trong hoàn

cảnh ngặt nghèo, éo le của chiến tranh Vì thế tình cảm ấy thật đáng trân trọng và đồng thời cũng cho thấy nỗi đau mà chiến tranh mang đến cho đời sống bình thường của mọi người

- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến khi con gái mới một tuổi Mãi khi con gái tám

tuổi, ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con:

+ Cái khao khát của một người lính sau những năm xa cách được trở lại quê hương, được gặp lại vợ con, được nghe con cất tiếng gọi “ba” một tiếng cũng không trọn vẹn! Đó là bi kịch thời chiến tranh

+ Lúc chia tay để ra đi, ông mới có được một khoảnh khắc hạnh phúc khi đứa con gái ngây thơ nhận ra ba mình và kêu thét lên “Ba Ba!”

+ Bom đạn chiến tranh làm thay đổi hình hài của ông v ế t thẹo dài trên m á vết thương chiến tranh - đã làm cho đứa con gái thương yêu, bé nhỏ không nhận ra bóng dáng người cha nữa!

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

- Ồng Sáu lại ra đi, mang theo hình ảnh vợ con, với lời hứa mang về cho con chiếc lược cùng với nỗi ân hận day dứt “sao mình lại đánh con” cứ giày vò ông mãi:+ Những ngày ở rừng vô cùng thiếu thốn, gian khố, nguy hiểm, ông Sáu vẫn không nguôi nhớ vợ và con gái

+ Khi kiếm được khúc ngà voi, ông mừng vô cùng, ông dành hết tâm trí, công sức vào làm một cây lược

+ Chiếc lược ngà đã trở thành báu vật đối với ông Nó làm dịu đi nỗi ân hận day dứt Nó chứa đựng bao tình cảm yêu mến, nhớ thương, mong đợi của người cha trong những ngày xa cách

+ Nhưng rồi tình cảnh đau thương lại đến với cha con ông Sáu Ồng Sáu hi sinh khi chưa gặp lại con Chiếc lược chưa tới được tay bé Thu Chiếc lược ngà trở thành vật kí thác thiêng liêng của người lính về tình cha con sâu nặng trong bom đạn quân thù không thể nào tàn phá được

=> Truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng đã thể hiện tình cha con sâu

sắc của ông Sáu và bé Thu trong những tình huống Cuộc gặp gỡ của cha con ông Sáu sau tám năm xa cách Trớ trêu thay, bé Thu không nhận cha Đến lúc em nhận

ra và biểu lộ tình cảm thì ông Sáu phải ra đi Chiến tranh đã làm cho họ xa nhau và chiến tranh cũng không cho phép họ có điều kiện gặp nhau lâu Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn hết tình cảm yêu thương con vào việc làm một cây lược ngà tặng con Cây lược làm xong thì ông hi sinh khi chưa kịp gửi cây lược ấy cho con Chiến tranh làm cắt đứt tình cảm cha con ngay với một vật kỉ niệm chưa kịp trao Hai tình huống đã gắn kết lại thành một mối tình thiêng liêng: tình cha con

b Tình cha con trong Nói với con

- Mượn lời cha tâm tình với con, nhà thơ nhắc nhở về cội nguồn của mỗi con người, qua đó bộc lộ niềm tự hào về sức sổng mạnh mẽ, bền bỉ và phẩm chất tốt đẹp của dân tộc mình, quê hương mình Bài thơ đi từ tình cảm gia đình rồi mới mở rộng

và nâng cao thành tình cảm quê hương, đất nước Từ những kỉ niệm gần gũi, gắn bó nhất với mỗi con người và nâng lên thành lẽ sống chung

- Tình yêu con thể hiện qua lời tâm tình dặn dò con bằng giọng điệu thiết tha trìu mến, ấm áp tin cậy Yêu con, người cha muốn bồi đắp tâm hồn cho con qua những lời dạy bảo Cách gọi rất độc đáo về những con người quê hương, là “người đồng mình”, cách gọi rất gần gũi và thân thương Cách gọi ấy gắn liền với lời đối thoại tha thiết: “Người đồng mình yêu lắm con ơi” Người cha đã có cách lí giải rất

cụ thế của người dân tộc khiến người con có thể hiểu được: người đồng mình đáng yêu như thế nào

- “Người đồng mình” không chỉ tình nghĩa và tài hoa mà còn có bao phẩm chất tốt đẹp, “thương lắm con ơi” Trong bao gian khổ, khó khăn thử thách, bao niềm vui, nỗi buồn trong cuộc đời trải dài theo năm tháng, “người đồng mình” đã rèn luyện, hun đúc chí khí, rèn luyện bản thân

- Người cha mong con chung thuỷ với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua gian nan thử thách bàng ý chí, bằng niềm tin vừng vàng Người cha tự hào về “người đồng mình” sống vất vả và mạnh mẽ, phóng khoáng, gắn bó sâu nặng với quê hương dẫu cực nhọc, đói nghèo Những hình ảnh cụ thể của thiên nhiên như “sông, suối, thác, ghềnh” đã được người cha dùng với tính chất biểu trưng cho khó khăn gian khổ

và sức mạnh vượt lên khó khăn gian kho của những con người quê hương đê tâm sự với con

- Với lối nói độc đáo của người dân tộc miền núi - “Người đồng mình tự đục đá

kê cao quê hương”, người cha đã cho con thấy tinh thần tự tôn, ý thức bảo tồn nguồn cội của “người đồng mình” Chính những con người ấy bằng sự lao động cần cù đã tạo nên những truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc và quê hương, cái nôi đang nuôi con khôn lớn trưởng thành

=> Bài thơ có bố cục chặt chẽ, cách dẫn dắt tự nhiên, giọng điệu thiết tha, trìu mến, chân tình và rất mới lạ trong phong cách miền núi với ngôn ngừ “thố cẩm” rất

độc đáo, với cảm xúc, tư duy rất riêng Nói với con được viết bằng thể thơ tự do bay

bổng phù hợp với mạch cảm xúc tự nhiên tạo ra sự cộng hưởng hài hòa với những cung bậc tình cảm khác nhau trong lời cha truyền thấm sang con

2.4 Nhận xét và đánh giá chung

a Những điểm tương đồng ở hai tác phẩm

- Tình cảm gia đình là một trong những thứ tình cảm thiêng liêng và quý giá của mỗi người Mỗi nhà thơ, nhà văn bằng sự khám phá và thể hiện của mình đã đem đến cho văn học những tác phẩm giàu giá trị nhân bản, nhân văn sâu sắc, có ý nghĩa giáo dục và đánh thức tình cảm tốt đẹp của con người về tình cảm gia đình Các nhà thơ, nhà văn ngợi ca, tôn vinh tình cảm gia đình, cho thấy được sự hi sinh

và những tình cảm cao quý, dạt dào của gia đình đối với mồi con người

- Vẻ đẹp của tình cảm gia đình trong các tác phẩm như những nét vẽ góp phần hoàn thiện bức chân dung gia đình của mỗi con người Tình cảm ấy lại được hoà quyện thống nhất, gắn bó chặt chẽ với tình yêu quê hương đất nước Đây cũng là một mạch nguồn tình cảm được lưu chuyển qua dòng chảy truyền thống của thơ văn dân tộc nhưng luôn có những khám phá, phát hiện và cách thể hiện theo những nét riêng - một đặc trưng quan trọng trong sáng tạo nghệ thuật

- Hai tác giả đều thành công khi thể hiện tình yêu thương con của những người cha miền xuôi, miền ngược

b Những nét khác biệt

- Ông Sáu - người cha chiến sĩ, yêu thương con và nặng lòng yêu nước Ông đành phải nén lại tình riêng mà tham gia chiến đấu Tình yêu gia đình là động lực để ông đổi mặt với khó khăn, gian khổ Còn người cha miền núi Y Phương, trong tình yêu con có tình yêu và niềm tự hào về quê hương, làng bản Y Phương muốn truyền cho con trọn vẹn tình yêu ấy, muốn con phải trớ thành người Tày chân chính để góp phần nâng cao tầm vóc bản làng

Hướng tư duy luyện giỏi đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

- Truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng có ngôn ngữ kê chuyện đậm chất Nam Bộ; trong khi bài thơ Nói với con của Y Phương có ngôn ngữ thơ

đậm chất miền núi

3 Kết bài

- Khải quát lại vấn để vừa nghị luận

+ Đọc xong các tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng, Nói với con

của Y Phương nhiều dư âm vẫn làm ta xao xuyến không muốn gấp trang sách lại

Tình cảm cha con cảm động, sâu sắc của cha con ông Sáu trong Chiếc lược ngà, những lời dạy chân thành của người cha trong Nói với con.

- Cảm xúc của bản thân

+ Tất cả như dừng lại khiến ta phải ngẫm về những ngày mình làm cho cha

buồn, làm mẹ rơi lệ Cảm ơn chân thành đến các tác giả, vì họ đã cho ta nhận ra vẻ đẹp gần gũi luôn bên cạnh mà ta chưa hề nhận ra

+ Xin mượn lời trong câu ca dao để khẳng định lại điều này:

Ngôn ngữ trần gian là túi rách Đựng sao đầy hai chừ: Cha yêu!

SỞ GIÁO DỤC VA ĐAO TẠO

2 Chép thuộc lòng hai khổ thơ đầu của bài thơ trên (1,0 điểm)

3 Viết đoạn văn theo cách tổng - phân - họfp, độ dài khoảng 15 câu, phân tích hai khổ thơ vừa chép để làm rõ cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển của cảnh vật lúc sang thu Trong đoạn có một câu hỏi tu từ, một câu dùng phần phụ

chú và có dùng dẫn chứng trực tiếp (gạch chân và ghi chú) (3,0 điếm)

II PHẦN HAI (5,0 điểm)

về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bổ hôm nay có vẻ khác, len lẻn đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chủng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hùi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đ ầ u Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cải giống Việt gian bán nước đê nhục nhã thê này.

(Trích Làng, Kim Lân, SGK Ngữ văn 9, Tập một,

NXB Giáo dục Việt Nam, 2010, ứang 166)

1 Trong đoạn văn, đâu là độc thoại, đâu là độc thoại nội tâm của nhân vật ông

- Tên bài thơ là Sang thu Tên gọi ấy thể hiện đối tượng cảm xúc của bài thơ là

thời điểm giao mùa: hạ chưa qua và thu cũng chưa đến hẳn