Trẻ luôn có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới chứađựng bao nhiêu điều mới lạ và hấp dẫn, với cảnh vật xung quanh trẻ dễ bị cuốnhút trước cảnh vật nhiều màu sắc, trước nh
Trang 2MỤC LỤC
2
III THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN 5
1 Biện pháp 1: Tìm hiểu tâm sinh lý, năng khiếu, kỹ năng biểu
diễn của trẻ ở lớp
6
2 Biện pháp 2: Lựa chọn nội dung phù hợp để trẻ biểu diễn văn nghệ 7
3 Biện pháp 3: Xây dựng môi trường phong phú 9
4 Biện pháp 4: Lồng ghép kỹ năng biểu diễn văn nghệ vào các
hoạt động một ngày của trẻ
10
5 Biện pháp 5: Giúp trẻ phát triển kỹ năng biểu diễn văn nghệ
trong ngày lễ hội
14
6 Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh nhằm nâng cao kỹ
năng biểu diễn cho trẻ
ỦY BAN NHÂN DÂN THỊ XÃ SƠN TÂY
TRƯỜNG MẦM NON SƠN ĐÔNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 TUỔI CÓ KỸ NĂNG
BIỂU DIỄN VĂN NGHỆ TRONG TRƯỜNG MẦM NON
Trang 3I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Như Bác Hồ kính yêu đã từng nói:
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Có thể coi trẻ mẫu giáo là thời kỳ hoàng kim, thời kỳ tốt nhất để giáo dụcthẩm mỹ Ở lứa tuổi này tâm hồn trẻ rất nhạy cảm, dễ xúc động với con người vớithế giới và cảnh vật xung quanh, trí tưởng tượng của trẻ bay bổng và phong phú
Do vậy năng khiếu nghệ thuật của trẻ cũng thường được nảy sinh ở lứa tuổi này
Phát triển thẩm mỹ là một trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻmầm non Trẻ luôn có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới chứađựng bao nhiêu điều mới lạ và hấp dẫn, với cảnh vật xung quanh trẻ dễ bị cuốnhút trước cảnh vật nhiều màu sắc, trước những bức tranh sinh động, đồ chơi ngộnghĩnh, với những bản nhạc hay… Chính vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ thôngqua hoạt động biểu diễn văn nghệ cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi là hết sức quan trọng,góp phần giáo dục toàn diện, ươm mầm tài năng nghệ thuật cho tương lai củađất nước
Mỗi khi nghe những ca từ trong bài hát “Em là cô giáo mầm non” là trongtôi, một người giáo viên mầm non, lại cảm thấy tự hào và hãnh diện với nghề tôi
đã lựa chọn, được mang trên mình sự nghiệp trồng người, ươm mầm non tươnglai của đất nước, tôi luôn tự nhủ làm sao để giúp những em thơ phát triển tốt hơn
và toàn diện hơn để xứng đáng với năm chữ vàng “người giáo viên nhân dân”
Bởi sự nghiệp “Trồng người” cao quý ấy mà ngày hôm qua, ngày hômnay, và cả ngày mai những người thầy giáo, cô giáo luôn nỗ lực vượt qua khókhăn để thi đua dạy tốt và hết lòng vì học sinh thân yêu Trọng trách nặng nề ấykhông chỉ đặt trên vai mỗi người thầy giáo cô giáo, mà còn là sự chung tay của
cả cộng đồng và toàn xã hội Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệthống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ đặt nền móng cho việc hình thành và pháttriển nhân cách con người, trong các lĩnh vực phát triển cho trẻ lứa tuổi mầmnon, Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức xung quanh, phát triển lời nói,quan hệ trong giao tiếp, trao đổi tình cảm… Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳdiệu, đầy cảm xúc Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ trong bụng mẹ Trẻmầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng, nên tiếp xúc với âm nhạc là mộtđiều không thể thiếu Đối với trẻ mẫu giáo, do đặc điểm hồn nhiên, ham hoạtđộng nên mối quan hệ giữa âm nhạc và vận động biểu diễn được hình thành dễdàng Các bài hát, bản nhạc tạo cho trẻ những cảm xúc mạnh, trẻ vận động biểudiễn phù hợp với đặc tính của âm nhạc, giúp trẻ phát triển cảm giác, nhịp điệu,giai điệu, sự khéo léo, khả năng phản ứng nhanh và đúng tiết tấu trong âm nhạc
Trang 4Ngoài ra còn làm thỏa mãn nhu cầu tình cảm của trẻ, trẻ được bộc lộ cảm xúc,giao tiếp với bạn bè.
Hiện nay, chương trình giáo dục âm nhạc đang được phổ biến rộng rãitrong các trường Mầm non, nhằm giúp cho việc thực hiện giáo dục âm nhạc chotrẻ theo đúng chương trình quy định, đồng thời giúp giáo viên có được những cơhội và điều kiện thể hiện khả năng của mình Tuy nhiên trong thực tế, nhiều giáoviên chưa chú ý hình thành kỹ năng biểu diễn cho trẻ, chưa vận dụng lý thuyếtvào thực tiễn, chưa có biện pháp thiết thực trong quá trình dạy trẻ, dẫn tới kếtquả chưa cao, chưa sáng tạo và không thu hút được trẻ so với yêu cầu Do vậy,việc áp dụng biện pháp tiên tiến để dạy trẻ mẫu giáo biểu diễn là rất cần thiết,cần được chú trọng
Nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy trẻ biểu diễn văn nghệ, tôi
nghiên cứu để tìm ra “Một số biện pháp giúp trẻ 5 tuổi có kỹ năng biểu diễn văn nghệ trong trường mầm non”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Mục đích nghiên của đề tài là nhằm giáo dục và dạy trẻ kỹ năng biểu diễn vănnghệ tốt Muốn trẻ tự tin và mạnh dạn biểu diễn văn nghệ cần rèn cho trẻ những kỹnăng biểu diễn thành thạo, tai nghe nhạc tốt, hát đúng nhạc, đúng giai điệu và thể
hiện đúng sắc thái của bài biểu diễn
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Trẻ 5 - 6 tuổi lớp A1 trong trường mầm non Sơn Đông
IV ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, THỰC NGHIỆM
- Tôi đã thực hiện đề tài này với trẻ lứa tuổi 5-6 tuổi lớp A1 trường mầm
non Sơn Đông nơi tôi làm việc
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập những thông tin lý luận về vấn đề giáo dục trong lĩnh vực vănhóa, văn nghệ thông qua các tạp chí giáo dục mầm non, tâm lý học trẻ em, trẻmầm non ca hát, một số nguồn tài liệu trên internet, các bài báo có liên quan, trên các phương tiện thông tin đại chúng
2 Phương pháp quan sát
Quan sát các hoạt động biểu diễn văn nghệ của cô và của trẻ ở trường
3 Phương pháp điều tra (tuyên truyền với các bậc phụ huynh)
Trò chuyện, trao đổi với các giáo viên đứng lớp, với trẻ, cha mẹ học sinh,bạn bè, đồng nghiệp
4 Phương pháp đàm thoại nêu gương
Trò chuyện, trao đổi với trẻ, khen ngợi, khuyến khích, động viên trẻ
Trang 5- Tham khảo những bản báo cáo, tổng kết hàng năm của nhà trường, của
tổ, khối chuyên môn
- Tham khảo những kinh nghiệm của các đồng nghiệp ở trường bạn
VI PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
- Đề tài được thực hiện ở lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi A1 tại trường mầm nonSơn Đông
- Thời gian từ tháng 9/2018 đến tháng 4/2019 Tiếp tục thực hiện và củng
cố cho những năm tiếp theo
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
âm hình tiết tấu của bản nhạc Tất cả các động tác biểu diễn theo nhạc như hát,
gõ nhịp, âm hình, tiết tấu, múa…đều thực hiện nhiệm vụ chung là cảm nhận âmnhạc, nhưng mỗi loại biểu diễn có chức năng riêng, do đó khác nhau về yêu cầu
Hát thì nhiệm vụ của trẻ phải thuộc lời, hát rõ lời, đúng nhạc, đúng giaiđiệu của bài hát và phải thể hiện được tinh thần, sắc thái của bài hát đó
Vì thế giáo dục mầm non hiện nay đã và đang tiếp tục thay đổi tìm ranhững phương pháp mới để đưa vào giảng dạy, trong đó phương pháp dạy trẻbiểu diễn còn đang trong quá trình hoàn thiện và chưa được áp dụng rộng khắptrong mỗi nhóm lớp, phương pháp này được trẻ lĩnh hội nhanh và hứng thútrong các hoạt động hàng ngày của trẻ
Hoạt động biểu diễn còn giúp trẻ có lòng dũng cảm, cương quyết, thể hiệntính linh hoạt, phấn khởi, vui mừng, hân hoan khi được biểu diễn với bạn bè, vớinhững người sống xung quanh mình Một đứa trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, vui tươi,
là một đứa trẻ đã và đang phát triển hoàn thiện về nhân cách và thể chất - nhữngđứa trẻ này sẽ có một tinh thần tốt, tự tin trong cuộc sống, hãnh diện khi giaotiếp và sẽ hoàn thành tốt những công việc được giao
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 61 Thuận lợi
- Được sự quan tâm của Ban Giám hiệu nhà trường đầu tư cơ sở vật chấtnhư: mua sắm đầy đủ đồ dùng theo văn bản hợp nhất thông tư số 01, phòng nghệthuật, tạo điều kiện cho lớp được sử dụng đồ dùng hiện đại như: máy vi tính,đàn, ti vi, đầu đĩa, máy chiếu…phù hợp với trẻ
- Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học tập để nâng caotrình độ chuyên môn nghiệp vụ Dự các buổi chuyên đề của phòng, chuyên đềcủa trường và dự giờ đồng nghiệp để học hỏi thêm kinh nghiệm
- Giáo viên đã được đào tạo chuẩn, có lòng yêu nghề mến trẻ
- Số trẻ nam và nữ tương đối cân bằng, trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, tỷ lệtrẻ suy dinh dưỡng, thấp còi không nhiều
- Phụ huynh học sinh quan tâm đến tình hình sức khỏe và chương trìnhhoạt động một ngày của trẻ
- Số trẻ quá đông dẫn đến việc thực hiện rèn kỹ năng biểu diễn văn nghệcho trẻ còn gặp nhiều khó khăn
2 Số liệu điều tra trước khi thực hiện
- Số cháu của lớp là: 54 trẻ, có 4 giáo viên phụ trách lớp
- Có 2 trẻ khuyết tật: 1 cháu khuyết tật thể chất, 1 cháu khuyết tật trí tuệ
- Sức khỏe của các cháu phát triển tương đối tốt
Trang 7- Các đồ dùng, dụng cụ cho cô và trẻ sử dụng trong hoạt động biểu diễnvăn nghệ còn hạn chế.
3 Kết quả khảo sát thực tế
Bước đầu vào tổ chức dạy tôi hỏi trẻ: “Các con có muốn tham gia biểudiễn như các ca sĩ, nhạc sĩ trên sân khấu không?” Trẻ trả lời thích thú: “Có ạ!”Nhưng khi cô hỏi “Các con sẽ biểu diễn như thế nào?” Phần lớn trẻ không trả lời
mà im lặng, chỉ một, hai trẻ có thể trả lời được ý tưởng của mình định biểu diễn
Ví dụ: Với bài hát “ Cô giáo” và hình thức biểu diễn là đồng ca Trẻkhông tự tin làm giàn nhạc trưởng, không mạnh dạn đứng lên trước để hát lĩnhxướng, không dám làm nhạc công…
Trong quá trình biểu diễn trẻ còn không dám hát to, không dám lấy đạo cụ
mà mình yêu thích để thể hiện vì sợ phải đứng lên trước, khi múa không dámnắm tay các bạn gái hay các bạn trai vì sợ bị trêu… khi cầm đạo cụ không biết
đó là nhạc cụ gì và dùng để làm gì như các cháu: Đại, Đức, Đông Dương, Linh Khi được mặc trang phục biểu diễn còn lúng túng, ngại ngùng
Bảng 1: Bảng khảo sát thực trạng đầu năm: tổng số trẻ 54 cháu
thự nghiệm
Kết quả Đạt Tỉ lệ % Không
đạt Tỉ lệ %
IV CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Tìm hiểu tâm sinh lý, năng khiếu, kỹ năng biểu diễn của trẻ ở lớp
1.1 Tìm hiểu tâm sinh lý của trẻ 5 tuổi
Trẻ có khả năng tri giác toàn vẹn hình tượng âm nhạc cùng với nhữngkinh nghiệm từ trước như: nghe hát cùng đệm đàn, xem động tác điệu bộ theo
âm điệu biết kết hợp khăng khít giữa thời gian và âm nhạc vận động phối hợptoàn thân với trình độ tương đối phức tạp trong các điệu múa biết thể hiện nhạccảm khi múa hát Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, băng đĩa, biết
so sánh một vài thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất lời ca
Lịch sử cho thấy ở độ tuổi này những năng khiếu âm nhạc đặc biệt xuấthiện nhiều hơn ở bất cứ lứa tuổi nào vì vậy cần phải tiến hành giáo dục âm nhạccho trẻ mẫu giáo để thu được những kết quả tốt nhất, nếu bỏ qua giai đoạn này
là một thiệt thòi lớn cho các con trong thời kỳ sau Tuy nhiên không phải trẻ nàocũng đều có năng khiếu tốt về âm nhạc có rất nhiều trẻ còn hạn chế về khả năngtiếp nhận âm nhạc và vận động theo nhạc vì thế cần phải đưa ra những biện phápsửa lối hát sai, múa sai cho trẻ
Trang 8Trẻ 5 tuổi rất thích hát, múa, biểu diễn văn nghệ trước đám đông, thíchđược khen và thể hiện bản thân của mình Từ đó tôi đi tìm hiểu tâm sinh lý củatrẻ để đưa ra các biện pháp giúp trẻ lĩnh hội các kỹ năng biểu diễn văn nghệ.
Khi cô múa một bài múa cho trẻ xem, các cháu rất chăm chú Khi cô múaxong và hỏi “cô múa có đẹp không?”, trẻ trả lời “có ạ!”, “vậy bây giờ cô mời tất
cả các bạn đứng lên múa cùng với cô nào?” Ban đầu trẻ còn ngại ngùng, rụt rèchưa dám đứng lên múa Nhưng sau khi thấy một số bạn đứng lên múa cùng côthì các cháu khác đã mạnh dạn đứng lên múa cùng với cô Tôi thấy các cháu cónăng khiếu múa, có một số cháu rất dẻo, uyển chuyển theo từng động tác của cô
1.3 Kỹ năng biểu diễn của trẻ
Kỹ năng hát của trẻ ở lớp còn kém Hát chưa đúng giai điệu, sai tiết tấu,
tư thế đứng hát sai dẫn đến chưa biết cách lấy hơi để hát hết câu Nhiều cháu hátquá to dẫn đến chỉ hát được một lần là đau cổ họng
Về múa một số cháu ở lớp có kỹ năng múa rất tốt, độ dẻo có, cảm thụ âmnhạc để uyển chuyển theo từng điệu múa Một số cháu chưa biết cách nghe nhạc
để múa, các động tác múa còn cứng chưa tự tin mạnh dạn Như động tác múa cơbản: hái đào, nhún, lắc hông, kiễng chân nhiều cháu làm sai và chưa làm đượctheo đúng kỹ thuật của động tác đó
Qua việc khảo sát tìm tòi, nhận thấy kỹ năng biểu diễn của các cháu cònhạn chế vì vậy tôi đã tìm tòi học hỏi giúp trẻ có kỹ năng biểu diễn tốt hơn
2 Biện pháp 2: Lựa chọn nội dung phù hợp để trẻ biểu diễn văn nghệ
Lựa chọn nội dung phù hợp để tổ chức hoạt động biểu diễn văn nghệ chotrẻ, trước hết từng giáo viên phải nắm được các mục tiêu, nội dung, kết quảmong đợi của độ tuổi của lớp mình chủ nhiệm Từ đó dựa vào khả năng, nhậnthức của trẻ để lên kế hoạch tổ chức theo tháng, tuần, ngày một cách phù hợp vàđạt kết quả tốt nhất
Do đầu năm có nhiều bạn mới đi và trẻ còn lạ cô, lạ bạn ít nhiều cũng cònchưa mạnh dạn, chưa tự tin, khả năng giao lưu với các bạn chơi còn hạn chế Vìvậy khi tổ chức hoạt động biểu diễn cho trẻ tôi chọn lựa những hình thức nộidung biểu diễn gần gũi dễ thực hiện với trẻ
Thán
g
Trang 9- Hát tập thể: Mẹ ơi, tại sao?
- Hát tam ca: ba ngọn nến lung linh
- Nhảy erobic: cười lên bạn nhé
- Biết yêu thương bố mẹ, biếtgiúp đỡ bố mẹ
- Múa: hoa lá mùa xuân
- Biết ý nghĩa của ngày tết.Sum họp gia đình
2 - Nhảy erobic: con cào cào
Ví dụ: Tháng 12: tôi chọn bài hát “em yêu cây xanh” với hình thức hát
đồng ca
- Múa tập thể: “em yêu cây xanh”
Trong quá trình học biểu diễn cô khuyến khích trẻ giao lưu giữa các bạnvới nhau ví như trẻ đang múa hay hát có thể nhìn nhau và nhìn sang bạn để giaolưu nét mặt, để xem bạn mình múa bay biểu diễn như thế nào, thể hiện tinh thầnđoàn kết
Với các kế hoạch giáo dục và sự kiện khác tôi luôn hướng trẻ biểu diễnsao cho trẻ thể hiện toát lên được những kiến thức cơ bản nhất với mục tiêu cầnđạt của kế hoạch đó một cách có hiệu quả
Với mục tiêu và yêu cầu cô đưa ra nâng cao hơn sau từng sự kiện, vì trẻcũng đã quen cô, quen bạn, hiểu biết của trẻ cũng như các kỹ năng và kinhnghiệm của trẻ cũng được tích lũy và thể hiện trong quá trình học và biểu diễnqua các sự kiện cũng tốt hơn.Vì vậy khi tổ chức cô khơi gợi cho trẻ tự nêu ra ý
Trang 10tưởng mà mình định biểu diễn, biết biểu diễn nhiều hình thức thay đổi, biết tự
giao lưu với các bạn để biểu diễn tiết mục đó thật hay và dí dỏm, tự nhiên.
Ví dụ: Với kế hoạch giáo dục tháng 1: Tôi cho trẻ biểu diễn 4 hình thức
khác nhau trong 1 bài hát, trước khi biểu diễn tôi hỏi ý kiến trẻ về hình thức màtrẻ muốn thể hiện như:
- Trong tháng này các con đã biết đến bài hát nào? Và bài hát đó các conmuốn thể hiện dưới hình thức nào?
- Bài “sắp đến tết rồi” hát đồng ca và 1 bạn sẽ làm dàn nhạc trưởng, có 1nhóm bạn múa phụ họa và 1 nhóm sẽ làm ban nhạc đánh đàn cho các bạn thể hiện
Ở bài hát này sẽ thu hút được đông đảo các bạn tham gia vì có tới 4 hìnhthức thể hiện 1 lúc đó là: làm ca sĩ, làm vũ công múa, làm nhạc trưởng và làmban nhạc Trẻ sẽ có lựa chọn phù hợp cho mình
3 Biện pháp 3: Xây dựng môi trường phong phú
3.1 Trong lớp học
Việc xây dựng môi trường góc âm nhạc, đa dạng phong phú thực hiệntheo kế hoạch từng tháng, mỗi giáo viên cần tự tìm tòi học hỏi tạo ra những đồdùng tự tạo như phách tre, nơ cài đầu, cài tay hay những mũ con vật có nhiềumàu sắc đẹp, những bộ trang phục tự tạo phù hợp với chủ đề được làm bằngnhững vật liệu phế thải như báo, giấy gói hoa, vỏ hộp sữa, hay những vật liệubằng thiên nhiên như: lá cây, cánh hoa… Tạo ra những bộ trang phục mang tínhchất hài hước, đẹp, hấp dẫn nhằm thu hút trẻ tham gia biểu diễn, thích biểu diễn
và thoả mãn tính tò mò ham hiểu biết
Các đồ dùng dụng cụ, trang phục để ở các góc cần sắp xếp gọn gàng, antoàn, màu sắc hấp dẫn với trẻ đảm bảo tính bền và linh hoạt khi sử dụng trẻ dễlấy, dễ cất, thích thú, tiện lợi Và được thay đổi phù hợp theo đúng kế hoạchtừng tháng trong năm học
Hình ảnh: đạo cụ, các trang phục biểu diễn tự tạo
3.2 Ngoài lớp học