VĂN hóa ỨNG xử của NGƯỜI PHỤ nữ VIỆT MIỀN tây NAM bộ TRONG QUAN hệ GIA ĐÌNH và xã hội (TRƯỜNG hợp TỈNH TIỀN GIANG)

Trong đời sống hiện nay,văn hóa ứng xử của phụ nữ Việt ở Tây Nam Bộ không chỉ thể hiện dấu ấn sự tương tác của con người trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên vàxã hội xung q

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN

VĂN -oOo -

LƯU CÔNG MINH

VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA

NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT MIỀN TÂY NAM BỘ TRONG QUAN HỆ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2020

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG HCM.

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp cơ

sở đào tạo tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – HCM vào ngày……… tháng………năm………

ĐHQG-Có thể tìm hiểu luận án tại:

NHỮNG CÔNG BỐ KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN

1 Lưu Công Minh (2019 a) Vai trò, tính cách của phụ nữ Việt

dưới góc nhìn văn hóa giới Tạp chí Khoa học Giáo dục,

số Đặc Biệt, 6/2019, trang 297-301, (ISN 0868-3662)

2 Lưu Công Minh (2019 b) Những đóng góp của phụ nữ Việt

miền Tây Nam Bộ cho đất nước Tạp chí Khoa học ĐH Sài Gòn, số 6 , 3/2019, trang 53-59 (ISN 1859-3208).

3 Lưu Công Minh (2019 c) Phụ nữ Việt miền Tây Nam Bộ

trong quan hệ gia đình Tạp chí Khoa học ĐH Sư Phạm

Tp HCM (ISN 1859-3100).

Những nét đẹp truyền thống của phụ nữ Việt ở miền Tây Nam Bộ đã

để lại nhiều dấu ấn trong đời sống văn hóa và được phản ánh rất rõ nétqua “thi, ca, nhạc, họa”, qua những công trình nghiên cứu của các nhànghiên cứu văn hóa học, tâm lý học, xã hội học Trong đời sống hiện nay,văn hóa ứng xử của phụ nữ Việt ở Tây Nam Bộ không chỉ thể hiện dấu ấn

sự tương tác của con người trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên vàxã hội xung quanh mà còn là cơ sở nền tảng cho sự phát triển của giađình, xã hội, cao hơn là sự phát triển của cả vùng miền có những đặctrưng riêng vốn có như Tây Nam Bộ

Tiền Giang, vùng đất “Địa linh nhân kiệt”, đa dạng về tự nhiên, đadạng về kinh tế và văn hóa; là nơi sinh ra những người phụ nữ cho đờisau tự hào về quê hương xứ sở của mình Tuy vậy, dưới tác động của nềnkinh tế thị trường và giao lưu văn hóa, không chỉ kinh tế mà các vấn đề

về văn hóa nói chung, văn hóa giới và văn hóa ứng xử của người phụ nữnói riêng ở Tiền Giang đang có những biến đổi nhất định

Cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về vănhóa ứng xử của người phụ nữ nơi đây trong gia đình và xã hội Xuất phát

từ những lý do trên chúng tôi chọn: “Văn hóa ứng xử của người phụ nữ Việt miền Tây Nam Bộ trong quan hệ gia đình và xã hội (Trường hợp tỉnh Tiền Giang)” để làm đề tài nghiên cứu của luận án.

2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu

2.1 Các công trình nghiên cứu về vùng đất Tây Nam Bộ và văn hóa vùng Tây Nam Bộ Có thể kể đến các công trình tiêu biểu: Trần Ngọc

Thêm (2006), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam; Lịch sử hình thành và phát triển vùng đất Tây Nam Bộ (từ khởi thủy đến năm 1945) của tập thể tác giả do Trần Đức Cường chủ biên; Vùng Văn hóa Nam Bộ: Định vị và đặc trưng văn hóa của Lý Tùng Hiếu; Văn hóa và cư dân đồng bằng

Sông Cửu Long của Nguyễn Công Bình, Lê Xuân Diệm, Mạc Đường

được Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành năm 1990

2.2 Các công trình nghiên cứu về gia đình và văn hóa ứng xử trong gia đình: Có thể kể đến các công trình tiêu biểu: Phạm Minh Thảo, Văn

hóa ứng xử của người Việt (2003); Gia đình học (2009) của tác giả Đặng Cảnh Khanh – Lê Thị Quý; Sự tương đồng và khác biệt trong quan niệm

về hôn nhân gia đình giữa các thế hệ người Việt Nam hiện nay của Lê Thi (2009); Nghiên cứu phụ nữ giới và gia đình (2003) của Nguyễn Linh Khiếu; Nguyễn Hữu Minh, Các mối quan hệ trong gia đình Việt Nam: Các vấn đề cần quan tâm (Xã hội học số 4 (120), 2012)…

2.3 Các công trình nghiên cứu về phụ nữ Tây Nam Bộ và phụ nữ Tiền Giang Có thể kể đến các công trình tiêu biểu: Văn hóa người Việt vùng

Tây Nam Bộ của Trần Ngọc Thêm chủ biên (2014); “Tìm hiểu giá trị văn

hóa của người Việt ở Nam Bộ: Trường hợp người con gái Út” (2015) củaPhan An; “Tìm hiểu ý thức, tình cảm, thái độ giao tiếp của người Nam Bộqua tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh” (2015) của Nguyễn Văn Nở, Huỳnh ThịLan Phương; “Người phụ nữ trong văn hóa người Việt miền Tây Nam Bộ(qua tư liệu ca dao)" của Phan Thị Kim Anh (2019);

Trên cơ sở kế thừa các công trình đi trước, luận án sẽ tập trung làm rõvăn hoá ứng xử của người phụ nữ Việt ở Tiền Giang trong mối quan hệvới gia đình và xã hội

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận án hướng đến làm rõ đặc điểm văn hóa ứng xử của phụ nữ ởmiền Tây Nam Bộ, cụ thể là ở Tiền Giang, trong xây dựng gia đình vàhoạt động xã hội

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ:Làm rõ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của đề tài; Nghiên cứu văn hóa ứng

xử của phụ nữ ở Tiền Giang thông qua các mối quan hệ trong gia đình vàcác mối quan hệ xã hội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Văn hoá ứng xử của người phụ nữ Việt từ 18 tuổi trở lên ở Tiền Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi thời gian: Từ năm 2007 đến nay (2018); Phạm vi không gian:

Tỉnh Tiền Giang

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp tổng hợp, phân tích và thống kê; Phương pháp điều tra, khảo sát bằng bảng hỏi; Phương pháp phỏng vấn sâu; Phương pháp phỏng vấn chuyên gia; tiếp cận theo hướng liên ngành.

6 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

6.1 Câu hỏi nghiên cứu:

Luận án tập trung làm rõ các câu hỏi: Vai trò, vị thế của phụ nữ ở TiềnGiang nói riêng và Tây Nam Bộ nói chung được xác lập dựa trên nhữngđiều kiện gì? Văn hóa ứng xử của phụ nữ ở Tiền Giang trong quan hệ giađình có gì đặc biệt? Văn hóa ứng xử của phụ nữ ở Tiền Giang trong cácmối quan hệ xã hội được thể hiện ra sao và ý nghĩa của nó?…

6.2 Giả thuyết nghiên cứu:

Những đặc trưng về điều kiện tự nhiên cũng như đời sống kinh tế, vănhóa, xã hội của miền Tây Nam Bộ tác động rất lớn đến văn hóa ứng xửcủa người phụ nữ ở Tiền Giang, biểu hiện thông qua các hoạt động, cácmối quan hệ trong gia đình và xã hội Những đóng góp của họ trên nhiềulĩnh vực đời sống xã hội cần được khẳng định và phát huy trong tiến trìnhgiao lưu và hội nhập quốc tế

7.2 Về mặt thực tiễn:

Luận án góp phần cung cấp những cứ liệu quan trọng nhằm khẳngđịnh vai trò, vị thế của phụ nữ Tiền Giang trong việc thúc đẩy sự pháttriển của gia đình và xã hội thông qua văn hóa ứng xử Luận án cung cấpcác thông tin hữu ích giúp các cấp, các ngành liên quan có thêm góc nhìnnhằm đề ra các chủ trương, chính sách phù hợp tạo điều kiện cho phụ nữphát huy vai trò, vị thế của mình trong thời kỳ hội nhập

8 Bố cục của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Nội dung, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụlục, Nội dung của luận án được chia làm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lýluận và tổng quan về địa bàn nghiên cứu; Chương 2: Văn hóa ứng xử củaphụ nữ Việt ở tỉnh Tiền Giang trong mối quan hệ với gia đình; Chương 3:Văn hóa ứng xử của người phụ nữ Việt ở tỉnh Tiền giang trong mối quanhệ xã hội

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

a Văn hóa và văn hoá ứng xử

Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần docon người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sựtương tác giữa con người và môi trường xã hội của mình (Trần NgọcThêm, 1996, tr.27) Văn hóa ứng xử là hệ thống tinh tuyển những nếpứng xử, khuôn mẫu ứng xử, chuẩn mực ứng xử, trong mối quan hệ ứng

xử giữa con người và các đối tượng khác nhau, thể hiện qua ngôn ngữ,hành vi, nếp sống, tâm sinh lý,… trong quá trình phát triển và hoàn thiệnđời sống, đã được tiêu chuẩn hóa, xã hội hóa, trở thành chuẩn mực của cánhân, nhóm xã hội, toàn bộ xã hội; phù hợp với đời sống xã hội, với đặctrưng, bản sắc của văn hóa một dân tộc, một quốc gia,… được cá nhân,nhóm xã hội, cộng đồng, toàn bộ xã hội, thừa nhận và làm theo

b Gia đình và văn hoá gia đình

Dưới góc độ văn hóa học, theo quan điểm của chúng tôi “gia đình làmột tổ chức cơ sở gắn bó với nhau bằng huyết thống, tình nghĩa, xâydựng thành một tổ ấm tinh thần và vật chất để giáo dục con cái, góp phầnbảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc” Văn hóa gia đình làdạng đặc thù của văn hóa cộng đồng bao gồm tổng thể sống động cáchoạt động sống của gia đình mang đặc trưng văn hóa bị chi phối bởi cácgiá trị, chuẩn mực, truyền thống, thị hiếu của một cộng đồng mà cácthành viên trong gia đình đã chọn lựa và ứng xử với nhau trong gia đình

và ngoài xã hội

1.1.2 Lý thuyết nghiên cứu

Địa văn hóa: L thuyết địa văn hoá coi trọng đến vai trò của các điều

kiện tự nhiên, khí hậu, địa lí đối với việc hình thành và phát triển của nền

văn hoá (và cả kinh tế – địa kinh tế) của mỗi cộng đồng, tộc người, vàrộng hơn là của mỗi quốc gia, đất nước Luận án dựa vào các điều kiệnđịa lý, khí hậu (vị thế đại văn hoá, chính trị, kinh tế của Tiền Giang) đểnghiên cứu về sắc thái văn hóa ứng xử trong mối quan hệ với sự pháttriển kinh tế của tỉnh; đặt trong mối quan hệ vùng đồng bằng sông Cửu

Long Sử dụng lý thuyết địa văn hóa để khẳng định và phân tích văn hóa

ứng xử của người phụ nữ Tiền Giang được hình thành dựa trên khía cạnhcon người tương tác với thiên nhiên, văn hóa tương tác với địa lý

Lý thuyết chức năng (Functionalism) Lí thuyết này xem xét xã hội

như một hệ thống phức tạp, trong đó các bộ phận vừa có mối quan hệ vớinhau nhằm thúc đẩy sự phát triển và ổn định Trong nghiên cứu về vănhoá, quan điểm của thuyết chức năng coi trọng sự khác biệt về văn hoá.Thuyết này khẳng định: Nhờ sự khác biệt mà trong từng bộ phận/thành tốxã hội có sự bổ sung cho nhau để vận hành một cách ổn định

Giới và vấn đề giới trong nghiên cứu văn hoá: Khái niệm “Giới”

dùng để chỉ sự khác biệt về vai trò xã hội giữa nam và nữ trên bình diệnvai trò, thái độ ứng xử và các giá trị của họ Văn hóa giới (culturalgender) là một khái niệm rộng, trong đó quy định sự khác nhau của vaitrò nam và nữ trong một nền văn hoá Theo Phan Thị Kim Anh, văn hoágiới “là văn hóa về những yếu tố của giới khác nhau giữa các nền văn hóa

và bên trong các nền văn hóa Việc thể hiện giới tính hay vai trò giới làmột nhóm các chuẩn mực hành vi gắn liền với nam giới hay nữ giới đượcnền văn hóa xã hội quy định và chấp nhận”

1.1.3 Quan điểm của Nhà nước về công tác phụ nữ thời kỳ đổi mới

Quan điểm của Đảng về công tác phụ nữ được thể hiện qua các vănkiện, nghị quyết, chỉ thị của Đảng thể hiện quá trình phát triển về mặtnhận thức của Đảng ta về vấn đề phụ nữ, góp phần đạt được mục tiêu

“dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và phấn đấu “đếnnăm 2020, xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học nữ có trình độ cao, cán bộlãnh đạo, quản lý nữ đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa”

1.2 Khái lược về miền Tây Nam Bộ

1.2.1 Điều kiện lịch sử, tự nhiên, kinh tế – xã hội miền Tây Nam Bộ

Miền Tây Nam Bộ được hình thành gắn bó với quá trình khai hoangcủa người Việt và việc xác lập chủ quyền của Nhà nước phong kiến cáchđây hơn 300 năm trước Vùng đồng bằng sông Cửu Long là một bìnhnguyên rộng lớn của Việt Nam, đây là vựa lúa của miền Nam Việt Nam

Đất đai miền châu thổ Cửu Long hầu hết là đất phù sa Tuy nhiên, cũngnhư bất cứ một châu thổ nào, thành phần lý học của đất rất biến thiên.Các đất ven sông thường là thịt pha cát, cũng như các dãy duyên hải xưa

cũ, chạy song song với bờ Biển Đông (còn gọi là giồng) Đất đai xa bờsông có thành phần sét nặng, ẩm, đọng nước Ngoài ra, còn có đất phèn,đất mặn, đất than bùn,…

1.2.2 Khái lược về tỉnh Tiền Giang

Năm 1753, chúa Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát cho lập đạo TrườngĐồn gồm đất Mỹ Tho và Cao Lãnh rộng đến biên giới Cao Miên Saungày 30 tháng 4 năm 1975, Việt Nam thống nhất, hai bờ Nam Bắc đượcnối liền Năm 1976, tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Thohợp nhất thành tỉnh mới là Tiền Giang Ngày 01 tháng 3 năm 1976, tỉnhTiền Giang chính thức đi vào hoạt động cho đến tận ngày nay

Thực vật tự nhiên ở Tiền Giang mang đặc trưng chủ yếu của hệ thựcvật vùng ngập mặn ven biển, bao gồm: Rừng ngập mặn phân bố ven biển,hệ thực vật rừng nước lợ và hệ thực vật vùng đất phèn hoang Tài nguyênđộng vật chủ yếu của Tiền Giang là thủy sản, bao gồm các loài thủy sảnnước ngọt, nước lợ và nước mặn Trên địa bàn tỉnh có khoảng 157 loàitảo, 66 loài động vật đáy thuộc khu vực nội địa Tiền Giang là tỉnhnghèo khoáng sản, đây là đặc điểm chung của các tỉnh đồng bằng sôngCửu Long Các loại khoáng sản chính của tỉnh gồm có: Than bùn, đất sét

để làm gốm, cát sông

1.3 Vai trò, vị thế của phụ nữ Việt Nam và phụ nữ Việt ở Tiền Giang

1.3.1 Vai trò, vị thế của phụ nữ Việt trong gia đình

Có thể nói đến các vai trò chính của người phụ nữ trong gia đình

như:Vai trò làm vợ; Vai trò làm mẹ; Vai trò tham gia sản xuất tạo thu nhập cho gia đình; Vai trò làm dâu Vai trò nào, người phụ nữ cũng đều

cho thấy sự ảnh hưởng và tính chất quan trọng của mình đối với gia đình

và các thành viên trong gia đình Tóm lại, trong quá trình phát triển củaxã hội, nếu vị trí, vai trò của phụ nữ trong đời sống kinh tế, chính trị thểhiện có lúc rất mờ nhạt, còn vị trí, vai trò của phụ nữ trong gia đình luônthể hiện đậm nét, xuyên suốt qua hàng ngàn năm nay Tuy nhiên, tùytừng giai đoạn phát triển của xã hội mà vai trò phụ nữ đối với gia đìnhmình và gia đình chồng được thể hiện ở mức độ khác nhau

1.3.2 Vai trò, vị thế của phụ nữ Việt trong xã hội hiện nay

Phụ nữ Việt Nam đã trải qua những giai đoạn phát triển khác nhau củadân tộc và đất nước Từ những người được xem là lệ thuộc, thụ độngtrong gia đình, phụ nữ Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ để ngang hàng,bình quyền với nam giới trong gia đình cũng như ngoài xã hội Phụ nữ đãdần khẳng định mình ở các vai trò lãnh đạo, quản lý trong các tổ chứckhông chỉ về mặt số lượng mà còn cả về chất lượng Phụ nữ Việt Namngày nay đã có mặt trong hầu hết các lĩnh vực, trong an ninh, quân đội,trong xây dựng, kinh doanh; giỏi việc nước đảm đang việc nhà, đem lại

sự bình quyền nam nữ, đóng góp nhiều cho xã hội, cho công cuộc pháttriển của đất nước

Tiền Giang với dân số hơn 1,7 triệu người, trong đó Phụ nữ chiếm trên50% Hệ thống tổ chức Hội hiện có 11 Hội Phụ nữ cấp huyện và 4 đơn vịtrực thuộc Phong trào phụ nữ toàn tỉnh Tỉnh Tiền Giang hiện nay có đổimới và phát triển, công tác tuyên truyền, nâng cao kiến thức về pháp luật,bình đẳng giới được quan tâm; nhận thức về chính trị, kinh tế – xã hội cóchuyển biến tích cực; nhiều mô hình hỗ trợ phụ nữ xây dựng gia đìnhhạnh phúc bền vững có hiệu quả, phụ nữ tham gia ngày càng tích cực cácphong trào thi đua yêu nước nhất là phong trào thi đua phụ nữ tích cựchọc tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc và cuộc vậnđộng “Xây dựng Gia đình 5 không, 3 sạch’’, tham gia xây dựng nôngthôn mới góp phần tham gia phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của tỉnhnhà

CHƯƠNG 2: VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA PHỤ NỮ VIỆT Ở TỈNH TIỀN GIANG TRONG QUAN HỆ GIA ĐÌNH

2.1 Văn hoá ứng xử của người phụ nữ Việt ở tỉnh Tiền Giang với các thành viên trong gia đình

2.1.1 Với chồng

a Trong quản lý kinh tế gia đình

Người phụ nữ trong gia đình với truyền thống văn hoá người Việtvẫn được xem là người "tay hòm chìa khoá" Hiện nay, lực lượng thamgia lao động trong hoạt động kinh tế gia đình phát triển đáng kể chiếmkhoảng 70% lực lượng lao động xã hội Qua số liệu khảo sát tại TỉnhTiền Giang, hiện có khoảng 35,6% phụ nữ làm việc nội trợ trong gia

đình, 64,4% phụ nữ có công việc tạo thu nhập bên ngoài Tỷ lệ phụ nữ cócông việc bên ngoài tại thành phố Mỹ Tho cao hơn các huyện

Từ các khảo sát trên cho thấy: Trong mối quan hệ vợ chồng đối vớivấn đề quản lý kinh tế gia đình, để có thể nâng cao quyền quyết định củamình người phụ nữ cần khéo léo trong ứng xử với người bạn đời củamình Văn hóa ứng xử giúp phụ nữ nâng cao vai trò vị thế của mình trongquản lý kinh tế gia đình

b Trong tổ chức đời sống gia đình

Điều kiện địa hình, khí hậu là một trong những nhân tố ảnh hưởng rấtlớn đến tính cách, thói quen của con người và tình trạng gia đình Tổchức đời sống gia đình của người Việt vùng Tây Nam Bộ có vai trò quantrọng hơn hẳn so với cộng đồng người Việt vùng Bắc Bộ và Trung Bộ.Nếu như người miền Bắc chú trọng tập thể làng xã thì người Tây Nam Bộchú trọng đến gia đình Người phụ nữ ở Tiền Giang không quá chú trọngđến lễ nghi, hình thức nên các mối quan hệ trong gia đình rất nhẹ nhàng

và vai trò của người vợ – người mẹ cũng không kém phần quan trọngtrong gia đình như người cha Số liệu cho thấy, những người vợ có vai tròquyết định khoảng 70% đối với công việc mua thức ăn, mua quần áo,mua văn hóa phẩm; gần 50% trong các công việc như: Trang trí nhà cửa,phân công việc trong gia đình; và khoảng 20% trong các công việc khác

c Trong quan hệ tình cảm

Nét văn hóa đặc trưng trong đời sống gia đình của phụ nữ ở TiềnGiang là họ rất xem trọng tình cảm, thủy chung, nhưng họ không ghentuông quá đỗi Người phụ nữ Tiền Giang nói chung họ rất giàu tình cảm,dường như tình cảm chế ngự lý trí nên đôi khi trong đời sống vợ chồngxảy ra xung đột họ rất dễ bỏ qua, tha thứ cho chồng con Người phụ nữ ởTiền Giang do tính cách vốn phóng khoáng, giản dị, hiền lành nên họ rấtdịu dàng, tình cảm Trong đời sống hôn nhân gia đình họ luôn là ngườilàm nên mái ấm của gia đình, nồng nàn và đầy yêu thương

Do ảnh hưởng bởi đặc điểm địa lý vùng miền, điều kiện sản xuất kinh

tế, đa số người phụ nữ Tiền Giang gắn bó với ruộng đồng, từ đó hìnhthành nên đức tính chịu thương chịu khó trong cuộc sống Họ không ngạinắng mưa, tảo tần dành trọn tấm lòng cho gia đình, thầm lặng hy sinh chohạnh phúc của gia đình Người phụ nữ Tiền Giang luôn nhún nhườngkhông so đo thiệt hơn với chồng trong những lúc cãi vã Họ luôn tìm cáchdung hòa bầu khí trong gia đình để tránh xảy ra xung đột, mang lại khôngkhí hòa thuận trên dưới an bình

2.1.2 Với con cái

a Trong chăm sóc hàng ngày

Trong nét văn hóa đậm chất miền Tây, người mẹ luôn là chiếc cầu nốicác thành viên trong gia đình qua bàn tay chu đáo khéo léo, tỉ mỉ TiềnGiang nổi tiếng với hương vị đồng quê hay miệt vườn Bữa cơm hằngngày không quá cầu kỳ cao lương mỹ vị, nhưng thay vào đó là những con

cá đồng mà họ vừa bắt được, nắm rau sau vườn như bài hát “còn thươngrau đắng mọc sau hè” cũng đã đủ mang lại cho họ bữa cơm ấp cúng, đậmhương vị đồng quê Người Tiền Giang nức tiếng bữa cơm cá kho tộ vớicanh chua Kết quả khảo sát tại tỉnh Tiền Giang về thời gian làm các việcgia đình của chị em phụ nữ như sau: Đối với phụ nữ tại các huyện thị xãcông việc gia đình chiếm 24,9% thời gian 24 tiếng tương đương 7,05 giờ/ngày Đối với phụ nữ thành phố Mỹ Tho công việc gia đình hằng ngàychiếm 57,1% gần gấp đôi phụ nữ vùng huyện, thời gian nhiều nhất dànhcho việc chăm sóc con và chăm sóc ông bà Tổng thời gian làm việc giađình hằng ngày là 10,03 giờ/ngày

b Trong việc giáo dục

Ngày xưa, người Tiền Giang hay giáo dục con cái qua những lời ru,tiếng hát hay những câu chuyện, điển tích Ngày nay, mặc dù khôngchịu nhiều ảnh hưởng của nét văn hóa xóm làng, cộng đồng nhưng ngườiphụ nữ Tiền Giang cũng giáo dục con cái trong tinh thần tình làng nghĩaxóm Giáo dục con cái tinh thần tương trợ, giúp đỡ xóm làng khi họ gặpkhó khăn trong cuộc sống Sự quan tâm, chăm sóc, giáo dục con cái tronggia đình không chỉ dừng lại ở việc dạy dỗ, khuyên bảo, xử phạt mà cònphải khen thưởng hay khuyến khích động viên Nhìn chung, trong giáodục con cái người phụ nữ Tiền Giang hiện đại thường dịu dàng, nhẹnhàng, họ thường xuyên áp dụng các phương thức giáo dục con cái tiêntiến Họ không quá gay gắt nghiêm khắc, không dùng đòn roi để răn đecon cái như thế hệ đi trước mà họ dùng điều đơn giản nhất để con hiểu vàsống tốt đó chính là làm gương

2.1.3 Ứng xử với cha mẹ hai bên

a Với cha mẹ ruột

Ngày xưa để giáo dục chữ hiếu cho con cái, người ta thường phải nhắcnhở về bổn phận và trách nhiệm Nét cơ bản trong văn hóa gia đình ngườiViệt ở Tiền Giang là họ sống tình cảm, bình đẳng giới Người phụ nữTiền Giang thích ở với cha mẹ ruột, không muốn theo chồng, vì vậy miềnTây thường hay có ở rể, con rể cũng được xem như là con ruột trong gia

đình Có khi sau cưới hỏi, con gái về nhà chồng ở được vài tháng hay vàinăm họ muốn dọn về nhà cha mẹ ruột ở vì họ thấy thoải mái khi ở giađình, bên cạnh đó người con gái cũng có thời gian chăm sóc, phụngdưỡng cha mẹ lúc xế chiều.

b Với cha mẹ chồng

Về nét đặc trưng cơ bản của con dâu ở Tiền Giang cũng giống nhưnhững nàng dâu vùng miền khác Với sự thay đổi cơ bản của xã hội và sựphát triển của nền kinh tế thị trường, vai trò của người phụ nữ trong giađình và ngoài xã hội cũng đã thay đổi nên vai trò, chức năng làm dâucũng khác Nàng dâu ở Tiền Giang thời hiện đại đã thoát khỏi thân phận

“ăn gửi, ở nhờ” Họ được tự chủ hơn trong gia đình, có tiếng nói hơn bênnhà chồng Nàng dâu ấy cũng được chấp nhận là thành viên trong giađình chứ không phải là “người làm mướn không công” Nhưng nàng dâuhiện tại lại vấp phải những mâu thuẫn mới trong gia đình bên nhà chồng,

có khi sự hiện đại hóa của bản thân các nàng dâu lại làm cho gia đình bênchồng bất mãn do sự ngông cuồng, thiếu lễ giáo, đức độ trong hành vi, lờinói và thiếu tôn trọng cha mẹ chồng Các nàng dâu ở Tiền Giang tuy sốngriêng nhưng họ vẫn quan tâm, chăm sóc và tỏ lòng kính trọng, hiếu thảovới cha mẹ chồng vì cha mẹ chồng là người sinh và chăm sóc chồng mìnhkhôn lớn và cũng là ông bà của con mình

2.1.4 Với anh chị em

a Với anh chị em ruột thịt

Người phụ nữ miền Tây lúc xưa họ không được cha mẹ chia cho củacải trong gia đình cũng như quyền thừa kế “nhất trưởng nam nhì con traiút”, họ không có tài sản hay của cải nào cha mẹ cho do quan niệm "lấychồng theo chồng" nên không được chia phần gia tài, họ chỉ được quàmừng trong ngày cưới gọi là của hồi môn, ngoài ra họ không được chianhà cửa hay đất đai Nhưng người phụ nữ vẫn xem trọng tình cảm anh chị

em ruột thịt trong gia đình, không vì gia tài mà chia rẽ hay xung đột, kiệntụng nhau Nhưng xét theo khía cạnh khác thì người miền Tây Nam Bộvốn dĩ sống tình cảm, nên dù sao đi nữa họ cũng rất quý trọng tình cảmruột thịt trong gia đình Khi anh chị em gặp khó khăn, hoạn nạn họ sẵnlòng giúp đỡ Chúng ta ít thấy những trường hợp anh em vì tài sản thừa

kế mà tàn sát hay kiện tụng nhau, "cạn tàu ráo máng" với nhau

b Với anh chị em bên chồng

Nếu như anh em rể người miền Tây hay gọi là cột chèo thường rất gầngũi và khắng khít với nhau, tỏ ra thân thiết thì chị em chồng, hay em dâu