VĂN hóa PHẬT GIÁO TRONG đời SỐNG NGƯỜI VIỆT NAM ở đài LOAN, TRUNG QUỐC

Có thể thấy, trêntivi hoặc các mạng xã hội ở Đài Loan, việc Phật tử Việt Nam tham gia vào cáchoạt động xã hội của Phật giáo cho thấy được sự du nhập của Phật giáo vàocộng đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-oOo -NGUYỄN THỊ THANH MAI

VĂN HÓA PHẬT GIÁO TRONG ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở ĐÀI LOAN, TRUNG QUỐC

Ngành: VĂN HÓA HỌC

Mã số: 62.31.06.40

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2019

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG-HCM.

Cán bộ hướng dẫn khoa học:

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp cơ sởđào tạo tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQG-HCM.

NHỮNG CÔNG BỐ KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ

LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN

1 Nguyễn Thị Thanh Mai (2017) Những Phương Diện Ứng Dụng

Lý Thuyết Trong Luận Án,Aspects of interdlsciplinary theo netical application in thesis, trang 29 Tạp chí Nghiên cứu Ấn

Độ và Châu Á, số 7/2017 ISBBN 08667314.

2 Nguyễn Thi Thanh Mai (2018) Đời sống vật chất và tinh thần

của Phật Tử Việt Tại Đài Loan Một số vấn đề Khoa Học Xã

Hội Nhân Văn, trang 102, tháng 9/2018 : Nhà Xuất Bản Đại học Quốc gia TPHCM, ISBN978-604-73-6071-0.

3 Nguyễn Thi Thanh Mai (2014) Bố Thí Phật Giáo

trong đời sống giáo viên Đại học ở TPHCM hiện nay, Alms in Buddhism Applied the Teaching in

Ho Chi Minh city Universities Today Viện Hàm

Lâm Khoa Học Xã Hội Việt Nam Tạp chí Nghiên Cứu Tôn Giáo, trang75,số 04(130)2014 ISBBN 18590403.

4 Nguyễn Thị Thanh Mai (2015) Ảnh hưởng của lễ hội Ánh sáng

Ấn Độ tại Đài Loan, Influence of Indian Diwali Festivalin Tai Wan, Tập chí Nghiên cứu Ấn Độ và Châu Á số 12, Tháng 12/2015 ISSN 0866-7314

Đài Loan là một lãnh thổ đã thu hút người Việt Nam đến sinh sống cũngnhư học tập, lao động, và lấy chồng khá đông Gần đây số lượng người Việt đi

du lịch tại Đài Loan có tăng nhưng cũng có những đoàn người bỏ trốn ở lại ĐàiLoan để lao động chui “làm ảnh hưởng đến hình ảnh những người Việt Namchân chính đang sinh sống và học tập, làm việc, do là lãnh thổ Đài Loan dễ xinviệc làm và có thu nhập cao Ở Đài Loan có thể đi khắp nơi trên lãnh thổ cũngcó thể kiếm thấy người Việt Nam Hiện nay, người Việt Nam tham gia nhiềuvào hoạt động xã hội Phật giáo tại đây, vì Phật giáo đã giúp họ xoa dịuđược nỗi đau về tinh thần và giúp an tâm để sáng tạo của cải vật chất;chính vì thế cũng là phương tiện giúp họ hiểu thêm về giá trị giáo dục củaPhật giáo

Hiện tại, trên khắp lãnh thổ Đài Loan đều có người tham gia đến chùahoặc đạo tràng của người Việt Nam, chính vì thế người Việt Nam có thể tìmđược nơi tu tập tại chùa khi gặp khó khăn về vật chất lẫn tinh thần Chùa là nơiđã giúp họ từ bỏ nỗi khổ trở về niềm an vui trong cuộc sống Có thể thấy, trêntivi hoặc các mạng xã hội ở Đài Loan, việc Phật tử Việt Nam tham gia vào cáchoạt động xã hội của Phật giáo cho thấy được sự du nhập của Phật giáo vàocộng đồng người Việt Nam ngày càng nhiều và phát triển mạnh mẽ, vì xã hộiĐài Loan quan tâm giúp đỡ những cộng đồng dân cư mới hòa nhập vào đờisống văn hóa của họ, mà nhất là Phật giáo, bởi Phật giáo ở Đài Loan rất thịnhhành và vì Phật giáo luôn khuyên con người hướng đến điều thiện, vì vậy việctìm hiểu về Phật tử người Việt Nam đi theo Phật giáo là điều cần thiết

Phật giáo là một Tôn giáo lớn nên đã trở thành đề tài nghiên cứu thu hút

sự quan tâm của các nhà khoa học xã hội Rất nhiều quốc gia có trung tâmnghiên cứu về đạo Phật Số lượng sách chuyên khảo, bài tạp chí và tài liệu vềVăn hóa Phật giáo cũng không ngừng tăng lên, không kém phần phong phú, đadạng Nhưng qua các tài liệu tham khảo mà tác giả thu thập được chỉ tìm thấythống kê số lượng về người Việt Nam qua Đài Loan là cô dâu, lao động, du họcsinh, định cư tại Đài Loan Cho đến năm 2018 có 1 công trình tại Phật QuangSơn thống kế về số lượng người Việt Nam tham gia đến chùa Việt Nam tạithành phố Đài Trung khi tham gia vào lễ hội Phật Đản và Vu Lan báo hiếu.Chính vì thế cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu về Văn hóaPhật giáo trong đời sống người Việt Nam ở Đài Loan, Trung Quốc Từ đó, tácgiả luận án mong muốn được tiếp bước những nhà nghiên cứu đi trước đểnghiên cứu bổ sung về phương diện Văn hóa Phật giáo trong đời sống của ngườiViệt Nam tại Đài Loan, Trung Quốc, đem đến góc nhìn toàn diện hình ảnh về

Văn hóa Phật giáo Đài Loan qua người Việt Nam.

Luận án đi sâu phân tích ảnh hưởng của Văn hóa Phật giáo đến đời sốngvật chất và tinh thần người Việt Nam tại Đài Loan, cụ thể là về văn hóa xã hội,đạo đức, an sinh, từ thiện…lối sống, lẽ sống, văn hóa ứng xử cá nhân, lãnhđạo với cán bộ công nhân viên và người lao động, lao động với đồng nghiệp,lao động ứng xử với công việc, ứng xử trong việc sử dụng và bảo quản tài sảnchung… để có thể nhận thấy dấu ấn Văn hóa Phật giáo cá nhân tác động đến đờisống văn hóa xã hội của người Việt Nam ở Đài Loan, ảnh hưởng tới người ViệtNam rõ nét Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần cung cấp nguồn dữ liệu cập nhật,làm sáng rõ hơn Văn hóa Phật giáo trong đời sống của người Việt Nam tại ĐàiLoan

Khi chọn nghiên cứu Văn hóa Phật giáo trong đời sống của người ViệtNam tại Đài Loan, chúng tôi nhận thấy sẽ có nhiều khía cạnh cần đặt ra để xemxét, như đặc điểm Phật giáo Đài Loan; Văn hóa Phật giáo đã ảnh hưởng đến đờisống của người Việt Nam như thế nào?; những vấn đề khó khăn trong cuộc sốngmới của người Việt Nam tại Đài Loan… Từ đó có thể giúp nhìn rõ giá trị vănhóa Phật giáo đã có tác động đến người Việt Nam về giá trị vật chất và giá trịtinh thần

Luận án Văn hóa Phật giáo trong đời sống của người Việt Nam tại Đài

Loan, Trung Quốc là đề tài sẽ góp phần làm rõ được đời sống tâm linh của người

Việt Nam tại Đài Loan, giúp hiểu hơn về đời sống văn hóa và sinh hoạt Văn hóaPhật giáo Từ đó, có thể làm tư liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu về ngườiViệt Nam ở Đài Loan

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Những nghiên cứu liên quan đến đề tài này cho đến nay còn rất hạn chế.Các nghiên cứu cập nhật gần đây nhất chỉ có thể tìm thấy trong thống kê về sốlượng người Việt Nam là cô dâu, lao động, du học sinh tại Đài Loan

Có thể kể đến một số công trình ít ỏi dưới đây:

2.1 Về Phật giáo Đài Loan và người Việt Nam ở Đài Loan

Tuy đã được đề cập ở nhiều mức độ khác nhau, nhưng vẫn chưa cócông trình nào nghiên cứu sâu về Văn hóa Phật giáo của người Việt Nam ở ĐàiLoan, Trung Quốc Ngoài công trình năm 2018 thống kê số lượng Phật tử ViệtNam đến tham gia Lễ Phật Đản và Vu Lan Báo Hiếu Do người Việt Nam tạiĐài Loan không trở thành một cộng đồng sống tập trung, nên khó có thể thống

kê số người Việt Nam Phật tử ở Đài Loan

2.2 Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam liên quan đến đề tài

Phan An, Phan Quang Thịnh & Nguyễn Qưới, (2004, tr 8-9) NXB Trẻ,

TP.Hồ Chí Minh Vấn đề Cô Dâu Việt Nam Và Chú Rể Đài Loan Nguyễn Minh

Ngọc, (2006, tr.6), số 6, “Vài nét về Phật giáo tại Đài Loan.Trong tạp chí khoa

học, Đại Học Cần thơ .Lê Nguyễn Đoan Khôi, Nguyễn Văn Nhiều Em &Nguyễn Thị Bảo Ngọc (2012, tr.190) Nghiên cứu Phụ nữ lấy chống Đài Loan

và Hàn Quốc ở Đồng bằng sông Cửu Long

2.3 Các công trình nghiên cứu tại nước ngoài liên quan đến đề tài

Henry Kamm (1981, tr.22), với bài viết “Taiwan’s Aid to Refugees Goes

Unrecognized”.Ministry of Education, (2017,22,tr 6) Relablic of Taiwan.Ministry of Education The number of Foreign Students studying in Taiwan Exceeds 17,500 in

2007 Trong sách xuất bản năm, Uma A Segal, Doreen Elliott& Nazneen S Mayadas

(2009, tr.346)“Immigration Worldwide: Policies, Practices, and Trends”.Trần Trị Huy, (2011,tr.346).“Thực tiễn về tín ngưỡng tôn giáocủa cô dâu người Việt lấy chồng Đài

Loan” Đại học Tế Nam, Việnnghiên cứuĐông NamÁ (Đài Loan)Luận văn thạc sỹ

Ching-Hsing Lin & Hoang Thien Huong (2013, tr.106-110), trong bài viết

“Development of a questionnaire in evaluating the determinants of Vietnamese

student’s return intention Yuk Wah Chan, David Haines& Jonathan Lee,( 2014,

tr.174).“The Age of Asian Migration: Continuity, Diversity, and Susceptibility Volume 1

Asian Migration Series” Theo số liệu thống kê Cao ủy Liên Hợp Quốc đến tháng 10năm (2011), thì người Việt Nam là nhóm người lao động nhập cư đông thứ 2 tại ĐàiLoan.Theo thống kê của Cao ủy Liên Hợp Quốc (Online Application for R.O.CTaiwan “Travel Authorization Certificate”, 2014,1, tr.11).Tony Fielding, (2015, tr.80-

82), Asian Migrations: Socialand Geographical Mobilities in Soulheast, East, and.

Routledge.Ming Jen Yu, 2018, tr.136) “Vietnamse New Immigtants and thier Buddhist belief:A case study of Taiwan VietNam Chih Der Buddhist Cultural Exchange Association”.(Tony Fielding, 2015, tr.80-82), Asian Migrations: Socialand Geographical Mobilities in Soulheast, East, and Routledge xuất bản năm 2015 ).Ming

Jen Yu, 2018, tr.136) “Vietnamse New Immigtants and thier Buddhist belief:A case

study of Taiwan VietNam Chih Der Buddhist Cultural Exchange Association”.(Ming

Jen Yu, 2018, tr.136) “Vietnamse New Immigtants and thier Buddhist belief:A case

study of Taiwan VietNam Chih Der Buddhist Cultural Exchange Association”, Những

người nhập cư mới và niềm tin Phật giáo của người Việt Nam tại Đài Loan, tác giả đãthống kê được những người tham dự Vu Lan, Phật Đản có khoảng hơn 2000 ngườiViệt tham dự trong các ngày lễ lớn này

2.4 Đánh giá chung tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

- Các công trình trên đã nghiên cứu về người Việt Nam, Về số lượng vàtổng quan về đời sống của người Việt Nam

-Các công trình trên đều có ý nghĩa tham khảo quan trọng ở hai khíacạnh lý luận và thực tiễn

3 Mục đích nghiên cứu

3.1 Mục đích chung

- Chỉ ra được những yếu tố, những ảnh hưởng của văn hóa Phật giáotrong đời sống của người Việt Nam, cả về vật chất và tinh thần, đặc biệt lànhững người hướng đến đạo Phật là người Việt Nam ở Đài Loan

3.2 Mục đích cụ thể

-Tìm hiểu quá trình hình thành cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan

và quá trình phát triển văn hóa Phật giáo của người Việt Nam tại Đài Loan -Tìm hiểu vai trò của văn hóa Phật giáo đã góp phần tác động vào đờisống cá nhân và xã hội của cộng đồng người Việt Nam, thể hiện qua chất lượngsống và giao lưu tiếp biến văn hóa Phật giáo ở Đài Loan

Qua luận án, chúng tôi cũng hy vọng sẽ làm sáng tỏ quá trình ngườiViệt Nam hội nhập cộng đồng mới, nhưng vẫn bảo tồn được những giá trị vănhóa truyền thống Việt Nam; quá trình tiếp nhận giáo lý Phật giáo Đài Loan đểđộc giả có thể nhìn rõ và toàn diện hơn bức tranh về sự phát triển và những giátrị văn hóa Phật giáo trong cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan

4.Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này nghiên cứu Văn hóa Phật giáo của người Việt Nam theo Phậtgiáo tại Đài Loan, đang sinh sống tại Đài Loan, gồm :

-Cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan được hình thành từ những năm

1978 … và cho đến nay, đã tham gia vào các hoạt động Phật giáo và ảnh hưởngnhư thế nào thể hiện qua hoạt động Văn hóa Phật giáo về An sinh xã hội, Vănhóa Phật giáo Từ Thiện, Văn hóa Phật giáo Lễ- Hội, Văn hóa Đạo đức

-Văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của các cá nhân như nam Phật tửđịnh cư, nữ Phật tử, du học sinh và người lao động thể hiện qua văn hóa mưusinh, văn hóa gia đình, văn hóa ứng xử xã hội…

- Do cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan cũng chưa pháttriển thành một cộng đồng có độ đa dạng về nghề nghiệp, … chính vì thế ngườiviết đã chọn tổng cộng là 1.218 người Việt Nam hướng đến đạo Phật đã thamgia vào đời sống Văn hóa Phật giáo ở Đài Loan

5 Phạm vi nghiên cứu

Thời gian: Những người Việt Nam tới Đài Loan từ năm 1987 cho đến

nay là những người định cư Nữ Phật tử, người lao động, du học sinh, đến muộn

hơn so với người định cư, từ đó cho đến nay.

Không gian: Gồm những người Việt Nam đang theo Phật giáo tại miền Bắc,

miền Trung, miền Nam Chúng tôi nghiên cứu ở các thành phố lớn là Tân Bắc, ĐàiBắc, Đài Trung, Cao Hùng Vì các thành phố này là trung tâm lớn và hội tụ dân số

người Việt Nam, tham gia sinh hoạt trong các ngôi chùa lớn Đây là những trung tâmvăn hóa kinh tế trọng điểm ở Đài Loan, mà chúng tôi sẽ tiến hành nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp nghiên cứu định tính (Qualitative research):Vận dụng

các phương pháp định tính (điền dã, quan sát-tham dự và phỏng vấn sâu

(indeep interview) ; phỏng vấn tập trung (focus group) nhằm để tìm ra nhữngnét tương đồng và sự khác biệt của các văn hóa cá nhân và văn hóa xã hội, từ đónâng cao độ tin cậy của kết quả (JohnW Creswell, 2009, pp 173- 201)

-Phương pháp so sánh (Comparative sociology):

Chúng tôi phân tích các câu hỏi sâu trong bước 4 Tìm ra những điểmđặc sắc của văn hóa cá nhân cũng như văn hóa xã hội thể hiện qua văn hóa vậtchất và văn hóa tinh thần của cộng đồng người Việt Nam ở Đài Loan Từ đónhìn ra được sự tương đồng và sự khác biệt của họ trong đời sống Văn hóa vàVăn hóa Phật giáo tại Đài Loan

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

7.1.Ý nghĩa khoa học

(1) Tập hợp và hệ thống hóa tư liệu một cách đầy đủ; vận dụng các lýthuyết cơ bản về văn hóa kết hợp tìm hiểu đối tượng Phật tử Việt Nam tại ĐàiLoan nhằm lý giải về đời sống của cộng đồng này dưới ảnh hưởng của văn hóaPhật giáo

(2).Khái quát về điều kiện sinh sống, làm việc và những đóng góp côngích cho xã hội của người Việt Nam tại Đài Loan Từ đó tìm hiểu về cách thứchòa nhập, đặc trưng trong lối sống và lối hành đạo của người Việt Nam tại khuvực này

(3) Qua tìm hiểu những ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo vào đời sốngcủa người Việt Nam tại Đài Loan, luận án cũng đồng thời chỉ ra những giá trịtriết lý nhân sinh của văn hóa Phật giáo và những cách thức gây ảnh hưởng đếnđời sống của Phật tử Việt Nam tại Đài Loan

7.2.Ý nghĩa thực tiễn

(1) Luận án cung cấp hệ thống các nguyên nhân người Việt Nam tintheo Phật giáo Đây sẽ là nguồn thông tin quý giá cho Giáo hội Phật giáo ViệtNam tham khảo và vận dụng về cách thức tổ chức của giáo hội Phật giáo tại ĐàiLoan

(2) Kết quả luận án có thể trở thành tư liệu tham khảo cho những nhànghiên cứu muốn tìm hiểu về Tôn giáo, đời sống văn hóa Phật giáo của ngườiViệt Nam tại Đài Loan

7.3.Những đóng góp mới của luận án

Sự tương trợ của Chính phủ, Tăng Ni, Phật tử ở Đài Loan giúp cho Phậtgiáo phát triển Phân tích rõ về sự khác biệt Văn Hóa Phật giáo và đời sống Vănhóa vật chất và tinh thần.

8 Bố cực của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dungluận án được bố cục thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận, tổng quan về văn hóa Phật giáo Đài Loan

và Phật tử Việt Nam ở Đài Loan chương này đi vào trình bày những cơ sở lý

luận về văn hóa được sử dụng trong quá trình nghiên cứu và viết luận án Ngoài

ra, chúng tôi cũng giới thiệu tổng quan về người Việt Nam là Phật tử tại ĐàiLoan và sự phát triển của Phật giáo Đài Loan thế kỷ XXI

Chương 2: Văn hóa Phật giáo trong đời sống cá nhân của Phật tử Việt Nam ở Đài Loan Để đi sâu tìm hiểu văn hóa Phật giáo trong đời sống cá

nhân, về đời sống vật chất và tinh thần của Phật tử Việt Nam ở Đài Loan, chúngtôi đi sâu tìm hiểu bốn nhóm đối tượng là: Nam giới định cư tại Đài Loan; nữPhật tử Việt Nam tại Đài Loan; Người lao động Việt Nam tại Đài Loan; Du họcsinh Việt Nam tại Đài Loan

Chương 3: Văn hóa Phật giáo trong đời sống xã hội của Phật tử Việt Nam ở Đài Loan.

Trình bày những ảnh hưởng của văn hóa Phật giáo thể hiện qua cáchoạt động tập thể (từ thiện, an sinh xã hội ) và các nghi lễ Phật giáo của Phật tửViệt Nam tại Đài Loan

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN, TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA PHẬT GIÁO ĐÀI

LOAN VÀ PHẬT TỬ VIỆT NAM Ở ĐÀI LOAN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1.Một số khái niệm cơ bản

Văn hóa Tôn giáo: Qua định nghĩa này cho thấy, Tôn giáo là một trong

các lĩnh vực của văn hóa trong mối quan hệ Văn hóa và Tôn giáo Một số nhànghiên cứu về tôn giáo cũng cho rằng, văn hóa tinh thần là lĩnh vực biểu hiệncủa Tôn giáo, Tôn giáo và văn hóa không tách biệt nhau, Tôn giáo không vượt

ra ngoài khuôn khổ của văn hóa Với tư cách là một hiện tượng văn hóa, Tôngiáo không bị mất đi những đặc điểm vốn có của nó Mặt khác, một chỉnh thểvăn hóa không thể thiếu Tôn giáo (Đỗ Minh Hợp, Nguyễn Anh Tuấn, NguyễnThanh và Lê Hải Thanh, 2005, tr.285) Malinowski cho rằng, phàm có văn hóa

thì tất có Tôn giáo Tuy nhu cầu của văn hóa đối với Tôn giáo là phát sinh, giántiếp, nhưng đến cùng, Tôn giáo lại cắm rễ sâu vào nhu cầu của nhân loại và thỏamãn những nhu cầu ấy (Trương Trí Cương, 2007, tr.33) Clifford Geertz làngười thuộc trường phái nghiên cứu biểu tượng, nhìn nhận Tôn giáo như là mộthệ thống văn hóa Ông chủ trương khi nghiên cứu về tôn giáo trước hết cần phảiphân tích hệ thống ý nghĩa gắn với biểu tượng Tôn giáo Tuy nhiên, một biểutượng có nhiều ý nghĩa khác nhau, nên sẽ không dễ hiểu nếu không đặt nó trongbối cảnh đặc thù với các sự kiện văn hóa, xã hội của một nền văn hóa (PhạmQuỳnh Phương và Hoàng Cầm, 2013, tr.119-120)

Theo chúng tôi cho đến nay chưa có một khái niệm văn hóa tôn giáođầy đủ nội dung và bao quát toàn bộ về văn hóa tôn giáo Bởi vì khái niệm vănhóa tôn giáo đã phức tạp và đa dạng mà khái niệm văn hóa vẫn đang trong tiếntrình nghiên cứu Vì tôn giáo nào cũng có các thành tố văn hóa ở góc độ khácnhhau Nhưng tôn giáo và văn hóa đều hỗ trợ cho sự phát triển của con ngườinhằm phục vụ cho con người đó là đời sống vật chất và đời sống tâm linh.Trong tôn giáo có văn hóa trong văn hóa có tôn giáo Văn hóa và tôn giáo khôngthể thiếu những giá trị vật chất (kinh tế,cơ sở thờ cúng, ăn mặc,…) và tinh thần(giáo lý, kinh điển, nghi thức; vui chơi, giải trí,…) được con người sáng tạonhằm phục vụ nhu cầu tâm linh của con người và lưu giữ trong quá trình lịch

sử Như vậy, văn hóa tôn giáo cũng giống như văn hóa Phật giáo.

Phật giáo: Là một nền giáo dục lớn của nhân loại Có thể khẳng định

rằng Phật giáo không chỉ được biết đến là một tôn giáo đơn thuần mà còn là mộtnền giáo dục, triết lý nhân sinh sâu sắc mà đôi lúc khoa học chưa thể cho chúng

ta một đáp án thật chính xác Phật giáo được sáng lập trên căn bản trí tuệ, lấy trítuệ của Đức Phật làm nền tảng để giải thoát con người Cũng chính vì vậy Phậtgiáo luôn phản ánh những quy luật ứng với xã hội và gắn liền với xã hội, không

xa rời xã hội, gần gũi với khoa họ về những quy luật tự nhiên của cuộcsống Phật giáo chủ trương công bằng, con người có quy luật nhân quả tức làcon người là chủ nhân của chính mình Rất nhiều người khi ngộ đạo họ đềukhẳng định rằng: Phật giáo không phải là một tôn giáo đơn thuần mà là một nềngiáo dục thân tâm toàn diện của muôn loài Phật giáo không phải là một tínngưỡng có hệ thống, lấy đức tin và tôn sùng lễ bái làm cứu cánh, mà lấy giáo lýlàm kim chỉ nam cho cuộc sống hàng ngày Giáo lý Phật giáo nhấn mạnh vàotình trạng thể chất, xã hội, tinh thần và trí tuệ của các cá nhân sống trong xã hội.(Karunarathne W.S “Buddhist Essáy, Samaranayaka Publication”, 1993, tr.24)

Văn hóa :Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh

thần, do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong

sự tương tác giữa con người với môi trương tự nhiên và xã hội của mình (TrầnNgọc Thêm, 1996, tr.17 ) Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam

Văn hóa vật chất và tinh thần: Con người có hai loại nhu cầu cơ bản

là nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần, do vậy, con người cũng có hai loại hoạtđộng cơ bản là sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần Từ đó, văn hoá như mộthệ thống thường được chia làm hai dạng: văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần

Văn hoá vật chất bao gồm toàn bộ những sản phẩm do hoạt động sảnxuất vật chất của con người tạo ra: đồ ăn, đồ mặc, nhà cửa, đồ dùng sinh hoạthàng ngày, công cụ sản xuất, phương tiện đi lại…

Văn hoá tinh thần bao gồm toàn bộ những sản phẩm do hoạt động sảnxuất tinh thần của con người tạo ra: tư tưởng, tín ngưỡng - tôn giáo, nghệ thuật,

lễ hội, phong tục, đạo đức, ngôn ngữ, văn chương… (Trần Ngọc Thêm, 2013, “Văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần”, tr.43 )

Văn hóa Phật giáo tác động đến đời sống cá nhân : Theo chúng tôi

Văn hóa Phật giáo trong đời sống cá nhân đã tác động bởi giáo lý của đức Phật,lấy giáo lý đạo Phật làm kim chỉ nam cho đời sống thường ngày, luôn chấnchỉnh và tu sửa bản thân, không thể thiếu đi hạnh từ bi và trí tuệ Phật giáo đãgiúp họ nhìn ra được nếu muốn thành đạt trong mọi sự ta phải lấy thành quả trítuệ nào mà hướng thiện, không làm những việc thất đức, mà quên đi hạnh từ bi,nhẫn nhịn, để đạt đến sự thành công trong đời sống là không thường còn, màphải chịu sự khổ đau trong hiện tại và trong tương lai, chính là nhân quả Đạo

và đời không thể thiếu đi đời sống vật chất và đời sống tinh thần

Văn hóa Phật giáo tác động đến đời sống xã hội: Theo chúng tôi Văn

hóa Phật giáo không chối bỏ, không chống đối đời sống xã hội Mà đạo Phậtgiúp tổ chức trật tự xã hội, phúc lợi xã hội, xây dựng xã hội Gạch nối cá nhân

và xã hội, đem đạo vào đời xây dựng đời sống văn hóa hướng đến tốt đẹp, manglại lợi ích cho cộng đồng, nhân loại cùng tồn tại và phát triển

Chất lượng sống (Quality of living): là những mức độ mà con người

hưởng thụ và trải nghiệm cuộc sống, được phân cấp dựa trên những thước đogiá trị và thông qua việc cảm nhận của con người Cuộc sống đầy đủ về vật chấtchưa hẳn đã giúp con người có được chất lượng sống cao, chất lượng sống nhấnmạnh đến mức độ hài lòng về cuộc sống, khi mà mong muốn của con người chỉnằm trong những nhu cầu cơ bản của cuộc sống thì cuộc sống trở nên đơn giảnhơn và mức độ hài lòng cũng sẽ cao hơn bởi những nhu cầu đó dễ dàng đượcthỏa mãn (Rice, R W',1984, tr.16) Dựa trên định nghĩa chất lượng sống để tìm

ra giá trị của văn hóa Phật giáo của cộng đồng Phật tử Việt Nam tại Đài Loan vềđời sống cá nhân, xã hội dựa trên đời sống vật chất và tinh thần (mức sống, điềukiện sống, nếp sống, lối sống, lẽ sống,…) Môi trường tự nhiên và xã hội (sinhhoạt an sinh xã hội , an ninh xã hội , đạo đức xã hội, vui chơi giải trí,…) giúpnhìn ra được nhu cầu của cá nhân và xã hội về giá trị vật chất và giá trị tinh thần

trước và sau khi hiểu về giáo lý Phật giáo Mang lại giá trị giữa đạo và đời, chobản thân và xã hội.

Giao lưu tiếp biến văn hóa (Cultural exchanges): Giao lưu văn hóa

bao hàm trong đó sự chung sống của ít nhất hai nền văn hóa (của hai cộng đồng,hai dân tộc, hai đất nước) và giao lưu là hình thức quan hệ trao đổi văn hóacùng có lợi, giúp đáp ứng một số nhu cầu không thể tự thỏa mãn của mỗi bên,giúp tăng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nền văn hóa để từ đó làm nẩy sinhnhiều nhu cầu mới thúc đẩy mỗi nền văn hóa phát triển Do đó giao lưu văn hóa

là dạng cộng sinh giữa các nền văn hóa.(Hà Văn Tấn, 2005, tr 175)

Dựa trên khái niệm giao lưu tiếp biến văn hóa và phương pháp so sánhvăn hóa, giúp luận án nhận diện được văn hóa Phật giáo Đài Loan và sự giaolưu tiếp biến văn hóa của Phật tử Việt Nam tại Đài Loan Qua đó có thể thấy rõđược đặc điểm Phật giáo của người Việt Nam tại Đài Loan và vai trò của Phậtgiáo trong đời sống văn hóa của người Việt Nam tại Đài Loan, mà Phật tử Việt

Nam đã ảnh hưởng đời sống của họ khi tiếp xúc với nhau tạo nên sự biến đổi

về văn hóa của một hoặc cả hai nhóm hoặc nhiều nhóm về sự đồng hóa về vănhóa, sự hòa nhập văn hóa, sự dung hợp văn hóa sự thích nghi văn hóa để giaotiếp văn hóa với môi trường hiện tại Chính vì thế giao lưu tiếp biến văn hóa sẽgóp phần hình thành nên sự đa dạng văn hóa Phật giáo của Phật tử Việt Nam tạiĐài Loan

Khái niệm cộng đồng (Community): Cộng đồng tính và cộng đồng

thể Cộng đồng tính là thuộc tính hay quan hệ xã hội như tình cảm cộng đồng,tinh thần cộng đồng, ý thức cộng đồng…Cộng đồng thể là các nhóm người,nhóm xã hội có tính cộng đồng với rất nhiều thể có quy mô khác nhau (Tô DuyHợp; Lương Hồng Quang, 2000, tr 15)

Dựa trên khái niệm cộng đồng chúng tôi tìm ra các thành tố văn hóaPhật giáo như nhận thức, tổ chức, ứng xử môi trường tự nhiên và ứng xử xã hội.Qua đó có thể thấy rõ được những hoạt động của họ trong văn hóa cộng đồngtính và cộng đồng thể trong đời sống văn hóa Phật giáo người Việt Nam tại ĐàiLoan

1.1.2 Quan điểm tiếp cận

Với việc nghiên cứu về văn hóa Phật giáo trong đời sống của người ViệtNam ở Đài Loan

- Chúng tôi chọn quan điểm tiếp cận từ khoảng cách đối lập đời sốngvăn hóa và đời sống văn hóa Phật giáo “ trong đó chủ yếu đi sâu vào tìm hiểuchất lượng sống trong đời sống văn hóa Phật giáo và trong đời sống văn hóa cánhân”

- Chúng tôi chọn quan điểm tiếp cận từ văn hóa cộng đồng, “văn hóa

cộng đồng” được chúng tôi tiếp cận theo hai cách hiểu về cộng đồng “văn hóacộng đồng tính và văn hóa cộng đồng thể” để làm cơ sở giải quyết các vấn đềcho việc nghiên cứu.

Đời sống văn hóa là bộ phận để làm tiêu chí cho chất lượng sống trongđời sống chung của mỗi con người và xã hội Trong đó nó tổng hợp những

thành tố văn hóa tác động qua lại với đời sống của mỗi cá nhân và cộng đồng.

Đời sống văn hóa là gạch nối liền giữa văn hóa của xã hội và văn hóa của cá

nhân trong văn hóa cộng đồng; là tổng thể những yếu tố văn hóa vật chất và

văn hóa tinh thần có sự tác động lẫn nhau, trên phạm vi không gian nào đó, trực

tiếp hình thành mức sống, điều kiện sống, nếp sống, lối sống và lẽ sống của mỗi

cá nhân và cộng đồng tính là một đặc tính xét trên những quan điểm của giá trị luận, là những giá trị tốt đẹp của quan hệ giữa người và người, cộng đồng thể

trong đời sống văn hóa và văn hóa Phật giáo; thứ nhất liên quan tới cái nhìn về

địa lý, coi cái nhìn cộng đồng là một nhóm cư dân cùng sinh sống trong một địa vực nhất định, có cùng các giá trị và tổ chức xã hội cơ bản; thứ hai coi cộng

đồng là nhóm dân cư cùng có chung những mối quan tâm cơ bản như nhận thức, tổ chức, ứng xử môi trường tự nhiên và xã hội (Tô Duy Hợp; Lương Hồng

Quang, 2000, tr 15)

Luận án của chúng tôi nghiên cứu về văn hóa Phật giáo trong đời sốngcủa người Việt Nam ở Đài Loan,để xem xét sự biến đổi của họ trong đời sốngvăn hóa và trong đời sống văn hóa Phật giáocủa họ trong những năm gần đây

1.1.3.Các lý thuyết tiếp cận

-Lý Thuyết Chức năng luận (functionism): Thuyết của Malinowski quan

niệm văn hóa xây dựng trên những nhu cầu sinh vật của cá nhân, là điểm quychiếu từ đó có thể rút ra những điểm tương đồng giữa các xã hội đơn giản vàphức tạp

Lý thuyết này tìm ra chức năng thỏa mãn nhu cầu sinh vật của cá nhân, thỏa mãn nhu cầu xã hội Những yếu tố cấu thành một nền văn hóa có chức

năng thỏa mãn các nhu cầu chủ yếu của con người Do vậy, “nghiên cứu chứcnăng của cá nhân và xã hội để thỏa mãn nhu cầu sinh vật chủ yếu của cá nhânthông qua những phương tiện của văn hóa” Để làm được điều đó, Malinowskiđưa ra các quan điểm “thiết chế về tổ chức các hoạt động của con người trongxã hội nhằm đáp ứng nhu cầu thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của cá nhân và xãhội (Layton 2007: 62) Lý thuyết này cho rằng, bất kỳ một hệ thống ổn địnhnào cũng bao gồm những bộ phận khác nhau, nhưng chúng liên hệ với nhau,cùng nhau vận hành để tạo nên cái toàn bộ, tạo nên sự ổn định của hệ thống Vìvậy, để hiểu được một bộ phận trong hệ thống thì phải hiểu được cách mà bộphận đó đóng góp vào sự vận hành ổn định của hệ thống Sự đóng góp đó được