ĐỀ CƯƠNG CẤP THOÁT NƯỚC 2020 trường đại học xây dựng

Trọn bộ các câu hỏi lí thuyết ôn tập môn Cấp thoát nước trường Đại học xây dựng năm 2020 Tài liệu được cập nhật cho phù hợp với chương trình học online của trường, đã tham khảo ý kiến của các thầy cô bộ môn. Nếu có đóng góp ý kiến, mọi người nhận xét phía dưới

Câu 2: Phân loại các hệ thống cấp nước thành phố (theo phương pháp sử dụng nước)

Ưu, nhược điểm và phạm vi áp dụng của từng loại

Câu 3: Trình bày các loại tiêu chuẩn dùng nước và chế độ dùng nước ?

Câu 4: Xác định lưu lượng tính toán và quy mô công suất của trạm xử lý nước cấp ?

Câu 5: Trình bày mối quan hệ về lưu lượng và áp lực giữa các công trình trong hệ thống cấp nước ?

CHƯƠNG 2: NGUỒN CUNG CẤP NƯỚC VÀ CÔNG TRÌNH THU NƯỚC

Câu 6: Trình bày các loại đặc điểm nguồn nước trong tự nhiên và phạm vi áp dụng trong cấp nước ?

Câu 7: Trình bày đặc điểm nguồn nước ngầm, phạm vi áp dụng

Trình bày sơ đồ cấu tạo và đặc điểm của công trình khai thác nước ngầm( giếng khoan) ? Câu 8: Trình bày sơ đồ cấu tạo công trình thu nước bờ sông loại kết hợp thu nước xa bờ, các đặc điểm và điều kiện áp dụng

Câu 9: Trình bày chức năng và phân loại công trình thu nước mặt ?

Câu 10: Trình bày công trình thu nước lòng sông kiểu kết hợp (sơ đồ, nguyên lý áp dụng, điều kiện áp dụng)

Câu 11: Trình bày các đặc điểm, tính chất nguồn nước ngầm

Nêu phương pháp và một dây chuyền xử lý nước ngầm làm nước cấp?

CHƯƠNG 3: XỬ LÝ NƯỚC CẤP

Câu 12: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý nước mặt không dùng phèn

Nêu chức năng từng công trình ?

Câu 13: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lí nước mặt có dùng phèn?

Chức năng từng công trình ?

Câu 14: Nêu nguyên tắc lọc nước?

Cấu tạo bể lọc nhanh phổ thông, quá trình lọc và rửa lọc

Câu 15: Tính chất các loại nước thiên nhiên và yêu cầu đối với chất lượng nước cấp ?

CHƯƠNG 4: MẠNG LƯỚI CẤP NƯỚC

Câu 16: Trình bày các loại sơ đồ mạng lưới cấp nước, vẽ sơ đồ.

Ưu, nhược điểm và phạm vi áp dụng ?

Câu 17: Trình bày đặc điểm, phạm vi áp dụng của các loại đường ống hay dùng trên mạng lưới cấp nước ?

Câu 18: Tại sao phải xả khí trên mạng lưới cấp nước ?

CHƯƠNG 6: K/N CHUNG VỀ HỆ THỐNG CẤP THOÁT NƯỚC TRONG NHÀ

Câu 19: Hệ thống thoát nước trong nhà, vẽ sơ đồ , nêu tên và chức năng của các bộ phận ? Câu 20: Sơ đồ hệ thống cấp nước trong nhà?

Ưu, nhược điểm và phạm vi áp dụng ?

CHƯƠNG 7: HỆ THỐNG CẤP NƯỚC BÊN TRONG NHÀ VÀ CÔNG TRÌNH

Câu 21: Phân loại, sơ đồ hệ thống cấp nước chữa cháy ?

CHƯƠNG 8: HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC BÊN TRONG NHÀ VÀ CÔNG TRÌNH

Câu 22: Sơ đồ, cấu tạo và nguyên tắc làm việc

Ưu, nhược điểm Tính toán và điều kiện áp dụng bể tự hoại không có ngăn lọc?

CHƯƠNG 9: CÁC SƠ ĐỒ VÀ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC ĐÔ THỊ

Câu 23: Định nghĩa về nước thải ?

Trình bày đặc điểm của các loại nước thải và phương pháp xử lý ?

Câu 24: Các loại hệ thống thoát nước đô thị, phạm vi áp dụng

Ưu, nhược điểm ?

Câu 25: Các sơ đồ mạng lưới thoát nước đô thị.

Đặc điểm và phạm vi áp dụng ?

Câu 26: Nguyên tắc vạch tuyến mạng lưới thoát nước thải và các bộ phận của mạng lưới thoát nước thành phố ?

CHƯƠNG 10

Câu 27: Trình bày chức năng, sơ đồ cấu tạo và phân loại trạm bơm thoát nước ?

CHƯƠNG 11: XỬ LÍ NƯỚC THẢI

Câu 28: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý nước thải bằng phương pháp cơ học và điều

kiện áp dụng ?

Câu 29: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lí nước thải bằng phương pháp sinh học trong

điều kiện tự nhiên ?

Nêu chức năng, phạm vi áp dụng ?

Câu 30: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lí nước thải bằng phương pháp sinh học trong

điều kiện nhân tạo bằng phương pháp màng sinh học ?

Chức năng, phạm vi áp dụng ?

Câu 31: Vẽ sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lí nước thải bằng phương pháp sử dụng trong

điều kiện tự nhiên sử dụng nguyên lý bùn hoạt tính

TRẢ LỜI Câu 1:

- Hệ thống cấp nước là một tập hợp các công trình: thu nước, xử lý nước, điều hòa dự trữ

nước, vận chuyển và phân phối tới nơi tiêu dùng.

- Có 5 yêu cầu đối với hệ thống cấp nước:

+ Đảm bảo cấp nước đầy đủ và liên tục+ Đảm bảo chất lượng nước đáp ứng được các yêu cầu+ Giá thành xây dựng, quản lí rẻ

+ Thi công và quản lí dễ dàng, thuận tiện+ Có khả năng tự động hóa và cơ giới hóa

- Chức năng của từng công trình trong hệ thống cấp nước

+ Công trình thu: Khai thác nước thô, không tác động bởi các hoạt động kinh tế - xã hội ởthượng nguồn

+ Trạm bơm cấp I : Đưa nước từ công trình thu lên công trình xử lý nước+ Trạm xử lí: Làm sạch nước từ công trình thu

Mạng lưới CN Trạm bơm II

Bể chứa nước sạch Trạm xử lí

Trạm bơm cấp 1 Công trình thu

+ Bể chứa nước sạch : Làm trong, lắng đọng và khử trùng ; Điều hòa lượng nước bơm khác nhau giữa Trạm bơm cấp I và Trạm bơm II ; Dự trữ nước chữa cháy, nổ vận hành cho Trạm xử lí

+Trạm bơm II: Vận chuyển nước đến nơi tiêu dùng

+ Mạng lưới cấp nước: Phân phối nước đến các hộ tiêu dùng

Câu 2:

- Theo phương pháp sử dụng, hệ thống cấp nước được chia thành 3 loại :

+ Hệ thống cấp nước chảy thẳng: nước chỉ được dùng một lần, dùng xong được thải bỏ đi+ Hệ thống cấp nước tuần hoàn: nước chảy tuần hoàn trong một chu trình

+ Hệ thống cấp nước dùng lại: nước được dùng một vài lần rồi thải đi

- Ưu, nhược điểm và phạm vi áp dụng từng loại:

1 Hệ thống cấp nước chảy thẳng: là hệ thống mà nước đi từ nguồn cấp đến nơi tiêu thụ, nước sau khi sử dụng được xử lí rồi thải ra nguồn

+ Ưu điểm: đơn giản, dễ quản lí

+ Nhược điểm: tốn nguồn nước

+ Áp dụng: Nguồn cấp nước lớn mà nhu cầu sử dụng nhỏ (đô thị)

2 Hệ thống cấp nước tuần hoàn: Là hệ thống mà nước đi từ nguồn cấp đến nơi tiêu thụ rồiđược tuần hoàn trở lại sau xử lý

+ Ưu điểm: sử dụng hiệu quả nguồn nước

+ Nhược điểm: giá thành xây dựng, quản lí cao

Xử lí nước cấp

Đối tượng sử dụng nước

Xử lí nước thải

Nguồn

3: trạm bơm cấp nước tuần hoàn

4: trạm cấp nước đầu vào

3 Hệ thống cấp nước dùng lại: là hệ thống mà nước đi từ nguồn cấp đến nơi tiêu thụ, sau

đó nước thải của đối tượng tiêu thụ đầu tiên được cấp cho đối tượng tiêu thụ thứ hai… + Ưu điểm: tận dụng nguồn nước, ít gây ô nhiễm nước

+ Nhược điểm: các đối tượng phía sau phải có chất lượng nước sử dụng thấp hơn chất lượng nước thải của đối tượng phía trước

+ Áp dụng: thường được áp dụng trong các khu liên hợp công – nông nghiệp

33

Nguồn Đối tượng dùng nước

dụng 2

Đối tượng sử dụng 1

Nguồn

Câu 3:

- Tiêu chuẩn dùng nước: là thông số rất cơ bản để thiết kế hệ thống cấp nước dùng để xác

định quy mô công suất cấp nước cho đô thị, xí nghiệp,…

- Các loại tiêu chuẩn dùng nước:

+ Tiêu chuẩn sử dụng nước cho sinh hoạt ( phục vụ cho hộ gia đình: tắm, giặt, …)

+ Tiêu chuẩn sử dụng nước cho sản xuất

+ Tiêu chuẩn sử dụng nước chữa cháy

+ Tiêu chuẩn sử dụng nước cho dịch vụ, giải trí

+ Tiêu chuẩn sử dụng nước cho tưới cây, rửa đường và làm sạch đô thị

+ Nước cấp cho bản thân trạm xử lí

+ Nước thất thoát

- Chế độ dùng nước: chế độ sử dụng nước không điều hòa thay đổi theo từng giờ trong ngày

và từng ngày trong năm

Câu 5:

 Quan hệ về lưu lượng:

- TBCI: Bơm nước từ nguồn đến TXL, điều hòa

- TBC2: Bơm nước cấp cho mạng lưới, không điều hòa và theo sát chế độ dùng nước

- Bể chứa: Trung gian TBC1 và TBC2 có nhiệm vụ chứa nước cho TBC2, dự trữ nước chữa cháy

và nước dùng cho TXL

- Đài nước: Trung gian giữa TBC2 và mạng lưới, điều hòa nước trong các giờ, dự phòng nước

chữa cháy tạo áp lực đưa nước tới các nơi tiêu dùng

- Dung tích của đài nước và bể chứa

- Đặc điểm: + Tầng chứa nước nằm cách mặt đất từ 2 -6m, thường rất dày > 15m

+ Chất lượng nước tốt: hàm lượng cặn, vi trùng ít, nhiệt độ ổn định,…

 công nghệ xử lý đơn giản Có thể xây dựng phân tán nên điều kiện ống nhỏ và đảm bảo antoàn cấp nước

+ Tùy thuộc vào địa chất của từng khu vực mà có sự xuất hiện của các loại muối khoáng hay hàm lượng muối khoáng nhiều hay ít

+ Nước ngầm tại các vùng ven biển thường nhiễm mặn

+ Nhược điểm: hàm lượng Fe cao, ngoài ra còn có Mn, KL nặng ; thăm dò lâu và khó khăn, mất thời gian dài để khôi phục

- Phạm vi áp dụng : + Sử dụng rộng rãi để cấp nước cho nhiều địa phương

+ Sử dụng làm nước sinh hoạt

Đặc điểm:

a) Nước sông

- Nguồn nước mặt chính để cấp nước

- Thành phần chất lượng, trữ lượng nước giao động theo mùa

- Hàm lượng muối khoáng thấp

- Độ đục cao, hàm lượng cặn cao, dễ bị nhiễm vi trùng, nguồn bệnh

- Là nguồn tiếp nhận nước mưa, nước thải

- Thay đổi lớn theo mùa về độ đục, lưu lượng, nhiệt độ

b) Nước suối

- Đóng vai trò quan trọng trong cấp nước khu vực miền núi

- Thành phần, tính chất, lưu lượng, chế độ dòng chảy dao động nhiều theo mùa ; mùa lũ nước suối thường có nhiều rác, độ đục cao, dòng chảy lớn Về mùa cạn nước trong, chất lượng tốt nhưng dòng chảy nhỏ

c) Nước hồ đầm

- Thường trong, có hàm lượng nhỏ

- Có vận tốc dòng chảy nhỏ, là môi trường cho thủy sinh vật phát triển mạnh

- Tiếp nhận nước thải các vùng nông thôn  dễ bị nhiễm bẩn

d) Nước biển

- Là giải pháp về nguồn nước quan trọng trong cấp nước khi các nguồn nước mặt khác khan hiếm

- Trong sạch, dễ bị nhiễm bẩn nếu môi trường không khí bị ô nhiễm, thiếu muối

Phạm vi áp dụng: Cấp nước cho nông thôn, miền núi, hải đảo thiếu nước ngọt

Câu 7:

- Đặc điểm: + Tầng chứa nước nằm cách mặt đất từ 2 -6m, thường rất dày > 15m

+ Chất lượng nước tốt: hàm lượng cặn, vi trùng ít, nhiệt độ ổn định,…

 công nghệ xử lý đơn giản Có thể xây dựng phân tán nên điều kiện ống nhỏ và đảm bảo antoàn cấp nước

+ Tùy thuộc vào địa chất của từng khu vực mà có sự xuất hiện của các loại muối khoáng hay hàm lượng muối khoáng nhiều hay ít

+ Nước ngầm tại các vùng ven biển thường nhiễm mặn

+ Nhược điểm: hàm lượng Fe cao, ngoài ra còn có Mn, KL nặng ; thăm dò lâu

và khó khăn, mất thời gian dài để khôi phục

- Phạm vi áp dụng : Sử dụng rộng rãi để cấp nước cho nhiều địa phương

Sử dụng làm nước sinh hoạt

- Đặc điểm giếng khoan:

+ Giếng khoan là công trình thu nước ngầm mạch sâu với công suất lớn từ 5-500 l/sSâu từ vài chục đến vài trăm mét có đường kính 100-600mm

+ Giếng khoan có thể là giếng hoàn chỉnh, giếng không hoàn chỉnh ; giếng có áp

+ Khi cần thu một lượng nước lớn người ta dùng nhiều giếng khoan, trong trường hợp này các giếng sẽ bị ảnh hưởng lẫn nhau khi làm việc đồng thời

+ Để tránh nhiễm bẩn người ta thường bọc xuống ống vá một lớp đất sét

+ Người ta còn dùng giếng khoan đường kính nhỏ lắp bởi

- Cấu tạo giếng khoan

1 Động cơ điện ; 2 Ống đẩy ; 3 Nhà bao che ; 4 Ống vách ; 5 Ống lọc ; 6 Ống lắng

Câu 8:

- Đặc điểm : Công trình thu và trạm bơm gần nhau ( được gọi là kết hợp )

- Áp dụng: cấu tạo bờ sông, hồ dạng dốc ; có đủ độ sâu, chất lượng nước ven bờ đảm bảo và

điều kiện địa chất tốt

- Sơ đồ cấu tạo và nguyên lí hoạt động :

+ Nguyên lí hoạt động : Nước sẽ được thu vào ngăn thu qua lưới chắn rác  Nước qua ngăn hút qua lưới chắn rác Sau đó nước vào ngăn hút Máy bơm hút nước từ ngăn hútđưa lên Trạm xử lí

Câu 9:

- Chức năng: + thu nước từ sông, hồ, suối,….

+ cấp và phân phối nước đảm bảo yêu cầu

- Phân loại: + Theo nguồn nước: sông, hồ, suối, đập….

+ Theo vị trí thu nước: ven bờ, xa bờ, kết hợp

+ Theo đặc điểm kết cấu: kết hợp, kiểu vịnh, đập chắn

- Lựa chọn nguồn nước mặt và trị trí đặt công trình thu:

+ Đảm bảo lưu lượng và chất lượng khai thác trước mắt và lâu dài ( phụ thuộcvào từng mục đích sử dụng )

+ Chọn vị trí bờ và lòng sông ổn định

+ Thuận tiện cho việc bảo vệ công trình

+ Đặt gần nơi dùng nước ( gần TXL)

Câu 10:

- Nguyên lý: Nước được thu vào CTT qua họng thu nước vào ống tự chảy đi vào ngăn thu có

song chắn rác Nước trong ngăn thu đi vào ngăn hút, ống hút máy bơm bơm nước lên TXL

- Đặc điểm: CTT và trạm bơm đặt gần nhau

+ Mùa khô: thu nước bằng họng thu nước

+ Mùa nước lên: có cửa thu nước phía trên

- Điều kiện áp dụng: + Điều kiện địa chất ổn định

+ Cấu tạo bờ sông dạng thoải, không đủ độ sâu cần thiết ; chất lượngven bờ xấu, mức dao động mực nước theo mùa lớn

- Sơ đồ cấu tạo:

- Đặc điểm: + Tầng chứa nước nằm cách mặt đất từ 2 -6m, thường rất dày > 15m

+ Chất lượng nước tốt: hàm lượng cặn, vi trùng ít, nhiệt độ ổn định,…

 công nghệ xử lý đơn giản Có thể xây dựng phân tán nên điều kiện ống nhỏ và đảm bảo an toàn cấp nước

+ Tùy thuộc vào địa chất của từng khu vực mà có sự xuất hiện của các loại muối khoáng hay hàm lượng muối khoáng nhiều hay ít

+ Nước ngầm tại các vùng ven biển thường nhiễm mặn

+ Nhược điểm: hàm lượng Fe cao, ngoài ra còn có Mn, KL nặng ; thăm dò lâu và khó khăn, mất thời gian dài để khôi phục

- Tính chất: Được hình thành do nước mưa rơi trên mặt đất, thấm qua các lớp đất được lọc

sạch và giữ lại trong các lớp đất chứa nước

- Phương pháp lý học: Khử trùng bằng tia tử ngoại, làm nguội

- Phương pháp sinh học: sử dụng các vi sinh vật oxi hóa hợp chất hữu cơ có trong nước

Nguyên lý: Khử sắt bằng làm thoáng tức là phun thành các hạt nhỏ để tăng diện tích tiếp xúc với

được tách ra nhờ quá trình lắng lọc

Fe(HCO3)2 + O2 = Fe(OH)3 + CO2

DÂY CHUYỀN

+ Bể chứa: chứa nước sạch

+ TBC2: vận chuyển phân phối nước đến MLCN tiêu dùng

Bể chứa nước sạch khử trùng

Bể lọc nhanh

Bể lắng đứng tiếp xúc

TBC2

Giàn mưa

Trạm bơm giếng khoan

Bể lắng ngang tiếp xúc

Bể chứa nước sạch khử trùng

Trạm bơm giếng khoan

TBC2

Bể lọc nhanh

Thùngquạt gió

Bể sơ lắng

TBC2

Bể chứa

Nước ngầmLọc tiếp xúcBể chứa ( khử trùng)  TBC2

tạo điều kiện tối đa nước tiếp xúc với hóa chất

2 mương phân phối nước

3 máy phân phối nước nguồn và rửa lọc

Câu 15:

- Tính chất lí học : + Nhiệt độ, cặn lơ lửng (SS) , độ đục, độ màu, mùi vị

- Tính chất hóa học: + pH, độ kiềm, độ cứng

+ hàm lượng Fe,Mn, Nitơ

+ chất độc hại: As, Cu, Chì, Kẽm, Pb, Zn

- Các chỉ tiêu về phương diện vi trùng: Colifom < 10 khuẩn/1 lít ; ecoli = 0

- Phụ thuộc vào từng mục đích sử dụng

- Đáp ứng QCVN-01-BYT : sinh hoạt, ăn uống

QCVN-02-BYT (2009)

- Nước cấp cho nồi hơi, nước kỹ thuật, nước làm lạnh nhiệt trong, ít muối cứng,…

- Nước cho chế biến thực phẩm, đồ hộp.

- Ưu điểm: giá xây dựng nhỏ, dễ quản lí, vận hành

- Nhược điểm: không đảm bảo an toàn về mặt cấp nước

- Phạm vi áp dụng: dành cho các công trình nhỏ

b) Mạng lưới vòng

- Ưu điểm: độ an toàn cấp nước cao, liên tục

- Nhược điểm: giá xây dựng cao, khó quản lí vận hành; tính toán và thiết kế phức tạp

- Áp dụng: đô thị phát triển hoàn thiện, mật độ dân số cao, yêu cầu cấp nước cao

c) Mạng lưới hỗn hợp

- Ưu điểm: độ an toàn cấp nước cao, dễ quản lí, vận hành

- Nhược điểm: giá thành xây dựng cao, cách kết hợp phức tạp

- Phạm vi áp dụng: các đô thị lớn, có phần phát triển, có phần dự tính phát triển và tương lai

+ ống thép: chịu lực cao, chịu áp lực cơ học tốt DN2000

+ đầu mạng lưới áp lực cao > 60m

+ ăn mòn cao

+ ống HDPE, DN ≤ 400m dùng trong mạng cung cấp

+ ống PVC, cao su, BTCT, composed cốt sợi thủy tinh,…

- Các phụ kiện :

+ Côn: nối các cấp điều kiện khác nhau

+ Tê: nối ba ống vuông góc

+ Thập: nối bốn ống vuông góc

Câu 18:

- Khi ống truyền tải bị sự cố hoặc súc xả hệ thống

Áp lực giảm đột ngột gây hiện tượng chân không và ống dẫn vỡ

Áp lực môi trường tác động lên thành ống  gây hiện tượng móp méo, vỡ và hư hỏng đường ống

Vì vậy cần xả khí trên mạng lưới cấp nước

- Tránh tình trạng tụ khí, gây tổn thất năng lượng truyền tải trong một số trường hợp có thể

gây tắc nghẽn do hiện tượng tụ khí đường ống

- Bọt khí xuất hiện trong ống là nguyên nhân gây ra ăn mòn ống kim loại, các hiện tượng xâm

Câu 20:

a) Hệ thống cấp nước đơn giản: H ngoài nhà > H cần thiết

Ưu điểm: đơn giản, tiết kiệm chi phí

Nhược điểm: độ an toàn thấp

b) HTCN có két nước trên mái: Hmin<Hcần thiết <Hmax

Ưu điểm: dữ trữ nước lớn, không bị mất nước đột ngột ; tiết kiệm điện năng

Nhược điểm: dung tích lớn thì ảnh hưởng đến kết cấu nhà, chiều cao lớn gây ảnh hưởng

mỹ quan

c) HTCN có bể chứa, trạm bơm, két nước

Đk áp dụng Hbn < Hcth

Qbnkhông đảm bảo

Ưu điểm: độ an toàn cấp nước cao

Nhược điểm: hệ thống phức tạp, tốn chi phí quản lí, vận hành và bảo dưỡng

d) HTCN có trạm khí ép

Đk áp dụng: Hbn < Hct ; ko xây dựng két nước

Ưu điểm: độ an toàn cao, không phải xây dựng két nước

Nhược điểm: chi phí cao, vận hành phức tạp

e) HTCN phân vùng

Hbn < Hct ; số tầng nhà lớn và đảm bảo tiện nghi dùng nước

Ưu điểm: độ an toàn cao, lợi dụng được hệ thống cấp nước ngoài nhà

Nhược điểm: đường ống phức tạp, chi phí xây dựng, thiết bị cao

Câu 21:

chính và đường ống đứng) và các hộp chữa cháy Vị trí bố trí hộp cứu hỏa thường ở ngoài hành lang, cầu thang…những vị trí dễ quan sát

Áp dụng: nhà ở, nhà công cộng, nhà sản xuất