nội dung tiểu luận đường lối Đảng cộng sản VN

Thêm vào đó là đóng góp một phần nhỏ vào việc tuyên truyền đường lối chủtrương chính sách của Đảng về lĩnh vực này.Với những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Mục tiêu, quan điểm và chủ t

100 năm dưới ác nô lệ thuộc địa Từ những nhiệm vụ mới được đặt ra và phải hoàn thành,

dù gặp không ít khó khăn, gian khổ thậm chí còn không biết bao đau thương mất mátnhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã hoàn thành thắng lợi công cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ; hoàn thành thắng lợi cuộc Cách mạng dân tộcdân chủ và thống nhất đất nước, quy lãnh thổ quốc gia về một mối Đây là những thắnglợi vô cùng to lớn vĩ đại mà không phải đảng nào, quốc gia nào cũng có thể làm được.Chúng ta và thế hệ mai sau không những luôn luôn phải biết ơn về những điều đó mà còn

có quyền tự hào về một sử hào hùng như vậy

Từ sau năm 1975, đất nước ta lại bước vào một chặng đường mới những nhiệm vụmới Một công cuộc to lớn là xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã lựachọn; quá độ lên CNXH trong cả nước Cùng với việc xây dựng đường lối Công nghiệphóa – Hiện đại hóa đất nước; xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN vàđường lối đối nội đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta cũng hết sức chú trọng đến việc xâydựng một hệ thống chính trị thống nhất, vững mạnh, xứng tầm và toàn diện với nhiệm vụcủa đất nước

Từ việc thấy rõ được bản chất, đặc điểm, vai trò, nhiệm vụ và vị trí của hệ thốngchính trị ở nước ta; đồng thời thấm nhuần quan điểm xây dựng và phát huy hiệu quả hoạtđộng của hệ thống chính trị của Đảng Nhận thức sâu sắc được rằng việc xây dựng thếthống chính trị không phải là công việc riêng của Đảng hay Nhà nước mà cần sự chungtay góp sức của mỗi cá nhân và toàn xã hội Để tăng thêm hiểu biết, nhận thức về hệ

thống chính trị nước ta; những chủ trương đường lối của Đảng trong việc xây dựng thếthống chính trị XHCN tại Việt Nam thời kỳ đổi mới và Công nghiệp hóa – Hiện đại hóađất nước Thêm vào đó là đóng góp một phần nhỏ vào việc tuyên truyền đường lối chủtrương chính sách của Đảng về lĩnh vực này.

Với những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Mục tiêu, quan điểm và chủ trương xâydựng hệ thống chính trị thời kỳ đổi mới của Đảng” làm đề tài nghiên cứu và học tập vớimong muốn vận dụng những kiến thức đã tích lũy và tìm hiểu được nhằm nghiên cứu,đưa ra những đánh giá của bản thân và đề xuất những giải pháp nhỏ, vừa tầm với kiếnthức, nhận thức của mình để góp phần vào việc xây dựng hệ thống chính trị tại Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận

Mục đích

- Tìm hiểu và góp phần làm sáng tỏ hơn những nội dung cơ bản

- Trên cơ sở đó tổng kết những thành tựu, nêu lên những hạn chế, rút ra nhữngkinh nghiệm trong quá trình Đảng lãnh đạo thực hiện chủ trương xây dựng hệ thốngchính trị

- Trình bày nội dung đường lối của Đảng về xây dựng hệ thống chính trị

- Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong quá trình xây dựng hệ thống chính trị

- Rút ra những kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận

Đối tượng nghiên cứu:

Tiểu luận nghiên cứu về đường lối xây dựng hệ thống chính trị của Đảng

Phạm vi nghiên cứu:

Tiểu luận tập trung nghiên cứu vào thời kì đất nước đổi mới

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận:

Tiểu luận được nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh

Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm tác giả sử dụng hai phương pháp nghiêncứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic Bên cạnh đó, tác giả còn sửdụng các phương pháp khác như phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phươngpháp so sánh

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tiểu luận

Tiểu luận góp phần cung cấp và làm rõ hơn những nội dung cơ bản của Đảng vàNhà nước về chính sách dân tộc, phục vụ cho các cơ quan, đơn vị và cá nhân có nhu cầutìm hiểu về các nội dung này

Đánh giá, tổng kết quá trình thực hiện chính chủ trương chính sách xây dựng hệthống chính trị, đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết, hướng đến xây dựng hệ thốngchính trị tối ưu hơn trong thời gian tới

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, tiểu luận được chialàm 3 chương

Chương 1: Khái niệm, đặc điểm và các bộ phận cấu thành hệ thống chính trị

Chương 2: Nội dung đường lối của Đảng về xây dựng hệ thống chính trị

Chương 3: Kết quả thực hiện dường lối xây dựng hệ thống chính trị

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐƯỜNG LỐI ĐỔI

MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ1.1.Khái niệm, đặc điểm và các bộ phận cấu thành hệ thống chính trị

Khái niệm hệ thống chính trị:

Hệ thống chính trị là một chỉnh thể các tổ chức chính trị hợp pháp trong xã hội, baogồm các đảng chính trị, nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội được liên kết với nhautrong một hệ thống tổ chức nhằm tác động vào các quá trình của đời sống xã hội; củng

cố, duy trì và phát triển chế độ chính trị phù hợp với lợi ích của giai cấp cầm quyền

Hệ thống chính trị bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị, được lập

ra để thực hiện quyền lực chung của xã hội - quyền lực chính trị

1.2 Quá trình đổi mới tư duy về xây dựng hệ thống chính trị

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) khẳng định “Toàn bộ tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân”.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chiếnlược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000 do Đại hội VII thông qua cũng

đã khẳng định bước tiến về lý luận, nhận thức về nền hành chính nhà nước, Cương lĩnh

đã nêu: về Nhà nước “phải có đủ quyền lực và có đủ khả năng định ra luật pháp về tổchức, quản lý mọi mặt đời sống xã hội bằng pháp luật Sửa đổi hệ thống tổ chức nhànước, cải cách bộ máy hành chính, kiện toàn các cơ quan lập pháp để thực hiện có hiệuquả chức năng quản lý của Nhà nước” Chiến lược cũng nêu trọng tâm cải cách “nhằmvào hệ thống hành chính với nội dung chính là xây dựng một hệ thống hành chính vàquản lý hành chính nhà nước thông suốt, có đủ quyền lực, năng lực hiệu quả”

Thực hiện Nghị quyết Đại hội VII, tháng 4/1992, Quốc hội nước Cộng hoà xã hộichủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Hiến pháp mới thay thế Hiến pháp 1980 Hiến pháp

1992 thể hiện sự nhận thức đầy đủ hơn về phân công, phối hợp giữa 3 quyền lập pháp,hành pháp và tư pháp trong tổng thể quyền lực thống nhất của Nhà nước

Báo cáo chính trị tại Đại hội VII (năm 1991) nhấn mạnh, thực chất của việc đổimới và kiện toàn hệ thống chính trị nước ta là xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.Dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc đổi mới Nhận thức mới về đấutranh giai cấp và về động lực chủ yếu phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Sau Đại hội VII, từ 1992 đến 1995 là giai đoạn phát triển mạnh tư duy, quan niệm,nhận thức của Đảng về nền hành chính nhà nước và về cải cách hành chính Hội nghịTrung ương 4 khoá VII (1/1995) đánh dấu bước phát triển mới về xây dựng và phát triểnnền hành chính nhà nước Cải cách một bước nền hành chính nhà nước được xác định làtrọng tâm của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước, với mục tiêu là xây dựng

một nền hành chính trong sạch có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bướchiện đại hoá để quản lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của nhà nước, thúc đẩy xã hộiphát triển lành mạnh, đúng hướng, phục vụ đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếpsống và làm việc theo pháp luật trong xã hội.

Lần đầu tiên 3 nội dung chủ yếu của cải cách hành chính nhà nước được trình bàymột cách hệ thống trong Nghị quyết Trung ương 8, đó là cải cách thể chế của nền hànhchính, chấn chỉnh tổ chức bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức

Về vấn đề này Đại hội IX cho rằng: Trong thời kỳ quá độ, có nhiều hình thức sởhữu về tư liệu sản xuất, nhiều thành phần kinh tế, giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau,nhưng cơ cấu, tính chất, vị trí của các giai cấp trong xã hội ta đã thay đổi nhiều cùng vớinhững biến đổi to lớn về kinh tế, xã hội Mối quan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp xãhội là quan hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộ nhân dân, đoàn kết và hợp tác lâu dàitrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Lợi ích giai cấpcông nhân thống nhất với lợi ích toàn dân tộc trong mục tiêu chung là: độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh

Nội dung chủ yếu của đấu tranh giai cấp trong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắnglợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phụctình trạng nước nghèo, kém phát triển; thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bấtcông, đấu tranh ngăn chặn và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực, sai trái;đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch; bảo

vệ độc lập dân tộc, xây dựng nước ta thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh, nhândân hạnh phúc

Động lực chủ yếu phát triển đất nước là đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minhgiữa công nhân với nông dân và trí thức do Đảng lãnh đạo, kết hợp hài hoà các lợi ích cánhân, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực của các thành phần kinh tế,của toàn xã hội

Hệ thống chính trị vận hành theo cơ chế: “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhândân làm chủ”; trong đó, Đảng vừa là một bộ phận của hệ thống chính trị vừa là “hạtnhân” lãnh đạo hệ thống ấy, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật Khôngchấp nhận đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo, có chức năng thểchế hoá và tổ chức thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

là liên minh chính trị của các đoàn thể nhân dân và các cá nhân tiêu biểu của các giai cấp

và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân;hoạt động theo phương thức hiệp thương dân chủ, có vai trò quan trọng trong việc thựchiện phản biện, giám sát xã hội, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, phát huyquyền làm chủ của nhân dân Nhân dân là người làm chủ xã hội, làm chủ thông qua Nhànước và các cơ quan đại diện, đồng thời làm chủ trực tiếp thông qua cơ chế “dân biết, dânbàn, dân làm, dân kiểm tra”; làm chủ thông qua hình thức tự quản

Trong tư duy về hệ thống chính trị, vấn đề đổi mới tư duy về Nhà nước có tầmquan trọng đặc biệt Thuật ngữ “xây dựng nhà nước pháp quyền” lần đầu tiên được đềcập tại Hội nghị Trung ương 4 khoá VII (1991) Đến Hội nghị đại biểu toàn quốc giữanhiệm kỳ khoá VII (1991) và các Đại hội VIII, IX và X, Đảng tiếp tục khẳng định nhiệm

vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa và làm rõ thêm vai trò của nó

Đó là: Nhà nước quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật; pháp luật giữ vị trí tốithượng trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội; người dân được hưởng mọi quyền dânchủ, có quyền tự do sống và làm việc theo khả năng và sở thích của mình trong phạm vipháp luật cho phép

Việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khoá VII đã mở ra một giai đoạn mới, giaiđoạn chuyển biến thật sự trong cải cách hành chính ở nước ta Có thể nói Nghị quyếtTrung ương 4 (khoá VII) có ý nghĩa quan trọng thúc đẩy tiến trình cải cách hành chínhcủa 20 năm đổi mới vừa qua Tiếp tục khẳng định cải cách hành chính là trọng tâm củaviệc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước trong những năm trước mắt, Nghị quyết Đại hội

Đảng toàn quốc lần thứ VIII (năm 1996) nhấn mạnh yêu cầu tiến hành cải cách hànhchính đồng bộ, dựa trên cơ sở pháp luật, coi đó là một giải pháp cơ bản để thực hiện cácnhiệm vụ, mục tiêu chủ yếu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 1996-2000.Với tinh thần đẩy mạnh cải cách hành chính được đề ra trong Nghị quyết Trungương 4 (khoá VII) một cách tích cực theo chương trình, kế hoạch, Nghị quyết Đại hộiVIII nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp với cơ chế mới; cải tiếnquy trình xây dựng và ban hành văn bản pháp luật của Chính phủ, đồng thời tiếp tục đẩymạnh cải cách thủ tục hành chính, và sắp xếp lại bộ máy hành chính từ Trung ương đếnđịa phương, hợp nhất một số cơ quan quản lý chuyên ngành về kinh tế trên cơ sở xácđịnh rõ và thực hiện đúng chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành.

Theo đó, 4 điểm bổ sung quan trọng trong định hướng cải cách được nghị quyết đề

ra là:

- Phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp hành chính

- Tiếp tục nghiên cứu để cụ thể hoá sự phân cấp quản lý nhà nước giữa các cơ quancủa Chính phủ với chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

- Đổi mới chế độ công chức và công vụ (bao gồm sửa đổi quy chế thi tuyển, bồidưỡng, đào tạo mới và trẻ hoá đội ngũ cán bộ, công chức, kiên quyết xử lý và sa thảinhững người thoái hoá, biến chất; tăng cường biện pháp và phối hợp lực lượng đẩy mạnhđấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, cửa quyền trong bộ máy quản lý nhà nước và các

tổ chức kinh tế nhà nước

- Thành lập Toà án hành chính và thực hiện xã hội hoá đối với một số hoạt độngthuộc lĩnh vực dịch vụ công

Nhận thức mới về vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị.

Đảng Cộng sản cầm quyền là Đảng lãnh đạo Nhà nước nhưng không làm thay Nhànước Đảng quan tâm xây dựng củng cố Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

chính trị - xã hội, phát huy vai trò của các thành tố này trong quản lý, điều hành xã hội.Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải đồng bộ với đổi mới tổ chức và hoạt độngcủa hệ thống chính trị, đổi mới kinh tế.

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG VỀ XÂY

DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ2.1 Mục tiêu và quan điểm xây dựng hệ thống chính trị

Hội nghị lần thứ 3 của Ban Chấp hành Trung ương (khoá VIII) họp tháng 6 năm

1997 ra Nghị quyết về phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tiếp tục xây dựng nhà nướcCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Mục tiêu:

Mục tiêu chủ yếu của đổi mới hệ thống chính trị là nhằm thực hiện tốt hơn dân chủ

xã hội chủ nghĩa, phát huy đầy đủ quyền làmm chủ của nhân dân Toàn bộ tổ chức vàhoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và hoànthiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân

Quan điểm:

Một là, kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổimới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước làm đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tếlàm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới hệ thống chính trị

Xét trên tổng thể, Đảng ta bắt đầu công cuộc đổi mới về tư duy chính trị trong việchoạch định đường lối và các chính sách đối nội, đối ngoại Không có sự đổi mới đó thìkhông có sự đổi mới khác Song, Đảng ta đã đúng khi tập trung trước hết vào việc thựchiện thắng lợi nhiệm vụ đổi mới kinh tế, khắc phục khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo tiền

đề cần thiết về vật chất và tinh thần để giữ vững ổn định chính trị, xây dựng, củng cốniềm tin của nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới các mặt khác của đời sống xãhội

Hai là, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị khôngphải là hạ thấp hoặc thay đổi bản chất của nó, mà là nhằm tăng cường vai trò lãnh đạocủa Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm cho

hệ thống chính trị hoạt động năng động hơn, có hiệu quả hơn, phù hợp với đường lối đổi

mới toàn diện, đồng bộ đất nước, đặc biệt là phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, của sự công nghiệp hoá hiện đại hoá gắn với kinh tếtri thức, với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Ba là, đổi mới hệ thống chính trị một cách toàn diện, đồng bộ, có kế thừa, có bước

đi, hình thức và cách làm phù hợp

Bốn là, đổi mới mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành của hệ thống chính trị vớinhau và với xã hội, tạo ra sự vận động cùng chiều theo hướng tác động, thúc đẩy xã hộiphát triển; phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Năm là, dùng khái niệm “hệ thống chính trị” thay cho khái niệm hệ thống chuyênchính vô sản và khái niệm chế độ làm chủ tập thể được sử dụng trong các giai đoạn trướcđây

2.2 Chủ trương xây dựng hệ thống chính trị - Xây dựng Đảng trong hệ thống chính trị

Trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị là đổi mới tổ chức và phương thức lãnhđạo của các bộ phận cấu thành hệ thống Trong đổi mới phương thức hoạt động của hệthống chính trị, vấn đề mấu chốt và cũng khó khăn nhất là đổi mới phương thức hoạtđộng của Đảng, khắc phục cả hai khuynh hướng thường xảy ra trong thực tế: hoặc làĐảng bao biện, làm thay, hoặc là buông lỏng sự lãnh đạo của Đảng

Trước Đại hội X, Đảng ta xác định: Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong củagiai cấp công nhân, đại biểu trung thành của giai cấp công nhân, nhân dân lao động vàcủa cả dân tộc Đại hội X đã bổ sung một số nội dung quan trọng: “Đảng Cộng sản ViệtNam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dânlao động và của cả dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân,nhân dân lao động và của dân tộc”

Về phương thức lãnh đạo, Cương lĩnh năm 1991 xác định: “Đảng lãnh đạo xã hội

bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng