Bài 3: Nhà n c c ng hoà xã h i ch ngh a Vi t Nam
Bài g m các ph n:
1 B n ch t nhà n c CHXHCN Vi t Nam và nh ng c tr ng c b n
2 B máy Nhà n c CHXHCN Vi t Nam
1 B n ch t nhà n c CHXHCN Vi t Nam và nh ng c tr ng c b n
1.1 B n ch t c a nhà n c CHXHCN Vi t Nam:
“ Nhà n c c a dân, do dân và vì dân T t c quy n l c nhà n c thu c v nhân dân và vì nhân dân mà n n t ng là liên minh giai c p công nhân v i giai c p nông dân và i ng trí th c.”
( i u 2, Hi n pháp 1992)
- Nhà n c ta là công c th ng tr c a giai c p công nhân và nhân dân lao ng ó
là s th ng tr :
+ C a a s i v i thi u s giai c p bóc l t ã b l t nh ng luôn âm m u ph n kháng
+ Nh m m c ích gi i phóng giai c p mình và t t c m i ng i lao ng
+ D i s lãnh o c a ng c ng s n Vi t Nam, l c l ng m b o cho l i ích c n
b n và lâu dài c a giai c p công nhân phù h p v i l i ích c a i a s nhân dân lao
ng
1.2.Nh ng c tr ng c b n c a Nhà n c CHXHCN Vi t Nam
1.2.1 Nhà n c CHXHCN Vi t Nam là nhà n c th ng nh t c a các dân t c cùng sinh s ng trên t n c Vi t Nam
- Hi n pháp và các o lu t v t ch c và ho t ng c a b máy nhà n c u ghi nh n Nhà n c th c hi n chính sách bình ng, oàn k t, t ng tr gi a các dân
t c, nghiêm c m m i hành vi k th , chia r! dân t c
- Các dân t c u có quy n dùng ti ng nói, ch vi t, gi gìn b n s"c dân t c
và phát huy nh ng phong t c t p quán, truy n th ng v n hóa t t #p c a dân t c mình
- Các dân t c u có quy n và ngh$a v tham gia vào vi c t ch c và ho t
ng c a b máy nhà n c, có quy n bình ng v chính tr , kinh t , v n hóa
1.2.2 Nhà n c CHXHCN Vi t Nam có c s% xã h i r ng l n, th c hi n i oàn k t dân t c
- Nhà n c ta d a trên c s% liên minh gi a giai c p công nhân v i nông dân
và i ng trí th c do ng lãnh o
- M t tr n t qu c Vi t Nam và các t ch c thành viên là c s% chính tr c a chính quy n nhân dân
1.2.3 ng l i i ngo i c a nhà n c ta là, c l p t ch , hòa bình, h p tác
và h u ngh
Trang 22 B máy nhà n c CHXHCN Vi t Nam
2.1 Khái ni m B máy nhà n c CHXHCNVN
B máy nhà n c CHXHCNVN là h th ng các c quan nhà n c t& trung
ng n a ph ng, c t ch c và ho t ng theo nh ng nguyên t"c chung th ng nh t, t o thành m t c c u 'ng b th c hi n các ch c
n ng c a Nhà n c
2.2 c i m c a b máy nhà n c CHXHCNVN
T t c quy n l c Nhà n c thu c v Nhân dân lao ng Nhân dân s( d ng
quy n l c nhà n c thông qua h th ng các c quan nhà n c do nhân dân
tr c ti p ho c gián ti p b)u ra
B máy nhà n c ta v&a là t ch c hành chính c *ng ch v&a là t ch c
qu n lý kinh t , v n hóa, xã h i
i ng công ch c, viên ch c trong b máy nhà n c ta i di n và b o v
l i ích cho giai c p công nhân và nhân dân lao ng, ch u s giám sát c a nhân dân
B máy nhà n c g'm nhi u c quan có m i liên k t ch t ch! v i nhau,
th ng nh t v quy n l c nhà n c Nh ng có s phân công và ph i h p
gi a các c quan nhà n c trong vi c th c hi n các quy n l p pháp, hành pháp, t pháp
3 Các lo i c quan trong b máy nhà n c ta
3.1 H th ng c quan quy n l c nhà n c (+,n - i /0c quan i di n): g'm
Qu c h i 1/0H i 'ng nhân dân 23c c p 3.2 H th ng c quan qu n lý nhà n c (hay còn g i là h th ng c quan ch p hành i u hành; h th ng c quan hành chính nhà n c)
Qu c h i
UBTVQH
Th t ng chính ph
UBND
C p t4nh
UBND
C p huy n
UBND
C p xã
H ND
C p t4nh
H ND
C p Huy n
H ND C p
xã
Ch t ch n c
Chánh án TANDTC Vi n tr %ng VKSNDTC
TAND
c p t4nh VKSND c p t4nh
TAND huy n VKSND huy n
T t c quy n l c nhà n c thu c v nhân dân
B)u c(, b nhi m Phê chu5n
Trang 3- H th ng c quan này bao g'm: Chính ph , các B , các C quan thu c chính
ph , 6y ban nhân dân các c p và các s%, phòng, ban thu c y ban
3.3 H th ng c quan xét x( bao g'm: Toà án nhân dân t i cao, toà án nhân dân t4nh, thành ph tr c thu c trung ng, TAND huy n, qu n, th xã, thành ph thu c t4nh, Tòa án quân s các c p
3.4 H th ng c quan Ki m sát g'm VKSND t i cao, VKSND t4nh, thành ph
tr c thu c trung ng, VKSND c p huy n, VKSND quân s các c p
4 Các nguyên t c c b n trong t ch c và ho t ng c a b máy nhà n c ta
4.1 nguyên t"c ng lãnh o t ch c và ho t ng c a b máy nhà n c
ng ra ng l i chính tr , nh ng ch tr ng và nh h ng l n
v t ch c và ho t ng c a b máy nhà n c
ng gi i thi u cán b u tú nhà n c l a ch n gi nh ng c ng
v trong b máy nhà n c
ng lãnh o b ng vai trò tiên phong, g ng m7u c a m8i ng viên
4.2 Nguyên t"c m b o s tham gia ông o c a nhân dân lao ng vào qu n
lý Nhà n c
Nhân dân tham gia b)u c( và ng c( vào các c quan i di n
Nhân dân tham gia th o lu n óng góp ý ki n vào các d án lu t Giám sát ho t ng c a các c quan nhà n c và nhân viên c quan
nhà n c
4.3 Nguyên t"c t p trung dân ch
C quan c p d i ph c tùng c quan c p trên
C quan a ph ng ph c tùng c quan trung ng
C quan qu n lý nhà n c ph c tùng c quan quy n l c nhà n c Nhân viên ph c tùng th tr %ng
Nh ng ng th i ph i phát huy vai trò sáng t o, dân ch bàn b c c a các ch th ch p hành tr c khi quy t nh
4.4 Nguyên t"c pháp ch XHCN
Các c quan nhà n c và nhân viên nhà n c u ph i nghiêm ch4nh
tuân theo pháp lu t khi thi hành nhi m v
Nhà n c ph i ban hành pháp lu t 'ng b , k p th i, phù h p v i
th c ti9n
T ng c ng công tác ki m tra, giám sát, x( lý nghiêm minh nh ng
hành vi vi ph m pháp lu t
5 Quy n và Ngh a v c b n c a công dân trong Hi n p
5.1 :;3i ni m Công dân: Công dân /0m t <;3i ni m =;3p >0 02;40m t con ng i
thu c v 0m t ?;/0n c nh t nh @/0ng i A0mang qu c Bch, bi u hi n m i liên h 0
=;3p >0 c bi t gi a ng i A0(230nhân) 1/0?;/0n c
5.2 +3c nguyên t"c Hi n =;3p c a ch nh Quy n và Ngh$a v c b n c a công
dân
Quy n 2 a công dân /0<; 0n ng 2 a công dân c th c hi n nh ng ;/nh
vi nh t nh m t 23ch t 0nguy n, theo >02;C01/0s 0l a 2; n 2 a @Dnh @/0
=;3p lu t không c m
E-;$a 1 02 a công dân /0s 0t t y u ,i ;Fi công dân =; i 2A0nh ng ;/nh
vi nh m 3p ng nh ng yêu c)u nh t nh 1D0l i Cch 2 a ?;/0n c 1/0GH0h i theo qui nh 2 a =;3p lu t
Trang 4• Nguyên t"c tôn BIng quy n con ng i:Quy n công dân xu t phát t& quy n con
ng i trong các l$nh v c chính tr , dân s , kinh t , v n hoá, xã h i;
• Nguyên t"c quy n không tách r i v i ngh$a v c a công dân;
• Nguyên t"c m i công dân u bình ng tr c pháp lu t;
• Nguyên t"c nhân o;
• Nguyên t"c hi n th c c a quy n và ngh$a v c a công dân
5.3 Các ?;Am quy n và ngh$a v c b n c a công dân (Hi n pháp 1992)
E;Am các quy n 1/0?-;$a 1 0trong $nh v c chính tr bao g'm: Quy n b)u
c(01/0ng c(0( i u 54);Quy n tham gia qu n lý nhà n c và xã h i( i u 53);?-;$a 1 0trung B;/nh v i T 0qu c ( i u 76); Quy n 1/0?-;$a 1 0J o v 0
T 0qu c( i u 77); E-;$a 1 0tuân theo Hi n =;3p 1/0=;3p lu t( i u 79)
E;Am 23c quy n 1/0?-;$a 1 0trong $nh v c kinh t , v n hoá, xã h i: Quy n 1/0?-;$a 1 0; c t p( i u 59); Quy n 1/0?-;$a 1 0lao ng( i u 55, 56); Quy n 1/0?-;$a 1 0J o v s c <;KL0( i u 61); Quy n t 0do kinh doanh ( iêu 57);Quy n s% h u ( i u 58);Quy n i v i ?;/0%0( i u 62);E-;$a 1 0
Ang thu , lao ng công Cch ( i u 80); E-;$a 1 0tôn BIng 1/0J o v 0B/i
Mn 2 a ?;/0n c 1/0l i Cch công c ng
E;Am 23c quy n t 0do dân 2; , t do cá nhân: Quy n t 0do ngôn lu n ( i u
69); Quy n t do tín ng *ng ( i u 70); Quy n b t kh xâm ph m v thân
th ( i u 71); Quy n t do i l i và c trú ( i u 68); Quy n suy oán vô t i ( i u 72) Quy n b t kh xâm ph m v ch8 %, c m J o bí m t v 0th tín, i n tho i, i n tín ( i u 73); Quy n 1/0?-;$a 1 0trong $nh v c khi u
?i, t 023o
HNT