Vì vậy, nhằm mục đích trao đổi học thuật, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, các kết quả nghiên cứu mới nhất giữa các nhà khoa học, cán bộ y tế, qua đó nâng cao chất lượng công tác nghiên c
Trang 1HỘI PHỔI VIỆT NAM BỆNH VIỆN PHẠM NGỌC THẠCH
QUẢNG NAMHỘI NGHỊ KHOA HỌC
LAO VÀ BỆNH PHỔI LẦN THỨ I NĂM 2019
CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 15 NĂM THÀNH LẬP BỆNH
VIỆN PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM 2004–2019
Quảng Nam, ngày 20/12/2019
Đại biểu có thể tải tài liệu tại trang Web: bit.ly/quangnam2019
Trang 2THÔNG ĐIỆP CHÀO MỪNG HỘI NGHỊ KHOA HỌC LAO VÀ
BỆNH PHỔI LẦN THỨ I NĂM 2019 Kính gửi: Quý đại biểu và đồng nghiệp
Sinh thời, bác sỹ Phạm Ngọc Thạch, Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên, đồng thời cũng là Viện trưởng đầu tiên của Viện Chống lao, bây giờ là Bệnh viện Phổi Trung ương đã từng nói: “Chỉ có nắm vững tình hình bệnh phổi trong nước mới chẩn đoán bệnh lao ít sai lầm” Đây không đơn thuần chỉ là lời căn dặn mà nó còn là kim chỉ nam cho nhiều thế hệ các thầy thuốc làm việc trong chuyên ngành lao và bệnh phổi học tập, nghiên cứu và cống hiến, nhằm từng bước kiểm soát tốt bệnh phổi trong nước và tiến tới chấm dứt bệnh lao ở Việt Nam
Vì vậy, nhằm mục đích trao đổi học thuật, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, các kết quả nghiên cứu mới nhất giữa các nhà khoa học, cán bộ y tế, qua đó nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu khoa học trong toàn ngành, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh lao và bệnh phổi, đồng thời nhân dịp chào mừng kỷ niệm 15 năm ngày thành lập bệnh viện 07/11/2004 – 07/11/2019, Hội phổi Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam tổ chức “Hội nghị khoa học Lao và Bệnh phổi Lần thứ I năm 2019”
Hội nghị đã tiếp nhận nhiều công trình nghiên cứu khoa học và các báo cáo tổng quan theo các chủ đề: Lao, Lao đa kháng thuốc, Hen phế quản
và Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Thay mặt Ban tổ chức Hội nghị, chúng tôi trân trọng cảm ơn Sở Y tế Quảng Nam, Bệnh viện Phổi Trung ương – Chương trình Chống lao Quốc gia, các chuyên gia khoa học, các đồng nghiệp, các công ty, đơn vị đã giúp đỡ cho Hội nghị thành công tốt đẹp
Ban Tổ chức trân trọng cảm ơn và hân hạnh đón tiếp quý đại biểu tại Quảng Nam, kính chúc quý đại biểu, đồng nghiệp mạnh khỏe và có nhiều kỷ niệm đẹp tại Quảng Nam đất nặng nghĩa tình!
Quảng Nam, ngày 20 tháng 12 năm 2019
CHỦ TỊCH GIÁM ĐỐC BỆNH VIỆN HỘI PHỔI VIỆT NAM PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM
TRƯỞNG BAN TỔ CHỨC
PGS.TS.BS Nguyễn Viết Nhung ThS BSCKII Trần Ngọc Pháp
Trang 3QUỸ PASTB – QUỸ HỖ TRỢ
NGƯỜI BỆNH CHIẾN THẮNG
BỆNH LAO
Trang 4HỘI PHỔI VIỆT NAM BỆNH VIỆN PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM
CHƯƠNG TRÌNH BÁO CÁO TẠI HỘI NGHỊ Chủ tịch hội đồng khoa học: PGS.TS.BS Nguyễn Viết Nhung
03 TS.BS Nguyễn Văn Văn – Phó giám đốc Sở Y tế Quảng Nam;
04 TS.BS Nguyễn Như Vinh – Trưởng khoa Thăm dò chức năng Hô hấp Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội Bác sĩ Gia đình thành phố
Hồ Chí Minh;
05 ThS.BSCKII Trần Ngọc Pháp – Giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
Thư ký Hội đồng khoa học
01 ThS Lưu Văn Vĩnh – Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam;
02 ThS Dương Đức Hòa – Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam;
03 BS Bùi Ngọc Minh – Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
Thông tin hội nghị Thời gian, địa điểm và ngôn ngữ sử dụng tại Hội nghị
Thời gian: Ngày 20/12/2019 (Thứ 6)
Địa điểm: Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam, đường Nguyễn Văn Trỗi, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam
Ngôn ngữ sử dụng tại Hội nghị: Tiếng việt
Chứng nhận tham dự Hội nghị
Quý đại biểu tham dự Hội nghị sẽ được nhận chứng nhận tham dự Hội nghị
Đăng ký tham dự, nhận tài liệu Hội nghị
Quý đại biểu có thể đăng ký tham dự, nhận tài liệu Hội nghị tại Sảnh tầng 1 thuộc Khu hành chính – Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
Đại biểu có thể tải tài liệu tại trang Web: bit.ly/quangnam2019
Trang 5CHƯƠNG TRÌNH HỘI NGHỊ Chủ toạ: PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, PGS.TS Nguyễn Văn Hưng,
TS.BS Nguyễn Văn Văn, TS.BS Nguyễn Như Vinh,
Phát biểu của Lãnh đạo
- Đại diện Lãnh đạo Sở Y tế Quảng Nam
- PGS.TS.BS Nguyễn Viết Nhung–Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam, Giám đốc BV Phổi Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình Chống lao Quốc gia
08:30–08:35 Cảm ơn và vinh danh: Các chuyên gia khoa học và nhà tài trợ
08:35–08:40 Mời toàn thể đại biểu chụp ảnh kỷ niệm
08:40–09:10 Tiến trình chấm dứt bệnh lao ở Việt Nam
PGS.TS.BS Nguyễn Viết Nhung
09:10–09:30
Các kỹ thuật phát hiện vi khuẩn lao
PGS.TS Nguyễn Văn Hưng Trưởng Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn Quốc gia, Bệnh viện Phổi Trung ương
Hồ Chí Minh
09:50–10:00 Giải pháp điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hiệu quả và an
toàn, BS Lê Thu Kiều Tiên
10:00–10:20 Giải lao
10:20–10:40
Rút ngắn thời gian chẩn đoán và bắt đầu điều trị cho các bệnh nhân lao và lao kháng thuốc thông qua việc triển khai chiến lược FAST tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
ThS.Lê Hiền, Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock, nguyên Đại diện cho
Tổ chức URC Việt Nam
10:40–11:00
Sử dụng thuốc kháng sinh Levofloxacin trong phòng ngừa lao kháng đa thuốc ở nhóm người tiếp xúc hộ gia đình với bệnh nhân lao kháng đa thuốc
TS BS Nguyễn Thị Cẩm Bình, TS BS Nguyễn Thu Anh Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock
11:00–11:20
Hiệu quả của gói can thiệp y tế công cộng trong việc sàng lọc lao tiềm ẩn ở người tiếp xúc hộ gia đình tại Miền Trung Việt Nam
TS BS Trần Ngọc Bửu Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch thành phố Hồ Chí Minh
Trang 611:20-13:30 Nghỉ và ăn trưa tại nhà ăn bệnh viện
BS Nguyễn Xuân Đạt, Trường Đại học Y Dược Huế
Tình hình kháng Rifampicin giai đoạn 2014-2018 và xu hướng dịch
tễ học tại tỉnh Quảng Nam
ThS.BSCKII Trần Ngọc Pháp, ThS Lưu Văn Vĩnh
16:30 Tiệc liên hoan sau Hội nghị
Trang 7TIẾN TRÌNH CHẤM DỨT BỆNH LAO Ở VIỆT NAM 1
PGS TS BS Nguyễn Viết Nhung 1
CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH THEO GOLD 2020 10
Nguyễn Như Vinh 10
SỬ DỤNG THUỐC KHÁNG SINH LEVOFLOXACIN TRONG PHÕNG NGỪA LAO KHÁNG ĐA THUỐC Ở NHÓM NGƯỜI TIẾP HỘ GIA ĐÌNH VỚI BỆNH NHÂN LAO KHÁNG ĐA THUỐC 17
Nguyễn Thị Cẩm Bình1
, Greg James Fox2, Nguyễn Thu Anh1, Trần Đức Thị Thuận1
, Nguyễn Bình Hòa3
, Guy Barrington Marks2, Nguyễn Viết Nhung3
17
RÖT NGẮN THỜI GIAN CHẨN ĐOÁN VÀ BẮT ĐẦU ĐIỀU TRỊ CHO CÁC BỆNH NHÂN LAO VÀ LAO KHÁNG THUỐC THÔNG QUA VIỆC TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC FAST TẠI BỆNH VIỆN PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM 26
Lê Hiền1, Nguyễn Viết Nhung2, Trần Ngọc Pháp3, Lưu Văn Vĩnh3
26
HIỆU QUẢ CỦA GÓI CAN THIỆP Y TẾ CÔNG CỘNG TRONG VIỆC SÀNG LỌC LAO TIỀM ẨN Ở NGƯỜI TIẾP XÖC HỘ GIA ĐÌNH TẠI MIỀN TRUNG VIỆT NAM 34
Trần Ngọc Bửu1, Nguyễn Viết Nhung2, Nguyễn Bình Hòa2, Nguyễn Tuấn Anh2
, Nguyễn Thu Anh1
, Chantal Valiquette3, Federica Fregonese3, Greg Gregory Fox4, Dick Menzies3 34
NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ CRP (C REACTIVE PROTEIN) HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN NAM ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH CÓ HÖT THUỐC LÁ 41
Huỳnh Đình Nghĩa, Trương Dương Phi, Châu Văn Tuấn 41
GIÁ TRỊ CỦA ADENOSINE DEAMINASE (ADA) DỊCH MÀNG PHỔI TRONG CHẨN ĐOÁN LAO MÀNG PHỔI Ở BỆNH NHÂN TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI DỊCH TIẾT TĂNG LYMPHO BÀO VÀO VIỆN TẠI KHOA BỆNH PHỔI – BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG HUẾ 47
Lê Xuân Cường, Lê Ngọc Dụng, Lê Ngọc Thành, Phan Thanh Bính, Nguyễn Thị Xuân Ánh 47
Trang 8GIÁ TRỊ CỦA ADENOSINE DEAMINASE (ADA) TRONG CHẨN ĐOÁN CÁC
TRƯỜNG HỢP LAO THANH MẠC 55
Lê Ngọc Dụng 55
NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ ALKALINE PHOSPHATASE HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH 61
Nguyễn Thị Ý Nhi, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Xuân Đạt 61
NGHIÊN CỨU MỐI LIÊN QUAN GIỮA BẠCH CẦU ÁI TOAN ĐÀM VỚI MỨC ĐỘ KIỂM SOÁT HEN PHẾ QUẢN VÀ MỨC ĐỘ NGUY CƠ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH 66
Nguyễn Xuân Đạt, Nguyễn Thị Ý Nhi 66
TÌNH HÌNH KHÁNG ĐA THUỐC CỦA BỆNH NHÂN LAO TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2012-2018 73
Nguyễn Thị Kiều Diễm, Lê Thành Phúc 73
TÌNH HÌNH KHÁNG RIFAMPICIN GIAI ĐOẠN 2014-2018 VÀ XU HƯỚNG DỊCH TỄ HỌC TẠI TỈNH QUẢNG NAM 82
Trần Ngọc Pháp, Lưu Văn Vĩnh 82
ỨNG DỤNG KỸ THUẬT REALTIME PCR PHÁT HIỆN VI KHUẨN LAO KHÁNG THUỐC RIFAMPICIN VÀ ISONIAZID 90
Ngô Viết Quỳnh Trâm1, Nguyễn Thanh Quang2, Huỳnh Thị Hải Đường1, Lê Nữ Xuân Thanh1 90
HIỆU QUẢ KỸ THUẬT GENE XPERT VÀ NUÔI CẤY TRÊN HỆ THỐNG MÁY BACTEC MGIT 960 TRONG XÉT NGHIỆM PHÁT HIỆN VI KHUẨN LAO Ở NHÓM BỆNH NHÂN NGHI LAO PHỔI ĐẾN KHÁM TẠI BỆNH VIỆN PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM, NĂM 2019 98
Dương Đức Hòa, Võ Thị Hồng Phượng, Cao Viết Cường 98
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÂN LAO PHỔI AFB (+) MỚI BẰNG PHÁC ĐỒ 6 THÁNG TẠI TỈNH QUẢNG NAM NĂM 2014-2015 109
Trần Ngọc Pháp, Lưu Văn Vĩnh 109
NỘI SOI MÀNG PHỔI ĐIỀU TRỊ VÁCH MÀNG PHỔI DO LAO 112
Bùi Ngọc Minh, Huỳnh Tấn Viên 112
TÁC ĐỘNG CỦA HÖT THUỐC LÁ ĐỐI VỚI LAO PHỔI 116
Bùi Ngọc Minh 116
Trang 9Toàn cảnh Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
Chương trình Chống lao Quốc gia phối hợp với Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam tổ chức thành công hội thi “Phụ nữ duyên dáng ngành lao” Khu vực
Miền Trung năm 2016
Trang 12TIẾN TRÌNH CHẤM DỨT BỆNH LAO Ở VIỆT NAM
PGS TS BS Nguyễn Viết Nhung
Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Chủ nhiệm Chương trình chống lao Quốc gia
Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam
Ủy viên Ủy ban Quốc gia về chấm dứt bệnh Lao, Việt Nam Chủ nhiệm Bộ môn Lao và Bệnh phổi, Đại học Y Hà Nội Hội đồng Tư vấn Chiến lược Phòng chống lao WHO, Geneva, Thụy Sỹ
Trang 21CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN
MẠN TÍNH THEO GOLD 2020
Nguyễn Như Vinh *
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh
Hội bác sĩ Gia đình thành phố Hồ Chí Minh
*
Tác giả: Nguyễn Như Vinh
Địa chỉ: BV Trường ĐH Y Dược Tp HCM, Hội Bác sĩ Gia đình Tp HCM
Điện thoại: 0918141983
Email: nguyennhuvinh@gmail.com
Trang 28SỬ DỤNG THUỐC KHÁNG SINH LEVOFLOXACIN TRONG PHÕNG NGỪA LAO KHÁNG ĐA THUỐC Ở NHÓM NGƯỜI TIẾP
HỘ GIA ĐÌNH VỚI BỆNH NHÂN LAO KHÁNG ĐA THUỐC
Nguyễn Thị Cẩm Bình 1*
, Greg James Fox 2 , Nguyễn Thu Anh 1 , Trần Đức Thị Thuận 1
, Nguyễn Bình Hòa 3 , Guy Barrington Marks 2 , Nguyễn Viết Nhung 3
1 Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock Việt Nam, 2 Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock
Australia, 3 Bệnh viện Phổi Trung ương/Chương trình Chống lao Quốc gia
Trang 37RÖT NGẮN THỜI GIAN CHẨN ĐOÁN VÀ BẮT ĐẦU ĐIỀU TRỊ CHO CÁC BỆNH NHÂN LAO VÀ LAO KHÁNG THUỐC THÔNG QUA VIỆC TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC FAST TẠI BỆNH VIỆN
PHẠM NGỌC THẠCH QUẢNG NAM
Lê Hiền 1* , Nguyễn Viết Nhung 2 , Trần Ngọc Pháp 3 , Lưu Văn Vĩnh 3
1 Tổ chức URC, Việt Nam
2
Bệnh viện Phổi Trung ương/ Chương trình Chống lao Quốc gia
3 Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Việt Nam nằm trong số 20 nước có gánh nặng về lao và lao đa kháng thuốc
cao nhất thế giới Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, cứ năm người mắc lao thì còn một người chưa được phát hiện Người bệnh chưa được chẩn đoán hoặc điều trị phác đồ hiệu quả là nguồn lây chính trong bệnh viện Do vậy cần áp dụng kỹ thuật và cách tiếp cận để tăng cường phát hiện ca bệnh và rút ngắn thời gian chẩn đoán và bắt đầu điều trị phác đồ hiệu quả, góp phần giảm lây truyền trong bệnh viện và tăng cường chất lượng dịch vụ y tế, hướng tới sự hài lòng của bệnh nhân
Phương pháp: Từ tháng 5/2014 đến tháng 12/2016, Dự án USAID TB CARE II phối
hợp với Chương trình Chống lao Quốc gia triển khai Chiến lược FAST tại bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam Bệnh viện triển khai các hoạt động FAST chính bao gồm tăng cường sàng lọc bệnh nhân, chỉ định xét nghiệm phù hợp, tăng cường chẩn đoán nhanh và chính xác bằng Gene Xpert MTB/RIF và khởi động phác đồ điều trị hiệu quả sớm Khoa khám bệnh và khoa cấp cứu sàng lọc bệnh nhân bằng một phiếu thông tin đã được chuẩn hóa để nhanh chóng phát hiện các trường hợp nghi lao kháng thuốc
và nghi lao dựa trên tiền sử nằm viện, tiền sử điều trị lao, việc tiếp xúc nguồn lây và các triệu chứng lâm sàng Bệnh viện ưu tiên xét nghiệm Gene Xpert MTB/RIF ngay cho bệnh nhân nghi lao kháng thuốc và bệnh nhân có phim phổi nghi lao Các bệnh nhân nghi lao khác được chỉ định soi đờm và phim xquang Bệnh viện đưa ra các giải pháp tăng cường chất lượng dịch vụ kịp thời dựa trên việc thường xuyên theo dõi số liệu với việc tập trung nâng cao năng lực của cán bộ
Kết quả: Số lượt bệnh nhân tới khám tăng hàng năm, từ 7.413 năm 2013 lên 11.481
năm 2016 Tương tự, số lượt bệnh nhân nhập viện tăng từ 2438 năm 2013 lên 3456 năm
2016 Số bệnh nhân lao phổi được chẩn đoán với bằng chứng vi khuẩn học tăng từ 504 năm 2013 lên 629, 716 và 753 trong ba năm kế tiếp với 42% số bệnh nhân được chẩn đoán bằng Gene Xpert MTB/RIF Số ngày trung bình từ lúc tới khám đến lúc bắt đầu điều trị lao của các bệnh nhân này giảm từ 10,3 ngày trong giai đoạn 4 tháng đầu năm
2014, chưa triển khai chiến lược, xuống 6,1 ngày năm 2016 Chỉ số thời gian này cho lao kháng thuốc giảm từ 10,7 ngày năm 2014 xuống 6,1 ngày năm 2016
*
Tác giả: Lê Hiền
Địa chỉ: Tổ chức URC, Việt Nam
Điện thoại: 0356955143
Email: hle@urc-chs.com
Trang 38Kết luận: Chiến lƣợc FAST đã góp phần tăng số lƣợt bệnh nhân tới khám, số lƣợt nhập
viện và số lƣợng bệnh nhân lao phổi đƣợc chẩn đoán với bằng chứng vi khuẩn học, rút ngắn thời gian chẩn đoán lao kháng thuốc và lao phổi và khởi động điều trị phác đồ hiệu quả, vì vậy giảm lây truyền lao tại bệnh viện
Từ khóa: Kiểm soát lây nhiễm; FAST; Lao; Gene Xpert MTB/RIF
ABSTRACT
Background: Vietnam is one of 20 countries with the highest burdens of TB and
MDR-TB globally According to the WHO’s report, one of five MDR-TB patients has still been underdiagnosed Patients with underdiagnosed TB disease or ineffective treatment are a main infectious source at hospitals Therefore, there is a need for application of technonoly and approach to improve case detection and shorten times to diagnosis and effective treatment initiation, contributing to reduced transmission and increased healthcare service quality toward patients’ higher satisfaction at the hospital
Methods: Between May 2014 and December 2016, the USAID TB CARE II Project in
collaboration with the National TB Program implemented FAST strategy at Quang Nam Pham Ngoc Thach hospital The hospital implemented key FAST activities including improved TB screening, ordering appropriate diagnostic tests, quick and accurate diagnosis with Gene Xpert MTB/RIF and early effective regimen initiation The out-patient and intensive care departments screened patients using a standardized patient information form to quickly detect presumptive drug-resistant TB (DR-TB) and presumptive TB cases based on hospitalization history, previous TB treatment, exposure and clinical symptoms The hospital conducted immediately Gene Xpert MTB/RIF tests for presumptive DR-TB and presumptive TB cases with abnormal x-ray Other presumptive TB cases were given sputum smears and x-ray The hospital applied timely solutions to increase service quality based on routine monitoring of indicators with focused strengthening staff capacity
Results: The numbers of patient visits increased annually, from 7,413 in 2013 to 11,481
in 2016 Similarly, the numbers of hospital admission annually increased from 2,438 in
2013 to 3,456 in 2016 The number of bacteriologically-confirmed pulmonary TB increased from 504 in 2013 to 629, 716 and 753 in three following consecutive years with 42% of those patients diagnosed with Gene Xpert MTB/RIF The average time from patient presentation to treatment initiation for those patients reduced from 10.3 days in the first 4 months of 2014, prior to FAST implementation, to 6.1 days in 2016 The average time from patient presentation to treatment initiation for those patients reduced from 10.3 days in the first 4 months of 2014, prior to FAST implementation, to 6.1 days in 2016 This time indicator for DR-TB cases reduced from 10.7 days in 2014
to 6.1 days in 2016
Conclusions: FAST strategy successfully contributed to increased numbers of patient
visit, hospitalization admission and bacteriologically-confirmed pulmonary TB, shortened time to diagnosis of DR-TB and pulmonary TB and effective treatment initiation, thus reducing transmission of TB infection at the hospital
Key words: Infection control; FAST; TB; Gene Xpert MTB/RIF
Trang 39I ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam là nước có thu nhập trung bình và nằm trong số 20 nước có gánh nặng
về lao và lao đa kháng thuốc cao nhất thế giới Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2016, cứ năm người mắc lao thì còn một người chưa được phát hiện tại Việt Nam Nghiên cứu tổng quan cho thấy tỷ lệ lao mắc mới hàng năm của nhân viên y tế ở các nước có thu nhập thấp và trung bình có một khoảng dao động rất lớn từ 69 đến 5.780 trên 100.000 người [1] Nguy cơ mắc lao cao hơn liên quan tới nơi làm việc (Khoa lao, phòng xét nghiệm, khoa nội và khoa cấp cứu) và nghề nghiệp (kỹ thuật viên chụp phim,
hộ lý chăm sóc bệnh nhân, điều dưỡng, hộ lý tại khoa lâm sàng, bác sỹ lâm sàng) Năm
2010, Chương trình Chống lao Quốc gia (CTCLQG) đã xuất bản “Hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn lao tại các cơ sở y tế, khu vực đông người và hộ gia đình tại Việt Nam", dựa trên Chính sách này của Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị năm 2009 Tuy nhiên, các bệnh viện thực hiện các biện pháp phòng lây truyền bệnh lao chưa hiệu quả, không đồng đều và tập trung chủ yếu vào bệnh nhân đã chẩn đoán và đang điều trị trong khi nguồn lây chính là người bệnh chưa được chẩn đoán hoặc chưa điều trị phác đồ hiệu quả Một số nghiên cứu trên thế giới cho thấy bằng chứng tác động nhanh và mạnh của thuốc làm giảm khả năng lây truyền lao trong vòng hai tuần kể từ khi bệnh nhân bắt đầu điều trị [2] Thời gian của tác dụng này khác với thời gian hàng tuần để âm hóa đờm soi trực tiếp và nuôi cấy, và thời gian hàng tháng để chữa khỏi bệnh Do vậy cần áp dụng
kỹ thuật và cách tiếp cận để tăng cường phát hiện ca bệnh và rút ngắn thời gian chẩn đoán và bắt đầu điều trị phác đồ hiệu quả, góp phần giảm lây truyền trong bệnh viện và tăng cường chất lượng dịch vụ y tế, hướng tới sự hài lòng của bệnh nhân Năm 2011, các chuyên gia quốc tế đã nhóm họp và xây dựng chiến lược FAST để triển khai tại các
cơ sở y tế ở các nước có gánh nặng lao cao FAST là từ viết tắt của các chữ cái đầu tiên
của các biện pháp hành chính nhằm giảm lây truyền lao tại các cơ sở y tế (Find cases Actively – Chủ động phát hiện ca bệnh, Separate safely - Cách ly an toàn, Treat
effectively - Điều trị hiệu quả) Chiến lược FAST đã được triển khai tại một số nước như Bangladesh, Nigeria, Malawi, Swaziland, Mozambique, Russia, Indonesia, Peru và Việt Nam
II ĐỐI TƯỢNG VÀ BIỆN PHÁP CAN THIỆP
Từ tháng 5/2014 đến tháng 12/2016, Dự án USAID TB CARE II phối hợp với CTCLQG triển khai triển khai Chiến lược FAST tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch Quảng Nam Chiến lược FAST có 3 cấu phần chính gồm: Sàng lọc tất cả các bệnh nhân tại khoa khám bệnh và các khoa lâm sàng và chỉ định xét nghiệm vi khuẩn nhanh; Chẩn đoán nhanh lao và lao kháng thuốc bằng Gene Xpert MTB/RIF; Điều trị phác đồ hiệu quả Đối tượng được can thiệp bao gồm tất cả các bệnh nhân mọi lứa tuổi đến khám chữa bệnh tại khoa khám bệnh và nhập viện Các bệnh nhân đang điều trị lao tới khám cũng được sàng lọc và chỉ định xét nghiệm phù hợp để đảm bảo kịp thời phát hiện lao kháng thuốc và bắt đầu phác đồ điều trị hiệu quả Đối tượng không được can thiệp là các bệnh nhân đã được chẩn đoán hoặc đang điều trị lao kháng thuốc
Bệnh viện đã lồng ghép các hoạt động tăng cường của chiến lược FAST vào hoạt động thường quy của bệnh viện với hệ thống cung cấp dịch vụ hiện hành, nhân lực
và nguồn lực có sẵn tại đơn vị Lãnh đạo bệnh viện trực tiếp chỉ đạo triển khai hoạt động và thống nhất các giải pháp cải thiện chất lượng dịch vụ trong các giao ban hàng tháng với các khoa/phòng Khoa Khám bệnh - Kế hoạch tổng hợp – Chỉ đạo tuyến là đầu mối giám sát và thường xuyên theo dõi các ca bệnh và các chỉ số thời gian và phối
Trang 40hợp với các khoa/phòng thực hiện tốt công tác trao đổi thông tin bệnh nhân và chẩn
đoán và đưa bệnh nhân vào điều trị sớm Khoa khám bệnh và khoa cấp cứu sàng lọc
bệnh nhân bằng một phiếu thông tin đã được chuẩn hóa để nhanh chóng phát hiện các
trường hợp nghi lao kháng thuốc và nghi lao dựa trên tiền sử nằm viện, tiền sử điều trị
lao, việc tiếp xúc nguồn lây và các triệu chứng lâm sàng Bệnh viện ưu tiên xét nghiệm
Gene Xpert MTB/RIF ngay cho bệnh nhân nghi lao kháng thuốc và bệnh nhân có phim
phổi nghi lao với hỗ trợ một phần sinh phẩm xét nghiệm Gene Xpert MTB/RIF của Dự
án Các bệnh nhân nghi lao khác được chỉ định soi đờm và chụp phim phổi Bệnh viện
xây dựng thời gian biểu thống nhất giữa các khoa xét nghiệm, khám bệnh và lâm sàng
để đảm bảo các đơn vị thực hiện đúng thời gian cam kết giao mẫu bệnh phẩm và trả kết
quả Gene Xpert MTB/RIF và các bác sỹ chủ động xử lý kết quả xét nghiệm, nhanh
chóng chẩn đoán và đưa bệnh nhân vào điều trị (Hình 1) Bệnh viện kết hợp áp dụng các
thực hành tốt như phân loại bệnh nhân có thể lấy đờm chủ động, tác động, tăng cường
chất lượng mẫu đờm, đẩy nhanh thời gian lấy, vận chuyển mẫu bệnh phẩm, theo dõi và
thông báo kết quả Dự án hỗ trợ nâng cao kỹ năng chụp và đọc phim phổi, phân loại
bệnh nhân cũng như năng lực theo dõi, phân tích, quản lý số liệu và đưa ra giải pháp
dựa trên các chỉ số theo dõi thường xuyên Dự án hỗ trợ bệnh viện áp dụng một biện
pháp đơn giản là tư vấn vệ sinh ho khạc và cấp miễn phí khẩu trang cho bệnh nhân tại
Khoa khám bệnh và khoa cấp cứu nhằm giảm sự phát tán vi khuẩn nơi đông người chờ
đợi khám bệnh
Hình 1 Thời gian biểu nhận mẫu bệnh phẩm và trả kết quả xét nghiệm Gene Xpert
MTB/RIF
Tập huấn về Chiến lược FAST
Cơ sở xây dựng và cách thức triển khai
Tập huấn nâng cao năng lực Nhập liệu, theo dõi và quản lý số liệu
Thông báo ngay các xét nghiệm có
vi khuẩn lao hoặc vi khuẩn lao
kháng Rifampicin
Hội chẩn và quyết định điều trị bệnh nhân sớm trước khi chuyển khoa bệnh nhân sang khoa phù hợp