SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT SẦM SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ THIẾT KẾ VÀ GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI THỰC HÀNH VỀ VẼ BIỂU ĐỒ TRONG ÔN THI TỐ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT SẦM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
ỨNG DỤNG PHẦN MỀM POWERPOINT ĐỂ THIẾT KẾ VÀ GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI THỰC HÀNH VỀ VẼ BIỂU ĐỒ TRONG ÔN THI TỐT NGHIỆP MÔN ĐỊA LÝ LỚP 12
Họ và tên: Nguyễn Thị Thuỷ
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Sầm Sơn
SKKN thuộc môn: Địa Lí
Năm học 2010 – 2011
Trang 2MỤC LỤC
Trang
2.1 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài 2
2.1.3.Ý nghĩa của biểu đồ trong dạy học địa lí ở trường THPT 4
2.2 Thực trạng dạy ôn thi tốt nghiệp địa lý ở trường THPT Sầm
Sơn
5
2.2.1 Thực trạng dạy các bài thực hành và thực hành vẽ biểu đồ địa lí 5 2.2.2 Khả năng ứng dụng phần mềm powerpoint để thiết kế và dạy học
thực hành vẽ biểu đồ trong ôn thi tốt nghiệp Địa lí ở trường THPT Sầm
Sơn
6
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện ứng dụng phần mềm
powerpoint để thiết kế và dạy một số bài thực hành về vẽ biểu đồ
trong ôn thi tốt nghiệp môn địa lý lớp 12
8
2.3.1.Quy trình và nguyên tắc thiết kế bài thực hành vẽ biểu đồ trên
Powerpoint
8
2.3.2 Ứng dụng phần mềm powerpoint để thiết kế và dạy học một số
loại bài thực hành vẽ biểu đồ địa lí trong chương trình ôn thi tốt nghiệp
THPT lớp 12
9
2.3.2.1 Các bước khai thác, sử dụng Powerpoint để vẽ các dạng biểu
đồ
9
Trang 3DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
THPT: Trung học phổ thông SLTK: Số liệu thống kê
KT – XH: Kinh tế - xã hội CNTT: Công nghệ thông tin SGK: Sách giáo khoa BSL: Bảng số liệu CN: Công nghiệp
GD & ĐT: Giáo dục và đào tạo
Trang 4MỞ ĐẦU
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong ba năm liên tục trở lại đây, địa lí luôn là một trong sáu môn thi tốt nghiệp Nội dung ôn thi nằm trong chương trình THPT hiện hành, chủ yếu là chương trình lớp
12, bao gồm kiến thức và kỹ năng bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục môn địa lí phổ thông Do đó, nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên không chỉ là bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức một cách hệ thống, mà còn phải rèn luyện cho các em các kĩ năng mang đặc trưng riêng của bộ môn (kĩ năng thực hành với bản đồ, biểu đồ - số liệu thống kê…), từ đó hình thành các phẩm chất tốt đẹp về trí tuệ, năng lực tư duy, óc thẩm mĩ… góp phần hình thành nhân cách người học
Trong các dạng thực hành, vẽ biểu đồ có vai trò hết sức quan trọng, nó là hình thức trực quan hoá số liệu thống kê, nó biến các số liệu thô cứng thành các hình vẽ biết nói, kích thích tư duy và hứng thú học tập đối với người học…
Tuy nhiên hiện nay việc dạy và học các bài thực hành nói chung, thực hành với biểu đồ nói riêng ở các trường THPT thời lượng rất hạn chế, giáo viên chưa đầu tư đúng mức và học sinh chỉ coi đó là bài phụ… do đó hiệu quả học tập các bài thực hành chưa cao, năng lực vẽ biểu đồ, nhận dạng biểu đồ của học sinh còn yếu, vì vậy cần thiết phải
có sự thay đổi để tích cực hoá việc dạy và học các bài thực hành, nhất là thực hành vẽ biểu đồ
Đặc biệt hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học đang là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần to lớn vào công cuộc đổi mới giáo dục nói chung
và đổi mới phương pháp dạy học nói riêng Điều này thể hiện rõ trong sự phát triển và đổi mới của nhà trường, ở hầu hết các bộ môn đều đang từng bước đưa CNTT vào trong dạy học, địa lí có thể nói là một trong những bộ môn đi đầu và tiến hành rất mạnh mẽ Điều đáng nói là từ trước đến nay, các giáo viên chỉ ứng dụng CNTT để dạy các bài lí thuyết, chưa áp dụng đối với bài thực hành Đây là một sự mất đối xứng cũng như chưa phát huy và thể hiện hết vai trò to lớn của thực hành
Thấy rõ được hạn chế và sự cần thiết đó, là giáo viên trẻ, lại có nhiều tâm huyết
với nghề nên tôi đã tiến hành nghiên cứu Ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế
và giảng dạy một số bài thực hành về vẽ biểu đồ trong ôn thi tốt nghiệp môn địa lí lớp
12, nhằm nâng cao chất lượng dạy học thực hành nói riêng và địa lí nói chung ở Trường
THPT Sầm Sơn
NỘI DUNG
2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài
2.1.1.Quan niệm về biểu đồ
- Biểu đồ là một trong những phương tiện quan trọng trong dạy học Địa lí Thông qua biểu đồ giáo viên có thể minh hoạ, chứng minh cho các bài giảng, nhưng quan trọng hơn là giáo viên có thể hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển tư duy địa lý cho các em
Trang 5Theo từ điển Thống kê: “Biểu đồ là một phương tiện trình bày và phân tích các tài liệu thống kê bằng các cấu trúc đồ hoạ, nhằm mục đích hình tượng hoá sự phát triển của hình tượng theo thời gian, kết cấu và sự biến động kết cấu của hiện tượng, mối liên hệ giữa các hiện tượng Ngoài ra biểu đồ còn trình bày các số liệu thống kê một cách khái quát, sinh động và mỹ thuật, giúp người xem dễ hiểu dễ nhớ”.
+ Biểu đồ là một hình vẽ hay một cấu trúc đồ hoạ (chủ yếu dùng các ký hiệu hình học…) để biểu hiện về lượng của các hiện tượng (trong đó mặt lượng có liên quan chặt chẽ với mặt chất)
+ Biểu đồ biểu hiện mối quan hệ giữa các hiện tượng và các quá trình địa lí
Như vậy, Biểu đồ là cấu trúc đồ hoạ dùng để biểu hiện một cách trực quan số liệu thống kê về quá trình phát triển của hiện tượng, cấu trúc của hiện tượng, mối quan
hệ về thời gian và không gian giữa các hiện tượng địa lí.
Việc trực quan hoá các số liệu thống kê thành các loại biểu đồ khác nhau dùng trong dạy học địa lí là điều kiện thuận lợi để hình thành biểu tượng, khái niệm, rèn luyện các kỹ năng và phát triển tư duy địa lý cho học sinh
2.1.2.Các dạng biểu đồ
Hiện nay biểu đồ trong các SGK và các sách tham khảo phục vụ cho dạy học địa
lí ở trường phổ thông rất phong phú và đa dạng, vừa để minh hoạ cho kiến thức, vừa để minh hoạ một cách trực quan các số liệu thống kê, đồng thời là phương tiện để học sinh khai thác kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển tư duy địa lí Song việc phân loại biểu đồ có nhiều cách khác nhau như: phân loại theo bản chất, phân loại theo nội dung, phân loại theo hình thức…của các sự vật hiện tượng địa lí
* Phân loại biểu đồ theo bản chất của sự vật hiện tượng địa lí
- Biểu đồ động thái: Là loại biểu đồ biểu hiện trực quan các số liệu thống kê qua quá
trình phát triển, tốc độ phát triển, sự thay đổi cơ cấu của hiện tượng địa lí theo thời gian + Biểu đồ động thái thể hiện quá trình phát triển của một hiện tượng theo thời gian (có các hình thức): Biểu đồ theo đường; Biểu đồ hình cột
+ Biểu đồ động thái biểu hiện quá trình phát triển của một hiện tượng nhưng trên nhiều lãnh thổ khác nhau (có các hình thức): Biểu đồ theo đường; Biểu đồ miền
+ Biểu đồ biểu hiện quá trình phát triển của hai hiện tượng theo thời gian (có các hình thức): Biểu đồ theo đường; Biểu đồ kết hợp biểu đồ hình cột và biểu đồ theo đường; Biểu đồ hình cột
+ Biểu đồ thể hiện quá trình phát triển của nhiều hiện tượng theo thời gian (có các hình thức): Biểu đồ theo đường; Biểu đồ hình cột; Biểu đồ kết hợp biểu đồ theo cột và theo đường; Biểu đồ miền
- Biểu đồ cơ cấu
+ Biểu hiện tỉ trọng của một thành phần trong tổng thể (có các hình thức):
Biểu đồ hình tròn; Biểu đồ hình vành khăn; Biểu đồ hình vuông
+ Biểu hiện sự so sánh về cơ cấu của hiện tượng ở nhiều phạm vi lãnh thổ khác nhau trong cùng một thời gian (có các hình thức): Biểu đồ hình tròn; Biểu đồ hình cột
Trang 6+ Biểu hiện sự thay đổi cơ cấu của hiện tượng theo thời gian trên một lãnh thổ nhất định (có các hình thức): Biểu đồ hình tròn ; Biểu đồ hình miền; Biểu đồ hình cột; Biểu
đồ hình bán nguyệt
+ Các dạng biểu đồ cơ cấu khác: Biểu đồ tháp tuổi; Biểu đồ tam giác
- Biểu đồ so sánh
+ So sánh các hiện tượng cùng loại (có các hình thức): Biểu đồ hình tròn; Biểu đồ có thể sử dụng các hình quạt để so sánh; Biểu đồ hình vuông
+ So sánh hiện tượng ở các thời gian khác nhau (có các hình thức): Biểu đồ cột đơn; Biểu đồ cột đơn gộp nhóm; Biểu đồ cột chồng
+ So sánh các hiện tượng ở các không gian khác nhau (có các hình thức): Biểu đồ cột đơn thanh ngang; Biểu đồ cột đơn gộp nhóm; Biểu đồ cột chồng
- Biểu đồ biểu hiện mối quan hệ
+ Mối quan hệ của các hiện tượng theo thời gian (có các hình thức): Biểu đồ theo đường; Biểu đồ kết hợp cột đường
+ Biểu đồ biểu hiện các hiện tượng theo không gian (có các hình thức): Biểu đồ hình cột
- Các hình thức biểu đồ khác:
+ Biểu đồ hình khối
+ Biểu đồ đặt trên các bản đồ (biểu đồ bản đồ)
Ngoài ra ta còn gặp các dạng biểu đồ sau:
* Biểu đồ phân loại theo hình thức
+ Biểu đồ theo đường: được sử dụng để biểu hiện sự diễn biến về số lượng của hiện tượng theo thời gian nhằm trực quan hoá quá trình phát triển và tốc độ phát triển của sự vật hiện tượng địa lí
+ Biểu đồ hình cột: biểu hiện các đại lượng của hiện tượng bằng các cột hình chữ nhật (đứng hoặc nằm ngang) có chiều dài tương ứng với số liệu thống kê
+ Biểu đồ diện tích: sử dụng diện tích các ký hiệu hình học phẳng (diện tích các hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật…) để biểu thị đối tượng
+ Biểu đồ thể tích: sử dụng thể tích hình khối (hình lập phương, hình hộp chữ nhật) để biểu diễn về lượng các đối tượng
* Phân loại biểu đồ theo nội dung (có các hình thức sau):
+ Biểu đồ về các hiện tượng tự nhiên: như biểu đồ tương quan nhiệt ẩm, biểu đồ khí áp, biểu đồ tốc độ gió
+ Biểu đồ dân cư: như biểu đồ về tình hình gia tăng dân số, biểu đồ tháp tuổi…
+ Biểu đồ về kinh tế: như biểu đồ về cơ cấu ngành kinh tế của một quốc gia, biểu đồ về
cơ cấu lao động của một quốc gia…
2.1.3.Ý nghĩa của biểu đồ trong dạy học địa lí ở trường THPT
- Biểu đồ là hình thức trực quan sinh động các số liệu thống kê (SLTK)
Trang 7Trong dạy học địa lí, SLTK là thành phần không thể thiếu được trong nội dung kiến thức địa lí, SLTK vừa để minh hoạ, chứng minh cho kiến thức địa lí, đồng thời vừa
là một nguồn tri thức về địa lí tự nhiên cũng như địa lí kinh tế -xã hội
Song việc sử dụng SLTK đơn thuần thì bài học sẽ trở nên khô khan, khó nhớ, khó hiểu (nhất là đối với bảng SLTK phức tạp) do đó việc cụ thể hoá các SLTK thành các loại biểu đồ sẽ có sức hấp dẫn mạnh mẽ và sinh động làm cho học sinh lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng, đồng thời giữ được một ấn tượng một cách sâu sắc đối với học sinh
Số liệu thống kê được biểu hiện thông qua biểu đồ là một điều kiện thuận lợi để học sinh khai thác kiến thức, tạo hứng thú học tập cho các em, có tác dụng phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức, hoạt động thực hành của học sinh
- Biểu đồ là phương tiện dạy học để học sinh khai thác tri thức
Biểu đồ là hình thức biểu hiện trực quan các SLTK, mà các SLTK là một bộ phận quan trọng của kiến thức địa lí về quá trình phát triển, cơ cấu, mối quan hệ về không gian và thời gian giữa các hiện tượng địa lí
- Biểu đồ là phương tiện dạy học để học sinh rèn luyện kỹ năng.
Rèn luyện ký năng hiện nay là một mục tiêu rất quan trọng trong quá trình dạy học, nó vừa gắn lý thuyết với thực hành, vừa làm thay đổi phương pháp học tập thụ động ỷ lại vào thầy của học sinh chuyển sang phương pháp học tập chủ động, đồng thời góp phần vào phát triển nhân cách toàn diện của người học
Thông qua biểu đồ học sinh có thể rèn luyện được kỹ năng như: xử lí các SLTK,
vẽ biểu đồ, phân tích biểu đồ và có thể viết được những báo cáo ngắn ngọn về các vấn
đề KT-XH Tất nhiên việc hình thành các kỹ năng biểu đồ trong qua trình học tập địa lí không thể tách rời việc nắm kiến thức Vì vậy giáo viên cần có những biện pháp để hướng dẫn học sinh tích cực khai thác kiến thức từ biểu đồ
2.2 Thực trạng dạy ôn thi tốt nghiệp địa lí ở Trường THPT Sầm Sơn
2.2.1.Thực trạng dạy các bài thực hành và thực hành vẽ biểu đồ địa lí.
Khác với dạy học các bài lí thuyết, lâu nay việc dạy ôn thi tốt nghiệp các bài thực hành nói chung và vẽ biểu đồ nói riêng ít được thực hiện bằng giáo án powerpoint
Có điều này là do bản thân giáo viên chưa có sự đánh giá đúng vai trò quan trọng của việc dạy học các bài thực hành, đặc biệt là thực hành vẽ biểu đồ Vẫn có tư tưởng coi các giờ thực hành không quan trọng bằng các giờ dạy lí thuyết…vì thế chưa có sự đầu
tư đúng mức trong việc dạy học, nhất là dạy học có sử dụng CNTT Đối với các em học sinh thì cho rằng giờ bài làm thực hành như các giờ nghỉ, các em chỉ thích nghe giáo viên hướng dẫn song rồi ngồi chơi, chờ các bạn khác làm xong lấy chép vào, không có
tư duy sáng tạo, làm giờ học ồn, lộn xộn, ít thu được kết quả, đặc biệt đối với bài so sánh, viết báo cáo, nhận xét số học sinh không đạt yêu cầu chiếm tỉ lệ khá cao Các em thường thích làm các bài vẽ biểu đồ hơn Hơn nữa, thời gian dành cho các bài tập thực hành trên lớp so với nội dung là rất ngắn và cũng không đủ thời gian để giáo viên có thể cung cấp cho các em tất cả các loại biểu đồ đặc biệt những dạng các em chưa từng được học ở các lớp dưới hoặc được học nhưng các em đã quên
Tìm hiểu từ thực trạng đó tôi đã mạnh dạn ứng dụng phần mềm powerpoint để thiết kế và dạy học thực hành vẽ biểu đồ môn địa lí trong chương trình ôn thi tốt nghiệp địa lí THPT nhằm giúp học sinh hệ thống lại toàn bộ các dạng bài tập thực hành cơ bản
Trang 8mà trong thời gian ngắn phấn trắng bảng đen không thể làm được Đồng thời qua đó HS phát huy được tính tích cực chủ động trong học tập và làm các bài tập tương tự
2.2.2 Khả năng ứng dụng phần mềm powerpoint để thiết kế và dạy học thực hành
vẽ biểu đồ trong ôn thi tốt nghiệp Địa lí ở Trường THPT Sầm Sơn
* Khả năng của giáo viên
Phần mềm PowerPoint có rất nhiều tính năng và một số tính năng của phần mềm có thể được sử dụng có hiệu quả trong thiết kế bài giảng nhưng chưa được giáo viên khai thác hiệu quả, ví dụ như sử dụng các công cụ để vẽ biểu đồ, vẽ hình, sử dụng các hiệu ứng cho các đối tượng, kỹ thuật chèn các ảnh video, flash nên bài giảng có sử dụng CNTT nhưng chưa sử dụng như một công cụ hữu hiệu điều khiển tiến trình bài giảng.
Vì vậy, để soạn thảo một giáo án điện tử đòi hỏi giáo viên trước hết phải tương đối thành thạo trong các thao tác máy tính đối với các phần mềm world và powerpoint.
Trong trình diễn powerpoint, để phát huy hiệu quả của giáo án điện tử, giáo viên cần phải có những phương pháp giảng dạy phù hợp: phải kết hợp giữa trình chiếu và giảng dạy, trình bày, đặt câu hỏi và hướng dẫn cụ thể của giáo viên; đồng thời xen kẽ với các phương tiện dạy học khác như phiếu học tập, atlát địa lí, sách giáo khoa, mẫu vật
Để thiết kế một số Slide hỗ trợ cho bài giảng, người giáo viên cần có một
số kỹ năng sau:
+ Lập kế hoạch xây dựng giáo án điện tử Thiết kế giáo án điện tử, nội dung bài cần theo tiến trình của bài giảng, và đặc biệt chú ý tới phương pháp dạy học bộ môn Xây dựng một bài giảng điện tử cần thực hiện theo trình tự các bước của phương pháp giảng dạy bộ môn
+ Kỹ năng cơ bản về kỹ thuật PowerPoint Đó là các thao tác chèn, copy, xoá, sắp xếp, liên kết, đặt các hiệu ứng đơn giản trên các đối tượng do người thiết kế lựa chọn + Kỹ năng sử dụng các công cụ vẽ Trong nhiều bài giảng, giáo viên cần đưa những hình ảnh minh họa cho bài giảng cần có kỹ năng sử dụng các công cụ vẽ trong PowerPoint Đó là các thao tác chọn kiểu vẽ, nét vẽ, màu vẽ, màu tô, kỹ thuật nhóm các đối tượng, sắp xếp, sao cho hình ảnh trực quan và hình thức đẹp
+ Kỹ năng khai thác các hiệu ứng điều khiển để mô tả
Trong đó, hai kỹ năng sau rất cần thiết cho thiết kế bài giảng + Thực hành các bài tập theo các mức độ từ dễ đến khó Mỗi bài tập chỉ rèn luyện một
số kỹ năng cơ bản
+ Phân loại các bài tập tương ứng với các hiệu ứng cơ bản
+ Sắp xếp các bài tập tổng hợp từ đơn giản đến phức tạp
+ Kết hợp rèn kỹ năng vẽ với sử dụng các hiệu ứng
+ Biết cách khai thác thông tin từ một số website cho bộ môn của Việt Nam, của nước ngoài Biết cách khai thác thông tin dưới dạng text, hình ảnh, ảnh flash, video, các file ppt, swf phục vụ cho giảng dạy thông qua các website tìm kiếm
Trang 9+ Biết cách sử dụng email để gửi đính kèm tư liệu tìm được đến các bạn đồng nghiệp + Ngoài ra người giáo viên cần có thêm những kỹ năng cần thiết sau :
Tìm kiếm thông tin trên các website: google.com, msn.com, yahoo.com bằng các lựa chọn kiểu và từ khoá thích hợp
Tìm kiếm và lưu trữ hình ảnh, ảnh flash, đoạn video, bài soạn trên PowwerPoint, đề kiểm tra, tư liệu khác
Có kỹ năng download và sử dụng các phần mềm …
* Khả năng của học sinh :
Việc dạy và học trên máy ở trường THPT Sầm Sơn có thể nói đã trở nên quen thuộc đối với học sinh Đối với bộ môn địa lí, trong những năm học gần đây, dưới sự triển khai của nhà trường thì học sinh có nhiều điều kiện để học tập
có ứng dụng CNTT Đây là một trong những thuận lợi để giáo viên tiến hành hiện đại hoá quá trình dạy học của mình Bản thân các em, cũng đã được học tập
bộ môn Tin học và học bằng máy chiếu, do vậy việc học ôn thi tốt nghiệp bằng giáo án Powerpoint về cơ bản là có thể thích nghi nhanh được
Mặt khác những ưu điểm của Powerpoint trong vẽ biểu đồ không làm cho học sinh mất tập trung, nội dung kiến thức chính của bài được thể hiện trọng tâm hơn, vì vậy thuận lợi trong việc phát huy phương pháp học tập theo hướng tích cực của học sinh, biết khai thác, nắm bắt các kiến thức cơ bản của bài thông qua các hoạt động cụ thể do giáo viên phân công.
Tuy nhiên để học sinh có thể hiểu và làm được các bài thực hành trên máy thì cần phải trang bị thêm cho các em những kĩ năng cần thiết về vẽ biểu đồ trên máy vi tính Điều này cần có sự hỗ trợ của giáo viên, các hoạt động của học sinh với powerpoint như cá nhân, nhóm nhỏ, nhóm cặp đôi để trao đổi về nội dung học tập phải được sử dụng một cách linh hoạt tránh tình trạng chờ sẵn sự trình diễn của giáo viên…
2.2.3 Điều kiện của nhà trường
Hiện nay với chủ trương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học, Trường THPT Sầm Sơn đã trang bị hai phòng học có trang bị máy chiếu tương đối hiện đại, với hệ thống thiết bị kèm theo khá đồng bộ Vì thế cơ bản giáo viên có thể thay phiên lên lớp để giảng dạy bằng máy
Tuy nhiên nhà trường cần trang bị đồng bộ và đầy đủ hơn nữa về các thiết bị phục vụ cho việc soạn giáo án điện tử của giáo viên như hệ thống máy tính, máy chiếu, loa… và hỗ trợ nối mạng internet để giáo viên dễ dàng cập nhật, kết nối các thông tin
Việc thiết lập nên những phòng đa chức năng riêng với hệ thống máy chiếu cố định cũng sẽ tạo thuận lợi nhiều hơn trong quá trình giảng dạy của giáo viên bằng giáo
án điện tử…
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện ứng dụng phần mềm POWERPOINT để thiết
kế và dạy một số bài thực hành về vẽ biểu đồ trong ôn thi tốt nghiệp môn địa lý lớp 12
2.3.1.Quy trình và nguyên tắc thiết kế bài thực hành vẽ biểu đồ trên Powerpoint
Trang 102.3.1.1 Quy trình.
- Bước 1: Tìm hiểu rõ nội dung, yêu cầu, mục đích của bài thực hành vẽ biểu đồ cần thực hiện Bổ sung thêm những tư liệu cần thiết phục vụ nội dung, yêu cầu của bài vẽ biểu đồ
- Bước 2: Nghiên cứu những kiến thức lí thuyết của dạng biểu đồ cần hướng dẫn cho học sinh, sao cho thực hành có kết quả
- Bước 3: Sắp xếp trình tự công việc cần phải làm đối với bài biểu đồ mà học sinh cần phải tiến hành
- Bước 4: Cung cấp những kiến thức có liên quan đến bài thực hành để học sinh có thể
tự lựa chọn cách làm phù hợp
- Bước 5: Chuẩn bị các cách làm mẫu
- Bước 6: Xây dựng kịch bản và thiết kế trên máy
- Bước 7: Kiểm tra lại
2.3.1.2 Nguyên tắc:
Để một bài thực hành vẽ biểu đồ đảm bảo nội dung và đáp ứng được yêu cầu dạy học, trong quá trình thiết kế phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
- Đảm bảo tính chính xác, khoa học: dù là loại biểu đồ nào, muốn thể hiện đúng được bản chất của đối tượng địa lí, thì các số liệu khi vẽ phải đảm bảo tính chính xác cao, điều này đối với vẽ biểu đồ trên máy thì thực hiện dễ dàng hơn rất nhiều so với vẽ tay (thủ công) Tuy nhiên do có thể điều chỉnh các hình dạng, kích thước của biểu đô một cách đơn lẻ, vì vậy nhất định phải chú ý nguyên tắc này tránh tình trạng làm thay đổi tính chất của nội dung cần thể hiện
- Đảm bảo tính trực quan, thẩm mĩ: bản chất của thực hành vẽ biểu đồ là trực quan hoá các số liệu về các đối tượng địa lí, vì thế cần phải có sự lựa chọn màu sắc phù hợp, không mờ nhạt và không quá loè loẹt Trên mỗi slide không nên để biểu đồ có kích thước quá to, hoặc quá nhỏ Đồng thời phải có sự cân đối, hợp lí trong trình bày các yếu
tố trên mỗi biểu đồ (số liệu, bảng chú giải, tên biểu đồ…)
- Đảm bảo tính giáo dục: mặc dù bài thực hành vẽ biểu đồ chủ yếu để rèn luyện các kĩ năng cho học sinh, nhưng thông qua các kĩ năng đó phải giáo dục cho các em khả năng
tự suy nghĩ, tự lực làm việc, coi trọng các giá trị của việc học đi đôi với hành, khả năng
áp dụng lí thuyết vào thực tế…
2.3.2 Ứng dụng phần mềm powerpoint để thiết kế và dạy học một số loại bài thực hành vẽ biểu đồ địa lí trong chương trình ôn thi tốt nghiệp THPT lớp 12
2.3.2.1 Các bước khai thác, sử dụng Powerpoint để vẽ các dạng biểu đồ:
Bước 1: Vào Powerpoint -> chọn Insert Chart Trên Slide sẽ xuất hiện một biểu đồ mẫu hình cột ghép và và một bảng số liệu để ta có thể thay đổi số liệu theo nội dung cần vẽ Bước 2: Nhập số liệu cần vẽ vào bảng số liệu định sẵn trong LearningPowerpoint-Datsheet
Bước 3: Lựa chọn kiểu biểu đồ cần vẽ ->Kích chọn vào biểu đồ, sau đó nhấp chuột phải, chọn Chart type, trong đó có tất cả các dạng biểu đồ cần thiết Nếu ta sử dụng