Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong dạy học số học lớp 6

MỘT SỐ BÀI GIẢNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC SỐ HỌC LỚP 6 .... Một số bài giảng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong chương trình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

i

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội và các thầy (cô) giáo đang công tác, giảng dạy tại trường đã luôn tâm huyết, nhiệt tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại trường

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Lê Anh Vinh

– người Thầy kính mến đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình chỉ bảo tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu cùng các thầy (cô) giáo và các em học sinh trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật, Khoái Châu, Hưng Yên đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập

và công tác cũng như trong quá trình thực nghiệm sư phạm để hoàn thành luận văn

Cuối cùng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới bố mẹ, các anh chị em trong gia đình cũng như các anh chị em, bạn bè đồng nghiệp trong lớp Cao học Toán khóa QH – 2017 – S – Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã luôn động viên, khuyến khích, hỗ trợ để tôi có thể hoàn thành luận văn

Hà Nội, ngày 9 tháng 9 năm 2019

Tác giả

ii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình bốn thành phần năng lực ứng với bốn trụ cột giáo dục

của UNESO 7

Bảng 1.1 Các hoạt động phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn 10

Bảng 1.2 Chương trình số học lớp 6 và những mục tiêu cần đạt 12

Bảng 1.3 Các bước tổ chức dạy học theo góc 19

Bảng 1.4 Các bước tổ chức dạy học dự án 23

Bảng 2.1 Các tiêu chí và mức độ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề 49

Bảng 2.2 Bảng quan sát đánh giá năng lực giải quyết vấn đề trong dạy học toán trung học cơ sở (dành cho giáo viên) 54

Bảng 2.3 Phiếu tự đánh giá phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh 55

Bảng 3.1 Nội dung và thời gian thực nghiệm 59

Bảng 3.2 Kết quả bảng quan sát hành vi ở hai lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 66

Bảng 3.3 Thống kê kết quả bài kiểm tra của lớp đối chứng 68

Bảng 3.4 Thống kê kết quả bài kiểm tra của lớp thực nghiệm 68

Bảng 3.5 Các mức điểm kiểm tra tính theo tỉ lệ phần trăm 68

Bảng 3.6 Kết quả đánh giá thông qua bảng kiểm quan sát của giáo viên 71

Bảng 3.7 Kết quả tự đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh 72

Biểu đồ 3.1 Các mức điểm kiểm tra ở lớp đối chứng 69

Biểu đồ 3.2 Các mức điểm kiểm tra ở lớp thực nghiệm 69

Biểu đồ 3.3 So sánh kết quả của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 70

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ ii

MỤC LỤC iii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4.1 Khách thể nghiên cứu 3

4.2 Đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 Năng lực và năng lực giải quyết vấn đề 5

1.1.1 Năng lực 5

1.1.2 Năng lực giải quyết vấn đề 9

1.2 Toán học gắn với thực tiễn 11

1.2.1 Vai trò và ý nghĩa của toán học với thực tiễn 11

1.2.2 Phân tích chương trình số học lớp 6 12

1.2.3 Thực trạng vận dụng dạy học toán thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vấn đề ở trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật 16

1.3 Một số phương pháp dạy học tích cực 18

1.3.1 Phương pháp dạy học theo góc 18

1.3.2 Phương pháp dạy học theo dự án 22

iv

Kết luận chương 1 26

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ BÀI GIẢNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC SỐ HỌC LỚP 6 27

2.1 Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn 27

2.1.1 Nguyên tắc chọn nội dung bài giảng 27

2.1.2 Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài giảng 27

2.1.3 Một số bài giảng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong chương trình số học lớp 6 28

2.2 Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề 49

2.2.1.Tiêu chí và mức độ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề 49

2.2.2 Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề 53

Kết luận chương 2 57

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 58

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 58

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 58

3.3 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm 58

3.3.1 Đối tượng thực nghiệm 58

3.3.2 Nội dung và thời gian thực nghiệm 58

3.4 Tiến hành thực nghiệm sư phạm 59

3.4.1 Giáo án thực nghiệm 59

3.4.2 Đề kiểm tra, đánh giá 60

3.5 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 66

3.5.1 Đánh giá định tính 66

3.5.2 Đánh giá định lượng 67

Kết luận chương 3 73

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 74

1 Kết luận 74

2 Khuyến nghị 75

v TÀI LIỆU THAM KHẢO 76 PHỤ LỤC

Với đặc thù môn toán là một môn học có nhiều ứng dụng, không những thế, toán còn được ứng dụng một cách rộng rãi trong nhiều ngành, nghề khác nhau như khoa học công nghệ, kĩ thuật,… đặc biệt, toán lại là một môn học có liên hệ mật thiết với thực tiễn Tuy nhiên, trong chương trình sách giáo khoa (sách hướng dẫn) hiện nay cũng như trong thực tế dạy học toán, việc ứng dụng toán học vào thực tiễn chưa được quan tâm một cách đúng mức và thường xuyên Trong các sách giáo khoa (sách hướng dẫn) môn toán và các tài liệu tham khảo về toán thường chỉ tập chung chú ý những vấn đề, những bài toán trong nội bộ toán học hay là những bài toán thuần túy, rất ít những bài tập có nội dung liên môn và có ứng dụng thực tiễn Một vấn đề quan trọng hơn nữa là giáo viên không thường xuyên hướng dẫn cho học sinh thực hiện những ứng dụng của toán học vào thực tiễn mà vấn đề này lại rất thiết thực và

có vai trò quan trọng trong hoàn cảnh giáo dục nước ta hiện nay Đặc biệt đối với học sinh lớp 6, khi các em vừa được làm quen với môi trường học mới thì việc vận dụng toán học vào thực tiễn lại càng khó khăn hơn

2

Qua tìm hiểu, có nhiều tác giả đã nghiên cứu về lĩnh vực này Song chưa có nghiên cứu nào về vấn đề thực tiễn trong dạy học toán lớp 6 Vì vậy, việc sử dụng các vấn đề toán thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh ở trung học cơ sở là vấn đề mang tính cấp thiết, cần được quan tâm và nghiên cứu

Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong dạy học số học lớp 6”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, xây dựng các chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn và tìm biện pháp sử dụng chúng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn toán lớp 6

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích đưa ra thì nhiệm vụ nghiên cứu cần phải thực hiện như sau

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài: năng lực và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, vai trò của toán học với thực tiễn,…

- Điều tra thực trạng vận dụng dạy học toán thực tiễn để phát triển năng

lực giải quyết vấn đề ở trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật

- Nghiên cứu nội dung, cấu trúc chương trình sách hướng dẫn (sách giáo khoa) để tìm nội dung liên quan đến thực tiễn

- Xây dựng một số chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn

- Nghiên cứu phương pháp dạy học phù hợp với chủ đề đã xây dựng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật để đánh giá tính phù hợp của các biện pháp đã đề xuất trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh trong dạy học môn Toán

3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học toán ở trường trung học cơ sở

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Dạy học toán gắn liền với thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 6

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu chương trình toán học lớp 6, tập trung nghiên cứu các chủ

đề có tính thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh

- Dạy thực nghiệm các chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn tại trường

trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật, tỉnh Hưng Yên

6 Giả thuyết khoa học

Nếu giáo viên xây dựng được một số chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn đồng thời sử dụng các phương pháp dạy học tích cực thì sẽ phát triển được năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh và góp phần nâng cao chất

lượng dạy học môn toán

7 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu lý luận Tìm các tài liệu liên quan đến

đề tài Sử dụng một số phương pháp như phân tích, đánh giá, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa,… các tài liệu tìm được

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn Quan sát quá trình học tập

của học sinh qua các giờ học Điều tra mức độ phát triển năng lực giải quyết

vấn đề của học sinh thông qua các bài kiểm tra

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

4

Chương 2 Một số bài giảng phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực

tiễn trong dạy học số học lớp 6

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

1.1.1.1 Khái niệm năng lực

Có rất nhiều khái niệm về năng lực và đây là khái niệm đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu cả trong và ngoài nước Cho đến nay thì khái niệm năng lực vẫn đang được tiếp cận và diễn đạt theo nhiều cách khác nhau

Năng lực hay khả năng, kĩ năng trong tiếng Việt có thể xem tương đương với các thuật ngữ trong tiếng Anh là “competence”, “ability”,

“capability”,… Ở mỗi thuật ngữ khác nhau sẽ có một cách hiểu về năng lực tương ứng

- Năng lực (Ability/Capability) được hiểu là khả năng mà các cá nhân

thể hiện khi tham gia một hoạt động nào đó trong một thời gian tại một thời điểm nhất định

- Năng lực (Competence) hay còn gọi là năng lực hành động, năng lực

này dựa trên cơ sở là các kiến thức đã có, các kĩ năng, kĩ xảo và sự sẵn sàng hành động của mỗi cá nhân/cá thể để thực hiện một nhiệm vụ hay một hành động liên quan đến một lĩnh vực cụ thể

Ngoài những khái niệm năng lực được hiểu theo thuật ngữ tiếng Anh thì với Nguyễn Công Khanh năng lực còn được hiểu là “khả năng vận dụng kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống” [11, tr33] hay theo Nguyễn Quang Uẩn và Trần Trọng Thủy thì “Năng lực là tổng hợp những thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định, nhằm đảm bảo việc hoàn thành có kết quả tốt trong lĩnh vực hoạt động ấy” [18, tr11]

6

Như vậy, dù khái niệm có được tiếp cận và diễn đạt theo các cách khác

nhau thì năng lực vẫn được hiểu là sự kết hợp của các khả năng, thái độ, phẩm chất của một cá nhân/cá thể hay một tổ chức để thực hiện một nhiệm vụ hiệu quả

1.1.1.2 Cấu trúc năng lực

Có rất nhiều cách tiếp cận cấu trúc năng lực, tuy nhiên theo quan điểm của các nhà sư phạm nghề Đức, cấu trúc chung của năng lực hành động được

mô tả là sự kết hợp của bốn năng lực thành phần sau

Năng lực chuyên môn (Professional competency): Là những kiến thức,

hiểu biết, kĩ năng, … thuộc lĩnh vực chuyên môn mang tính đặc thù cho từng ngành/chuyên ngành hoặc một cá nhân nào đó cần có để giải quyết công việc một cách có hiệu quả Ví dụ, trong môn toán, năng lực chuyên môn được nêu

ra ở đây là năng lực tính toán, năng lực sử dụng ngôn ngữ toán học, năng lực

tư duy toán học, năng lực sử dụng các công cụ toán học,…

Năng lực phương pháp (Methodical competency): Được hiểu là trong

một nhiệm vụ cụ thể nào đó cá nhân cần phải biết xây dựng các kế hoạch và đưa ra được phương hướng giải quyết nhiệm vụ đó sao cho đúng với mục đích đã đề ra

Năng lực xã hội (Social competency): Trong mọi bối cảnh thì việc hoàn

thành được mục đích của nhiệm vụ hay tình huống thực tiễn của một nhóm các thành viên được hiểu là năng lực xã hội Năng lực xã hội thường bao gồm khả năng giao tiếp, khả năng làm việc nhóm, khả năng lãnh đạo,…

Năng lực cá thể (Induvidual competency): Được hiểu là khả năng xác

định được giới hạn của bản thân, có thể tự xây dựng kế hoạch và thực hiện kế hoạch để phát triển năng khiếu của bản thân cũng như chuẩn giá trị đạo đức

và có khả năng chi phối hành vi

Mô hình cấu trúc năng lực trên đây có thể được cụ thể hoá trong từng lĩnh vực chuyên môn, nghề nghiệp khác nhau Ngoài ra, trong mỗi lĩnh vực

7

chuyên môn, nghề nghiệp người ta lại xây dựng các nhóm năng lực khác nhau Chẳng hạn như năng lực của giáo viên sẽ bao gồm những nhóm năng

lực cơ bản sau: năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực chẩn đoán và

tư vấn, năng lực phát triển nghề nghiệp và phát triển trường học

Mô hình bốn thành phần năng lực trên cũng phù hợp với bốn trụ cột giáo dục theo UNESO

Sơ đồ 1.1 Mô hình bốn thành phần năng lực ứng với

bốn trụ cột giáo dục của UNESO [17]

1.1.1.3 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực là lấy người học làm trung tâm, trong đó, năng lực người học cần đạt là cơ sở để xác định các mục tiêu, nội dung, hoạt động, phương pháp dạy học mà người dạy cần phải căn cứ vào

đó để tiến hành các hoạt động giảng dạy và giáo dục Chương trình dạy học

Các thành phần năng lực

Năng lực chuyên môn

Học để làm Học để biết

Nguyên tắc 1 Học đi đôi với hành

Nguyên tắc 2 Lý luận gắn với thực tiễn

Nguyên tắc 3 Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

1.1.1.4 Các phương pháp đánh giá năng lực

Do năng năng lực là một khái niệm khá trừu tượng nên để đánh giá năng lực một cách chính xác và khách quan nhất thì phải sử dụng nhiều phương đánh giá khác nhau Tuy nhiên, cần tập trung đánh giá năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực vận dụng thực tiễn,…Vì vậy, trong đánh giá năng lực nói chung, đánh giá năng lực giải quyết vấn đề nói riêng, ngoài phương pháp đánh giá truyền thống như giáo viên đánh giá học sinh, đánh giá định kì bằng bài kiểm tra thì còn có một số phương pháp đánh giá sau

- Đánh giá qua bảng hỏi học sinh

9

1.1.2 Năng lực giải quyết vấn đề

1.1.2.1 Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề

Trước khi tìm hiểu khái niệm năng lực giải quyết vấn đề, cần hiểu được “vấn đề” là gì? “Vấn đề” ở đây được hiểu là sự mâu thuẫn về nhận thức,

có thể là mâu thuẫn giữa kiến thức mới và kiến thức đã có, cũng có thể là mâu thuẫn giữa các kĩ năng Tuy nhiên, những mâu thuẫn này sẽ là động lực để học sinh tư duy và thúc đẩy quá trình nhận thức

Giải quyết vấn đề được hiểu là tìm kiếm những giải pháp thích ứng để giải quyết các khó khăn, trở ngại có thể gặp trong cuộc sống hay trong sách

vở Việc học sinh có thể phát hiện ra vấn đề và phần nào đó giải quyết được vấn đề thì đó chính là một dạng thành công của năng lực giải quyết vấn đề

Như vậy, có thể nói việc học sinh nhận ra sự mâu thuẫn nhận thức và tìm ra được phương hướng giải quyết vấn đề đó chính là năng lực giải quyết vấn đề

Theo thời gian, từ việc coi giải quyết vấn đề là một phương pháp hay một kiểu dạy học, đã chuyển dần sang coi nó vừa là mục tiêu, là nội dung học tập, vừa là phương pháp tư duy và nay được xem là năng lực của người học

Có thể nói cho dù giải quyết vấn đề có là nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương pháp học tập hay kĩ năng tư duy thì nó vẫn đã và đang trở thành

tâm điểm của giáo dục Việt Nam

1.1.2.2 Năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn

Giải quyết các vấn đề thực tiễn trong học tập toán yêu cầu học sinh phải tiến hành các bước, tuy nhiên còn cần có sự vận dụng linh hoạt giữa tình huống thực tiễn (chứa đựng trong một bài tập hoặc một nhiệm vụ được giao) với mô hình toán học của tình huống, sử dụng các phương pháp thực hành để tìm tòi lời giải trên mô hình cùng với đó là xem xét và chấp nhận kết quả

Nói cách khác, năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn là năng lực ứng dụng thực hành vào thực tiễn hay năng lực giải quyết vấn đề toán thực

10

tiễn là năng lực trả lời những câu hỏi, giải quyết vấn đề đặt ra từ những tình huống thực tiễn trong học tập môn toán, trong học tập những môn học khác ở trường phổ thông và trong thực tiễn

Năng lực này sẽ bao gồm những thành phần sau

- Năng lực hiểu được vấn đề, thu nhận được thông tin từ tình huống thực tiễn

- Năng lực chuyển đổi thông tin từ tình huống thực tiễn về bài tập toán học (dưới dạng bài toán chứa tình huống thực tiễn)

- Năng lực tìm kiếm chiến lược giải quyết bài toán

- Năng lực thực hiện chiến lược để tìm ra kết quả

- Năng lực chuyển từ kết quả giải quyết thực hành sang lời giải của bài tập toán học

- Năng lực đưa ra các bài toán mở rộng hoặc nâng cao (nếu có thể)

1.1.2.3 Định hướng dạy học phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn

Quá trình dạy học nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh bao gồm một số hoạt động sau

Bảng 1.1 Các hoạt động phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn

1.1 Tìm hiểu, xác định vấn đề cần giải quyết

1.2 Xác định các thông tin thực tế (liệt kê

những số liệu, dữ kiện liên quan đến bài toán)

2 Năng lực chuyển đổi

thông tin từ tình huống

thực tiễn về mô hình

toán học

2.1 Tìm được mối quan hệ giữa kiến thức và

thông tin có liên quan

2.2 Diễn đạt vấn đề bằng ngôn ngữ toán học

4.1 Lựa chọn, sử dụng phương pháp và công

cụ toán học phù hợp để giải quyết vấn đề đã được thiết lập dưới dạng mô hình toán học

4.2 Trình bày lời giải, lập luận chặt chẽ,

logic

5 Năng lực chuyển từ

kết quả giải quyết tình

huống mô hình toán

học sang lời giải của

bài tập toán thuần túy

5.1 Xem xét, lựa chọn kết quả đã tìm được

qua giải quyết mô hình toán học phù hợp với đặc điểm của tình huống trong bài toán

5.2 Trả lời yêu cầu của bài toán

6 Năng lực đưa ra các

bài toán mở rộng hoặc

nâng cao (nếu có thể)

Có thể khái quát hóa bài toán hoặc đưa ra bài toán tương tự

1.2 Toán học gắn với thực tiễn

1.2.1 Vai trò và ý nghĩa của toán học với thực tiễn

Một số vai trò và ý nghĩa có thể tìm thấy ở các nội dung toán thực tiễn là:

- Tạo hứng thú, gợi động cơ học toán cho học sinh (với sự hấp dẫn của các tình huống thực tiễn, kích thích sự tò mò và ham muốn giải quyết vấn đề, thấy được sự gắn bó giữa thực tiễn và toán học của bản thân người học)

- Giúp học sinh thấy rõ vai trò của toán học trong đời sống xã hội (phong phú, đa dạng), giúp các em nhận thức đúng về nguồn gốc và giá trị thực tiễn của toán học

- Góp phần phát triển các năng lực chung cũng như các năng lực đặc thù đối với môn Toán, song trước hết và trực tiếp là phát triển năng lực giải

– Hiểu được tập hợp các số tự nhiên

– Biểu diễn được số tự nhiên trên tia số và trong hệ thập phân

– Viết được các số tự nhiên từ 1 đến 30 bằng cách sử dụng các chữ số La Mã

– Hiểu được phép tính luỹ thừa với số mũ tự nhiên và một

số tính chất (tích hai luỹ thừa cùng cơ số, thương hai luỹ thừa cùng cơ số, lũy thừa của một thương, lũy thừa của một tích, lũy thừa của lũy thừa)

13

– Hiểu được thứ tự trong tập hợp các số tự nhiên

– Vận dụng thành thạo các tính chất, thứ tự thực hiện phép tính để tính toán (tính nhẩm, tính viết)

– Vận dụng giải quyết vấn đề thực tiễn gắn với thực hiện các phép tính (ví dụ: tính tiền mua sắm, tính lượng hàng mua được từ số tiền đã có, )

1.3 Số học

trong tập hợp

các số tự

nhiên

– Hiểu được quan hệ chia hết, khái niệm ước và bội

– Hiểu được dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9

– Hiểu được khái niệm số nguyên tố, hợp số

– Hiểu được tính chất chia hết của một tổng, một hiệu – Phân tích được một số tự nhiên lớn hơn 1 thành tích của các thừa số nguyên tố

– Xác định được ước chung, ước chung lớn nhất, bội chung, bội chung nhỏ nhất của hai hoặc nhiều số tự nhiên bằng hai cách

– Nhận biết được phép chia có dư, tính chất về phép chia có

dư

– Vận dụng được các kiến thức số học vào giải quyết một

số bài toán thực tiễn (ví dụ: tính lượng hàng mua được từ số tiền đã có, )

– Biểu diễn được số nguyên bất kì trên một trục số

– Nhận biết được thứ tự trong tập hợp các số nguyên

– Biết so sánh hai số nguyên

– Biết tìm số liền sau, số liền trước của một số nguyên

– Thực hành giải quyết một số vấn đề thực tiễn gắn với các phép tính về số nguyên (ví dụ: tính lỗ lãi khi buôn bán, )

3 Phân số

3.1 Phân số – Nhận biết được phân số, phân số âm, phân số dương

– Hiểu được khái niệm hai phân số bằng nhau và nhận biết được quy tắc bằng nhau của hai phân số

– Hiểu được cách rút gọn phân số, khái niệm phân số tối giản

– Biết được các cách so sánh hai phân số (so sánh cùng mẫu, cùng tử, qua số trung gian, phần bù, phần hơn, ) – Nhận biết được hai tính chất cơ bản của phân số

– Nhận biết được hỗn số âm, hỗn số dương

– Hiểu được ba bài toán về phân số gồm:

+ Bài toán 1: Tìm giá trị phân số của một số cho trước + Bài toán 2: Tìm một số biết giá trị một phân số của số đó + Bài toán 3: Tìm tỉ số của hai số

– Vận dụng ba bài toán để giải quyết vấn đề trong thực tiễn (ví dụ: tính dân số Việt Nam,…)

– Nhận biết được số thập phân âm

– So sánh được hai số thập phân cho trước

– Thực hiện thành thạo các phép tính cộng, trừ, nhân, chia với số thập phân

– Vận dụng thành thạo các tính chất của phép tính cộng, trừ, nhân, chia, quy tắc dấu ngoặc, quy tắc chuyển vế với số thập phân để tính toán (tính nhẩm, tính viết)

– Bước đầu hiểu được số thập phân vô hạn tuần hoàn, không tuần hoàn, số vô tỉ, số hữu tỉ

– Thực hiện được ước lượng và làm tròn số thập phân – Tính được tỉ số và tỉ số phần trăm của hai đại lượng cùng đơn vị

– Tìm được giá trị phần trăm của một số cho trước và tìm được một số biết giá trị phần trăm của số đó

– Giải quyết được một số vấn đề thực tiễn gắn với các phép tính về số thập phân, tỉ số và tỉ số phần trăm

Qua bảng phân tích trên, tôi thấy chương trình số học lớp 6 có đầy đủ kiến thức, kĩ năng toán học cơ bản trong việc hệ thống số (từ số tự nhiên đến

16

số thực) Chương trình cũng đòi hỏi học sinh bước đầu sử dụng thành thạo ngôn ngữ toán học, kết hợp ngôn ngữ toán học với ngôn ngữ thông thường để giải quyết vấn đề, chứng minh các mệnh đề toán không quá phức tạp, đặc biệt, để diễn tả bài tập toán học thuần túy thành bài tập toán thực tiễn và ngược lại

1.2.3 Thực trạng vận dụng dạy học toán thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vấn đề ở trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật

Qua khảo sát thực trạng cho thấy:

- Giáo viên đã thấy được tầm quan trọng của toán học với thực tiễn

trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn Tuy nhiên, hầu hết

giáo viên còn lúng túng trong việc sưu tầm, thiết kế các chủ đề toán thực tiễn, đặc biệt nhiều giáo viên chưa có các kiến thức, kĩ năng cần thiết để khai thác mối liên hệ giữa toán học và thực tiễn trong quá trình dạy học cũng như thiếu các tài liệu hướng dẫn để tìm hiểu, mở rộng hiểu biết về các ứng dụng thực

tiễn của toán học

- Học sinh cũng đã nhận thức được vai trò của các chủ đề toán thực tiễn

trong việc phát triển năng lực của mình Mặc dù có hứng thú khi giải các chủ

đề toán thực tiễn nhưng do giáo viên chưa chú trọng đến các chủ đề toán thực

tiễn nên học sinh chưa có kĩ năng tốt để giải các bài toán dạng này

- Qua thống kê, khảo sát giáo viên và học sinh đều cho thấy sách hướng

dẫn (sách giáo khoa), sách bài tập còn ít tình huống, chủ đề toán thực tiễn

phục vụ cho việc dạy học

Xảy ra thực trạng này có thể kể đến một số nguyên nhân như sau

- Đối với giáo viên:

+ Từ phương diện nhận thức: Hiện nay, tình trạng “thi gì, học nấy” vẫn

hết sức nhức nhối Chính tư tưởng này cùng với các đề thi không có toán thực tiễn nên dẫn đến việc dạy học sử dụng các tình huống thực tiễn bị xem nhẹ,

thậm chí bỏ qua Trong khi các sự vật, hiện tượng trong thực tế chỉ mang tính

17

tương đối, thì trong toán học lại cần độ chính xác cao, vì vậy, giáo viên cho

rằng việc dạy học toán gắn với thực tiễn là không hợp lí, chưa phù hợp Nhiều

giáo viên cho rằng không cần các chủ đề toán thực tiễn bởi trong sách hướng dẫn (sách giáo khoa) có rất ít loại toán này, phải chăng là chúng ít quan trọng,

trong đề thi học kì, đề thi vào 10 ít xuất hiện

+ Từ phương diện hoạt động, kỹ thuật: Để có thể phát hiện được các tình huống thực tiễn lấy làm ví dụ minh hoạ cho bài giảng thì giáo viên phải

có sự tìm tòi, suy nghĩ tích cực và mất nhiều thời gian Hơn nữa, giáo viên chưa có được những cách thức khai thác chủ đề toán thực tiễn trong dạy học toán và sử dụng chúng nhằm góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh

- Đối với học sinh:

+ Học tập của học sinh vẫn nhằm mục đích “đối phó thi cử” Các kì thi hiện nay lại không có các bài toán thực tiễn nên không tạo được động cơ cho học sinh tích cực giải các bài toán loại này

+ Để giải được các bài toán thực tiễn đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng chuyển đổi từ ngôn ngữ thực tế sang mô hình toán học, tuy nhiên việc này học sinh ít được luyện tập, trải nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên đây là một trở ngại cho các em

- Nhận thức của cán bộ quản lí ở trường trung học cơ sở còn nhiều hạn chế đối với việc thực hiện yêu cầu rèn luyện và phát triển năng lực cho học sinh, đặc biệt là nhận thức về mục đích dạy toán ở trường trung học cơ sở (coi nhẹ ứng dụng toán học vào cuộc sống, tập trung đối phó với thi cử)

Hiện nay, trong chương trình, tài liệu, sách hướng dẫn (sách giáo khoa) môn toán còn quá ít các vấn đề liên quan đến thực tiễn, hầu hết là thiên về kiến thức lý thuyết và học sinh ít được thực hành Vì thế mà chưa thể giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn của bản thân

18

Với phương pháp dạy học như hiện nay, giáo viên là người chủ động truyền đạt kiến thức cho học sinh còn học sinh bị thụ động trong việc tiếp thu kiến thức thì phương pháp này không thể phát huy được tính tích cực cũng như chủ động sang tạo của học sinh

Nói cách khác, khi dạy học theo góc, người học thực hiện các nhiệm vụ độc lập, chuyên biệt tại các vị trí cụ thể trong không gian lớp học, các nhiệm

vụ học tập được thiết kế theo các phong cách học tập khác nhau nhưng cùng hướng tới một nội dung học tập chung, ở các góc học tập, người học tự học hay cùng nhau hợp tác để giải quyết một nhiệm vụ nào đó

1.3.1.2 Phân loại góc

Tổ chức dạy học theo góc thường được dựa trên phong cách học của học sinh Theo cách này, có bốn loại góc thường được thiết kế như sau

- Góc trải nghiệm: Học sinh tiến hành các thao tác thực tế để thu thập

số liệu, từ đó khái quát, xây dựng nên kiến thức mới

- Góc quan sát: Học sinh quan sát các tranh ảnh, mô hình, video,… từ

đó xây dựng nên kiến thức mới

- Góc phân tích: Học sinh nghiên cứu tài liệu giáo khoa, các tài liệu in được cung cấp, từ đó phân tích để rút ra kết luận, thu nhận kiến thức mới

- Góc vận dụng: Học sinh vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã biết, thông qua việc thực hiện các thao tác tư duy, suy luận để từ đó xây dựng kiến thức mới

19

Việc tổ chức hoạt động có thể có nhiều cách khác nhau như:

- Giáo viên cho học sinh luân chuyển giữa các góc theo mức độ tăng dần

- Giáo viên tổ chức các góc vượt khỏi phạm vi lớp học

- Giáo viên tổ chức các góc dưới hình thức “hội thảo học tập”

- Giáo viên tổ chức các góc bằng các kiến thức liên môn trong một nội dung hay một chủ đề nào đó

1.3.1.3 Các bước tổ chức dạy học theo góc

Bảng 1.3 Các bước tổ chức dạy học theo góc

Bước Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 Chuẩn bị

- Lựa chọn nội dung

và không gian lớp

học phù hợp

- Thiết kế bài giảng

- Căn cứ vào khái niệm và các loại hình góc, giáo viên cần chọn nội dung phù hợp theo các góc khác nhau

- Không gian lớp học phải phù hợp với số lượng học sinh để có thể

dễ dàng kê bàn ghế, đồ dùng học tập và di chuyển

- Thiết kế góc: mỗi góc cần có tên, nhiệm vụ phù hợp với tên góc, phiếu học tập, đồ dùng/thiết bị cần thiết, …

- Hoạt động nhóm để lựa chọn góc

- Lắng nghe cách thức học theo góc

sở thích của bản thân và hướng dẫn học sinh cách luân chuyển giữa các góc Lưu ý, phải hoàn thành đầy đủ tất cả các góc

- Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học: giới thiệu bài mới, hướng dẫn học sinh chọn góc,…

- Quan sát, hỗ trợ và đánh giá học sinh trong quá trình học tập

- Giáo viên quan sát thời gian để thông báo tới học

- Lắng nghe, tìm hiểu và lựa chọn góc theo sở thích tuy nhiên, giáo viên cần điều chỉnh số lượng học sinh trong một góc nếu góc đó quá đông

- Thực hiện nhiệm vụ tại các góc đã lựa chọn

- Học sinh được phép chọn góc xuất phát và luân chuyên các góc theo một thứ tự nhất định

- Trao đổi cặp đôi, nhóm

21

sinh kịp thời

- Hết thời gian ở các góc giáo viên yêu cầu học sinh luân chuyển giữa các góc

- Kết thúc giờ học, giáo viên yêu cầu học sinh đại diện mỗi góc báo cáo kết quả

hoặc nhờ sự trợ giúp của giáo viên để hoàn thành nhiệm vụ

- Kết thúc giờ học, mỗi nhóm học sinh sẽ báo cáo kết quả tại góc cuối cùng, các học sinh khác nhận xét và đánh giá

- Hoàn thiện những kiến thức vừa tiếp thu được vào vở

- Ghi nhớ, nhắc lại kiến thức đã lĩnh hội được thông qua bài học

- Tự đánh giá quá trình tìm hiểu bài của bản thân

- Đánh giá quá trình tìm hiểu của các nhân hay nhóm khác

1.3.1.4 Ưu điểm và thách thức

*Ưu điểm

- Mỗi học sinh khác nhau sẽ được tìm hiểu cùng một nội dung kiến thức nhưng với các cách thức tiếp cận kiến thức khác nhau Học sinh phải tự tìm tòi, từ đó sẽ hiểu sâu và nhớ lâu hơn so với phương pháp thuyết trình

- Đặc biệt, phương pháp này còn đáp ứng được sự khác nhau của học sinh về sở thích, phong cách, trình độ và nhịp độ

*Thách thức

- Phương pháp này yêu cầu không gian lớp học đủ với số lượng học sinh không quá đông

- Mất nhiều thời gian để học sinh khám phá ra kiến thức mới

- Không phải chủ đề nào cũng có thể áp dụng phương pháp này

- Giáo viên phải là người có thể tổ chức tốt các hình thức học tập

1.3.2 Phương pháp dạy học theo dự án

1.3.2.1 Khái niệm

Dạy học dự án là phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm Phương pháp này giúp phát triển kiến thức, kĩ năng và thái độ của học sinh thông qua một nhiệm vụ mở rộng, yêu cầu học sinh phải nghiên cứu và thể hiện kết quả học tập của mình thông qua các sản phẩm lẫn phương thức thực hiện

1.3.2.2 Phân loại dự án

*Phân loại theo thời gian

- Dự án nhỏ: Một chủ đề sẽ được thực hiện trong một số tiết học, có thể

từ 2 tiết đến 4 tiết

- Dự án vừa: Một chủ đề được thực hiện không quá một tuần

23

- Dự án lớn: Một chủ đề được thực hiện trong thời gian lớn, tối thiểu là một tuần hoặc có thể kéo dài hơn

*Phân loại theo chuyên môn

- Dự án môn học: Quá trình tìm hiểu và nghiên cứu chỉ trong phạm vi môn học

- Dự án liên môn: Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu sẽ kết hợp với một số môn học khác để phát triển một chủ đề

Ngoài ra, còn một số các cách phân loại khác, ví dụ như phân loại theo nhiệm vụ (dự án tìm hiểu, dự án nghiên cứu), phân loại theo sự tham gia của người học (dự án cá nhân, dự án nhóm, dự án lớp),…

dự án

- Từ mục tiêu của dự án lớn xây dựng các dự án nhỏ

- Thiết kế hoặc gợi ý học sinh tự thiết kế các nhiệm

vụ cho nhóm Lưu ý, sau khi học sinh thực hiện xong nhiệm vụ thì phải đạt được mục tiêu ban

- Thảo luận nhóm đưa ra tên dự án nhỏ

- Xây dựng kế hoạch dự án: đưa ra các nhiệm vụ phải hoàn thành, lên kế hoạch chi tiết, phân công công việc cho mỗi thành viên dự án Lưu ý, 100% thành viên trong nhóm phải có nhiệm vụ

- Mượn tài liệu tham khảo từ giáo viên hoặc tự tìm tài liệu tham khảo uy

24

đầu đã đề ra

- Chuẩn bị các tài liệu, công cụ hỗ trợ giáo viên cũng như học sinh trong quá trình thực hiện dự án

tín, có độ chính xác cao

- Trao đổi nhóm, thống nhất ý kiến về những tiêu chí đánh giá kết quả dự

án Sau đó, báo cáo và thống nhất với giáo viên

gỡ khúc mắc cho học sinh

- Cần tạo sự thuận lợi về

cơ sở vật chất cho các em hoàn thành dự án

- Bước đầu nhất trí với sản phẩm của các nhóm

- Nhóm trưởng hân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm, yêu cầu thực hiện đúng kế hoạch

đề ra

- Tiến hành điều tra, thu thập số liệu, xử lý số liệu thu được

- Thiết kế bài báo cáo (powerpoint, giấy A0,…)

- Liên hệ, tìm nguồn giúp

đỡ khi cần

- Thông báo thông tin thường xuyên cho giáo viên

- Chuẩn bị và tiến hành báo cáo

- Mỗi cá nhận tự đánh giá sản phẩm của nhóm

mình

- Đánh giá sản phẩm của các nhóm khác theo tiêu chí đã đề ra

1.3.2.4 Ưu điểm và thách thức

* Ưu điểm

- Dạy học dự án trong môn Toán hướng tới các vấn đề thực tiễn, gắn nội dung học tập với cuộc sống, giúp học sinh chuyển từ hình thức học tập thụ động sang hình thức học tập chủ động; từ nghiên cứu lí thuyết trong sách, vở sang vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Dạy học dự án giúp học sinh hứng thú, say mê tìm tòi nghiên cứu, trau dồi kĩ năng, khả năng lao động trí óc Ở đây, học sinh cần tự đặt câu hỏi, tìm kiếm những mối liên hệ và tìm ra giải pháp Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ việc tự nghiên cứu của học sinh

- Dạy học dự án giúp học sinh hình thành và phát triển các kĩ năng cần thiết như: giải quyết vấn đề, giao tiếp, làm việc nhóm, sử dụng công nghệ thông tin,…

- Dạy học dự án đòi hỏi nhiều dạng đánh giá khác nhau và thường xuyên gồm: đánh giá của giáo viên với học sinh, đánh giá của học sinh với học sinh và học sinh tự đánh giá và phản hồi, từ đó phát triển năng lực đánh giá cho người học

26

Kết luận chương 1

Qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, có thể thấy việc khai thác và sử dụng các chủ đề toán thực tế trong quá trình dạy học toán ở trường trung học cơ sở là cần thiết để phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh Các kết quả nghiên cứu cho thấy việc dạy học toán gắn với thực tiễn là một xu thế, góp phần giúp học sinh hiểu rõ hơn mối quan hệ của toán học và thực tiễn, từ đó xác định được rằng để góp phần đổi mới giáo dục hiện nay thì cần tăng cường mối liên hệ giữa thực tiễn trong dạy học toán Các nghiên cứu lí luận và thực tiễn trên sẽ là cơ sở quan trọng để tác giả luận văn

đề xuất các nội dung trong chương 2 của luận văn

27

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ BÀI GIẢNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN

ĐỀ THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC SỐ HỌC LỚP 6

2.1 Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn

2.1.1 Nguyên tắc chọn nội dung bài giảng

Các nguyên tắc cần đảm bảo khi lựa chọn bài giảng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Nguyên tắc 1 Nội dung kiến thức phải chứa đựng những mâu thuẫn về kiến thức giữa kiến thức mới và kiến thức đã có

Nguyên tắc 2 Nội dung kiến thức được lựa chọn phải có liên hệ mật thiết với thực tiễn và có đầy đủ thông tin để học sinh có thể tham khảo

Nguyên tắc 3 Nội dung kiến thức có tính thực tiễn phải đảm bảo tính chính xác, khoa học của kiến thức cần hình thành cho học sinh

2.1.2 Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài giảng

Các nguyên tắc cần đảm bảo khi xây dựng bài giảng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Nguyên tắc 1 Nội dung bài giảng cần đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng và mục tiêu đề ra

Nguyên tắc 2 Đảm bảo phát huy được tính tích cực tìm tòi trên cơ sở các kiến thức đã có, từ đó, có thể giải quyết được vấn đề đã đưa ra trong bài giảng

Nguyên tắc 3 Nếu nội dung bài giảng có liên quan đến các môn học khác thì vẫn cần đảm bảo tính chính xác

Nguyên tắc 4 Đảm bảo phát triển được năng lực giải quyết vấn đề qua hoạt động tìm tòi để chiếm lĩnh kiến thức mới

Để đảm bảo các nguyên tắc này bài giảng toán được lựa chọn và xây dựng phải đa dạng, chứa đựng các mâu thuẫn nhận thức qua đó đòi hỏi sự vận

28

dụng những hiểu biết khác nhau của học sinh để giải quyết các vấn đề học tập

và những vấn đề toán liên quan đến thực tiễn

2.1.3 Một số bài giảng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong chương trình số học lớp 6

2.1.3.1 Bài giảng sử dụng phương pháp dạy học theo góc

*Bài giảng 1

BÀI 15 TÌM MỘT SỐ BIẾT GIÁ TRỊ MỘT PHÂN SỐ CỦA SỐ ĐÓ

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Tìm đƣợc một số khi biết giá trị một phân số của số đó

- Vận dụng để giải các bài toán cụ thể

2 Thái độ - Phẩm chất

*Thái độ

- Yêu thích môn học

- Cẩn thận khi làm bài, tính toán

- Nghiêm túc lĩnh hội tri thức

*Phẩm chất

- Tự giác học tập

- Có trách nhiệm với nhiệm vụ đƣợc giao

3 Năng lực cần hình thành

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp

29

II Chuẩn bị

*Giáo viên

- Lập kế hoạch bài dạy chu đáo, sách hướng dẫn, tài liệu tham khảo

- Phiếu học tập, nhiệm vụ tại mỗi góc, giấy A0, A4

IV Tiến trình lên lớp

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung kiến thức

Kiểm tra bài cũ (diễn ra trong quá trình học)

Giới thiệu bài mới

Hoạt động 1 Nêu mục tiêu và cách thực hiện các nhiệm vụ theo góc

(mỗi góc có thời gian là 10 phút)

- Tóm tắt mục tiêu và

nhiệm vụ của mỗi góc cho

học sinh và yêu cầu học

- Ở mỗi góc, mỗi nhóm học sinh tự phân công nhóm trưởng và thư kí

- Thảo luận cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu hết các nhiệm vụ ở mỗi góc

- Mỗi nhóm tự rút ra nhận

- Chú ý hoàn thành nhiệm

vụ đồng thời chú ý thời gian để kết thúc nhiệm vụ

và luân chuyển sang các góc khác

Hoạt động 2 Hướng dẫn các nhóm báo cáo kết quả

(thực hiện trong 13 phút)

- Yêu cầu các nhóm đính

kết quả tại góc tương ứng

- Đại diện nhóm học sinh

báo cáo lần lượt theo góc

từ góc trải nghiệm, phân

ý quan sát lắng nghe và so sánh với kết quả của nhóm mình

1 Tìm một số biết giá trị một phân số của số đó

Quy tắc: Muốn tìm

một số biết m

n của

số đó bằng a, ta tính:

- Nhóm tự theo dõi, đánh giá và sửa chữa kết quả sau khi giáo viên đƣa ra ý kiến hoàn thiện

của cô là 15 Hỏi cô có

bao nhiêu cái kẹo?

- Nhận nhiệm vụ về nhà

32

THIẾT KẾ MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ VÀ PHIẾU HỌC TẬP

CỦA TỪNG GÓC GÓC TRẢI NGHIỆM

1 Mục tiêu

- Từ việc hoàn thành bài toán thực tế rút ra được quy tắc tìm một số biết giá trị một phân số của số đó

2 Nhiệm vụ

- Đọc đề bài và các bước tiến hành theo hướng dẫn ở bảng dưới

- Hoạt động nhóm thực hiện các bước tiến hành và ghi kết quả vào ô trống

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Đề bài Một người muốn đi từ Khoái Châu đến Hưng Yên thì phải đi qua Kim

Động Biết quãng đường từ huyện Khoái Châu đến huyện Kim Động bằng 3

7quãng đường từ Khoái Châu đến Hưng Yên và bằng 18km Hỏi quãng đường

từ Khoái Châu đến Hưng Yên dài bao nhiêu km?

Bài làm

1 Vẽ sơ đồ biểu diễn quãng đường từ Khoái Châu đến

Hưng Yên

2 Chia sơ đồ vừa vẽ thành 7 phần bằng nhau

3 Xác định vị trí của huyện Kim Động

4 18km là quãng đường từ Khoái Châu đến Kim Động

ứng với bao nhiêu phần của quãng đường từ Khoái

Châu đến Hưng Yên?

5 1 phần quãng đường từ Khoái Châu đến Hưng Yên

ứng với bao nhiêu km?

6 Quãng đường từ Khoái Châu đến Hưng Yên

Bài toán trên được viết lại như sau: Muốn tính quãng đường từ Khoái

Châu đến Hưng Yên biết 3

7 quãng đường từ Khoái Châu đến Hưng Yên bằng 18km, ta lấy ………

Tổng quát: Muốn tìm một số biết m

5 của số đó bằng 6 Số đó là: ……… 8

3 của số đó bằng - 12 Số đó là: ………