Bạo lực gia đình đã và đang trở thành một vấn đề gây nhức nhối trong toàn xã hội và có chiều hướng gia tăng ở nhiều quốc gia nói chung và ở ViệtNam nói riêng; tình trạng bạo lực gia đình
Trang 1MỤC LỤC
Lý do chọn chủ đề.
I Cơ sở lý luận.
1 Khái niệm.
1.1 Khái niệm "Gia đình".
1.2 Khái niệm " Bạo lực ".
1.3 Khái niệm " Bạo lực gia đình".
1.4 Khái niệm "CTXH trong phòng chống BLGĐ".
2 Tổng quan về tình trạng BLGĐ trên Thế giới và Việt Nam.
2.1 Tình trạng bạo lực gia đình trên thế giới
2.2 Tình trạng bạo lực gia đình ở Việt Nam
3 Một số vấn đề liên quan đến Bạo lực gia đình.
3.1 Các hình thức Bạo lực gia đình.
3.2 Nguyên nhân Bạo lực gia đình.
3.3 Hậu quả Bạo lực gia đình
4 Vai trò CTXH trong việc phòng, chống Bạo lực gia đình.
5 Các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình.
6 Đặc điểm tâm sinh lý người có hành vi bạo lực và người bị bạo lực 6.1 Đối với người có hành vi bạo lực.
6 2 Đối với người bị bạo lực.
II Thực trạng triển khai mô hình Câu lạc bộ " Gia đình hạnh phúc" huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
1 Giới thiệu về huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
2 Thực trạng triển khai mô hình CLB "Gia đình hạnh phúc" tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
III Đề xuất giải pháp.
Kết Luận.
Trang 2Lý do chọn chủ đề.
Bạo lực gia đình đã và đang trở thành một vấn đề gây nhức nhối trong
toàn xã hội và có chiều hướng gia tăng ở nhiều quốc gia nói chung và ở ViệtNam nói riêng; tình trạng bạo lực gia đình đã trực tiếp gây tổn hại đến tínhmạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, thể chất, tinh thần của con người màđối tượng bị tác động chủ yếu là phụ nữ và trẻ em gái, bạo lực gia đình đã vàđang làm xói mòn các giá trị, chuẩn mực, truyền thống tốt đẹp của dân tộc,phá vỡ sự bền vững của gia đình, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh,trật tự xã hội.Trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiềuvăn bản quy phạm pháp luật nhằm phòng ngừa bạo lực gia đình như: Hiếnpháp năm 2013, Bộ luật hình sự, Luật Hôn nhân gia đình, Luật Bình đẳnggiới, Luật bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em, Luật phòng chống Bạo lực giađình, Luật trẻ em Các cấp, các ngành đã có sự chung tay trong việc phòngchống bạo lực gia đình
Tuy nhiên tình trạng bạo lực xuất hiện ngày càng nhiều ở mọi nơi, mọi lúc
và phổ biến ở mọi tầng lớp xã hội với nhiều loại đối tượng khác nhau và thểhiện ở nhiều dạng khác nhau: Bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, bạo lựckinh tế, bạo lực tình dục Trên địa bàn tỉnh Yên Bái trung bình mỗi năm cókhoảng trên 500 vụ ly hôn, trong đó trên 55% số vụ nguyên nhân từ đánhđập, ngược đãi Thông qua các địa chỉ tin cậy, tổ hòa giải cơ sở và hoạt độngcủa các ngành, đoàn thể đã tham gia phối hợp giải quyết 312 vụ liên quanđến bạo lực gia đình; đưa 595 bệnh nhân bạo lực gia đình được tiếp nhận,chăm sóc tại các cơ sở y tế; 459 nạn nhân bạo lực gia đình và 459 người gâybạo lực gia đình được tư vấn, Tòa án nhân dân các cấp đưa ra truy tố, xét xửđược 34 vụ liên quan đến bạo lực gia đình và 06 vụ xâm hại tình dục với trẻ
em gái
Đối với tổ chức Hội, với chức năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
Trang 3phụ nữ, các cấp Hội phụ nữ huyện Lục Yên , tỉnh Yên Bái đã có nhiều hoạtđộng thể hiện quyết tâm và hành động trong việc giảm thiểu tình trạng bạolực gia đình Một trong số đó là xây dựng mô hình câu lạc bộ " Gia đìnhhạnh phúc " đã đem lại nhiều hiệu quả tốt đẹp thông qua các hình thức vayvốn, mô hình làm thổ cẩm, đan rọ tôm, đan cói, chăn nuôi dê, bò, lợn, gà tạicác địa phương, giáo dục kỹ năng sống, tuyên truyền luật pháp về phòng,chống Bạo lực đình, bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân của bạo lực gia đình và xử lýcác vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình theo pháp luật Để làm rõ hơn vềphần này tôi xin chọn "Thực trạng triển khai mô hình Câu lạc bộ " Gia đìnhhạnh phúc" huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái."
I Cơ sở lý luận.
1 Khái niệm.
1.1 Khái niệm "Gia đình".
Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014: Gia đình là tập hợp những ngườigắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôidưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy địnhcủa luật hôn nhân và gia đình.Gia đình có lịch sử từ rất sớm và đã trải quamột quá trình phát triển lâu dài Thực tế, gia đình có những ảnh hưởng vànhững tác động mạnh mẽ đến xã hội
1.2 Khái niệm " Bạo lực ".
Bạo lực là hành vi sử dụng sức mạnh thể chất với mục đích gây thương
vong, tổn hại một ai đó
1.3 Khái niệm " Bạo lực gia đình".
Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc
có khả năng gây tổn hại về thể chất , tinh thần, kinh tế đối với các thành viênkhác trong gia đình (theo Điều 1, Luật Phòng , chống Bạo lực gia đình2007)
Trang 4Ở Việt Nam , một số hành vi bạo lực gia đình thường thấy là hành vi bạolực của người chồng đối với người vợ, của bố dượng/dì ghẻ với con riêngcủa vợ/chồng, của cha mẹ đối với con cái , của mẹ chồng đối với nàng dâuhoặc của con cái đối với cha mẹ Những người sống chung với nhau như
vợ chồng, những cặp đôi đã ly hôn, ly thân có hành vi bạo lực cũng là đốitượng nằm trong khu xử lí của Luật này
1.4 Khái niệm "CTXH trong phòng chống BLGĐ".
Công tác xã hội trong phòng chống bạo lực gia đình là một trong nhữngchuyên ngành quan trọng của CTXH Với kiến thức, kỹ năng chuyên môncủa mình, nhân viên CTXH trong phòng chống bạo lực gia đình tác độngđến tất cả mọi người, gia đình, cộng đồng giúp nâng cao năng lực, đáp ứngnhu cầu và tăng cường chức năng xã hội cho người bị bạo lực, đồng thờiphòng ngừa, ngăn chặn những hành vi bạo lực gia đình Bên cạnh đó cònthúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúpgia đình có bạo lực tiếp cận được các dịch vụ xã hội thông qua đó giải quyếtvấn đề của mình, để gia đình khỏe mạnh
2 Tổng quan về tình trạng BLGĐ trên Thế giới và Việt Nam.
2.1 Tình trạng bạo lực gia đình trên thế giới
Bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo lực chống lại phụ nữ đang xảy ra ởkhắp nơi trên thế giới với nhiều dạng thức tinh vi không phân biệt dân tộc,màu da, tầng lớp, lứa tuổi, trình độ văn hóa, địa vị xã hội Ngay ở nhữngnước được coi là phát triển và văn minh ở châu Âu, châu Mỹ vẫn có không ítngười phải chịu đựng nạn này
Theo số liệu điều tra năm 2010, hơn 1/2 triệu phụ nữ Mỹ (588.490 phụnữ) chết do bạo lực gia đình bởi người chồng của họ Có khoảng 85% nạnnhân của bạo lực gia đình (n = 588.490) là nữ, chỉ có xấp xỉ 15% (n =103.220) nạn nhân là nam Trong năm 2010, bạo lực gây tội nghiêm trọng
Trang 5của chồng đối với vợ tăng 20%, số vụ bạo lực của vợđối với chồng tăng 3%trong tổng số những vụ6nghiêm trọng đối với đàn ông Trung bình mỗi ngày
có hơn 3 phụ nữ bị giết bởi người chồng hoặc bạn trai của họ Năm 2011, có1.247 phụ nữ bị giết bởi chồng mình
Ở Pháp, điều tra mới đây cũng cho thấy tỷ lệ phụ nữ bị chồng ngượcđãi là 2,5% tức là khoảng 1,5 triệu người Theo “Liên đoàn đoàn kết phụ nữquốc gia Pháp” nhận định: “Chỉ riêng tại Paris, kinh đô ánh sáng của vănminh nhân loại, 60 phụ nữ bị chồng hay người tình đánh giết mỗi năm”.Trên cả nước Pháp có 450 phụ nữ chết do bạo hành thể xác hay bạo hànhtinh thần trong gia đình.Các số liệu cho thấy bạo lực gia đình thực sự là mộtvấn đề có tính toàn cầu và đòi hỏi một cách tiếp cận đa ngành để giải quyếttriệt để
2.2 Tình trạng bạo lực gia đình ở Việt Nam
Ở Việt Nam, cho đến thời điểm hiện tại chưa có các cuộc khảo sát trên
toàn quốc về tình trạng bạo lực gia đình Tuy nhiên, các số liệu thống kê củamột số ban ngành liên quan và kết quả của các nghiên cứu điểm cũng chophép phác họa bức tranh chung của vấn đề bạo lực gia đình
Theo báo cáo của Viện khoa học xét xử (Toà án nhân dân tối cao) tại 42tỉnh trong 5 năm (2010-2015), các tỉnh đã xét xử 10.608 vụ án hôn nhân vàgia đình, trong đó 42% vụ án ly hôn có nguyên nhân từ bạo lực gia đình.Tình trạng bạo lực gia đình những năm gần đây đang diễn ra với tính chấtngày càng nghiêm trọng, đối tượng vi phạm cùng số nạn nhân gia tăng ởkhắp các vùng, miền trong cả nước Do nhiều nguyên nhân nhạy cảm, côngtác phòng chống bạo lực gia đình đang gặp nhiều trở ngại
Cũng theo báo cáo của Tòa án Nhân dân tối cao các tòa án địa phươngtrong cả nước đã thụ lý và giải quyết sơ thẩm 352.047 vụ việc về lĩnh vựchôn nhân gia đình Trong đó có tới 39.730 vụ ly hôn do bạo lực gia đình
Trang 6chiếm tới 53,1% tổng số vụ ly hôn Riêng năm 2015, có tới 39.730 vụ ly hôntrong tổng số 65.929 vụ án về hôn nhân gia đình chiếm tỷ lệ là 60,3% Trênđịa bàn Hà Nội , Trung tâm Cảnh sát 113 Hà Nội đã nhận được 517 tin tốcáo, cầu cứu của các nạn nhân bị bạo lực gia đình Các số liệu điều tra mớiđây cũng cho thấy tình trạng bạo lực gia đình ở Việt Nam khá phổ biến Có7,4% số người được hỏi cho biết từng chứng kiến bạo lực thể chất tại cộngđồng, 25% số gia đình từng xảy ra tình trạng bạo lực tinh thần; gần 30% sốgia đình được hỏi cho biết có tình trạng bạo lực tình dục Tuy nhiên, theođánh giá của nhóm nghiên cứu về bạo lực gia đình của Vụ các vấn đề xã hộithuộc Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, những con số này còn cóthể cao hơn nếu người dân hiểu biết hơn về các khái niệm bạo lực gia đình.
3 Một số vấn đề liên quan đến Bạo lực gia đình.
và cháu, giữa cha, mẹ và con, giữa vợ và chồng, giữa anh, chị, em với nhau,hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở, cưỡng ép tảohôn, cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ
Nhóm 2, hành vi bạo lực về thể chất hay thể xác: bao gồm hành vi hành
hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tínhmạng
Nhóm 3, nhóm hành vi bạo lực về kinh tế: bao gồm chiếm đoạt, huỷ hoại,
Trang 7đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viênkhác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên gia đình haycưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khảnăng của họ hoặc là kiểm soát thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ratình trạng phụ thuộc về tài chính.
Nhóm 4, nhóm hành vi bạo lực về tình dục: gồm có hành vi cưỡng épquan hệ tình dục
3.2 Nguyên nhân Bạo lực gia đình.
Nguyên nhân về tâm lý và nhận thức :Thứ nhất phải nói đến nguyên nhân
sâu xa của bạo lực gia đình là nhận thức và thái độ đã ăn sâu vào tiềm thứccủa người dân về vai trò, trách nhiệm được qui về văn hoá, xã hội, nhưngnhiều khi bị ngộ nhận là xuất phát từ sự khác biệt sinh học giữa nam và nữ.Liên quan đến nhóm nguyên nhân này có thể thấy rõ trên thực tế vấn đề bạolực gia đình đã xảy ra từ rất nhiều năm nay, bởi nước ta là nước chịu ảnhhưởng khá nặng nề tư tưởng phong kiến, "trọng nam khinh nữ" Theo Uỷban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, nguyên nhân sâu xa, nguyên nhângốc rễ của bạo lực gia đình là do tư tưởng bất bình đẳng giới, trọng namkhinh nữ Cũng trong nhóm nguyên nhân này phải kể đến tâm lý giấu diếm,cam chịu của phụ nữ Bên cạnh đó, bạo lực gia đình còn có nguyên nhânkhác đó là do trình độ học vấn thấp, tình trạng thiếu hiểu biết về pháp luật,
về quyền của mình mà bản thân phụ nữ chưa nhận thức được
Nguyên nhân kinh tế:Các nghiên cứu đã thực hiện ghi nhận rằng đói nghèo
có liên quan chặt chẽ với tình trạng bạo lực trong gia đình, hay nói cách khácbạo lực gia đình thường xảy ra nhiều hơn trong những gia đình có điều kiệnkinh tế khó khăn
Nguyên nhân do các tệ nạn xã hội: do người chồng hoặc vợ mắc phải, như
Trang 8nghiện rượu, cờ bạc, ma tuý Một câu hỏi đặt ra là liệu việc uống rượu say
có liên quan gì đến các hành vi bạo lực? Có phải khi sử dụng các chất kíchthích như rượu, ma tuý nam giới thường có nguy cơ giải quyết những khókhăn bằng hành vi bạo lực, nhiều người thường lấy cớ say rượu, thua bạc đểđánh đập, hành hạ vợ con?
Nguyên nhân tình cảm, ngoại tình: Trong các nghiên cứu về bạo lực gia
đình, nguyên nhân ngoại tình được ít người thừa nhận nhưng qua nghiên cứulại thấy khá nhiều trường hợp bạo lực gia đình xảy ra do có quan hệ tình cảmkhác giới ngoài hôn nhân Đời sống vợ chồng không được thoả mãn về tìnhdục: Tuy đây là một vấn đề tế nhị, song chúng vẫn là nguồn gốc tạo nên tìnhtrạng bạo lực gia đình
Nguyên nhân do xung đột gia đình :Vấn đề nuôi dạy con cái để xảy ra
những tranh cãi, bất đồng Vấn đề chi tiêu mua sắm không thống nhất, vấn
đề trách nhiệm của mỗi người trong gia đình và thiết lập các mối quan hệ vớinhững người bên ngoài, vv… cũng là một nguyên nhân gây ra bạo hành
Nguyên nhân về học vấn :Các vợ chồng có học vấn thấp thường có những
cuộc bạo hành trong gia đình Do sự nhận thức của họ không cao nên họ sẵnsàng “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay” đối với vợ và con, tuy nhiên đối vớinhững cặp vợ chồng có trình độ học vấn cao cũng vẫn xảy ra những cuộcbạo hành, nhưng thường là những cuộc bạo hành về mặt tinh thần theo kiểu
“chiến tranh lạnh”, “bạo hành câm”
Những nguyên nhân khác :Sự cuồng tín tôn giáo,chính trị, luật pháp, chênh
lệch học vấn, suy thoái lối sống, đạo đức, lấy nhau không xuất phát từ tìnhyêu, vv…
3.3 Hậu quả Bạo lực gia đình
Hậu quả đối với nạn nhân
Về thể chất: Sức khỏe bị hủy hoại, thương tích đau đớn, có thể bị khuyết tật
Trang 9suốt đời, thậm chí dẫn đến tử vong.
Về tinh thần: Luôn ám ảnh bị bạo lực; chán nản, buồn rầu, lo lắng, sợ hãi,mất tự tin, hoang mang, trầm cảm; cảm thấy cuộc sống nặng nề, căng thẳng
và tuyệt vọng
Về sức khỏe sinh sản: Mang thai ngoài ý muốn, thai nhi suy dinh dưỡng, sẩythai, đẻ non, lây nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhiễm HIV
Hậu quả đối với người gây bạo lực gia đình
Phá hỏng mối quan hệ vợ - chồng, cảm thấy cô đơn ngay trong gia đình.Phải đóng tiền nộp phạt vi phạm hành chính khi gây ra bạo lực gia đình
Bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng với nạn nhân
Hậu quả đối với gia đình
Li thân, li hôn Tốn tiền chữa trị và phục hồi sức khỏe thể chất và sức khỏetinh thần cho nạn nhân và người chứng kiến bạo lực gia đình Giảm thời gian
và năng suất lao động từ đó giảm thu nhập gia đình Không có khả năng làmtròn bổn phận với gia đình nội, ngoại.Trẻ em làm nhân chứng hoặc là nạnnhân của bạo lực sẽ có thể đi đến niềm tin rằng, bạo lực là phương thức hữu
lý để giải quyết xung đột giữa con người với nhau Các cậu bé trai học hỏirằng, phụ nữ không có giá trị hoặc đáng tôn trọng gì, và chúng thấy bạo lựchướng trực tiếp vào phụ nữ thì càng dễ lạm dụng phụ nữ khi lớn lên Các bégái làm nhân chứng bạo lực gia đình ở trong chính nhà mình thì về sau dễtrở thành nạn nhân của chồng
Hậu quả đối với xã hội
Giảm sự đóng góp của nạn nhân và người gây bạo lực gia đình đối với xãhội tạo ra lực lượng lao động tương lai có sức khỏe thể chất và tinh thần yếu,thiếu sáng tạo Nếu không xử lý triệt để, xã hội sẽ chấp nhận và dung túngcho bạo lực gia đình Hạn chế hiệu quả công tác phòng chống HIV/AIDS vàkiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh
Trang 104 Vai trò CTXH trong việc phòng, chống Bạo lực gia đình.
Phòng ngừa: Chức năng phòng ngừa của CTXH thể thiện qua các hoạt
động giáo dục, phổ biến tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cá nhân, giađình và cộng đồng về luật pháp, chính sách xã hội và những vấn đề xã hộiliên quan đến bạo lực gia đình Đơn cử như hoạt động giáo dục cộng đồng
về kiến thức Luật phòng, chống bạo lực gia đình Thông qua các hoạt độnggiáo dục như vậy, CTXH đã giúp ngăn ngừa các vấn đề xã hội có thể xảy ravới cá nhân, gia đình và cộng đồng
Can thiệp: Nhân viên CTXH sử dung các kiến thức, kỹ năng của mình để
cung cấp các dịch vụ xã hội cũng như có những hoạt động CTXH can thiệpvào gia đình có bạo lực
Phục hồi: Giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng khôi phục lại chức năng
tâm lý, xã hội đã bị suy giảm lấy lại trạng thái cân bằng trong cuộc sống.Thông qua các hoạt động phục hồi, nhân viên công tác xã hội giúp cho đốitượng trở lại cuộc sống bình thường
Phát triển: CTXH thực hiện chức năng phát triển thông qua các hoạt
động xây dựng luật pháp, các chính sách, chương trình dịch vụ giúp cá nhân,gia đình và cộng đồng phát triển khả năng của mình đóng góp cho sự pháttriển của xã hội Chức năng phát triển còn giúp đối tượng tăng năng lực vàtăng khả năng ứng phó với các tình huống và có nguy cơ cao dẫn đến nhữngvấn đề liên quan đến bạo lực gia đình và các vấn đề khác của gia đình
5 Các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình.
Nhân viên CTXH thường thực hiện các dịch vụ sau đây để trợ giúp nạnnhân BLGĐ và những người có liên quan:
- Tiếp nhận đối tượng là nạn nhân của BLGĐ
- Thực hiện tham vấn, trợ giúp tâm lý
Trang 11- Hỗ trợ xử lý khủng hoảng
- Quản lý ca
- Truyền thông phòng ngừa BLGĐ
- Kết nối và chuyển gửi đối tượng là nạn nhân BLGĐ tới các dịch vụ trợgiúp tại địa phương và tuyến cao hơn
- Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân và người thân của nạn nhân
- Tham gia thu thập dữ liệu, tổng hợp và báo cáo số liệu
- Thực hiện biện hộ luật pháp , chính sách liên quan tới BLGĐ, bảo vệquyền lợi của nạn nhân và BLGĐ
- Tổ chức các hoạt động nhóm để trợ giúp nạn nhân BLGĐ và những người
- Thể hiện thái độ bực bội để bao biện cho hành vi bạo lực của mình
- Thể hiện quyền lực để kiểm soát người bị bạo lực
- Sở hữu
- Tạo sự tách biệt giữa hành vi bạo lực với những hành vi khác trongcuộc sống hàng ngày
- Tự xem mình là nạn nhân
- Những trải nghiệm thời thơ ấu ảnh hưởng đến người gây ra bạo lực
6 2 Đối với người bị bạo lực.
Những nạn nhân BLGĐ, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em , thường có nhữngđặc điểm tâm lý sau :
- Lo sợ, sợ hãi
Trang 12- Bị ràng buộc với chồng về tình cảm, kinh tế
- Hy vọng vào sự thay đổi của chồng, cam chịu, tự cho rằng mình cóthể giải quyết được
- Không tin tưởng vào sự can thiệp của cộng đồng, chính quyền
II Thực trạng triển khai mô hình Câu lạc bộ " Gia đình hạnh phúc" huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
1 Giới thiệu về huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
Huyện Lục Yên nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Yên Bái, trên toạ độ địa lý:
lý và hệ thống giao thông thuận lợi như trên huyện Lục Yên có nhiều tiềmnăng phát triển, giao lưu buôn bán, trao đổi hàng hoá trong khu vực, hìnhthành một hệ thống thương mại khá sôi động ở địa phương Hoạt động dịch
vụ tương đối đa dạng, tập trung vào các lĩnh vực như: Nhà hàng, khách sạn,