Phân tích thị trường ô tô việt nam

Xu thế này dự đoán sẽtiếp tục trong một thời gian dài nữa cộng với lộ trình gia nhập AEC1 củaViệt Nam khiến các hãng ô tô ra sức chạy đua vào thị trường nước tamột thị trường trước đây đ

2 Thân Phương Trinh

3 Ngô Lý Phượng Châu

ó thể xem ngành công nghiệp

ô tô là thước đo cho sự phát

triển kinh tế của đất nước Nếu

như chỉ vài năm trước đây,

ngành công nghiệp này được xem là “xa xỉ” ở nước ta thì giờ đây, cùngvới sự phát triển nhanh chóng của đất nước, ngành công nghiệp ô tô đangbùng lên mạnh mẽ

C

Việt Nam đang được xem là một vùng đất màu mỡ cho các nhà sản xuất ô

tô Trong khi thị trường xe ở các nước láng giềng đang đi dần vào bãohoà như là một kết quả của chính sách kích cầu ô tô vài năm trước đây,người dân Việt Nam bắt đầu đổ xô đi mua ô tô theo đúng qui luật cungcầu khi mà kinh tế đất nước đã phát triển đáng kể Xu thế này dự đoán sẽtiếp tục trong một thời gian dài nữa cộng với lộ trình gia nhập AEC1 củaViệt Nam khiến các hãng ô tô ra sức chạy đua vào thị trường nước ta(một thị trường trước đây được cho là đắt đỏ nhất thế giới cùng các chínhsách thuế và chính sách đầu tư), mà ngay cả các hãng xe sang cũng thamgia tích cực vào cuộc đua này Như một kết quả tất yếu, thị trường xe ô tôViệt Nam trở nên đa dạng cả về mẫu mã, phân khúc lẫn đối tượng kháchhàng Tình hình đó khiến cho thị trường ô tô trở nên một cuộc chiếnkhốc liệt hơn bao giờ hết Các hãng ô tô ra sức tung ra các chiến lượccạnh tranh để có một chỗ đứng trong thị trường được xem là ngày càngtrở nên khó tính

Hiện nay, ngành công nghiệp ô tô nước ta không chỉ giữ một vị trí quantrọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế quốc dân phát triển thông qua đápứng nhu cầu giao thông vận tải, góp phần phát triển sản xuất và kinhdoanh thương mại mà còn là một ngành kinh tế mang lại lợi nhuận rất caonhờ sản xuất ra những sản phẩm có giá trị vượt trội, đóng góp rất lớn vàoGDP của quốc gia

Tuy nhiên, hội nhập là con dao hai lưỡi, nhất là đối với nền công nghiệp ô

tô còn non trẻ như nước nhà Vậy, thực sự có phải là thị trườngô tô nướcnhà trong tương lai sẽ chỉ toàn màu hồng hay không?

Chính vì những lí do đó, nhóm làm đề tài đã chọn chủ đề “Phân tích thịtrường ô tô và các chiến lược cạnh tranh của các hãng ô tô Việt Nam”

1 Asean Economic Community

2

L I GI I THI U Ờ Ớ Ệ

A – PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG

XE Ô TÔỞ VIỆT NAM

I Khả năng sản xuất và nhập khẩu

1.1 Sản xuất

1.1.1 Khả năng sản xuất kém, chủ yếu là lắp ráp

So với các các quốc gia trên thế giới, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam ra đời khámuộn Sau quá trình đổi mới, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chính sách nhằm khuyếnkhích sự phát triển của ngành ô tô, đưa ô tô trở thành mũi nhọn trong quá trình côngnghiệp hóa và hiện đại hóa Sau hơn 25 phát triển, thị trường Việt Nam đang là sân chơicủa nhiều thương hiệu nổi tiếng thế giới như Toyota, Honda, Fords, GM… và cả nhữngdoanh nghiệp nội địa như Trường Hải, TMT, Vinaxuki với doanh số bán hàng đạt gần120,000 xe mỗi năm

Tuy nhiên, theo thống kê của Tổ chức quốc tế các nhà sản xuất ô tô (OICA)2, năm

2013 Việt Nam đã xuất xưởng tổng cộng 40,902 xe ô tô, tương đương khoảng 0.04%lượng xe sản xuất trên toàn thế giới trong cùng năm Số lượng xe sản xuất trong năm

2013 của 5 nước sản xuất ô tô hàng đầu thế giới là Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Đức vàHàn Quốc chiếm lần lượt 25%, 12%, 11%, 6.6% và 5.2% sản lượng toàn thế giới Nhưvậy, có thể thấy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam là tí hon giữa những người khổng lồđến từ các quốc gia có lịch sử nền công nghiệp ô tô lâu đời

Tính đến tháng 4 năm 2012, Việt Nam có 33 công ty doanh nghiệp hỗ trợ cấp 1 và

181 công ty cấp 2

hưởng ưu đãi của một ngành sản xuất mũi nhọn, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn

2 Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles

3

chỉ là một ngành công nghiệp lắp ráp với công việc chính là nhập khẩu linh kiện,lắp ráp và phân phối trên thị trường nội địa Ngành công nghiệp linh kiện vô cùng nhỏ bécàng khiến cho mức độ phụ thuộc của công nghiệp ô tô Việt Nam ngày càng phụ thuộcvào nhập khẩu Mặc dù là một thách thức lớn đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam,điều này cũng cho thấy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam có rất nhiều tiềm năng pháttriển, nhất là khi tỉ lệ sở hữu xe ôtô ở Việt Nam chỉ khoảng 4%.

Theo số liệu của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), năm 2015,tổng năng lực sản xuất, lắp ráp ô tô của Việt Nam vào khoảng 460.000 xe/năm, phần lớnmới dừng ở lắp ráp giản đơn (Thái Lan là 2,1 triệu xe; Indonesia, Malaysia cũng đạt trên 2triệu xe/năm), trong đó với xe con, tỷ lệ nội địa hóa của Thaco đạt 15 - 18%; Toyota ViệtNam đạt 37% (riêng cho dòng xe Innova) Với xe tải nhẹ, tỷ lệ nội địa hóa của Thaco đạt33%, Vinaxuki đạt 50%

Xuất phát từ thực tế về sự thiếu đồng bộ trong chính sách hỗ trợ, trongthời gian gần đây, sự tăng trưởng liên tục về sản xuất vẫn chỉ đến từ những công ty đã cóthương hiệu ở Việt Nam như Trường Hải, Toyota, Ford… Hoàn toàn không có sự ảnhhưởng lớn của những người chơi mới trên sân chơi ô tô Việt Nam Có thể thấy, sự tăngtrưởng này gần như hoàn toàn gây ra bởi phía cầu: Đà phục hồi của nền kinh tế và tiêudùng cá nhân

Trong khi năng lực sản xuất của xe trong nước không có sự phát triển đáng kể, sựsôi động của thị trường ô tô Việt Nam tiếp tục đến từ phân khúc xe nhập khẩu

Đã trở thành một phân khúc thị trường lớn từ nhiều năm nay, xe nhập khẩu sẽ tiếptục phát triển mạnh mẽ theo lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu của Chính phủ Việt Namđến năm 2018, đặc biệt là các hãng xe đến từ khu vực ASEAN3 Nếu không có nhữngchính sách hỗ trợ trong thời gian tới, viễn cảnh thị trường Việt Nam ngập tràn xe nhậpkhẩu từ Thái Lan, Indonesia là hoàn toàn cóthể xảy ra

1.1.2 Sự yếu kém của ngành công nghiệp phụ trợ

Theo lộ trình phát triển ngành công nghiệp ô tô của Chính phủ giai đoạn

2010-2020, tỉ lệ nội địa hóa đối với sản phẩm ô tô đạt mức 60% cho tất cả các loại xe Tuynhiên, tỉ lệ này đối với xe ô tô 9 chỗ trở xuống chỉ đạt 15% trong khi xe ô tô 10 chỗ trởlên cũng chỉ ở mức 30% Trách nhiệm lớn của vấn đề này đến từ sự yếu kém của ngànhcông nghiệp phụ trợ

Số lượng linh kiện cần thiết để sản xuất một chiếc ô tô là khoảng 20,000 đến30,000 Trong khi số lượng nhà sản xuất linh kiện trong nước chỉ khoảng hơn200.Thêm vào đó, năng lực sản xuất của các doanh nghiệp này cũng chỉ dừng lại ở những chitiết đơn giản và có hàm lượng công nghệ rất thấp như bánh xe, ắc quy, ghế ngồi… trongkhi không đủ công nghệ để sản xuất chi tiết phức tạp như động cơ, máy móc, các linhkiện đơn giản cũng không được đầu tư đúng mức Có thể thấy, ngành công nghiệp phụtrợ của Việt Nam vừa thiếu lại vừa yếu Khi cả những chi tiết đơn giản nhất cũng phảinhập khẩu, việc các doanh nghiệp không thể nâng cao tỉ lệ nội địa hóa là điều dễ hiểu

Theo lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu của Chính phủ, thuế nhập khẩu bộ linhkiện

từ ASEAN sẽ về mức 0% trong năm 2018 Trong khi đó, Indonesia và Thái Lan là cácquốc gia cực kì phát triển về ngành công nghiệp phụ trợ Vì vậy, nếu không có sự pháttriển về năng lực sản xuất của các doanh nghiệp nội địa, linh kiện nhập khẩu sẽ hoàn toàn

3Association of Southeast Asian Nations

4

chiếm lĩnh thị trường Việt Nam là điều chắc chắn xảy ra Không có năng lực sản xuấtmáy móc, phụ thuộc hoàn toàn vào linh kiện nhập khẩu, các doanh nghiệp sản xuất ô

tô ở Việt Nam sẽ hoàn toàn là các công ty lắp ráp

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến sàn xuất ô tô

1.1.3.1 Chính trị

Việt Nam là một quốc gia có nền chính trị rất ổn định, do đó, trong ngắn hạn, nềnkinh tế nói chung và ngành ô tô nói riêng sẽ không phải chịu ảnh hưởng của biến động

về chính trị Tình trạng tham nhũng đã được thừa nhận và Chính phủ Việt Nam đang

có những bước đi để giải quyết vấn đề này

Yếu tố chính trị ảnh hưởng lớn nhất đối với nền công nghiệp ô tô ViệtNam trong thời gian gần đây chính là những mâu thuẫn giữa Việt Nam và TrungQuốc trên biển Đông Hiện Trung Quốc đang là nhà cung cấp linh kiện lớn thứ 2 cho ViệtNam, vì vậy, xung đột xảy ra sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các nhà sản xuất trong nước

1.1.3.2 Kinh tế

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhấttrong khu vực châu Á với mức tăng trung bình 7.1% trong thời kì từ năm 2000-

2012 Sự tăng trưởng kinh tế kéo theo sự phát triển của tầng lớp trung lưu, những người

có nhu cầu về tiêu thụ xe ô tô Ngoài ra, tốc độ đô thị hóa lớn cũng góp phần khiến chonhu cầu ô tô tăng cao

Về phía Chính phủ, việc kiên trì với mục tiêu toàn cầu hóa qua quá trình cổphần hóa các doanh nghiệp nhà nước và tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thươngmại được coi là những bước đi đúng hướng Cùng với đó, Việt Nam cũng trở thànhthành viên của WTO4 và AEC hứa hẹn tạo ra sự cạnh tranh và thúc đẩy các doanh nghiệpnội địa phát triển

Mặc dù vậy, nền kinh tế Việt Nam cũng đang gặp nhiều thách thức.Chính sáchgiảm giá tiền tệ mặc dù có những tác động tích cực đến cán cân thương mại, tuy nhiên,đối với ngành ô tô vốn phụ thuộc rất lớn vào nguồn linh kiện nhập khẩu sẽ tạo ra bất lợi

về chi phí đầu vào

Mặc dù lạm phát đã được kiếm chế, tuy nhiên tốc độ phục hồi của nền kinh tế vẫncòn chậm Tăng trưởng tín dụng nhìn chung ở mức thấp

1.1.3.3 Môi trường kinh doanh

Việt Nam là quốc gia có dân số trẻ, lực lượng lao động đông và có giá thành rẻ.Đây là yếu tố thu hút nhà đầu tư nước ngoài trên khắp thế giới, đặc biệt là các nền kinh tếlớn ở Châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan…điều này tạo ra cơ hội cho các doanhnghiệp Việt Nam tiếp cận với công nghệ hiện đại

Một yếu tố khác tạo ra sức hấp dẫn cho môi trường kinh doanh ở Việt Nam là vịtrí địa lí Nằm trên bán đảo Trung Ấn và tuyến đường biển quốc tế, Việt Nam rấtthuận lợi cho giao thông vận tải và hoạt động xuất nhập khẩu

Chính phủ Việt Nam cũng đang tích cực trong việc cải tổ nền kinh tế Tốc độ cổphần hóa và tiến độ tái cầu trúc hệ thống ngân hàng đang là những yếu tố được các nhàđầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm trong thời điểm hiện tại

Tuy nhiên, Việt Nam cũng có nhiều vấn đề cần cải thiện trong thời gian tới Cơ sở

hạ tầng yếu kém tạo ra hạn chế cho việc triển khai các dự án có công nghệ cao Hệ thống

4 World Trade Organization

5

giao thông lạc hậu, chưa bắt kịp tốc độ phát triển của nền kinh tế và nhu cầu hội nhập nềnkinh tế Trong khi đó, chất lượng nguồn nhân lực thấp, không đáp ứng được yêu cầu vềtrình độ kĩ thuật cao

Ngoài ra, một trong những yếu tố lớn khiến cho các nhà đầu tư nước ngoàingại đầu tư vào Việt Nam là yếu tố tham nhũng Mặc dù đã có những cải thiện trong thờigian gần đây, tuy nhiên Việt Nam vẫn xếp 123 trên 176 quốc gia về mức độ tham nhũng

1.2 Nhập khẩu

1.2.1 Tình hình nhập khẩu năm 2014

Tổng số ô tô nhập khẩu của cả nước trong năm 2014 đạt 71.045 chiếc với trị giá1,584 tỷ USD; ghi nhận con số kỷ lục cả về số lượng và giá trị

Số lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu theo tháng năm 2014 (Nguồn: Tổng cục Hải quan)

So với năm 2013, nhập khẩu xe nguyên chiếc tăng 102% về số lượng và tăng119% về giá trị

Giá trị ô tô nguyên chiếc nhập khẩu năm 2014 (Nguồn: Tổng cục Hải quan)

Theo thống kê, giá trị nhập khẩu ô tô nguyên chiếc chiếm khoảng hơn 1% tổngkim ngạch nhập khẩu hàng hóa của cả nước Tuy nhiên, đối với mặt hàng cần hạn chếnhập khẩu như ô tô nguyên chiếc, đây là một tỷ lệ khá cao; cho thấy nhu cầu sắm xe ngoạicủa người Việt vẫn không ngừng tăng lên

Số liệu xe nhập khẩu nguyên chiếc do Hải quan và Hiệp hội các nhà sản xuất ô tôViệt Nam (VAMA) có sự chênh lệch khá lớn Theo VAMA, lượng tiêu thụ xe nhập khẩunguyên chiếc năm 2014 chỉ ở mức hơn 41.000 xe, tăng trưởng 83% - tức thấp hơn 30.000

xe so với số liệu của Hải quan

1.2.2 Tình hình nhập khẩu ô tô trong nửa đầu năm 2015 và dự báo các xu hướng nhập khẩu trong tương lai gần.

1.2.2.1 Tình hình nhập khẩu nửa đầu 2015:

6

Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính) vừa công bố số liệu xuất nhập khẩu các mặthàng tính đến hết tháng 8, trong đó đáng chú ý là ôtô nguyên chiếc Chỉ trong 8 tháng, cácdoanh nghiệp đã nhập khẩu 75.240 xe ôtô các loại với tổng giá trị kim ngạch 1,91 tỷUSD, tăng 101,7% về lượng và 133,2% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.

Thực tế cho thấy, 8 tháng đầu năm, doanh số bán xe lắp ráp trong nước của cácthành viên VAMA dù tăng thêm 54% so với năm ngoái nhưng vẫn thấp hơn con số 67%của xe nhập khẩu nguyên chiếc

Đặc biệt, càng về những tháng cuối năm, nhu cầu mua sắm ô tô ngày càng tăng mạnh và đánh dấu một năm “bùng nổ” của thị trường ô tô ngoại tại Việt Nam Đây cũng

là một thách thức lớn đối với các nhà sản xuất xe nội trong nước

1.2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình nhập khẩu ô tô trong tương lai

1.2.2.2.1 Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)

1.2.2.2.1.1 Sơ lược về hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)

Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), là một hiệp định, thỏathuận thương mại tự do giữa 12 quốc gia với mục đích hội nhập nền kinh tế khu vực Châu

Á – Thái Bình Dương 12 thành viên của TPP bao gồm: Úc, Brunei, Chile, Malaysia,Mexico, New Zealand, Canada, Peru, Singapore, Vietnam, Mỹ và Nhật Bản

Mục tiêu chính của TPP là xóa bỏ các loại thuế và rào cản cho hàng hóa, dịch vụxuất nhập khẩu giữa các nước thành viên Ngoài ra, TPP sẽ còn thống nhất nhiều luật lệ,quy tắc chung giữa các nước này, như: sở hữu trí tuệ, chất lượng thực phẩm, hay an toànlao động…Các quốc gia thành viên hiện tại của TPP chiếm 40% GDP của cả thế giới và26% lượng giao dịch hàng hóa toàn cầu

1.2.2.2.1.2 Ảnh hưởng của hiệp định lên ngành công nghiệp ô tô

Theo thỏa thuận TPP, Việt Nam sẽ cắt giảm dần thuế nhập khẩu đối với ôtô

có động cơ dung tích từ 3.0 L trở lên về 0% trong vòng 10 năm (hiện thuế nhập khẩu ôtônguyên chiếc từ các nước này về Việt Nam đang ở mức 70%) Mỹ và Nhật hiện nay là haiquốc gia xuất khẩu ôtô lớn nhất trong khối TPP Do đó ôtô hai nước này sẽ rộng đườngtiến vào thị trường Việt Nam đầy hấp dẫn

Cũng theo thỏa thuận này, ôtô được miễn thuế nhập khẩu sẽ phải có ít nhất 45%linh kiện sản xuất nội khối TPP Một chiếc xe được xem là sản xuất nội khối nếu cácthành phần chính được làm tại một trong 12 nước TPP Còn các linh kiện nhỏ vẫn có thểđược lấy từ bên ngoài Các nhà đầu tư có thể dịch chuyển đầu tư chuỗi cung ứng linh kiệnphụ tùng ôtô từ Thái Lan (nước không phải thành viên TPP) sang Việt Nam để đượchưởng thuế suất 0% Do đó, TPP sẽ tạo ra sức hút đầu tư cho Việt Nam trong ngành sản

7

xuất linh kiện phụ tùng ôtô Điều này cũng tạo tiền đề cho việc sản xuất ar một chiếc ô tô

“Made in Vietnam”

Ở góc nhìn khác, một chuyên gia kinh tế nhận định khi xe nhập khẩu rẻ hơn xetrong nước, các doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp sẽ có xu hướng chuyển sang nhập khẩu

xe Điều này sẽ ảnh hưởng đến chiến lược phát triển công nghiệp ôtô nội địa

Ở góc độ khác, quá trình hội nhập này có thể mang đến những thách thức khôngnhỏ, đặc biệt với các nhà sản xuất trong nước Khi hiệp định TPP chính thức có hiệu lực,thuế suất nhập khẩu giữa các nước nội khối sẽ giảm xuống 0%, đến lúc đó, nếu khôngchứng minh được tỉ lệ linh phụ kiện đạt 45% có xuất xứ nội khối, Việt Nam chỉ còn cáchnhập khẩu ô tô Song song với hiệp định TPP, lộ trình cắt giảm thuế quan đối với mặthàng ôtô nhập khẩu từ các quốc gia thành viên ASEAN và ASEAN + 3 (gồm Trung Quốc,Hàn Quốc, Nhật Bản) sẽ giảm rất nhanh và đến năm 2018, mức phổ biến sẽ là 5%, chỉnhỉnh hơn chút ít so với xe nhập khẩu từ các nước thành viên ASEAN là 0% Vì vậy, với

tỉ lệ nội địa hóa ở mức thấp như hiện nay, VN có thể sẽ trở thành thị trường tiêu thụ xe ôtôcủa các doanh nghiệp nước ngoài

Hơn nữa, khi các doanh nghiệp Mỹ, Nhật đổ tiền sản xuất linh kiện ở Việt Nam, họcũng sẽ xem xét kỹ về trình độ năng lực lao động, các loại thuế phí phải đóng… có lợithế hơn so với đầu tư tại nước họ hay không Đồng thời cơ chế chính sách, thủ tục hànhchính của Việt Nam phải thay đổi hợp lý hơn, đến lúc đó Việt Nam mới có thể trở thànhnơi cung cấp linh kiện ô tô cho thế giới

1.2.2.2.2 Dự thảo thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô

Cụ thể dự thảo thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) với mặt hàng ô tô dưới1.000 cm đã tăng lên so với dự thảo tại tờ trình số 469/TTr-CP ngày 6/10/2015 Đồng thờithời gian áp dụng các mức thuế suất cũng được chia cụ thể hơn qua các năm (xem bảng 1phần phụ lục)

Cụ thể, xe ô tô có dung tích xi lanh5 trên 3.0 đến 4.0 sẽ tăng thuế TTĐB từ 60% lên90% Xe có dung tích xi lanh trên 4.0 đến 5.0 tăng thuế từ 60% lên 110%.Xe có dung tích

xi lanh trên 5.0 đến 6.0 tăng thuế từ 60% lên 130%.Với xe trên 6.0 sẽ tăng tới 2,5 lần mứcthuế hiện hành, từ 60% lên 150%.Chiều ngược lại, Chính phủ chọn phương án giảm thuếTTĐB đối với dòng xe ưu tiên phát triển có dung tích xi lanh dưới 2.0 với mức giảm từ 5-15% Theo lý giải, việc đề nghị tăng thuế suất với dòng xe kể trên vì những dòng xe tiêuhao nhiên liệu, kích thước lớn chưa phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông và thu nhậpngười dân, lượng khí thải ra môi trường lớn

Nếu Quốc hội phê duyệt phương án này thì từ năm 2016, ô tô nhập khẩu có giảmgiá nhưng sẽ không giảm mạnh Cụ thể, theo cam kết gia nhập AFTA, từ 1/1/2016 thuếsuất thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ khu vực ASEAN về Việt Nam sẽ giảm xuốngcòn 40% và đến 1/7 sang năm, thuế tiêu thụ đặc biệt với xe có dung tích xi lanh từ 2.0L

5Dung tích xi lanh: thể tích của tất cả các xilanh bên trong của động cơ, thường đo bằng đơn vị lít hoặc cc

8

trở xuống giảm 5%.Theo tính toán của các doanh nghiệp, ô tô có dung tích xi lanh dưới2.0L nhập khẩu nguyên chiếc từ ASEAN về sẽ giảm khoảng 7% vào thời điểm sau1/7/2016 Trong khi đó, nếu áp dụng phương án trước kia, mức giá xe loại này có thểgiảm từ 15% tới 30%, tùy từng dung tích.Với ô tô nhập khẩu ngoài khu vực ASEAN, theocam kết của các hiệp định thương mại khác, do thuế suất thuế nhập khẩu giảm khôngđáng kể, chỉ ở mức khoảng 6-7% trong năm 2016, nên giá xe nhập về Việt Nam, tính cảthuế tiêu thụ đặc biệt, giảm không đáng kể.Như vậy, muốn mua xe rẻ thì phải chờ đến

2019, khi đó thuế tiêu thụ đặc biệt giảm sâu và thuế nhập khẩu với khu vực ASEAN đã vềmức 0%, các khu vực khác xuống mức 50%, giá xe dung tích nhỏ có dòng giảm tới 42%,như Bộ Tài chính tính toán

1.2.2.2.3 Nguôn lực đến từ thị trường Nga

Với việc Việt Nam tham gia FTA với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EEU), thuế NK ô

tô sẽ được dỡ bỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho NK ô tô Nga vào Việt Nam Về mặt chấtlượng, hiện nay, hãng xe Nga đã hợp tác với hãng Nissan của Nhật Bản để phục hồithương hiệu Lada nên mẫu mã tương đối hiện đại, gọn nhẹ, chất lượng cũng được nângcao, phù hợp với thị trường Việt Nam

Các tập đoàn đa quốc gia trên thế giới có thể sản xuất một chiếc ô tô ở hàng chụcquốc gia khác nhau, mỗi quốc gia sản xuất một bộ phận, sau đó lắp ghép lại với nhau Khi

họ mở nhà máy tại Việt Nam cũng chỉ là chuyên sản xuất một bộ phận nhất định, do đó,muốn yêu cầu mức độ nội địa hóa cao cũng khó Nhưng người Nga thì khác, các hãng ô tôNga tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu ít hơn so với nước khác Chính vì thế khi họ

mở các nhà máy sản xuất ô tô ở các nước khác thì họ vẫn có thể chuyển giao công nghệ

để tạo ra quy trình sản xuất mang tính khép kín Đây có thể là một bước đột phá về mặtcông nghệ đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, bởi Việt Nam đã bỏ ra rất nhiều thờigian, tiền của nhưng ngành công nghiệp ô tô vẫn không thể nào phát triển được

II Qui mô tiêu thụ hàng năm(Bảng 9 phần Phụ lục)

Đạt mức 77,998 chiếc trong 7 tháng đầu năm 2014, doanh số bán hàng toànthịtrường đã tăng trưởng 32% so với cùng kì năm 2013, trong đó, xe ô tô con tăng 34%

và ô tô tải tăng 28%

Trong tháng 3/2015, doanh số bán hàng của toàn thị trường đạt 16.399 xe; bao gồm9.416 xe du lịch và 6.983 xe thương mại.Tổng doanh số bán hàng của toàn thị trường tínhđến hết tháng 3/2015 tăng 62% so với cùng kì năm ngoái Trong đó, xe ô tô du lịch tăng60% và xe thương mại tăng 67%

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) vừa công bố tình hình tiêu thụ ô

tô 3 quý đầu năm 2015 Theo đó, trong tháng 9/2015, doanh số bán hàng của toàn thịtrường đạt 21.366 xe, tăng 17% so với tháng trước và tăng 32% so với cùng kỳ nămtrước

Trước đó, báo cáo của VAMA cho biết, doanh số bán hàng của toàn thị trườngtháng 8/2015 đạt 18.236 xe, giảm 10% so với tháng 7/2015 và tăng 45% so với cùng kỳnăm 2014.Trong mức tiêu thụ 21.366 xe của tháng 9 bao gồm 12.789 xe du lịch; 7.594 xe

9

thương mại và 983 xe chuyên dụng Doanh số xe du lịch tăng 24%; xe thương mại tăng5,9% và xe chuyên dụng tăng 29,5% so với tháng trước.

Như vậy, tính đến hết tháng 9/2015, tổng sản lượng tiêu thụ toàn thị trường đạt163.443 xe; tăng 53% so với cùng kì năm ngoái Trong đó, xe ô tô du lịch tăng 40%; xethương mại tăng 71% và xe chuyên dụng tăng 130% so với cùng kì năm ngoái.Cũng theobáo cáo của VAMA, tính đến hết tháng 9/2015, doanh số bán hàng của xe lắp ráp trongnước tăng 52% trong khi xe nhập khẩu tăng 57% so với cùng kì năm ngoái

Qui mô tiêu thụ ô tô Việt Nam qua các năm:

Những con số trên phần nào phản ánh đúng sự hồi phục tính chu kì rất cao củagành ô tô nếu được so sánh với 4 năm về trước Khi nền kinh tế đang vật lộn trong khókhăn, tổng doanh số bán hàng 7 tháng đầu năm chỉ đạt 50,316 chiếc Các doanh nghiệpđua nhau báo lỗ, thậm chí xin hoãn thuế để giảm bớt những khó khăn

Trong khi đó, kinh tế vĩ mô Việt Nam tiếp tục đà phục hồi với nhiều yếu tố tíchcực hỗ trợ phát triển Chính phủ kiên trì với mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế và hệ thốngngân hàng thương mại đem lại nhiều niềm tin cho nhà đầu tư Chính sách nới lỏng tiền tệvới lãi suất thấp cũng là một yếu tố hỗ trợ cho nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngànhcông nghiệp ô tô nói riêng Với góc nhìn từ tình hình kinh tế vĩ mô, có thể thấy triển vọngbán hàng của ngành ô tô là rất tích cực

III Phân khúc thị trường ô tô ở Việt Nam

3.1 Theo hoạt động kinh doanh chính:

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam được chia làm 2 bộ phận là sản xuất và phânphối Điều đó có nghĩa là ngành công nghiệp này bao gồm các doanh nghiệp chỉ sản xuất

10

ô tô và các công ty làm nhiệm vụ phân phối sản phâm của các doanh nghiệp này Điểnhình có thể kế đến HHS (chuyên phân phối xe tải Dongfeng Trung Quốc), HAX (đại líMercedes), SVC (phân phối cho nhiều hãng xe)…

Tuy nhiên, trên thực tế, các doanh nghiệp sản xuất lớn cũng tạo lập các kênh phânphối riêng cho mình, như Toyota, TMT, Trường Hải… Trong khi đó, các doanh nghiệpphân phối chủ yếu làm đại lí cho các hãng xe liên doanh như Toyota, Ford… hoặc nhậpkhẩu và phân phối xe nguyên chiếc của các hãng lớn

3.2 Theo nguồn gốc xe, có thể chia thị trường trong nước thành 2 phân khúc là xe lắp ráp

trong nước và xe nhập khẩu nguyên chiếc

Thị trường trong nước hiện nay có xu hướng ưa chuộng xe nhập khẩu nguyênchiếc Điều này thể hiện rõ qua sự tăng trưởng thị phần phân khúc xe nhập khẩu Theo sốliệu của Hải Quan Việt Nam, 6 tháng đầu năm 2014, Hàn Quốc tiếp tục là thị trườngchính cung cấp ô tô nguyên chiếc cho Việt Nam với 7.74 nghìn chiếc, giảm 8% Tiếp theo

là Thái Lan là 4.96 nghìn chiếc, tăng 50,5%; Trung Quốc là 4.63 nghìn chiếc, tăng mạnh127%; Nhật Bản là 1.43 nghìn chiếc, tăng 66% so với cùng kỳ năm 2013 Số liệu củaTổng cục Thống kê cho thấy, trong tháng 1-2015 có khoảng 10.000 xe ô tô nguyên chiếcđược nhập về với tổng giá trị khoảng 156 triệu đô la Mỹ, gấp gần 2,5 lần so với cùng kỳnăm 2014

Giới quan sát cho rằng khả năng ô tô nhập khẩu nguyên chiếc sẽ tiếp tục tăng cao

vì hầu hết các liên doanh lắp ráp ô tô hiện nay đều có sẵn một số dòng xe nhập khẩu vàchưa có ý định lắp ráp những dòng xe này, trong khi thuế nhập khẩu các loại ô tô đangtrong xu hướng giảm Theo lộ trình gia nhập AFTA6, thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từkhu vực ASEAN về Việt Nam năm 2014 giảm 50%, năm 2015 còn 35%, năm 2016 còn20%, năm 2017 còn 10% và 2018 xuống 0%

(Bảng kết quả bán hàng toàn thị trường, có phân tách xe nhập và xe lắp ráp)

3.3 Theo mục đích sử dụng, thị trường Việt Nam được chia làm 2 phân khúc là xe

thương mại (CV) và xe du lịch (PC)

Xe thương mại, đặc trưng bởi các dòng xe tải, xe bus với mục đích sử dụng chính

là chuyên chở người và hàng hóa Mặc dù ít được nói đến, tuy nhiên đây là một phânkhúc cực kì quan trọng Các thương hiệu lớn là THACO, Cửu Long (TMT), Vinaxuki,Isuzu hay các dòng xe nhập khẩu như Dongfeng, SINO… Trong đó, Thaco là nhà sảnxuất ôtô tại Việt Nam duy nhất sản xuất, lắp ráp và phân phối đầy đủ các dòng sản phẩm

xe thương mại, bao gồm: xe tải/ben, xe chuyên dụng, xe khách và dẫn đầu thị trường vềdoanh số bán xe thương mại

6ASEAN Free Trade Area

11

Xe du lịch, với các dòng xe con từ 4-9 chỗ, được nhắc đến rất nhiều trong thời gianqua Đây là một phân khúc có sự tham gia của rất nhiều nhà sản xuất lớn và có thươnghiệu mạnh như Toyota, Ford, Honda, KIA, Mazda

Dựa trên báo cáo bán hàng VAMA tháng 3/2015, tổng số bán hàng của toàn thịtrường tính đến hết tháng 3/2015 tăng 62% so với cùng kì năm ngoái Xe ôtô du lịch tăng60% và xe thương mại tăng 67% so với cùng kì năm ngoái

(Bảng kết quả bán hàng các thành viên VAMA theo tháng)

(Bảng kết quả bán hàng VAMA 3 tháng đầu 2015 so với cùng kì 2014)

3.4 Dựa trên dung tích xilanh động cơ, kích thước tổng thể xe.

3.4.1 Phân khúc xe ô tô A – xe mini, xe gia đình cỡ nhỏ

Xe mini, xe gia đình cỡ nhỏ hay xe nội thị thường sử dụng động cơ dung tíchkhoảng dưới 1L đến 1,2L Những mẫu xe này có công năng sử dụng cũng thuận tiện trongthành phố nhờ kích thước nhỏ, dễ dàng xoay trở trong đường hẹp KIA Morning là mẫu

xe dẫn đầu phân khúc này tại Việt Nam

Xe KIA Mornin

3.4.2 Phân khúc xe ô tô B – xe gia đình cỡ nhỏ

12

Xe thuộc phân khúc này có 3, 4 hoặc 5 cửa và thiết kế với 4 ghế và đăng ký chở 5người Những mẫu hatchback7 hiện hành có chiều dài tối đa 3.900 mm, trong khi kiểusedan8 dài khoảng 4.200 mm Phân khúc B duy trì tốt lợi thế đi trên phố nhưng cải tiếnđáng kể tốc độ trên xa lộ Động cơ từ 1.4 đến 1.6 nên đạt vận tốc cao hơn.

(Ford Fiesta – một trong những mẫu xe dẫn đầu phân khúc nà)

3.4.3 Phân khúc xe ô tô C – bình dân hạng trung

Chiều dài tối đa 4.250 mm với kiểu hatchback và 4.500 mm với sedan, xecompact9đủ chỗ cho 5 người lớn và thường trang bị động cơ từ 1.4 đến 2.2, đôi khi lên tới2.5 Đây là loại xe phổ biến nhất trên thế giới bởi nó "vừa đủ" cho tất cả các nhu cầu từtrên phố, xa lộ hay nông thôn

(Toyota Corolla – nằm trong danh mục xe bán chạy nhất TG thuộc dòng)

3.4.4 Phân khúc xe ô tô D – xe bình dân cỡ lớn

Đủ chỗ cho 5 người lớn và một khoang chứa đồ rộng, động cơ mạnh hơn xecompact và và phiên cao cấp nhất thường là loại 6 xi-lanh Kích thước xe tùy theo khuvực: ở châu Âu hiếm khi dài hơn 4.700 mm, trong khi ở Bắc Mỹ, Trung Đông vàAustralia lại thường dài hơn 4.800 mm

7Hatchback là một kiểu thân xe ô tô gồm 2 khoang: khoang động cơ phía trước và khoang hành khách và hành lý chung phía sau

8Sedan là một loại xe khách mà thân xe đại thể chia làm ba khoang: khoang động cơ , khoang hành khách và khoang hành lý.

9xe compact là xe có khoang hành khách cộng khoang hành lý rộng từ 100 đến 109 feet khối (2,8-3,1 m3), thường là xe dẫn động cầu trước

13

(Ford Mondeo 2015 – một trong những mẫu xe thành công trong phân khúc này)

3.4.5 Phân khúc xe ô tô E - xe hạng sang

Ở châu Âu và một số thị trường, phân hạng E dành cho những mẫu xe được đưa lên hàng sang trọng, bắt đầu từ Audi A4, Mercedes C-class, BMW serie 3 hay Lexus IS Giữa hạng E và hạng D, khái niệm về chiều dài tổng thể không còn được sử dụng Trên thị trường sẽ chỉ so các dòng xe hạng sang với nhau

(Xe Audi A4 2013)

3.4.6 Phân khúc xe ô tô F – xe hạng sang cỡ lớn

Xe thuộc phân khúc này thường rộng rãi, có sức mạnh (dung tích động cơ trên2.000 phân khối) và trang thiết bị sang trọng

(Mercedes E-class – một xe thuộc phân khúc F)

Cao hơn nữa là các đàn anh A8, S-class, LS hoặc serie 7 vốn thường được gọi là

"hạng sang cao cấp" Nằm chung phân hạng F nhưng các mẫu "hạng sang cao cấp" dài hơn, động cơ với 6, 8 hoặc 12 xi-lanh và trang bị tốt hơn xe sang hạng trung Chúng là những mẫu sản xuất trên dây chuyền hàng loạt cao cấp nhất Tất cả những công nghệ mới

14

nhất, trang bị tốt nhất và chất lượng phục vụ tốt nhất đều được Mercedes, Audi, BMW, Lexus ưu tiên cho phân khúc này.

(Mercedes Benz S-class)

Cao hơn hạng F là những mẫu xe "ngoại hạng" hay còn gọi là "siêu sang" như cácsản phẩm của Rolls-Royce, Maybach và một vài loại của Bentley Sản lượng của dòngsiêu sang thấp do đối tượng mà chúng nhắm tới là những triệu phú, tỷ phú đô-la và cómức giá rất đắt Các công đoạn lắp ráp thường làm bằng tay và có những chế độ đặt hàngtrực tiếp từ khách hàng tới nhà máy

(Bentley Continent)

3.4.7 Phân khúc xe ô tô S – xe coupe thể thao

Xe thể thao, grand tourer10, xe mui trần, roadster11 và siêu xe đều thuộc phân khúcnày Có thể kể đến BMW serie 6, Mercedes CLK, Audi TT, Mazda MX-5, Porsche 911,Ferrari 458 Italia, Lamborghini Gallardo, Jaguar XK, Maserati GranTurismo, BugattiVeyron, Pagani Zonda

10Xe thể thao hạng sang với kiểu coupe 2 cửa, 2 ghế phía trước và 2 ghế nhỏ hơn phía sau

11Xe mui trần 2 chỗ

15

(Porsche 911

3.4.8 Phân khúc xe ô tô M – xe MPV hay minivan

Những chiếc MPV12 có thể chở tới 8 người Cao hơn xe gia đình, xe MPV còn tạotầm quan sát tốt hơn cho tài xế như Toyota Sienna hay Honda Odyssey

(Honda Odyssey)

3.4.9 Phân khúc J – SUV 13

Có thể vượt qua những địa hình khó với hệ dẫn động 2 cầu, xe SUV thường cókhoảng sáng gầm cao với thiết kế thân xe có thế đứng thẳng và kiểu hình hộp vuông vức.Những người thích xe SUV có thể chọn Ford Explorer, BMW X5, ToyotaRAV4, Volkswagen Touareg hay Cadillac Escalade EXT

Đây chỉ là phân loại chung Trong dòng này còn chia ra có loại như hạng nhỏ, hạng trung

và cỡ lớn Xe bình dân và xe sang

12 MPV (viết tắt của Multi-purpose Vehicle) theo cách phân loại tại Châu Âu và Châu Á hay còn gọi là Minivan theo cách phân loại xe tại Mỹ MPV là chủng loại xe thực dụng, nó không chỉ nổi bật về khả năng chuyên chở người và hàng hóa mà còn được xem là mẫu xe có tính linh hoạt nhất trên thị trường.

13SUV (viết tắt từ tiếng Anh Sport Utility Vehicle) là một loại xe gia đình với khung xe là khung xe tải nhẹ

16

IV Tình hình giá cả

4.3 Tình hình giá trên thị trường

4.3.1 Thaco trường Hải

Thaco Trường Hải là doanh nghiệp đầu tiên trong nước có động thái điều chính giá

xe Tuy nhiên, trái như dự đoán của nhiều người, doanh nghiệp này lại giảm đáng kể giábán các dòng xe mà mình nhập khẩu và phân phối

Các mẫu xe do Trường Hải phân phối (xem phụ lục Bảng 2)

17

Giá bán của các mẫu xe nhập khẩu bán trên thị trường Việt Nam do Trường Hảinhập khẩu và phân phối được giảm giá khá sâu Theo đó, trong tháng 9, thương hiệu xePháp Peugeot do Thaco phân phối về thị trường Việt Nam có mức giảm cao nhất lên tới

118 triệu đồng Trong đó, giảm sâu nhất là mẫu xe thể thao RCZ Các dòng xe khác củathương hiệu này có mức giảm trung bình từ 35 đến 55 triệu đồng

Mazda, thương hiệu quen thuộc với người dùng ở thị trường Việt Nam cũng cómức giảm đến 80 triệu đồng Cụ thể, mẫu xe SUV cỡ lớn CX-9giảm tới 80 triệu đồng,trong khi các dòng xe còn lại được điều chỉnh giảm từ 22 đến 55 triệu đồng

Bảng giá các mẫu xe của Mazda tại Việt Nam (đã bao gồm thuế GTGT) và cậpnhật tháng 10/2015 (xem Bảng 3 phần phụ lục)

4.3.2 KIA

KIA - thương hiệu ôtô Hàn quốc thuộc liên doanh của tập đoàn Hyundai - KIA,nhưng tại Việt Nam, thương hiệu này không nằm chung hệ thống với người anh emHyundai KIA tại Việt Nam, thông qua tập đoàn THACO lắp ráp các mẫu Carens,Sorento, Forte, Morning…Các dòng xe thương hiệu KIA, thương hiệu mang lại doanh sốnhiều nhất cho Thaco có mức điều chỉnh cao nhất là 65 triệu đồng (trong đó, giảm giá sâunhất là KIA New Sorento) Các mẫu xe khác của thương hiệu này cũng đồng loạt đượcgiảm giá với mức giảm giá từ 8 triệu đồng

Bảng giá các mẫu xe của Kia tại Việt Nam (đã bao gồm thuế GTGT) và cập nhậttháng 10/2015 ( xem Bảng 7 phần Phụ lục)

4.3.4 Toyota

Ngược lại với Trường Hải, Toyota lại đang có động thái điều chỉnh tăng giá cácdòng xe bán tại Việt Nam Từ đầu tháng 10, giá một số dòng xe của hãng này sẽ đượcđiều chỉnh Cụ thể, xe Camrycó mức tăng mạnh nhất khi được điều chỉnh giá bán lên1,414 tỷ đồng (tăng 55 triệu) Cả 5 phiên bản Fortuner sẽ tăng từ 20-44 triệu đồng; Innovatăng cao nhất 34 triệu đồng; Corolla Atistăng từ 31-38 triệu đồng; Yaris tăng 25-27 triệuđồng Ngoài ra, Vios, chiếc xe bán chạy nhất Việt Nam trong nhiều tháng qua cũng sẽ cómức tăng khoảng 25 triệu đồng

Bảng giá các mẫu xe của Toyota tại Việt Nam (đã bao gồm thuế GTGT) và cậpnhật tháng 10/2015 (xem bảng 4 phần Phụ lục)

4.3.5 Audi

18

Bảng giá khởi điểm các mẫu xe của Audi tại Việt Nam (đã bao gồm thuế nhậpkhẩu, thuế TTĐB, thuế GTGT), chưa bao gồm các phụ kiện kèm theo, cập nhật tháng10/2015 (xem bảng 5 phần Phụ lục)

V Nhận xét chung về thị trường ô tô ở Việt Nam

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)14 đã đạt được sự đồng thuận về tỉ

lệ sản xuất nội khối để được miễn thuế nhập khẩu đối với ô tô Theo thỏa thuận TPP, ViệtNam sẽ cắt giảm dần thuế nhập khẩu đối với ô tô có động cơ dung tích từ 3.0 L trở lên về0% trong vòng 10 năm (hiện đang ở mức 70%) Bên cạnh đó, Việt Nam và Liên minhchâu Âu (EU)15 đã kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA)16 Theo đó,thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ EU vào Việt Nam sẽ giảm còn 0% sau 10 năm.Ngoài ra, các hiệp định thương mại tự do khác giữa Việt Nam với Liên minh kinh tế Á Âu(gồm Nga, Bêlarút ) và Hàn Quốc cũng có cam kết mở rộng cửa thị trường ô tô Nhưvậy, từ năm 2016, thuế nhập khẩu với nhiều mẫu ô tô sẽ giảm dần và xe nhập sẽ rẻ hơn.Ngoài thuế nhập khẩu giảm, Quốc hội các phương án thuế tiêu thụ đặc biệt cho 10 nămtới Trong đó sẽ giảm thuế tiêu thụ đặc biệt các loại ô tô có dung tích xi lanh dưới 2.0 L.Riêng nhóm xe có dung tích trên 2.0 L tăng thuế Mặc dù hiệp định TPP chủ yếu tập trungvào phân khúc xe sang có dung tích động cơ từ 3.0 L trở lên nhưng loại xe này hiện chưaphổ biến ở thị trường Việt Nam, hơn nữa giá xe nhập khẩu vào Việt Nam không chỉ chịutác động của thuế mà còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác (tỉ giá ngoại tệ, thuế giá trịgia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt…) Do đó, đối với phân khúc xe cao cấp, chưa thể nói làchắc chắn sẽ giảm giá Ngược lại, đối với các dòng xe nhỏ có dung tích động cơ dưới3.0L

B - CHIẾN LƯỢC CẠNH TRANH CỦA

CÁC HÃNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM

I Cạnh tranh về giá

Giá cả là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định thị phần của doanhnghiệp và khả năng sinh lời của nó Đồng thời, giá cả cũng là công cụ linh hoạt nhất, mềmdẻo nhất trong cạnh tranh Giá cả trên thị trường được hình thành thông qua sự thống nhấtgiữa người mua và người bán Nó đóng vai trò quan trọng trong quyết định “mua” hay

“không mua” của khách hàng Khách hàng có quyền lựa chọn những gì họ cho là tốt nhất,

và cùng một loại sản phẩm với chất lượng tương đương nhau, chắc chắn họ sẽ lựa chonmức giá bán thấp hơn, khi đó, sản lượng tiêu thụ của doanh nghiệp đó sẽ tăng lên Mặc dùvậy, khi thu nhập của đại bộ phận dân cư đều tăng, khoa học kĩ thuật phát triển thì việcgiá thấp chưa phải là giải pháp hữu hiệu, đôi khi còn bị đánh đồng với suy giảm chất

14The Trans-Pacific Partnership

15 European Union

16 EU Free Trade Agreement

19

lượng Vì vậy, định giá thấp, định giá ngang thị trường hay định giá cao, làm sao sử dụnggiá cả là một vụ khí cạnh tranh lợi hại là tùy thuộc vào từng loại sản phẩm, từng giai đoạntrong chu kì sản phẩm hay đặc điểm của từng vùng thị trường

Tương tự đối với các công ty ô tô trên thị trường Việt Nam Tùy thuộc vào đốitượng khách hàng mà các công ty này hướng tới, họ có những chính sách cạnh tranh vềgiá cũng như đối phó với các chiến lược cạnh tranh của các đối thủ khác nhau, mục đích

là để tạo dựng, duy trì thương hiệu cũng như tiêu thụ được nhiều sản phẩm nhất để tối đahóa lợi nhuận Hơn nữa, từ năm 2018, Việt Nam đưa ra lộ trình giảm thuế quan để gianhập AEC, với thuế nhập khẩu ô tô 0% Bài toán cạnh tranh về giá của các hãng xe trênthị trường Việt Nam ngày càng được xem là một vấn đề cấp thiết

1.1 Chiến lược của các hãng xe hạng “sang”

Các công ty này chọn phương pháp “định giá cao hơn so với các đối thủ cạnhtranh” và tăng chất lượng các dịch vụ kèm theo Phương pháp định giá này được áp dụngtrong trường hợp sản phẩm có chất lượng khá hơn, uy tín của công ty cao hơn, dịch vụkhách hàng tốt hơn Và tất nhiên các hãng xe “sang” chính là “ông chủ” của các dòng xenày Các ông lớn trong phân khúc này cần phải điểm qua là BMW, Porsche, Audi, MINI

1.1.1 BMW

Ông Nguyễn Đăng Thảo – Giám đốc Kinh doanh của Euro Auto, Nhà nhập khẩuchính thức xe BMW tại Việt Nam cho biết, để bù đắp chênh lệch về mức giá so với cáchãng xe trong khu vực Asean, BMW đem đến những dịch vụ chăm sóc khách hàngchuyên biệt Thay vì số lượng khách hàng đông đảo, BMW cân nhắc tập trung vào mộtnhóm đối tượng khách hàng thích xe made in Germany, xe nhập khẩu để chăm sóc

Theo ông Thảo, BMW hiện là hãng xe duy nhất tại Việt Nam cung cấp bãi đậu xecho khách ở trung tâm thành phố Hà Nội và HCM Ngay từ khi vào Việt Nam, BMW đãđầu tư xây dựng các bãi xe chuyên biệt và đội ngũ lái xe riêng để phục vụ khách hàng.Ngoài ra, tất cả dòng xe BMW tại Việt Nam đều được áp dụng chế độ bảo hành, bảodưỡng lên đến 6 năm

1.1.2 Porsche

Để tăng tính cạnh tranh cho dòng xe hơi thể thao cao cấp như Porsche tại thịtrường Việt Nam, ông Andreas Klingler (Tổng Giám đốc đơn vị nhập khẩu Porsche tạiViệt nam) cho biết hãng chọn chiến lược chinh phục người dùng bằng những trung tâmdịch vụ được đánh giá là chuẩn mực của ngành công nghiệp ô tô Trong đó, các kháchhàng mua Porche tại Việt Nam sẽ được hưởng các dịch vụ hậu mãi, tặng bộ trang thiết bịđặc biệt của Porsche (Tequipment), bộ sưu tập thời trang của Porsche (Porsche Driver'sSelection) và một số tiện ích khác

1.1.3 Audi

20

Để cạnh tranh về giá, ông Laurent Genêt, Tổng Giám đốc Ô tô Á Châu - nhà nhậpkhẩu và phân phối chính thức của Audi tại Việt Nam cho biết, hãng cho ra mắt những mẫu

xe có mức giá hấp dẫn hơn và có những tính năng tối ưu với thương hiệu Audi

Ví dụ như mới đây hãng cho ra mắt dòng Audi A6 1.8L TFSI Ultra ở Phú Quốc vànhận được những phản hồi rất tích cực từ thị trường Với mức giá khoảng trên 2 tỷ, AudiA6 1.8L TFSI Ultra có khối động cơ dung tích nhỏ nhưng lại có công suất lớn hơn dòngAudi cũ, tiết kiệm xăng được đánh giá sẽ là một lưạ chọn đáng tiền cho những kháchhàng muốn tìm một chiếc xe hạng sang và tiết kiệm khi vận hành nhưng vẫn mạnh mẽ vềtốc độ

Đồng thời dung tích khối nhỏ cũng giúp Audi "né" được mức thuế áp mới theo Dựthảo của Bộ Tài chính Cụ thể các dòng xe nhập khẩu có dung tích xi lanh từ 3.000cm3(3.0) trở lên sẽ bị áp mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 75%, tăng 15% so với hiện tại

Ngoài ra, để cạnh tranh với các thương hiệu khác trong cùng phân khúc xe cao cấp,đại diện Audi còn cho biết hãng thường xuyên cung cấp những gói kích cầu tặng thêmcho khách hàng như gói miễn phí ngoại thất, sline dành cho các mẫu xe riêng biệt như A4,Q5 và Q7 trong triển lãm Vietnam International Motoshow diễn ra vào tháng 10/2015

Audi là một số ít công ty thuộc phân khúc cao cấp lựa chọn chiến lược vừa cạnhtranh về giá, vừa gia tăng chế độ hậu mãi

1.1.4 MINI

Theo ông Nguyễn Đức Trung – Tổng quản lý MINI tại Việt Nam, để cạnh tranhtrong phân khúc ô tô cao cấp, ngoài thiết kế năng động, cá tính, hãng xe MINI còn đưa racác lựa chọn về thiết bị để đưa ra mức giá phù hợp với đại đa số người tiêu dùng ViệtNam

“Lấy ví dụ như dòng xe MINI 5 cửa, nếu lựa chọn tất cả các “option” của nó thìgiá lên tới 2,5 tỷ đồng nhưng Euro Auto vẫn đưa ra mức giá hơn 1,6 tỷ đồng Nếu kháchhàng muốn cá tính hóa chiếc xe thì nhà cung cấp luôn sẵn sàng đáp ứng.” - ông Trung chobiết

Ngoài ra, MINI còn cạnh tranh bằng các tiện ích cho khách hàng: quà tặng vào cácdịp/ngày lễ kỷ niệm, các hoạt động dã ngoại dành cho các nhóm khách hàng gia đình.Cùng chung nhà phân phối là Euto Auto, MINI cũng cung cấp dịch vụ gửi xe cho kháchtại các quận trung tâm của thành phố - những điểm rất khó tìm chỗ đỗ xe (quận HoànKiếm - Hà Nội và quận 1 - TP.HCM)

1.2 Các hãng xe tầm trung

Các hãng xe trong phân khúc xe này lựa chọn phương thức “cạnh tranh tươngđương (ngang bằng) về giá với các đối thủ cạnh tranh” vừa gia tăng chế độ hậu mãi để

21

kích thích tiêu dùng Phương pháp này được áp dụng khi thị trường cạnh tranh gay gắt,trong khi sản phẩm của công ty không có sự khác biệt so với sản phẩm của các đối thủ(tương tự thị trường cạnh tranh hoàn hảo) Các công ty thuộc phân khúc này thường cungcấp các dòng xe phổ thông, phổ biến, đó là lí do của việc lựa chọn phương thức này.Những cái tên lớn có thể kể đến là Toyota, Huyndai, Honda, Kia…

1.2.1 Honda

Honda lựa chọn phương thức thu hút khách hàng bằng việc tung ra các dòng sảnphẩm tầm trung, trung-cao đa dạng về mẫu mã, thiết kế (trên 500 triệu đến hơn 1.5 tỉđồng) Bên cạnh đó, chế độ hậu mãi, bảo hành, gia hạn bảo hành và hệ thống showroomtrải dài là một lợi thế cạnh tranh không nhỏ Hơn nữa, là một trong những hãng đi tiênphong vào thị trường Việt Nam, thương hiệu và uy tín của Honda đã vững chắc từ lâutrong lòng người tiêu dùng

1.2.2 Huyndai

Hyundai đang đáp ứng được ít nhiều đồng thời hai tiêu chí xe rẻ và có giá trị Ngàycàng nhiều các tính năng dành cho các hãng xe sang cao cấp như Lexus và BMW đượctích hợp trong các xe của Hyundai và Kia cũng như các xe của Nhật Bản

Trong danh sách xếp hạng của Mỹ về những xe tầm trung tốt nhất, giá phải chăng nhất,mẫu Hyundai Sonata 2015 được xếp hàng thứ ba chỉ sau xe Honda Accord Hybrid 2015

và Toyota Camry 2015 Nhưng điều đáng nói ở chỗ mẫu xe lại có giá rẻ hơn tới hàngnghìn USD

II Cạnh tranh về số lượng

2.1 Tình hình giá trên thị trường

Đầu 2015, không có hãng xe nào thờ ơ, đứng ngoài cuộc khi liên tiếp giới thiệuphiên bản mới, trong đó các phân khúc phổ thông vẫn sôi động nhất

2.1.1 Phân khúc A:Trong 6 tháng đầu năm

Kia Morning với doanh số 3.172 xe đến tay người tiêu dùng, trong đó kháchhàng miền Bắc mua 1.815 chiếc, miền Trung mua 258 chiếc và miền Nam mua 1.099chiếc

Trong khi đó Hyundai i10 thêm bản sedan nâng tùy chọn cho khách hàng

2.1.2 Phân khúc B tiếp tục là lựa chọn hàng đầu cho những người mua xe lần đầu

Toyota Vios tiếp tục giữ vững vị trí đầu bảng với doanh số 6.233 xe đến tay người tiêudùng, trong đó khách hàng miền Bắc mua 3.463 chiếc, miền Trung mua 1.141 chiếc vàmiền Nam mua 1.629 chiếc

Kia Rio với cả 2 phiên bản sedan và hatchback, doanh số 1.355 chiếc, gấp hơn 5lần cùng kỳ và là xe Kia bán chạy thứ 3 tại thị trường Việt Nam

Dòng xe thể thao Ford Fiesta được bán ra trong tháng 10 cũng tăng nhẹ lên 101chiếc bán ra so với năm trước nhờ được trang bị động cơ đang được ưa chuộng EcoBoost1.0L hiệu suất cao, mang đến khả năng tiết kiệm nhiên liệu và có hiệu suất tương đươngđộng cơ 1.6L truyền thống Tính đến hết tháng 10, doanh số của dòng Ford Fiesta đã đạt1.092 chiếc bán ra, tăng thêm 45%

2.1.3 Phân khúc C

22

Kia K3 là mẫu sedan bán chạy nhất với doanh số 2.004 xe được bán ra, trong đókhách hàng miền Bắc mua 1.145 chiếc, miền Trung mua 279 chiếc và miền Nam mua 580chiếc

Trong quý I năm 2015, mẫu xe Toyota Corolla Altis cũng được tiêu thụ khá tốt khibán được 435 chiếc tăng 25% so với cùng kỳ năm trước

Mazda3 tiếp tục tạo dấu ấn khi trở thành mẫu xe có doanh số cao nhất trong 6tháng đầu năm 2015, với tổng số xe bán ra đạt 2.536 xe, tăng 166% so với cùng kỳ năm

2014 Đặc biệt, trong tháng 6, trật tự về doanh số của các mẫu xe trong phân khúc C có sựthay đổi lớn khi Mazda vươn lên vị trí mẫu xe bán chạy nhất với doanh số bán ra 493 xe

2.1.4 Phân khúc D:

Sức ép của các hãng xe Hàn thay đổi quá nhanh và mới mẻ trên thị trường toàn cầukhiến Toyota lần đầu thay đổi mạnh mẽ Camry khi đang ở giữa thế hệ Bên cạnh đó, xebán tải thể hiện hình ảnh phân khúc đang lên khi có tới 3 đại diện mới với nhiều thamvọng chiếm ngôi Ford Ranger là Chevrolet Colorado, Mitsubishi Triton, Nissan NP 300Navara

Mẫu xe Camry 2015 cũng tiếp tục nhận được sự quan tâm đón nhận của đông đảongười tiêu dùng bởi sự sang trọng tân tiến, năng động và khả năng vận hành mạnh mẽ với

496 xe Như vậy, sau hơn 3 tháng ra mắt, đã có hơn 1.700 chiếc Camry 2015 đã được giaođến tay khách hàng

Dòng xe All new Ford Focus trong tháng 10 vừa qua cũng đã bán thêm 80 chiếc,giúp tăng doanh số từ đầu năm đạt con số 684 chiếc bán ra, mức doanh số tăng thêm 5%

so với cùng kỳ năm ngoái

Mazda6 vẫn là mẫu sedan cỡ trung được khách hàng ưa chuộng nhờ vào thiết kếsang trọng, lịch lãm nổi bật trong phân khúc D, vận hành tiết kiệm nhiên liệu và hệ thống

an toàn hiện đại đã mang lại những giá trị tuyệt vời ở một mức giá cạnh tranh Nếu cảnăm 2014, doanh số Mazda6 chỉ đạt khoảng 1.000 xe thì trong vòng 6 tháng đầu năm

2015 đã có hơn 1.131 xe Mazda6 được giao tới tay khách hàng

2.1.5 Các dòng xe SUV

Dòng xe SUV thành thị cỡ nhỏ EcoSport hoàn toàn mới đã nhanh chóng trở thànhmột trong những sản phẩm được ưa chuộng nhất của Ford tại Việt Nam Trong tháng 9vừa qua, EcoSport có doanh số bán lẻ 232 chiếc, ghi nhận kỷ lục doanh số 765 chiếc kể từkhi được ra mắt vào tháng 7/2014

dòng xe SUV gia đình Everest cũng đóng góp vào doanh thu kỷ lục trong tháng 9 vớidoanh số bán lẻ tăng 28%, tương đương 147 chiếc bán ra Doanh số tính từ đầu năm củadòng xe Everest cũng tăng 33%, đạt 1.210 chiếc bán ra

Toyoyta Fortuner đứng đầu dòng SUV 7 chỗ với doanh số 4.629 xe đến tay ngườitiêu dùng, trong đó khách hàng miền Bắc mua 1.640 chiếc, miền Trung mua 530 chiếc vàmiền Nam mua 2.459 chiếc

Honda CR-V với doanh số 2.000 xe đến tay người tiêu dùng, trong đó kháchhàng miền Bắc mua 1.019 chiếc, miền Trung mua 353 chiếc và miền Nam mua 628 chiếc Land Rover - Jaguar cũng công bố những con số bán hàng ấn tượng như kỳ vọng bán 400

xe trong 2015, tăng 100% so với cùng kỳ năm ngoái

Mazda CX-5 là chiếc SUV 5 chỗ ngồi bán chạy nhất 6 tháng đầu năm với doanh số2.018 xe đến tay người tiêu dùng, trong đó khách hàng Miền Bắc mua 1.236 chiếc, miền

23