Kỹ năng sống giúp con người làm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng. Kỹ năng sống như¬¬ những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, giá trị, hành vi và thói quen lành mạnh. Vì vậy cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi còn thơ bé, sẽ giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏi những nguy hiểm.
Trang 1MỤC LỤC
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
4.3 Chỉ đạo giáo viên lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho trẻ
thông qua các hoạt động trong ngày
13 - 15
4.4 Chú trọng tổ chức các hoạt động rèn kỹ năng sống thông
qua hoạt động trải nghiệm
TÀI LIỆU THAM KHẢO
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mầm non
3 Tác giả:
Trang 2Họ và tên: - Nữ
Ngày/ tháng/năm sinh:
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Mầm non
Chức vụ, đơn vị công tác:
Điện thoại:
4 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu:
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Trình độ giáo viên, trẻ mẫu
giáo, cơ sở vật chất…
6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ tháng 9/2019 đến tháng 3/2020
DỤNG SÁNG KIẾN
XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GD&ĐT
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Trong xã hội hiện đại, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội đang đặt
ra những yêu cầu ngày càng cao đối với giáo dục, nó đòi hỏi sản phẩm tạo ra
của Giáo dục đào tạo phải là những con người “phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức’’ Trong đó
Trang 3giáo dục kỹ năng sống là bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục, là bộ phận cótính cốt lõi, nền tảng của công tác giáo dục trẻ Kỹ năng sống giúp con ngườilàm chủ cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng Kỹ năng sốngnhư những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, giá trị, hành
vi và thói quen lành mạnh Vì vậy cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từkhi còn thơ bé, sẽ giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏinhững nguy hiểm Nếu thiếu các kỹ năng sống cần thiết, trẻ sẽ khó tránh khỏinhững lúng túng, sai phạm thậm chí gặp nguy hiểm khi phải giải quyết các tìnhhuống xảy ra trong cuộc sống hàng ngày Việc trang bị những kỹ năng sống phùhợp giúp trẻ có cơ hội phát triển nhân cách đầy đủ và đúng hướng Song, trênthực tế, việc dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường Mầm non chưa được quantâm đúng mức, giáo viên chưa thực sự coi trọng việc nghiên cứu, học hỏi để tổchức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống có hiệu quả
Vậy làm thế nào để nâng cao sự hiểu biết của giáo viên về kỹ năng sống?Cách thức để truyền đạt đến trẻ những kỹ năng sống không thụ động, gò bó?Làm thế nào để những tiết dạy kỹ năng sống thật thoải mái và có hiệu quả? Đểlàm tốt công tác nâng cao chất lượng kỹ năng sống cho trẻ người quản lý sẽ làm
gì? Đó là những câu hỏi luôn thôi thúc tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo”
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
Điều kiện: Trình độ của giáo viên, Cơ sở vật chất
Thời gian: Từ tháng 9/2019 đến tháng 3/2020
Đối tượng áp dụng sáng kiến: GV khối mẫu giáo và trẻ từ 3 - 5 tuổi
3 Nội dung sáng kiến
Trong những năm qua nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn sơ sài,chưa có hướng dẫn và kế hoạch cụ thể Một số giáo viên lựa chọn hình thức tổchức giáo dục kỹ năng sống còn gò bó, chưa hướng đến giáo dục theo hướngtrải nghiệm cho trẻ
Trang 4Cho nên, quá trình dạy kỹ năng sống đã có có kết quả bước đầu nhưnghiệu quả chưa cao Qua nghiên cứu, tôi đã vận dụng một số biện pháp sau:
*/ Biện pháp 1: Trang bị nội dung, kiến thức về kỹ năng sống cho đội ngũ GV
*/ Biện pháp 2: Chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sống vào các chủ đề trong năm học
*/ Biện pháp 3: Tích hợp, lồng ghép nội dung rèn kỹ năng sống trong hoạt động giáo dục
*/ Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên thực hiện giáo dục kỹ năng qua hoạt động trải nghiệm
*/ Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh học sinh
Các biện pháp này được tôi và giáo viên khối Mẫu giáo áp dụng mọi lúcmọi nơi, áp dụng với tất cả cá nhân trẻ, áp dụng với mọi hoàn cảnh nảy sinh cóvấn đề, trong tất cả các môn học, các hoạt động của lớp
Qua đó giáo viên có được những kiến thức cần thiết về các kỹ năng sống
và áp dụng vào trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ Với mỗi cá nhân trẻ: trẻ
đã có những kiến thức và kỹ năng sống cần thiết trong những tình huống cụ thể.Qua quá trình áp dụng sáng kiến tôi đã thu được những kết quả rất đáng khích
lệ Chính vì lẽ đó tôi khẳng định những biện pháp tôi thực hiện là đúng và phùhợp với giáo viên và học sinh mẫu giáo của trường tôi
Từ những kết quả có được, tôi đề nghị với nhà trường, các cấp lãnh đạo cùng tập thể giáo viên trong khối mẫu giáo cùng học hỏi, bổ sung để sáng kiến của tôi hoàn thiện hơn và được áp dụng một cách rộng rãi
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân,
có vai trò đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triểnnhân cách con người Vì thế, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non giúp trẻsớm hoàn thiện nhân cách và khả năng tự lập trong cuộc sống khi trưởng thành
Trang 5Trong những năm gần đây, để trẻ phát triển toàn diện hơn ngay từ nhữngnăm đầu đời, các trường mầm non đã xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung,hoạt động, phương pháp giáo dục phù hợp nhằm hình thành cho trẻ các kỹ năng
cơ bản cần thiết
Tuy nhiên việc lưạ chọn nội dung dạy và cách thức tổ chức của mỗitrường khác nhau, đôi khi giáo viên chưa nhận thức rõ ràng và chuẩn bị kỹ khidạy kỹ năng sống cho trẻ Bài học vô cùng đau lòng tại một trường Mầm non tưthục ở xã Duy Minh, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, các cô giáo đã tổ chức dạycho trẻ học về kỹ năng phòng chống cháy nổ bằng cách đổ cồn vào mâm làmgiáo cụ rồi châm lửa Do gió lớn thổi từ cửa sổ, ngọn lửa đã bốc cháy và tạt vào
3 cháu nhỏ khiến các cháu bị bỏng nặng phải nhập viện cấp cứu Sự việc trên
đã khiến nhiều phụ huynh lo lắng, bức xúc cho rằng chính các cô giáo khônghiểu về kỹ năng sống hoặc hiểu một cách sai lệch, thiếu cơ sở khoa học nên đãgây ra hậu quả tai hại mà người gánh chịu đau đớn cả về thể xác và tinh thần lạichính là những đứa trẻ đáng thương Nhìn lại những hình ảnh của giáo cụ trựcquan đó chúng ta càng khẳng định chắc chắn rằngsự thiếu hiểu biết về kỹ năngsống đang là một hạn chế đòi hỏi mỗi giáo viên phải nỗ lực học hỏi để thayđổi Từ nhận thức, hiểu biết về kỹ năng sống còn chủ quan, thiếu khoa học củabản thân người dạy cũng như sự chỉ đạo còn lỏng lẻo hoạt động giáo dục kỹnăng sống của nhà quản lý đã dẫn đến hậu quả thật khó lường
Nếu như hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống phụ thuộc trựctiếp vào người hướng dẫn - người dạy và người học thì việc quản lý nó chính làđường hướng, là kim chỉ nam để hoạt động giáo dục kỹ năng sống được pháttriển và thực sự có ích
Xuất phát từ những vấn đề trên bản thân là cán bộ quản lý, tôi nhận thấy
để giúp đội ngũ giáo viên thực hiện có hiệu quả nội dung này là một việc làm
rất cần thiết và cực kỳ quan trọng Vì thế tôi lựa chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo” làm
đề tài nghiên cứu trong năm học 2019 –2020
2 Cơ sở lý luận của vấn đề
Trang 62.1 Cơ sở lý luận
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Mầm non có một vị trí đặcbiệt quan trọng trong việc đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non tốt có tác dụng rất lớnđến chất lượng giáo dục ở bậc học tiếp theo Giáo dục mầm non có mục tiêu,nhiệm vụ quan trọng nhằm giáo dục toàn diện cho trẻ về thể chất, tình cảm, đạođức, thẩm mỹ, trí tuệ là cơ sở để hình thành nên nhân cách con người mới xãhội chủ nghĩa và chuẩn bị những tiền đề cần thiết cho trẻ bước vào lớp Một.Trong quá trình phát triển nhân cách nếu trẻ được sớm hình thành và tônvinh các giá trị đích thực của mình thì các em sẽ có một nhân cách phát triểntoàn diện, bền vững và có khả năng thích ứng và chống chọi với mọi biến động
xã hội, biết tự khẳng định mình trong cuộc sống
Trẻ em là giai đoạn học, tếp thu, lĩnh hội những giá trị sống để phát triểnnhân cách, do đó cần giáo dục kỹ năng sống để trẻ có nhận thức đúng và cóhành vi ứng xử phù hợp ngay từ khi còn nhỏ Có thể nói rằng: giáo dục kỹ năngsống là một hình thức can thiệp sớm, có tác dụng tích cực trong việc ngăn ngừanhững hành vi lệch lạc của trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kỹ năng sống là kỹ năng mang tínhtâm lí xã hội, là các khả năng để có hành vi thích ứng và tích cực giúp các cánhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức của cuộc sốnghàng ngày
Kỹ năng sống cần thiết cho mọi người, đặc biệt là trẻ nhỏ Nó giúp chomọi người thể hiện kiến thức, thái độ và các giá trị, hành vi lành mạnh nhằmgiảm thiểu các nguy cơ có hại cho sức khỏe và cải thiện cuộc sống của mình.Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trongcuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm Đồng thời giúp trẻ
có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thực thụ,giúp trẻ biết xử lý hành vi, ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thứctrong cuộc sống hàng ngày Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là
Trang 7giúp các con làm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thíchnghi, học tập hiệu quả, nâng cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tíchcực trong các tình huống của cuộc sống Theo một số nghiên cứu cho thấy, các
kỹ năng sống khác nhau theo địa lý, thời gian…ví dụ như trẻ em vùng biển thì
có một số kỹ năng sống khác với trẻ em vùng núi, kỹ năng sống của trẻ emthành phố khác với kỹ năng sống trẻ em nông thôn, kỹ năng sống của trẻ emngày xưa khác với kỹ năng sống trẻ em bây giờ…Tuy nhiên có thể thấy rất rõràng là kỹ năng sống luôn gắn với các giá trị Các giá trị sống đúng đắn là kếttinh được truyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin,
sự sáng tạo, lòng ham hiểu biết…các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dụcgiúp cho con người sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội
Kỹ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân, cộng đồng, nâng caochất lượng cuộc sống và giúp cho con người xây dựng một xã hội có vănhóa Các kỹ năng sống chỉ được hình thành thông qua giáo dục, đào tạo vàrèn luyện Giáo dục kỹ năng sống rất quan trọng và cần thiết cho trẻ nhỏ.Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ phát triển thể chất, nhân cách, tình cảm,giao tiếp, ngôn ngữ, tư duy một cách toàn diện, là nền tảng để trẻ tự tin bướcvào trường Tiểu học
Về thể chất: giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ tăng cường thể chất, sự
kiên trì, bền bỉ, tháo vát… thông qua các bài học và các hoạt động vận độngtrong quá trình dạy kỹ năng sống Trẻ sẽ được rèn luyện sự dẻo dai, khéo léo,kiên trì, giúp cho trẻ nhanh thích ứng với các điều kiện sống thay đổi
Về tình cảm: giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ biết lắng nghe, chia sẻ, sống
có trách nhiệm, biết yêu thương, biết ơn công lao của cha mẹ
Về giao tiếp - ngôn ngữ: giáo dục kỹ năng sống cho trẻ giúp trẻ tự tin,
giao tiếp hiệu quả, đặc biệt rèn luyện cho trẻ biết lắng nghe, nói chuyện lễphép, hòa nhã
Về nhận thức: giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ có một nền tảng kiến
thức, ham mê hiểu biết, khám phá, xây dựng cho trẻ niềm ham mê học tập suốt
Trang 8đời Việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thích nghi với sựthay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh, giúp trẻ tự tin bước vàolớp Một Đây cũng là bước đệm chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho giai đoạn họctập mới ở trường Tiểu học.
2.2 Cơ sở thực tiễn
Một cá nhân nếu có đầy đủ kiến thức trong cuộc sống nhưng lại chưa có
kỹ năng cuộc sống (Bao gồm rất nhiều kỹ năng) chưa biết sử dụng linh hoạt kỹnăng này thì không đảm bảo cá nhân đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý,giao tiếp có hiệu quả và có mối quan hệ tốt với mọi người Kỹ năng sống chính
là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó những yêu cầu và thách thứctrong cuộc sống hàng ngày
Một nghiên cứu gần đây về sự phát triển trí não của trẻ cho thấy khả nănggiao tiếp, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cáchứng xử phù hợp và tự biết cách giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập rấtquan trọng đối với trẻ Chính vì vậy, việc đi sâu lồng ghép dạy kỹ năng sốngcho trẻ phù hợp với từng độ tuổi từ lứa tuổi mầm non vô cùng cần thiết và quantrọng hàng đầu
Muốn vậy, người lớn phải tạo cho trẻ có môi trường để trải nghiệm, thựchành Nhưng trên thực tế, trong xã hội hiện nay các gia đình thường chú trọngđến việc học kiến thức của trẻ mà không chú ý đến phát triển các kỹ năng chotrẻ Luôn bao bọc, nuông chiều, làm hộ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâmđến người khác và các kỹ năng trong cuộc sống rất hạn chế gây khó khăn chotrẻ trong việc có tình huống bất ngờ xảy ra
Thông qua hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày, các kỹ năng củatrẻ được hình thành và trở thành những vốn kinh ngiệm sống của trẻ Từ đó trẻ
sẽ học cách tự giác, sự tự tin, tính tò mò ham học hỏi Cũng qua những kỹnăng sống trẻ biết chia sẻ, lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mìnhtrong nhóm bạn Giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới.Biết giới thiệu về bản thân và gia đình mình trước đám đông, biết mình đang
Trang 9học lớp nào, thích cái gì và điạ chỉ nhà mình ở đâu Nhận biết các ưu khuyếtđiểm của bản thân Biết cách ứng xử với mọi người xung quanh Học cánh lắngnghe mọi người và đối đáp Nhận biết những nơi không an toàn, cách giữ antoàn cho mình nơi công cộng (trong sân trường, trên đường làng, trong giađình, công viên, siêu thị, khi gặp người lạ,…)
3 Thực trạng của vấn đề
3.1.Thuận lợi
Điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị tương đối đầy đủ theo quy địnhcho các độ tuổi
Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn về trình độ đào tạo, luôn năng
nổ, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có nhiều kỹ năng tốt để hướng dẫn trẻ trongquá trình học tập
Trẻ được phân chia học theo độ tuổi 100% và được thực hiện chương trìnhGiáo dục mầm non
Đã có một số tài liệu, sách báo cũng đề cập tới giáo dục kỹ năng sống chotrẻ mẫu giáo
Trong quá trình thực hiện, tôi thấy giáo viên và trẻ mẫu giáo trường tôi đã
có một số kiến thức nhất định về kỹ năng sống.Một số giáo viên đã biết lồngghép một số nội dung giáo dục kỹ năng sống vào trong bài dạy của mình
3.2 Khó khăn
Khu vực sân, vườn; khu vui chơi trải nghiệm của trẻ chưa được quy hoạchđồng bộ nên việc thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ cũng gặp tương đốinhiều khó khăn
Chưa có nhiều tài liệu, sách báo về việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đểgiáo viên nghiên cứu và tham khảo
Giáo viên chưa đi sâu nghiên cứu về những nội dung cơ bản dạy kỹ năngsống cho trẻ, cách thức tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn
gò bó chưa linh hoạt
Trang 10Một số phụ huynh còn nuông chiều con cháu quá mức dẫn đến việc kết hợpgiáo dục kỹ năng sống cùng với giáo viên chưa đồng bộ.
3.3 Khảo sát thực trạng chất lượng trước khi thực hiện đề tài
Để việc nghiên cứu đạt hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hànhmột cuộc khảo sát nhằm đánh giá vốn kỹ năng sống hiện tại của trẻ trước khithực hiện đề tài và mức độ kiến thức dạy kỹ năng sống cho trẻ của giáo viên
Bảng 1 Kết quả khảo sát học sinh về vốn kỹ năng sống (Số học sinh được khảo sát 218 trẻ)
Số lượng Tỷ lệ (%)
Kỹ năng vệ sinh, tự phục vụ và giữ an toàn 155/218 71,1%
Kỹ năng học hỏi khám phá xung quanh 110/218 50,4%
Nhìn vào bảng khảo sát ta thấy: trẻ đến lớp chưa thật sự tự tin, còn nhútnhát, chưa mạnh dạn; kỹ năng hợp tác chia sẻ, giao tiếp ứng xử còn hạn chế;nhất là sự nhận thức, khám phá môi trường xung quanh chưa nhanh nhạy
Bảng 2 Kết quả khảo sát đội ngũ giáo viên trước khi thực hiện đề tài: (Số giáo viên được khảo sát 12 người)
Biết tổ chức giáo dục kỹ năng sống thông qua
hoạt động trải nghiệm
Trang 11Qua bảng khảo sát của đội ngũ giáo viên có thể nhận thấy: Số giáo viênbiết lựa chọn nội dung giáo dục kỹ năng sống phù hợp còn thấp; Giáo viên tíchhợp nội dung giáo dục kỹ năng vào các hoạt động còn gò bó, chưa linh hoạt;chậm đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực để nâng cao chấtlượng giáo dục trẻ về kỹ năng sống.
Trước thực trạng đó tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để nâng cao được chấtlượng giáo dục kỹ năng sống đặc biệt là kỹ năng mạnh dạn tự tin, sự nhận thứcnhanh nhạy của trẻ với môi trường sống Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đề xuất:
“Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo”.
đã bồi dưỡng cho giáo viên như sau:
- Cung cấp tài liệu: Ngay từ đầu năm học tôi đã sưu tầm và phôtô tài liệu
cho giáo viên tham khảo về những nội dung, kiến thức, các hoạt động dạy kỹnăng sống cho trẻ mẫu giáo Có rất nhiều kênh thông tin nói về nội dung giáodục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo Tuy nhiên tôi đã lựa chọn nội dung cơ bản
để phù hợp với khả năng của trẻ và thực tế của nhà trường Sau đó yêu cầu giáoviên nghiêm túc đọc và nghiên cứu
- Bồi dưỡng về lý thuyết: Qua khảo sát học sinh về các kỹ năng sống Tôi
nhận thấy trẻ của trường mình một số kỹ năng còn hạn chế Vì vậy tôi đã tậpchung bồi dưỡng cho giáo viên về lý thuyết những nội dung mà trẻ còn yếu đểgiáo viên có kiến thức dạy trẻ
Trang 12Bồi dưỡng cho giáo viên hiểu những nội dung cơ bản,phù hợp với độ tuổi,những nguyên tắc vàng khi tổ chức dạy kỹ năng sống Đặc biệt nhấn mạnh đếnnhững nhóm kỹ năng cơ bản sau:
Nhóm kỹ năng nhận thức về bản thân
Nhóm kỹ năng hợp tác, chia sẻ
Nhóm kỹ năng giao tiếp và ứng xử
Nhóm kỹ năng thích tìm tòi khám phá và học hỏi
Nhóm kỹ năng quản lý cảm xúc
Từ các nhóm kỹ năng trên tôi đã cụ thể hóa thành các nội dung giáo dục
kỹ năng sống cơ bản cho trẻ mẫu giáo, cụ thể như sau:
+ Kỹ năng mạnh dạn, tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo
viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Ngày từ khi đếnlớp giáo viên nên khuyến khích động viên trẻ giới thiệu tên của mình với cácbạn trong lớp Nghĩa là giúp trẻ biết được mình là ai, cả về cá nhân cũng nhưtrong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng này giúp trẻ luôn cảm thấy
tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi, mọi lúc Nếu trẻ không mạnh dạn tự tinthì sẽ rất khó khăn trong việc giao tiếp sau này
+ Kỹ năng lao động tự phục vụ: Với đa số tâm lý của ông bà, bố mẹ là
cưng chiều con cháu nên hay làm hộ trẻ như xúc cơm khi thấy trẻ còn lúng túngkhi cầm thìa xúc làm rơi vãi hoặc là khi đến lớp bố mẹ không để cho con cấtgiầy dép, cởi bớt áo khoác, cất ba lô mà lại làm giúp cho con Vì thế giáo viêncần xác định rằng phải dạy cho trẻ có kỹ năng lao động tự phục vụ bản thân
Đó là cách trẻ học làm người lớn, để cho trẻ tự cần thìa xúc cơm ăn, tự mặcquần áo lúc đầu có thể chưa quen nhưng sau đó dần dần trẻ sẽ thành thụctrong việc tự phục vụ cho mình trong ăn uống Biết cách sử dụng những đồdùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơivãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mờitrước khi ăn, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất, biết cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn,cất đúng chỗ bát, chén, thìa
Trang 13+ Kỹ năng vệ sinh cá nhân: Giáo viên dạy trẻ có thể tự súc miệng, đánh
răng và rửa mặt Dạy trẻ cách rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh và khitay bẩn theo các bước thường quy để phòng tránh một số dịch bệnh; nhận biếtkhi nào thì quần áo của mình bị bẩn cần phải giặt Với các bé gái, giáo viênphải giáo dục thêm thói quen chải tóc gọn gàng; trẻ biết chọn trang phục phùhợp với thời tiết hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp những công việc vừa sức đốivới trẻ
+ Kỹ năng giữ an toàn: Đây là một nội dung đặc biệt cần thiết đối với trẻ.
Vì vậy tôi đã nhắc nhở giáo viên phải chú ý đến việc giúp trẻ nhận ra nhữngnơi nguy hiểm, những vật dụng nguy hiểm; biết kêu cứu khi gặp nguy hiểm;không đi theo và nhận quà của người lạ khi chưa được người lớn cho phép; một
số cách ứng phó với tình huống nguy hiểm; biết ý nghĩa và ý thức thực hiệntheo quy định của một số biển báo giao thông, biển cấm nguy hiểm
+ Kỹ năng hợp tác, chia sẻ: Hợp tác, chia sẻ là một kỹ năng quan trọng
để trẻ có được thành công trong cuộc sống Rèn luyện cho trẻ kỹ năng hợp tác
là tạo cơ hội cho trẻ học tập từ bạn bè, học cách giao tiếp, đàm phán, chia sẻ vàlắng nghe Biết kết hợp tốt với những người xung quanh, trẻ sẽ đạt được nhiềuthành tựu hơn so với việc đi một mình một hướng Khi dạy trẻ kỹ năng hợp tác
sẽ giúp trẻ hiểu có những công việc một mình sẽ không thể làm được mà phải
có sự hợp tác của các thành viên trong nhóm
Cung cấp cho giáo viên những đoạn clíp, kết hợp với kể một câu chuyệnsáng tạo theo nội dung để làm tư liệu dạy trẻ về kỹ năng hợp tác
Ví dụ: Đoạn vidio kể một chú kiến bị con hà mã to lớn hút Trong lúc
nguy cấp chú kiến con đã được các bạn kiến khác cùng nhau hợp tác lại tạothành một khối kiến lớn vì vậy hà mã đã không hút được mà còn bị cả đànkiến đốt sưng vù
Bồi dưỡng giáo viên dạy kỹ năng hợp tác chia sẻ thông qua dạy trẻ các tròchơi, câu chuyện, bài thơ, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc vớibạn, hợp tác với bạn trong quá trình chơi Sự đoàn kết, hợp tác chia sẻ cùng
Trang 14nhóm bạn sẽ giúp trẻ dễ hòa đồng, biết lắng nghe và sẵn sàng giúp đỡ khi bạngặp khó khăn Giúp trẻ hiểu dược tầm quan trọng khi làm việc có sự chia sẻ vàgiúpđỡ của người khác… Mục đích của việc này chính là dạy trẻ cách trântrọng những gì mình đang có cũng như ý thức trách nhiệm với những thứ là củamình và của bạn
+ Kỹ năng học hỏi, khám phá: Đây là một trong những kỹ năng quan
trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này Là sự khát khao được học hỏi, đượctìm hiểu, thích khám phá, tìm tòi, trẻ thích được trải nghiệm để có thể phát hiện
ra nhiều điều mới lạ ở xung quanh trẻ Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ýtưởng khác nhau để khơi gợi tính tò mò tự nhiên của trẻ Nhiều nghiên cứu chothấy, các câu chuyện, các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thườngkhơi gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán được
+ Kỹ năng giao tiếp và ứng xử: Đây là một kỹ năng cơ bản và tương đối
quan trọng đối với trẻ Giáo viên cần phải dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễnđạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiếnthức của mình trong thế giới xung quanh Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói vềmột ý tưởng hay chính kiến nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàngtiếp nhận những suy nghĩ mới
Ngay từ khi còn bé, nếu trẻ hiểu được nên dùng những lời cảm ơn và xinlỗi trong hoàn cảnh phù hợp thì sẽ rất có lợi cho việc hình thành nhân cách củatrẻ sau này Cho nên giáo viên cần phải biết dạy cho trẻ sử dụng các lời nói đóvào những hoàn cảnh cụ thể Ví dụ khi có người lớn cho quà trẻ phải biết nhậnbằng hai tay và nói lời “cảm ơn”, hoặc khi không may lỡ làm bạn ngã thì phảibiết dùng lời “xin lỗi” đối với bạn Giáoviên cần lưu ý hướng trẻ tới việc giaotiếp thân thiện, biết lắng nghe thay vì để trẻ tự bộc lộ cảm xúc và lời nói tiêucực khi không hài lòng một việc gì đó
- Bồi dưỡng về thực hành: Sau khi đưa ra nội dung dạy kỹ năng sống,
giáo viên các khối lớp lựa chọn nội dung phù hợp với lứa tuổi Để giáo viên nắm chắc kiến thức hơn tôi tổ chức hoạt động dạy kỹ năng sống theo chuyên
đề, ví dục như chuyên đề: vệ sinh chăm sóc; chuyên đề phòng chống tai nạn